همانطور که برخی دوستان پاسخ دادند، نام این میدان تا قبل از انقلاب "میدان شاه" بوده. البته به‌واسطه وجود مجسمه رضاشاه در میان این میدان، عامه مردم به آن "مجسمه" (و نه حتی "میدان مجسمه") می‌گفتند. با وقوع انقلاب و پایین‌ کشیده‌شدن مجسمه توسط جمعی از انقلابی‌ها، پس از چندی این میدان به "شهدا" تغییر نام داده شد.

چند نکته:
🔸️ جانمایی مجسمه به‌صورتی بوده که دید و منظر بالاخیابان به حرم مطهر را مخدوش نکند.
🔸️ اوج درگیری‌ها در حوالی مجسمه، نهم و دهم دی ماه ۱۳۵۷ رخ داد. صبح دهم مردم مشهد با جنازه‌‌‌ای مواجه شدند که یونیفرم نظامی‌ به تن داشت و از پایه مجسمه آویخته شده بود.
🔸️ همه‌ساله در روز هفدهم دی ماه، برابر با سالروز کشف حجاب رضاخانی، جمعی از زنان متجدد شهر در برنامه‌ای دولتی دسته‌گل‌هایی را به پای این مجسمه می‌ریختند. این مراسم در سال ۱۳۵۶ منجر به راهپیمایی و درگیری‌هایی در سطح شهر شد. در آن سال، جمعی از زنان مذهبی مشهد، تجمعی را از تکیه نخودبریزهای خیابان تهران آغاز کرده و به سمت میدان شاه آمدند؛ تجمعی که منجر به دستگیری جمعی از آنان شد.


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

🔸️ ورگُم اگِر که از غم تو دل چِطو مِرِه...

متاسفانه در روزهای اخیر از درگذشت "حاج خلیل ثانوی"، باسابقه‌ترین قناد شهر مشهد باخبر شدیم. ایشان کار شیرینی‌پزی را از نوجوانی در قنادی لاله‌زار خیابان ارگ آموخته و اواسط دهه سی قنادی پارس را در خیابان خاکی (آخوند خراسانی) راه انداخته بود‌. برای ایشان رحمت و مغفرت الهی مسئلت داریم.


🔸️ به لطف و پیگیری خانواده ایشان، توانستیم در طول یک سال اخیر روایت زندگی این چهره قدیمی را در ۹ جلسه به صورت تصویری ضبط کنیم.


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

یک پانورامای خوب از میدان شاه و مجسمه‌اش. ساختمان سمت چپِ تصویر رو شناختین؟


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

یک عکس کمتردیده شده؛ رنگی شده‌ای از میدان شاه و مجسمه‌اش

پ.ن: جهت مجسمه و میدان نشان می‌دهد که این عکس دقیقاً از زاویه‌ مقابل عکس اول گرفته شده است.


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

🔸️ یک تصویر هم از آخر و عاقبت مجسمه ببینیم. این نماد هم به سرنوشت همه نمادهای سیاسی دچار شد و در سال ۵۷ در آتش انقلاب مردم سوخت.

پ.ن: البته پایه مجسمه به‌طرز عجیبی تخریب‌پذیر نبود و به‌ناچار تا سال‌ها در محل خودش باقی ماند. مشهدی‌ها خاطرات جالبی از تلاش مدیریت شهری برای تخریب این پایه دارند.


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

🔸️ تخریبش سه، چهار سال طول کشید!
روایت یکی از مخاطبین کانال درباره سرنوشت پایه مجسمه رضاشاه

* یکی از مخاطبین کانال در شرح تصاویر میدان مجسمه نوشته‌اند: زمانی که من دبیرستان دکتر شریعتی (شاهرضا) می‌رفتم، دور پایه میدون حصار و‌ پارچه کشیده بودن و هر روز در حال کندن این پایه بودند. شاید تخریبش بیش از سه، چهار سال طول کشید.


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

🔸️🔸️ از دینامیت هم کاری ساخته نبود!
دو روایت موازی درباره تخریب پایه مجسمه

🔸️راوی اول: من شبی که با دینامیت پایه مجسمه وسط میدون رو منفجر کردن، اونجا بودم. از بعدازظهر کار شروع شد و من تمام مدت شاهدش بودم. بین سال‌های ۶۴ تا ۶۶ می‌شد. اون شب از دینامیت استفاده می‌کردن، ولی معلوم شد کارساز نیست. با اینکه حتی در انفجار آخر خرجِ انفجار رو تا حدود سه، چهار برابر زیاد کردن، ولی فقط یک تکه سنگ کوچک کنده شد. این بود که دینامیت‌ها رو کنار گذاشتن و با قلم، ذره‌ذره طی یک زمان طولانی خرابش کردن.

🔸️راوی دوم: ما کوچه‌ گلابگیرها* بودیم اون زمان‌. یادم هست سنگ‌ریزه‌های انفجار دینامیت‌ تا جای خانه ما آمده‌ بود.

* "امام خمینی ۵" در گذشته به کوچه گلابگیرها مشهور بود. عجیب اینکه سنگ‌ریزه‌های انفجار تا سه کوچه بعد از میدان هم می‌رسیده، اما پایه مجسمه تخریب نمی‌شده.


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

🔸️خانه زیبای خیابان عطار هم تخریب شد

خانه تاریخی خیابان عطار هم به سرنوشت سایر بناهای تاریخی مشهد دچار شد. این بنای مسکونی که در آخرین لایه‌های مشهدِ دوران پهلوی قرار داشت، یکی از واپسین بازمانده‌های واجد ارزش این محلات به‌حساب می‌آمد.


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

مقررات شهربانی مشهد در ماه رمضان ۷۳ سال پیش - روزنامه خراسان


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

از خانه زیبای خیابان عطار به چند روز هیچ‌‌چیز باقی نمانده و این در حالی است که شهرداری مکلف بوده درخصوص تخریب و نوسازی بناهای ارزشمند شهر، پرونده را به میراث فرهنگی ارجاع دهد.


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

🔸️ آی رمضون الله... الله رمضون!
روایتی از یک رسم فراموش شده مشهدی‌ها در ماه رمضان

🔸🔸معمولا در ماه رمضان بین افطار و سحر عده‌ای از جوان‌های محلات (بیشتر جوان‌های لاابالی از محلات ضعیف‌تر) در کوچه‌ها راه می‌افتادند و شعرهای معروفِ مشهدِ آن زمان را با هم می‌خواندند و با زدن درِ خانه‌های مختلف پول یا تنقلاتی جمع می‌کردند.

🔸🔸اصل شعر این بود:
رمضون آمد با سیصد سِوار
چوبکی ورداشت گفت روزه بدار
اگِه روزه بیگیرُم لاغر مِشُم
اگِرَم که نیگیرُم کافَر مِشُم
آی رِمِضون اَلله، اَلله رِمِضون

🔸🔸موقع زدن درِ خانه‌ها هم می‌خواندند:
دِرِ ای حولی دَسگیرَه‌اش طِلا
صاحابِ حولی می‌رَه کربِلا
یا
دِرِ ای حولی دَسگیره‌اش مسی
صاحابِ حولی می‌رَه عروسی

🔸🔸در اینجا اگر صاحب‌خانه به آنان پولی، آجیلی، نُقل یا کشمشی می‌داد، می‌رفتند، ولی اگر نسبت به سر و صدای آنها اعتراض می‌کرد و در را هم باز نمی‌کرد، این‌طور می‌خواندند:
دَرِ ای حولی لَق‌لَق مِکِنَه
صاحابِ حولی وَق‌وَق مِکِنَه
آی رِمِضون اَلله، اَلله رِمِضون


منبع: گفتگوی طرح "مثبت ۶۰ساله‌ها" با جناب آقای محمود ناظران‌پور


گروه مشهدگردی چهارباغ ببینید:
@charbagh

🔸️برای پایان پرونده مجسمه میدان شاه، لازم است این سوال رو پاسخ بدهیم: پایه مجسمه وسط میدان را که می‌بینید، چه چیزی جلب‌توجه می‌کند؟ می‌شود رد و نشانی از سازنده‌اش یافت؟


گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

بعد از پنج‌سال و سه ماه و ۲۶روز: مسیر قرار هشتاد و نهم گروه مشهدگردی چهارباغ

▫️سلام به همه دوستان
ما بعد از پنج سال و سه ماه و ۲۶روز برگشتیم تا برنامه هشتاد و نهمین قرار گروه مشهدگردی چهارباغ را اعلام کنیم. چهارباغی‌ها پنج‌شنبه هفته بعد به راسته سینماروهای مشهد سر می‌زنند تا روایت کافه‌ها، سینماها و تئاترهای قدیم خیابان ارگ را بشنوند...

📍خیابان امام‌ خمینی - تقاطع چهارطبقه
🗓 پنج‌شنبه ۸ خرداد - ساعت ۸ صبح (پایان قرار حدود ساعت ۱۱:۳۰ خواهد بود.)

▫️هزینه هر نفر: ۳۵۰.۰۰۰ تومان
-----------------------------------

🔸️شرکت در قرارها برای عموم آزاد بوده، ولی به‌جهت محدودیت ظرفیت، اولویت با دوستانی است که زودتر اعلام حضور کنند.
-----------------------------------

▫️▫️لطفاً جهت اعلام حضور و پاسخ به سوالات، به @charbagh_admin پیام بدهید. سپاس.