Дагарна арз эцна Далла т1е дахна дитт. Дала, цуьнан дага дечиган йуй хьаи хьуна, аьлла цуьнга.
#кицанаш
#кицанаш
Forwarded from чеченский фольклор
"Баттам" дешан маь1на
Anonymous Quiz
22%
Клубок ниток
60%
Полный оборот Луны вокруг Земли
18%
Кувшин
Forwarded from ISHKOLA: нохчийн мотт
Старая чеченская притча.
Жил некогда в горах Чечни знаменитый строитель башен. Был он многими уважаем за свое непревзойденное мастерство и благородное сердце.
Пришло время умирать старому зодчему.Подозвал он сына к своему смертному одру и завещал ему продолжить его дело, сказав: «Сделай так, мой сын, чтобы во всех уголках Чечни возвышались башни, возведенные тобой. Чтобы память о нас осталась в родных горах надолго». Долго горевал сын после кончины отца. Но как бы ни тяжела была утрата, должен он был выполнить завет своего отца.
И начал он возводить башни в горах Чечни.Долгое и кропотливое это дело – строительство башен. Как ни старался молодой человек, как он ни торопился, время неумолимо шло.
А башни возводились не так быстро, как бы этого хотелось юноше.
Понял он, что не сможет выполнить отцовский завет – жизнь человеческая слишком коротка, чтобы успеть поднять башни во всех уголках родины.
Сидел, понурившись, юноша на придорожном камне у развилки дороги. Проходил мимо седобородый старец. Увидев юношу в глубокой печали, подошел к нему.
Встал юноша. Усадил старца. Разделил с ним дорожную трапезу. На вопрос старца, о чем его печаль, ответил с горечью: «Старик! Слава о моем отце – великом зодчем – гремела в горах. Обещал я у его смертного одра, что возведу во всех уголках Чечни – в память о нем – башни. Но, видно, придется мне стать клятвопреступником, ибо понял я, что не хватит моей жизни исполнить обещанное». Усмехнулся старец наивности юноши и промолвил: «Сын мой, не о тех башнях говорил тебе отец. Что земное? Прах, и в прах уйдет. Не долог век даже самой крепкой башни. Время рассыплет ее... Вот встретились мы с тобой на этой пустынной горной дороге, и ты, уважив мою старость, уступил мне место. Помня заветы предков, поделился со мной последним куском чурека, хотя впереди у тебя долгий путь. Мы расстанемся сейчас. Но я унесу в своем сердце благодарную память о тебе. Так и другие... Запомни, юноша, нет ничего долговечнее благодарной памяти народа. Имя твое, память о твоих добрых делах и есть самая крепкая башня. Встань и продолжи свой путь без отчаянья. Ты успеешь исполнить волю отца...»
© НОХЧАЛЛА
Жил некогда в горах Чечни знаменитый строитель башен. Был он многими уважаем за свое непревзойденное мастерство и благородное сердце.
Пришло время умирать старому зодчему.Подозвал он сына к своему смертному одру и завещал ему продолжить его дело, сказав: «Сделай так, мой сын, чтобы во всех уголках Чечни возвышались башни, возведенные тобой. Чтобы память о нас осталась в родных горах надолго». Долго горевал сын после кончины отца. Но как бы ни тяжела была утрата, должен он был выполнить завет своего отца.
И начал он возводить башни в горах Чечни.Долгое и кропотливое это дело – строительство башен. Как ни старался молодой человек, как он ни торопился, время неумолимо шло.
А башни возводились не так быстро, как бы этого хотелось юноше.
Понял он, что не сможет выполнить отцовский завет – жизнь человеческая слишком коротка, чтобы успеть поднять башни во всех уголках родины.
Сидел, понурившись, юноша на придорожном камне у развилки дороги. Проходил мимо седобородый старец. Увидев юношу в глубокой печали, подошел к нему.
Встал юноша. Усадил старца. Разделил с ним дорожную трапезу. На вопрос старца, о чем его печаль, ответил с горечью: «Старик! Слава о моем отце – великом зодчем – гремела в горах. Обещал я у его смертного одра, что возведу во всех уголках Чечни – в память о нем – башни. Но, видно, придется мне стать клятвопреступником, ибо понял я, что не хватит моей жизни исполнить обещанное». Усмехнулся старец наивности юноши и промолвил: «Сын мой, не о тех башнях говорил тебе отец. Что земное? Прах, и в прах уйдет. Не долог век даже самой крепкой башни. Время рассыплет ее... Вот встретились мы с тобой на этой пустынной горной дороге, и ты, уважив мою старость, уступил мне место. Помня заветы предков, поделился со мной последним куском чурека, хотя впереди у тебя долгий путь. Мы расстанемся сейчас. Но я унесу в своем сердце благодарную память о тебе. Так и другие... Запомни, юноша, нет ничего долговечнее благодарной памяти народа. Имя твое, память о твоих добрых делах и есть самая крепкая башня. Встань и продолжи свой путь без отчаянья. Ты успеешь исполнить волю отца...»
© НОХЧАЛЛА
❤4
Х1уттут
Хьалхалерачу заман чохь 1аш-йехаш хилла боху, цхьа х1уттут, шен кхаа к1орница. Цкъа нана-х1уттут цомгуш хилла. Йаах1ума йан а, хи дан а цхьа а воцуш, 1уьллура х1уттут, к1орнеша нана тергалъеш а ца хилла.
Т1аккха х1уттуто аьлла йоккхах йолчу к1орнега:
— Со хьагъелла, хи дахьа суна мала!
— Ов-вай, ма шийла йу арахь, суна хала хир ду хи дан! — аьлла, дуьхьало а йина, ненан дехар кхочуш ца дина к1орнино.
Вукха шина к1орнега дехар дина х1уттуто, цара а, цхьацца бахьана а х1оттийна, хи ца деъна.
Т1аккха шен мел болу ницкъ а гулбина, шен бен а битина, т1ома а яьлла, д1айахара х1уттут. Шаьш нана а йоцуш дисинийла хиъча, кхо к1орни мохь хьекха йолайелла:
— Ва, нана, йухайерзахьа! Оха хи а дахьар ду хьуна, йаах1ума а йаор йу, массо а х1уман т1ехь гlo а дийр ду, д1а ма г1охьа!
Амма х1уттут йуха а ца хьожуш, д1айахара. Оцу хенахь дуьйна к1орнешна шайн да-нана а ца девза, дена-нанна шайн к1орнеш а ца девза. Ур-атталла шен xloaш а х1уттута нехан бен чу дохку.
#туьйранаш
Хьалхалерачу заман чохь 1аш-йехаш хилла боху, цхьа х1уттут, шен кхаа к1орница. Цкъа нана-х1уттут цомгуш хилла. Йаах1ума йан а, хи дан а цхьа а воцуш, 1уьллура х1уттут, к1орнеша нана тергалъеш а ца хилла.
Т1аккха х1уттуто аьлла йоккхах йолчу к1орнега:
— Со хьагъелла, хи дахьа суна мала!
— Ов-вай, ма шийла йу арахь, суна хала хир ду хи дан! — аьлла, дуьхьало а йина, ненан дехар кхочуш ца дина к1орнино.
Вукха шина к1орнега дехар дина х1уттуто, цара а, цхьацца бахьана а х1оттийна, хи ца деъна.
Т1аккха шен мел болу ницкъ а гулбина, шен бен а битина, т1ома а яьлла, д1айахара х1уттут. Шаьш нана а йоцуш дисинийла хиъча, кхо к1орни мохь хьекха йолайелла:
— Ва, нана, йухайерзахьа! Оха хи а дахьар ду хьуна, йаах1ума а йаор йу, массо а х1уман т1ехь гlo а дийр ду, д1а ма г1охьа!
Амма х1уттут йуха а ца хьожуш, д1айахара. Оцу хенахь дуьйна к1орнешна шайн да-нана а ца девза, дена-нанна шайн к1орнеш а ца девза. Ур-атталла шен xloaш а х1уттута нехан бен чу дохку.
#туьйранаш
❤4👍1
паччахьан мекх хадийнарг — «царя ус постриженный» — разг.шутл.: в чём-либо особо отличившийся, имеющий особые заслуги в чём-либо.
#фразеологизмаш
#фразеологизмаш
❤4
https://t.me/chechfolk
" Г1арбаш" дешан маь1на хаьий хьуна? Т1аккха г1арбашо йо1ана тешнабехк муха бина?
Тахана кхерзина х1оаш, кхана буьйр болчу уьстаг1ал тоьлу аьлла хетий хьуна?
Вуониг лоьхург вуочух вера ву аьлла?
Хьалхалерачу заманахь нохчийн зударий стенах бахьана а дой гуттаре а тийжара?
Хьуна х1окху хаттаршна жоп хаа лаахь, йа хьай жоп дуста лаахь, йа кхин а пайде х1ума хаа лаахь, телеграмм чохь лелош йолчу «Чеченский фольклор» аьлла ц1е йолу хьоста йукъавола/йола, т1аккха вай массо а кепара толлура йу нохчийн барта кхолларалла.
" Г1арбаш" дешан маь1на хаьий хьуна? Т1аккха г1арбашо йо1ана тешнабехк муха бина?
Тахана кхерзина х1оаш, кхана буьйр болчу уьстаг1ал тоьлу аьлла хетий хьуна?
Вуониг лоьхург вуочух вера ву аьлла?
Хьалхалерачу заманахь нохчийн зударий стенах бахьана а дой гуттаре а тийжара?
Хьуна х1окху хаттаршна жоп хаа лаахь, йа хьай жоп дуста лаахь, йа кхин а пайде х1ума хаа лаахь, телеграмм чохь лелош йолчу «Чеченский фольклор» аьлла ц1е йолу хьоста йукъавола/йола, т1аккха вай массо а кепара толлура йу нохчийн барта кхолларалла.
Telegram
чеченский фольклор
На этом канале будет выкладываться материал посвящённый устному народному творчеству чеченцев, а также другим сторонам чеченской традиционной культуры.
#чехкааларш
#туьйранаш
#дийцарш
#кицанаш
#Х1еталметалш
#иллеш
#гочдар
#чехкааларш
#туьйранаш
#дийцарш
#кицанаш
#Х1еталметалш
#иллеш
#гочдар
👍3
Прекрасная новость и для вас, и для меня самой тоже.
Решила я, после долгого бездействия, занятся этим каналом, пока есть время. И вот, во время поиска в интернете одной понравившейся сказки, наткнулась на аудиоверсии этой и еще нескольких других сказок, на чеченском языке.
Знаю, что у многих возникают сложности при чтении этих текстов, поскольку нередко встречаются слова, которые очень редко используем в нашей речи. Некоторые и вовсе неизвестны бывают. Бывают сложности и с постановкой ударения в слове, из-за чего опять непонятно содержание.
Думаю, прослушивание аудио в купе с чтением, сделают процесс познания нашего фольклора чуточку удобней.
Некоторые из этих озвученных есть тут в текстовой форме, остальные будут выкладываться дальше.
Начну со сказки "Цахилларг къовсар"
Решила я, после долгого бездействия, занятся этим каналом, пока есть время. И вот, во время поиска в интернете одной понравившейся сказки, наткнулась на аудиоверсии этой и еще нескольких других сказок, на чеченском языке.
Знаю, что у многих возникают сложности при чтении этих текстов, поскольку нередко встречаются слова, которые очень редко используем в нашей речи. Некоторые и вовсе неизвестны бывают. Бывают сложности и с постановкой ударения в слове, из-за чего опять непонятно содержание.
Думаю, прослушивание аудио в купе с чтением, сделают процесс познания нашего фольклора чуточку удобней.
Некоторые из этих озвученных есть тут в текстовой форме, остальные будут выкладываться дальше.
Начну со сказки "Цахилларг къовсар"
❤4
Барзо 1ахарца мохк къовсар
Цхьана пана махкахь, шира кІотар лаьттинчу меттехь, жа дажош лелачу жаІунна ца хууш, кулла уллехь бехкинчу жийнан Іахар бисина хилла, жеца ежаш лела нана дІа а йахана. Сийначу бацала болий бажа а бежащ, ша хьагбелча, шийлачу шовданна тІе боьдий хи а молуш, буйса йоьлча, цхьана куллах булий охьа а буьжуш, хаза кхиъна Іахар. Цу-кеппара, жех а хаьдда, дисина цхьа жІаьла а хилла Іахарна гена доццуш Іаш.
Иштта Іахар хан-зама йоккхуш Іаш, лелаш цхьа борз тІекхаьчна цунна.
Мацалла дар а йелла лелачу барзо, Іахар баа дог хилла, дов хьедина цунга:
- ХІара хьо бежаш, ахь буц йууш болу мохк сан дех бисна, сан бу. ДІабала беза хьо кху сан махка тІера, - алла.
Іахаро барзана жоп делла:
- ХІан-хІа, борз, бакь ца лоь хьо. Хьан бац хІара, сан ден хилла мохк бу хара. Кху махка тІехь бан а бина, кхиа а кхиъна со.
- Делахь, дика ду, - алла барзо, - хара мохк хайн хилар чІагІдеш кхана теш ахь а валаве, хара сайн хилар чагІдеш теш ас а валор ву. Тоьшалла бакъдолчун хир бу вайшиннан хІара мохк.
Іахар цунна реза а хилла, дІасакаьстина хІара шиь.
Хьаьдда баханчу Іахаро луларчу жен жІаьле шен бала ма-барра дІа а бийцина, шена гІоьнна дагІахьара хьо, аьлла, дехар дина.
ЖІаьла, реза а хилла, Іахар бежаш лелачу метте деана.
Цигахь Іахарца къайлах барт а бина, шовданна уллерчу куллах доьлла, дІалечкъина жІаьла. Шек а боцуш, халха санна бежаш лелаш хилла Іахар.
ТІаьхьа цхьогал а хІоттийна, йеана схьакхачна борз а.
- Валийний ахь теш? - хаттина барзо Іахаре.
- Хьан тешо, хара мохк хьан бу алла тоьшалла дича а, кхачам хир бу суна. Таккха ас дІалур бу хІара хьуна, - аьлла Іахаро.
- Делахь, дика ду, стенах лаьцна дуй бууш дан деза тоьшалла? - аьлла, хаьттина барзо.
- ХІокху куллах ког а тухуш, тошалла дан деза, - аьлла Іахаро.
- Иза-м хала дац, - аьлла, тоьшалла дан тІедахана цхьогал.
- ХІокху куллора, — аьлла, ког а айбина, тоьшалла дан добллачу цхьогална кулла кІелхьахула, цІеран кІегий санна,
бІаьргаш къерзош, схьахьожуш Іуьллучу жІаьлех бІаьрг кхетта.
Пархъалла йуха а иккхина:
- Мехкан дас хьалха дан деза тоьшалла, — аьлла кхераделлачу мекарчу цхьогало.
Резахилла, кулла тІеяханчу барзо:
- ХІокху куллора, - аьлла, ког хьалаойббушехьа, кулла йукъахь доллучу жІаьло, тІекхетта ворта а лаьцна, ластийна лаьттах тоьхна, букь а бош, хьакхийна, йийна
дІайаьккхина борз.
Дедда гена а даьлла, мохь тоьхна цхьогало:
- ХІара долалушшехьа хаара суна, тоьшалла мехкан дех гІур дуйла. БІаьргаш а, цІога а гуш харц тоьшалла дара хІара.
Пана мохк– Безлюдное место; степь
#туьйранаш
Цхьана пана махкахь, шира кІотар лаьттинчу меттехь, жа дажош лелачу жаІунна ца хууш, кулла уллехь бехкинчу жийнан Іахар бисина хилла, жеца ежаш лела нана дІа а йахана. Сийначу бацала болий бажа а бежащ, ша хьагбелча, шийлачу шовданна тІе боьдий хи а молуш, буйса йоьлча, цхьана куллах булий охьа а буьжуш, хаза кхиъна Іахар. Цу-кеппара, жех а хаьдда, дисина цхьа жІаьла а хилла Іахарна гена доццуш Іаш.
Иштта Іахар хан-зама йоккхуш Іаш, лелаш цхьа борз тІекхаьчна цунна.
Мацалла дар а йелла лелачу барзо, Іахар баа дог хилла, дов хьедина цунга:
- ХІара хьо бежаш, ахь буц йууш болу мохк сан дех бисна, сан бу. ДІабала беза хьо кху сан махка тІера, - алла.
Іахаро барзана жоп делла:
- ХІан-хІа, борз, бакь ца лоь хьо. Хьан бац хІара, сан ден хилла мохк бу хара. Кху махка тІехь бан а бина, кхиа а кхиъна со.
- Делахь, дика ду, - алла барзо, - хара мохк хайн хилар чІагІдеш кхана теш ахь а валаве, хара сайн хилар чагІдеш теш ас а валор ву. Тоьшалла бакъдолчун хир бу вайшиннан хІара мохк.
Іахар цунна реза а хилла, дІасакаьстина хІара шиь.
Хьаьдда баханчу Іахаро луларчу жен жІаьле шен бала ма-барра дІа а бийцина, шена гІоьнна дагІахьара хьо, аьлла, дехар дина.
ЖІаьла, реза а хилла, Іахар бежаш лелачу метте деана.
Цигахь Іахарца къайлах барт а бина, шовданна уллерчу куллах доьлла, дІалечкъина жІаьла. Шек а боцуш, халха санна бежаш лелаш хилла Іахар.
ТІаьхьа цхьогал а хІоттийна, йеана схьакхачна борз а.
- Валийний ахь теш? - хаттина барзо Іахаре.
- Хьан тешо, хара мохк хьан бу алла тоьшалла дича а, кхачам хир бу суна. Таккха ас дІалур бу хІара хьуна, - аьлла Іахаро.
- Делахь, дика ду, стенах лаьцна дуй бууш дан деза тоьшалла? - аьлла, хаьттина барзо.
- ХІокху куллах ког а тухуш, тошалла дан деза, - аьлла Іахаро.
- Иза-м хала дац, - аьлла, тоьшалла дан тІедахана цхьогал.
- ХІокху куллора, — аьлла, ког а айбина, тоьшалла дан добллачу цхьогална кулла кІелхьахула, цІеран кІегий санна,
бІаьргаш къерзош, схьахьожуш Іуьллучу жІаьлех бІаьрг кхетта.
Пархъалла йуха а иккхина:
- Мехкан дас хьалха дан деза тоьшалла, — аьлла кхераделлачу мекарчу цхьогало.
Резахилла, кулла тІеяханчу барзо:
- ХІокху куллора, - аьлла, ког хьалаойббушехьа, кулла йукъахь доллучу жІаьло, тІекхетта ворта а лаьцна, ластийна лаьттах тоьхна, букь а бош, хьакхийна, йийна
дІайаьккхина борз.
Дедда гена а даьлла, мохь тоьхна цхьогало:
- ХІара долалушшехьа хаара суна, тоьшалла мехкан дех гІур дуйла. БІаьргаш а, цІога а гуш харц тоьшалла дара хІара.
Пана мохк– Безлюдное место; степь
#туьйранаш