چهارشنبه ۳۰ بهمن
ساعت ۱۰ صبح
موزه بزرگ خراسان
#چهره_هویتی
@charbagh

‌ 🔻خلقی بمیرند از واهمه!

✍ آذری خاکستر

🔅شهر مشهد به دلیل زائرپذیری، همواره در معرض اپیدمی بیماری‌های واگیر از جمله وبا بوده است. شیوع این بیماری موجب می‌شده تا در هر مرحله، جمعیت زیادی به‌واسطه آن تلف شوند. شدت این بیماری ها تا جایی بوده که در اسناد و منابع تاریخی نیز منعکس شده اند. در هفتم شوال 1309 وبا به مشهد نفوذ می‌کند و بیست هزار نفر از جمعیت شهر و اطراف را تلف می‌نماید. همچنین در 27 ربیع‌الثانی 1322 نیز بیماری وبا در خراسان و مشهد شایع می‌شود . با تلفاتش کابوسی را رقم می زند. این بار این ناخوشی از هندوستان سپس از افغانستان وارد مرزهای ایران شد و گسترش این بیماری در حدی بود که برای نخستین بار اعمال قرنطینه را به جای آوردند.
🔅وبایی ندیدم بدان همهمه/ که خلقی بمیرند از واهمه
زپیر و جوان مردمان دلیر /همه بر گلو بسته طوقی زسیر
🔅مرگ جلال، زنگ های هشدار را به صدا درآورد
مولف تاریخ پزشکی در ایران نوشته است. سال 1862م. وبا دوباره شیوع یافت و این بار از مشهد آغاز شد و در آن جا تلفات به روزی 100تا 120نفر می‌رسید. مرگ جلال الدوله پسر شاه و حاکم خراسان، دولت را از شدت این بیماری مطلع کرد. در پنجم اوت کاروان بزرگی شامل 5000 نفر زوّار از مشهد به تهران رسید. با این که این جمعیّت از محلّی می‌آمد که وبا در آن جا شایع بوده و تمام آن ها به عامل این بیماری آلوده هستند، هیچ نوع اقدام احتیاطی، قبل یا بعد از رسیدن آن‌ها به تهران از طرف اولیای امور محلّی به عمل نیامد. در نتیجه در هفتم همان ماه وبا در تهران و در محلّه‌های فقیرنشین شهر منتشر گردید. گزارش های کنسولگری انگلیس در مشهد نشان می دهند، طی سال‌های 1868 ،1892 و 1904م. اپیدمی سخت وبا و در سال 1893م./1310ق. وبای محدودی در شهر شیوع یافت. تخمین زده می‌شود اپیدمی‌های سال 1893م. که چندان وسیع نبوده است، فقط 125 نفر را تلف‌کرده باشد، اما وبای سال 1904م./1321ق. که به‌طور کامل در تمام شهر شایع شد، بیش از 8000 نفر از جمعیّت شهر را کشت. این بیماری‌ها، علاوه بر تلفات جانی، موجب رکود و کسادی بازار و تجارت نیز می‌شد......


@charbagh

♦️♦️کوچه« زردی » هنوز هم بوی تاریخ ‌می‌دهد

درباره دلایل معروف‌شدن این کوچه به «زردی» سه روایت مختلف بین مردم مطرح است. نخست اینکه به‌دلیل مجاورت این کوچه با قبرستان قدیم سراب و حاشیه شهر، اولین‌بار در عهد قاجار بیماری یرقان یا زردی از این کوچه در شهر مشهد گسترش پیدا کرده است و نام این بیماری روی آن می‌ماند. دیگر اینکه به دلیل وجود کارگاه‌های گسترده پارچه‌بافی و شعربافی و شال‌بافی در این محدوده و فعالیت دائم کارگران این کارگاه‌ها در فضای تاریک و دور از نور خورشید، چهره ساکنان این محل در طول زمان به زردی گراییده و بر همین اساس، بین مردم به کوچه‌زردها و سپس زردی مشهور شده است.
آخرین روایت هم این است که به‌دلیل شکل خاص این کوچه که شبیه تی انگلیسی است، هنگام غروب خورشید، شعاع‌های طلایی آن در آخرین اماکنی از شهر که دیده می‌شد، سه‌راهی داخل این کوچه بود و به همین دلیل، به کوچه «زرریز» معروف بود که به‌مرور زمان، این لغت به زردی تبدیل شد. اما آنچه به واقعیت نزدیک‌تر به نظر می‌رسد، همان دیدگاه درباره وضعیت خاص کارگران ساکن در این کوچه است
#کوچه_زردی
@charbagh

انتشار خبر درگذشتِ "خسرو آواز ایران" همه‌مان را در بهت فرو برده. امیدواریم به تکذیبش هنوز...

🔸🔸 به‌روز رسانی: این خبر تکذیب شده است.
@charbagh

خوشبختانه همایون شجریان عزیز این خبر تلخ را تکذیب کرد. شکر...
با ارزوی صحت کامل...
@charbagh

در سالروز درگذشت پهلوان احمد وفادار یاد می کنیم از مرد پرافتخار خراسانی که با کسب عنوان پهلوانی کشور سه بار پیاپی صاحب بازوبند پهلوانی شد.
نامش جاویدان
#چهره_هویتی
@charbagh

⭕️ترس از بیماری های واگیردار از گذشته تا کنون وجود داشته است و در طول تاریخ مهمترین موضوع برای جلوگیری از گسترش بیمارهای ها قرنطینه بوده است.
⭕️این روزها با گسترش بیماری کرونا و درگیر شدن تعداد زیادی از کشورها موضوع قرنطینه مطرح و در برخی موارد اجرا شده است.
♦️♦️در این سند مربوط به اواخر قاجاریه وظایف ماموران و پزشکان در زمان قرنطینه ذکر شده است.
♦️ باید اشخاصی که از راه می‌رسند بدون استثنا معاینه شوند، احیاناً اگر مریضی دیده شد در چادر مریض‌خانه در تحت نظر طبیب باید باشد، وسایل همراهان جداگانه باید مسکن نمایند.
♦️باید طبیب قرنطینه قدغن نماید که مسافرین و غیر مسافرین و تمام اشخاصی که در قرنطینه هستند باید آب جوشیده و غذا پخته....بلکه ظروف دست‌های خودشان را باید با آب جوشیده بشویند
♦️همه نوع آذوقه برای اشخاص و مال در نزدیک چادرهای قرنطینه باید حاضر باشند و چند نفر مأمور این خدمت باشند که به قیمت عادله اجناس و آذوقه به مردم تأدیه شود. تا اینکه مردم مجبور نباشند به دهات و اطراف تردد نمایند.
📝آذری خاکستر
@charbagh

پدر صنعت اتومبیل ایران درگذشت
⭕️محمود خیامی متولد ۱۳۰۸ در مشهد و تحصیل کرده مدرسه شاه رضا و رازی و بنیانگذار گروه صنعتی ایران خودرو،( ایران ناسیونال سابق)، روز گذشته در شهر لندن در حالی که سن ۹۰ سالگی را پشت سر گذاشته بود، درگذشت.
⭕️خیامی در سال‌های اخیر صد و ده مدرسه به نام امام علی در روستاهای استان خراسان ساخته بود و هشت مجموعه بزرگ آموزشی نیز به نام ثامن‌الائمه در مشهد احداث کرده‌بود. او همچنین ساخت هجده مجموعه کار و دانش را در استان خراسان به پایان رسانده بود.
برخی از فعالیت‌های برادران خیامی تا به امروز در مشهد عبارتند از :
♦️کارخانجات رضا در مشهد برای تولید سپر و رینگ اتومبیل (قطعات اتومبیل حال حاضر)
♦️کارخانه جوش اکسیژن در مشهد با سهم 25 درصدی ایران ناسیونال
♦️هنرستان بزرگ صنعتی مشهد
♦️ بیمارستان بزرگ در مشهد که نیمه کاره ماند.
♦️مرکز مبارزه با سرطان در خیابان کوهسنگی مشهد
♦️احداث ۱۲ باب واحد آموزشی در  ۱۲ شهر از استانهای خراسان توسط محمود خیامی
♦️احداث ۸ باب واحد آموزشی در شهر مشهد به نام امام هشتم توسط محمود خیامی
♦️ شروع احداث ۱۱۰ واحد آموزشی روستایی به نام محمودیه در خراسان
#چهره_هویتی
@charbagh

دهم اسفند ماه زادروز مهدی اخوان ثالث
#چهره_هویتی
@charbagh

متاسفانه با خبر شدیم دکتر شاهین فر پزشک پیشکسوت مشهدی ساعاتی پیش درگذشت .
گروه مشهدگردی چهارباغ این مصیبت را به دوستداران ایشان و مردم عزیز تسلیت میگوید .
روحشان شاد و یادشان گرامی .
#چهره_هویتی
@charbagh

⭕️دکتر محمد شاهین‌فر در سال 1298 در شهر مشهد به دنیا آمد. وی را به عنوان بازمانده نسل اول پزشکان مشهدی می‌شناسند. شاهین‌فر در سال 1322 مطب خود را باز کرد و همزمان تیغ جراحی را در بیمارستان شاهرضای مشهد به دست گرفت.

🔸او درباره شروع کار جراحی‌اش می‌گوید: جراح بيمارستان شاهرضا فوت كرده بود و ما هم جراحي بلد نبودیم. براي همين پروفسور «بولون» را از بلژيك براي بيمارستان استخدام كردند. بولون به ايران آمد و واقعاً اهل تجربه و آموزش بود. ايشان بعداً مسلمان شد و در مشهد ماند. من هم حدود 17 سال با او همكار بودم. خيلي كارهاي برجسته‌اي انجام داديم كه حتي از دانشگاه تهران جلو افتاديم. عمل‌هايي را هم كه انجام مي‌داديم، بهتر از تهران بود.

🔸دکتر شاهین‌فر در سال 1342ساختمان اولین بیمارستان خصوصی را ساخت؛ بیمارستانی که تا قبل از واگذاری به دانشکده پزشکی دانشگاه آزاد محل کار و زندگی او بود و سبب شد تا مردم، کوچه محل آن را به «کوچه شاهین‌فر» بشناسند.

کانال گروه مشهدگردی «چهارباغ»
@charbagh

ترانه‌ زیبای «اوسنه» به لهجه زیبای مشهدی


🔸🔸🔸انتشار مطالب پیرامون مشهد قدیم، محلات، معابر و خانه‌های تاریخی، چهره‌های هویت‌ساز، اسناد و تصاویر قدیمی و ... در کانال گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh
👇👇👇

شعر: قاسم رفیعا
اجرا: حمید حیدری- قاسم رفیعا

🔸🔸🔸انتشار مطالب پیرامون مشهد قدیم، محلات، معابر و خانه‌های تاریخی، چهره‌های هویت‌ساز، اسناد و تصاویر قدیمی و ... در کانال گروه مشهدگردی چهارباغ
@charbagh

⭕️یکی از جلسات قدیم قرآن مشهد با مدیریت مرحوم رضوان.

مرحوم محمدحسن رضوان(ره) یکی از شخصیت‌های تاثیرگذار و در عین حال گمنام تاریخ مشهد است که قدیمی‌ها او را با جلسات قرآن متعددش می‌شناسند. وی یکی از شاگردان مشهور حضرت سلاله‌الاطیاب حاج سید محمد عرب‌زعفرانی(ره) است که سبک‌های متعدد قرائت ایرانی از او به یادگار مانده است.

در تصویر بالا یکی از جلسات «ترویج کلام‌الله مجید» مرحوم رضوان را مشاهده می‌کنید. مرحوم رضوان در وسط تصویر مقابل میز تحریر کوچکی نشسته است. قاب تصویری هم از مرحوم عرب‌زعفرانی در بالای تصویر نصب شده است.

♦️تصاویر و اسناد قدیمی مشهد را در کانال چهارباغ ببینید.
#تصاویر_قدیمی
#اسناد_قدیمی
@charbagh

⭕️⭕️⭕️ ☝️☝️اولین شهردار مشهد کیست؟


در بعضی از منابع تاریخی از کاشف‌الملک به عنوان اولین شهردار مشهد یاد شده و در برخی دیگر از سالار موید، اما واقعیت کدام است و کدامیک از این دو تن، اول بلدیه مشهد را به دست گرفته‌اند؟

به اعتبار متون تاریخی سالار موید اولین کسی است که سکان بلدیه مشهد را به دست گرفته، اما از آنجا که پس از دوره او، بلدیه تعطیل شده و پس از چند سال دوباره و این‌بار به دست مرحوم عبدالرحیم کاشف‌الملک آغاز به کار کرده، هر دو پاسخ می‌تواند صحیح باشد. سالار موید اولین شهردار مشهد است و کاشف‌الملک اولین شهردار در دوره جدید پس از استقرار کامل و بدون انقطاع بلدیه.
نوادگان هر دو مرحوم در حال حاضر در شهر مشهد ساکن هستند.

🔸🔸🔸تصویر بالا از خبرنگار خوش‌قریحه خانم شیما سیدی

تصاویر و اسناد قدیمی مشهد را در کانال «چهارباغ» ببینید:
@charbagh

ثبت فوق‌العاده یکی از بازمانده‌های تاریخ مشهد؛ کاشیکاری خانه تاریخی بلخاسب

📸 : آقای مهدی عسکری
@charbagh

با دنبال کردن پیج اینستاگرامی چهارباغ
می توانید دانش خود پیرامون مشهد را ارتقا دهید .
https://instagram.com/charbagh_mashhad?igshid=6l94anfvcu54

برای اولین بار انتشار فیلمی از بازگویی رزم جهان پهلوان تختی و پهلوان وفادار توسط استاد حمیدعربلین آخرین بازمانده عکاسان حرم بارگاهی
پ.ن : این فیلم در چهل و یکمین قرار گروه مشهدگردی چهارباغ به ثبت رسیده است .
*اگر با هنذفری گوش کنید صدای استاد رساتر است .
#چهره_هویتی
@charbagh

کدام شاهزاده قاجار در مشهد دفن شده است؟

@charbagh
👇👇👇

کدام شاهزاده قاجار در مشهد دفن شده است؟
👇👇👇
⭕️شاهزاده درایت
برش‌هایی درباره زندگی عباس‌میرزا، خوش‌نام‌ترین شاهزاده قاجار

🔸🔸چنانکه مشهور است «عباس‌ميرزا» پس از درگذشت در رواق دارالحفاظ مسجد گوهرشاد مدفون شده است. همچنان که پس از آن نیز تا اواخر عهد قاجار تعداد كثيرى از دولتمردان قاجارى در رواق‌هاى پيشين حرم دفن شده‌اند كه فهرست نام برجسته‌ترين آن‌ها را مؤلف «مطلع‌الشمس» نقل كرده است، اما در دوره قاجار بر خلاف عهد صفويه براى این قبور، گنبدخانه و رواقى نو ساخته نشده و در نتيجه قبور بزرگان این دوره جايى ويژه و قابل توجه را در حرم حضرت رضا (ع) به خود اختصاص نداده تا قابل ذكر باشند.
از سوی دیگر آنچنان که مشخص است در تعمیرات مختلف حرم مطهر رضوی، آستان قدس تمایلی به نگهداری مکان قبور افراد مشهور در حرم مطهر نشان نداده و در طی بازسازی، سنگ قبر عباس‌میرزا را كه در آن از رشادت‌ها و فداكاري‌هاي اين سردار بزرگ تاريخ ايران نوشته شده بود، به موزه آستان قدس رضوي منتقل کردند. در نتیجه در حال حاضر نشانی از مزار خوش‌نام ترین شاهزاده قاجار در حرم رضوی وجود ندارد و کمتر مشهدی‌ای می‌داند که وی در این شهر به خاک سپرده شده است.

🔸🔸در ادامه گوشه‌ای از زندگی «عباس‌میرزا» را می‌خوانید:
🔸تولد و کودکی
عباس میرزا پسرِ فتحعلی شاه قاجار، در سال ۱۱۶۸ خورشیدی در قصبه نوا (آمل) زاده شد. او بر خلاف پسران دیگر فتحعلی‌شاه، طفلی مریض‌المزاج ولی فوق‌العاده مؤدب، سر به زیر و محجوب بود. عباس میرزا در سن ده سالگی به کسالت و درد مفاصل و استخوان مبتلا گشت. گفته می‌شود در کودکی بسیار مورد علاقه آقا محمد خان، سر سلسلهٔ قاجار بود که خود تعلیمات نظامی مخصوص را به او می‌آموخت. عباس میرزا ضمن فراگرفتن تعالیم مختلف و روش‌های گوناگون فنون سواری و جنگ، در ایام فراغت و بیکاری به مطالعه کتب سودمند و مفید می‌پرداخت و به آسانی به بیشتر زبان‌های شرقی آشنا شده بود.

🔸جوانی و ولایتعهدی
فتحعلی‌شاه در سال دوم سلطنت خود، مجلس با شکوهی ترتیب داده و جمع کثیری از بزرگان خاندان قاجار را دعوت کرد تا با آنها در زمینهٔ تفویض ولیعهدی به فرزندش عباس میرزا مشورت کند. فتحعلی شاه، عباس میرزا را از دیگر فرزندان خود باهوش‌تر، دلیرتر و مستعدتر می‌دید. در این مجلس عموم بزرگان و سران قاجار هم نسبت به شجاعت و امتیازات برجسته عباس میرزا و درایت و قابلیت او اتفاق نظر داشتند و این انتخاب شاه را شایسته دانستند. در نتیجه فردای آن روز، شاه عباس‌میرزا را به حکومت آذربایجان تعیین کرد.

🔸درگذشت
بیماری مزمنی که دستگاه گوارش و کلیه‌های عباس میرزا را مورد حمله قرار داده بود، مزاج این شاهزاده را از حال اعتدال خارج ساخته و باعث شده بود او از لحاظ بنیه ضعیف شود. این امر لزوم مداوا و درمان فوری و مستمر را ایجاب می‌کرد اما اشتغالات جنگی و سیاسی و حرکت‌های مداوم او برای امنیت دادن به شهرهای ناامن و سرکوبی گردنکشان اجازهٔ استراحت و معالجه را به او نمی‌داد و معالجات طبیب او «کورمک» نیز مؤثر واقع نمی‌شد. هرات در محاصره بود، که شاه قاجار به دلیلی نامعلوم عباس میرزا را فراخواند. سپهسالار ایران، فرزند خویش را برای ادامه محاصره شورشیان در هرات باقی گذاشت و عازم تهران شد، اما در حوالی مشهد، بیماری کهنه کلیه‌اش تشدید شده و در شهر مشهد درگذشت. برخی مورخین به نقش پزشک انگلیسی عباس میرزا در مرگ او اشاره کرده و قائل به مسموم شدن ولیعهد می‌باشند، اما صحت و سقم این ادعا هرگز مشخص نشده‌است.

🔸عباس‌میرزا در کلام گاسپار دروویل
سرهنگ فرانسوی گاسپار دروویل که در سال ۱۸۱۲م به ایران سفر کرده، یک فصل از کتاب خود را به عباس میزرا اختصاص داده است. او در بخشی از این کتاب می‌گوید: عباس میرزا سحرگاهان از خواب بر می‌خیزد. او از مؤمنان قشری و متعصب نیست، ولی هرگز در ادای نمازهای روزانه کوتاهی نمی‌کند. لب به می نمی‌زند... لباس عباس میرزا تفاوتی با لباس ساده‌ترین نگهبان وی نیز ندارد، اما در نخستین برخورد از خلق و خوی نجیبانه و سیمای باوقارش می‌توان به بزرگ منشی وی پی برد. مردم آذربایجان او را از جان و دل گرامی می‌دارند. فداکاری و فرمانبرداری افسران و سربازان زیردست عباس میرزا به حدی است که اگر شاه اعتماد کامل و دولتخواهی وی را نمی‌داشت از این حیث دچار اضطراب خاطر می‌شد. عباس میرزا مخالف عهدنامه گلستان بود و با تمام قوا با متارکه جنگ با روس‌ها مخالفت می‌کرد... حتی افسران روسی نیز از خودگذشتگی ولیعهد ایران را تأیید کرده و رفتار نجیبانه او را به هنگام انجام مذاکرات و پس از آن ستوده‌اند. اگر بخواهم حس تحسینی را که این شاهزاده ایرانی در دل من برانگیخته است تمام و کمال بیان دارم از مطلب بسیار دور خواهم افتاد.

کانال گروه مشهدگردی «چهارباغ»
@charbagh