«انجمن علمی دانشجویان باستان‌شناسی با همکاری گروه باستان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی»

برگزار می‌کند:

🔹 خوش‌یمنی و بدیمنی اشکال در دنیای قدیم

👤 عمادالدین شیخ‌الحکمایی
(پژوهشگر موسسهٔ باستان‌شناسی دانشگاه تهران)

📅 تاریخ: سه‌شنبه - ۱۴ آذرماه۱۴۰۲

🕙 زمان: ساعت ۱۰:۰۰

📍 مکان: تالار ناصرخسرو دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی

—

▫️Instagram: ARCHAEOLOGY.SBU
▫️Telegram: ArchaeologyAssociation_SBU

🎞️ نشست معرفی میراث جهانی،
ناگفته‌های زیگورات چغازنبیل

📚 همراه با معرفی کتاب
بارقه کائنات: نگاهی بر میراث جهانی چغازنبیل
تألیف دکتر کامیار عبدی

📆 تاریخ: چهارشنبه، ۲۲ آذرماه۱۴۰۲

🕟 زمان: ۱۶:۳۰

—

▫️Instagram: ARCHAEOLOGY.SBU
▫️Telegram: ArchaeologyAssociation_SBU

@chaharrahtv

لینک زیر، ویدئوی گفت‌وگوی مجله حرفه: هنرمند با محمد حسن حامدی، داریوش حسینی و سعید روانبخش است:
https://chaharrah.tv/hamedi-1302-05-08/

هر سه مهمان این گفت‌وگو در اوایل دهه‌ی ۷۰ وارد دانشگاه‌های هنری شده‌اند و کار جدی خود را آغاز کرده‌اند.
در این نشست آنها از تجربه‌ها و دغدغه‌های خود در آن سال‌ها می‌گویند؛ از بی‌ینال‌ها، فضای آموزشی، پویا شدن نشریات، مسائل و مشکلات جریان نقاشی در دهه‌ی ۷۰.
همچنین از مهم شدن مسئله‌ی هویت و گفتمان مدرنیسم تا عروج معاصریت نیز صحبت به میان می‌آید.

یشنهاد می‌کنیم پس از دیدن این ویدئو، دیگر گفت‌وگوها درباره‌ی دهه‌ی ۷۰ را نیز در چهارراه و یا بخش «دیداری-شنیداری» سایت حرفه: هنرمند تماشا کنید.

چرا آخرین شب پاییز را یلدا نامیده‌ایم؟

https://www.instagram.com/reel/C1G3OrlOGQr/?igsh=MTY4YjdhZzZ0ODZ0bg==

@chaharrahtv

گزارش کاوش باستان‌شناختی در تپه قلعه بالا، کردستان

@chaharrahtv
ادامه درس‌گفتارهای «مبانی نظری نقد فرمالیستی معماری» را می‌توانید در صفحه این مجموعه در سایت چهارراه دنبال کنید:

جلسه هفدهم: ممفاهیم اصلی نقد معماری با رویکرد فرمالیسم ژرف (۳)
https://chaharrah.tv/formalism-17-1402-07-20/

جلسه هجدهم: جلسه‌ی هجدهم: مفاهیم اصلی نقد معماری با رویکرد فرمالیسم ژرف (۴)
https://chaharrah.tv/formalism-18-1402-07-27/

جلسه نوزدهم: نقد در مرتبه‌ی درون‌معماری
https://chaharrah.tv/formalism-19-1402-07-27/

جلسه بیستم: نقد در مراتب میان‌معماری و برون‌معماری
https://chaharrah.tv/formalism-20-1402-08-04/

@chaharrahtv

نشست نقد و بررسی کتاب «درباره‌ی تجدد ادبی» در خردادماه سال ۱۴۰۲ برگزار شد. در این نشست داریوش رحمانیان، بهرام پروین گنابادی، کامیار عابدی و عیسی اَمَن‌خانی (نویسنده کتاب) سخنرانی کردند.

این فایل صوتی به بخش سخنرانی داریوش رحمانیان اختصاص دارد. رحمانیان از رویکرد انتقادی خود نسبت به روایت‌های تاریخی آغاز می‌کند و از مصیبت‌هایی که کلان‌روایت‌ها و کلیشه‌ها بر سر مردم آورده‌اند، می‌گوید.
در ادامه، سخنران کتاب «درباره‌ی تجدد ادبی» را از حیث رساله‌هایی که در اختیار مخاطب می‌گذارد، سودمند تلقی می‌کند و معتقد است اَمَن‌خانی با این کتاب کار را بر پژوهش‌گر آسان نموده است. هرچند که از حیث روش‌شناسی، چهارچوب مفهومی و نظریه‌ای، ضعف‌هایی در کتاب وجود دارد؛ از جمله عدم پرداختن به تاریخ پیدایش رمان در زبان فارسی، اشاره‌ی کوتاه و گذرا به احمد کسروی، غیبت کسانی چون محمود هومن، مجید یکتایی، ذبیح بهروز و پیروانش و از این‌دست به این کتاب لطمه زده است.

فایل صوتی این سخنرانی را در وبسایت چهارراه بشنوید:
https://chaharrah.tv/rahmanian-1402-03-16/

@chaharrahtv

موسیقی در دوره قاجاریه
سخنران: احمد صدری

به نظر می‌رسد نطفه موسیقی ردیف دستگاهی از قرن هفتم هجری شکل می‌گیرد. هر چند در طی زمان، پیشرفت آن دچار مشکلاتی می‌شود؛ مثلاً در دوره صفویه موسیقی حرام می‌شود و خیلی از موسیقی‌دانان ایرانی به هند می‌روند. در دوره قاجاریه وقتی موسیقی‌دانان از هند به ایران بازمی‌گردند، سیستم جدیدی به نام موسیقی ردیف‌دستگاهی که اتفاقاً مبتنی بر قالب شعری غزل است، شکل می‌گیرد: یک سیستم موسیقی بسیار پیچیده که به نوعی نمود شخصیت پیچیده ایرانی است. این سیستم موسیقایی اکنون به عنوان موسیقی ملی ایران در تمام دنیا شناخته می‌شود.

فیلم این سخنرانی را می‌توانید در سایت چهارراه ببینید:
https://chaharrah.tv/sadri-1402-08-08/

@chaharrahtv
ادامه درس‌گفتارهای «مبانی نظری نقد فرمالیستی معماری» را می‌توانید در صفحه این مجموعه در سایت چهارراه دنبال کنید:


جلسه هفدهم: مفاهیم اصلی نقد معماری با رویکرد فرمالیسم ژرف (۳)، نقد اجمالی موزه‌ی هنرهای معاصر تهران
https://chaharrah.tv/formalism-17-1402-07-20/


جلسه هجدهم: مفاهیم اصلی نقد معماری با رویکرد فرمالیسم ژرف (۴)
https://chaharrah.tv/formalism-18-1402-07-27/


جلسه نوزدهم: نقد در مرتبه‌ی درون‌معماری
https://chaharrah.tv/formalism-19-1402-07-27/


جلسه بیستم: نقد در مراتب میان‌معماری و برون‌معماری
https://chaharrah.tv/formalism-20-1402-08-04/


جلسه بیست و یکم: کارکرد معماری، تاریخ معماری
https://chaharrah.tv/formalism-21-1402-08-04/


جلسه بیست و دوم: معماریت و نشانه‌ها
https://chaharrah.tv/formalism-22-1402-08-11/


جلسه بیست و سوم: پرسش‌هایی با رویکرد فرمالیسم ژرف
https://chaharrah.tv/formalism-23-1402-08-11/


جلسه بیست و چهارم (جلسه آخر): امکانات و محدودیت‌های رویکرد فرمالیسم ژرف

https://chaharrah.tv/formalism-24-1402-08-11/

@chaharrahtv

در مجله‌ی حرفه: هنرمند ویژه‌نامه‌ای درباره‌ی تحولات فرهنگی و هنری در «دهه‌ی  ۷۰ شمسی» تهیه شده است و این گفت‌وگو پیرامون تحولات حوزه‌ی گرافیک است.

فرازد ادیبی (طراح گرافیک، تصویرگر و مدرس)، شهرزاد اسفرجانی (طراح گرافیک و مدرس)، بهراد جوانبخت (طراح گرافیک و مدرس) و مهدی سیفی (طراح گرافیک و مدرس)، در اوایل دهه‌ی ۷۰ کار جدی خود را آغاز کردند.

آن‌ها در این گفت‌وگو از تجربه‌ها و دغدغه‌ها و مشکلات کار گرافیک در آن سال‌ها می‌گویند؛ از گشایش‌های اقتصادی و اهمیت تولید محصول و جان گرفتن دوباره‌ی گرافیک تجاری، از بی‌ینال‌ها، فضای آموزشی، همچنین اهمیت ورود تکنولوژی و کامپیوتر در کار گرافیک صحبت به میان می‌آید.

این گفت‌وگو در تابستان ۱۴۰۲ در دفتر مجله‌ی حرفه: هنرمند و با حمایت گالری سرای انجام شد.

این ویدئو را می‌توانید در سایت چهارراه ببینید:
https://chaharrah.tv/adibi-1402-06-19/

خوش‌تر ز عیش و صحبت و باغ و بهار چیست؟
ساقی کجاست، گو سببِ انتظار چیست؟

هر وقتِ خوش که دست دهد مغتنم شمار
کس را وقوف نیست که انجام کار چیست

هر روزتان نوروز 🪻

سلام به شما همراهان گرامی وبسایت چهارراه.

در چند ماه گذشته به علت مشغله زیاد و ضیق وقت فعالیت محدودی در شبکه‌های اجتماعی چهارراه داشته‌ایم. در طی این مدت، تعدادی سخنرانی در سایت منتشر شده که به تدریج در این کانال و صفحه اینستاگرام پست می‌شوند.

لطف می‌کنید اگر با به اشتراک گذاشتن سخنرانی‌ها ما را در این مسیر یاری کنید.
https://chaharrah.tv/

@chaharrahtv
پس از فتح مصر در سال ۵۲۵ پیش از میلاد، ، شاهنشاهی هخامنشیان با در اختیار داشتن قلمروی گسترده‌ای که در طی سال‌ها جنگ و جدال با اقوام مختلف به دست آورده بود، چشم‌انداز شگفت‌انگیز ثروت و قدرت شد.

بر اساس متون تاریخی کلاسیک از جمله نوشته‌های هرودوت، در نظر یونانیان باستان، مادها دشمن اصلی یونانیان در مشرق‌زمین بوده‌اند. تا دهه‌ها بعد نیز همچنان نقش مادها در متون تاریخی پررنگ‌تر است و صحبتی از جنگ با پارس‌ها در متون تاریخیِ به‌جا مانده از یونان باستان نبوده است. حتی اسمی از عیلام هم در متون کلاسیک یونانی نیامده است.

در این سخنرانی، دکتر مهرداد ملکزاده -باستان‌شناس دوره ماد- با ارائه شواهد و مستندات به چرایی نقش پررنگ مادها می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه هخامنشیان وامدار سنت‌های پیشین مادی بوده‌اند.

اینجا بشنوید:
https://chaharrah.tv/malekzadeh-1398-11-27/

@chaharrahtv

در این نشست، علی بهرامیان (پژوهشگر تاریخ صدر اسلام) به مقایسه سبک و شیوه تدوین روایت‌های مختلف تاریخی در باب تقدس خلافت می‌پردازد و یادآور می‌شود که بایستی رویکردی انتقادی به روایات داشت؛ به این معنی که ضمن استناد به مآخذ متنوع، لازم است گزارش‌ها را نقادانه بررسی کرد و به‌طور کامل نپذیرفت.

در ادامه، داریوش رحمانیان ( سردبیر فصلنامۀ مردم‌نامه و دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تهران) به دشواری‌ها و پیچیدگی‌های تاریخ‌نگاری اسلامی اشاره می‌کند و سیره‌نگاری‌های معاصر را فاقد دقت نظر کافی در روش‌شناختی می‌داند.

اینجا ببینید:
https://chaharrah.tv/mardomnameh-bahramian-1403-09-12/

بخشی از سخنرانی دکتر مهرداد ملکزاده درباره نوروز

فیلم کامل این سخنرانی را می‌توانید در سایت چهارراه ببینید:
https://chaharrah.tv/malekzadeh-1394-12-19/

@chaharrahtv
در این نشست، سعید خاقانی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و پژوهشگر حوزه‌ی تاریخ معماری و هنر، با استفاده از نمونه‌های مختلف نگاره‌ها به موضوعاتی از قبیل رابطه‌ی طبیعت و معماری، تعامل انسان با فضاها در نگاره‌ها، فضاهای نیمه‌باز و … می‌پردازد و در ادامه با اشاره به روش‌شناسی تاریخ هنر جایگاه تاریخ‌نگار نسبت به نگاره‌ها و مواجهه‌ای را که می‌تواند با این آثار داشته باشد، توضیح می‌دهد.

ویدئوی این برنامه را در سایت چهارراه ببینید:
https://chaharrah.tv/khaqani-1404-06-04/

@chaharrahtv
پروژه سفرنامه یکی از پروژه‌های پایگاه پژوهشی نوروزگان است. سفرنامه، پروژه‌ای برخط با دسترس عمومی و رایگان، برای پردازش داده‌های سفرنامه‌هایی است که به توصیف قلمرو فرهنگی جهان ایرانی پرداخته‌اند.
در این سخنرانی مهنام نجفی، به عنوان ناظر علمی پروژه سفرنامه، به معرفی آن می‌پردازد. او همچنین شیوه‌ی ساماندهی اطلاعات و انتظام آنها در قالب شبکه‌ای از داده‌های به‌هم‌پیوسته را توضیح می‌دهد و درگاه‌های اصلی این شبکه را معرفی می‌کند.

ویدئوی این جلسه را در سایت چهارراه ببینید:
https://chaharrah.tv/najafi-1404-07-22/

فایل صوتی سخنرانی دکتر مهرداد ملکزاده (باستان‌شناس) در نشست «شب افسانه، شب یلدا»
در سایت چهارراه: @chaharrahtv

https://chaharrah.tv/malekzadeh-1397-10-01/

بخشی از گفته‌ها و قصه‌هایی که به ویژه در گذشته در شب یلدا نقل می‌شد و همچون میراثی به نسل‌های آینده منتقل می‌گردید، قصه‌های پریان بود. شکل امروزی قصه‌های پریان، آسمانی به نظر می‌رسد اما ریشه‌های زمینی دارد.

در اصل داستان پریان چالشی وجود دارد. پریان در ادبیات فارسی مظهر همه خوبی‌ها و زیبایی‌هایی است که می‌تواند در یک جسم مادی تبلور پیدا کند. اما در اصل این داستان یک چرخش عجیب وجود دارد. پری در متن‌های اوستایی نه یک مادینه خوب و زیبا بلکه از فرزندان اهریمن و جزء پتیارگان است.

با نگاهی به منابع و متون تاریخی به نظر می‌رسد «پریکانیان» نام قبیله‌ و مردمانی بوده که در جغرافیای ایران پراکنده بوده‌اند.
هرودوت از پریکانیان در کنار مادها در ایران غربی نام می‌برد. در جایی دیگر نام پریکانیان را در صفوف نظامی لشکرکشی خشایارشا به یونان در کنار هندی‌ها و حبشی‌های آسیایی و مردمان دورتر اقلیم فرهنگی ایران شرقی می‌بینیم.
شاید پریکانیان صنفی نظامی بوده‌اند که در بخش‌های مختلف ایران برای شاهان مختلف می‌جنگیده‌اند. مانند حرکت تاریخی کردها به خراسان که شاهان شیعی صفوی گروهی از کردهای شیعه را به مرزهای شمال خراسان کوچاندند تا از مرزها در مقابل ترکان و ازبکان سنی‌ حفاظت کنند.

می‌دانیم که گوسان‌ها داستان‌های شفاهی مثل قصه‌های پهلوانان را از نسلی به نسل دیگر همراه با خنیاگری و آواز دست به دست می‌کرده‌اند تا از فراموشی آنها جلوگیری کنند. قصه‌های پهلوانان مربوط به دوره اشکانی و قصه‌های پریان مربوط به قوم پریکانیان بوده است. به بیان دیگر، قصه‌های پهلوانان واقعی دوره اشکانی تبدیل به قصه‌های گیو و گودرز و رستم و دیگر پهلوانان بخش پهلوانی شاهنامه می‌شود و قصه‌های مربوط به پریکانیان به قصه‌های آسمانی تبدیل و از شکل زمینی خود دور و دورتر می‌شود.

پریکانیان گویا به یکی از زبان‌های ایرانی شمال غربی صحبت می‌کرده‌اند، نه فارسی باستان. همچنان که زبان بلوچی ریشه در زبان‌های ایرانی نوِ شمال غربی دارد.
شاید نیاکان بلوچان با مردمان پریکانیان در ارتباط بوده‌اند و یا پریکانیانی بوده‌اند که از خاک ماد به ایران شرقی کوچ داده شده‌اند تا از مرزهای شرقی حفاظت کنند.

بنابراین قصه‌ها از جمله قصه‌های پریان می‌توانند ریشه‌های متنوع و متکثری داشته باشند و شکل‌های آسمانی آنها در شکل‌های زمینی ریشه داشته باشد.

فایل صوتی سخنرانی دکتر زهره زرشناس در نشست "شب افسانه،شب یلدا"
در سایت چهارراه: @chaharrahtv

https://chaharrah.tv/zarshenas-1397-10-01/

ابوریحان بیرونی در کتاب آثار الباقیه، نخستین روز ماه دی را خرم‌روز نامیده است. کلمه «دی» از واژه اوستایی «دَزوه» به معنی آفریدگار گرفته شده است.

به شب یلدا، شب چله هم گفته می‌شود. در تقویم سنتی ایرانیان، سه چله وجود دارد. یک چله در تابستان و دو چله در زمستان به نام‌های چله کوچک و چله بزرگ. شب یلدا، شب آغاز چله بزرگ است و به همین علت به شب چله معروف است.

بیشتر زبان‌شناسان معتقدند که ریشه واژه یلدا سریانی است و به واسطه مسیحیان که سریانی‌زبان بوده‌اند، وارد زبان فارسی شده است. ریشه‌شناسی‌های دیگری هم برای واژه یلدا شده و سعی کرده‌اند این واژه را با زبان‌های هند و اروپایی هم مرتبط کنند. اما مثل تمام ریشه‌شناسی‌های دیگر جای بحث و گفت‌وگو دارد.

به هر حال ریشه یلدا هر چه باشد، دی‌ماه بعد از ماه فروردین، پرجشن‌ترین و پرآیین‌ترین ماه سال بوده است. در تاریخ گردیزی آمده که خرم‌روز را جشن می‌گرفته‌اند و پادشاهان لباس سفید می‌پوشیده‌اند و با کشاورزان و رعیت سر یک سفره می‌نشسته‌اند و بدون واسطه عرایض و شکایات را دریافت می‌کرده‌اند. بنابراین شاید بتوان گفت که یلدا جشنی دهقانی بوده و قدمتی چند هزار ساله دارد.

اما در ادب فارسی واژه یلدا از سده چهارم هجری در متون و اشعار دیده می‌شود. شاید به قول ابوریحان تا پیش از این تاریخ این شب با عنوان شب چله نزد مردم شناخته می‌شده است.

در خصوص علت اهمیت شب یلدا باید گفت که در ایران باستان اهریمن نماینده تاریکی بوده و چون یلدا شبی طولانی بوده، شاید خوش‌یمن نبوده و به همین علت در این شب معمولاً آتش روشن می‌کرده‌اند تا از اهریمن دفع شر شود. به همین مناسبت است که به یلدا، جشن چراغ یا جشن چهل‌چراغ هم گفته می‌شود.

@chaharrahtv
فایل صوتی سخنرانی استاد محیط طباطبایی
در نشست «شب افسانه، شب یلدا»
https://chaharrah.tv/mohit-1397-10-01/

فرهنگ عشایری یکی از فرهنگ‌های اصلی در ایران است و بسیاری از آداب و رسوم امروزی ما برگرفته از فرهنگ عشیره‌ای و ایلیاتی است. یکی از ویژگی‌های معماری عشایری، معماری متحرک و چادر است. سفره، فضای متحرک نشستن و دور هم بودن در فرهنگ عشایری است که در آیین‌هایی مثل یلدا و نوروز وارد شده است. امروزه بیشتر از مفهوم مادی گستردن سفره، مفهوم معنوی و ذهنی آن است که اهمیت دارد و بیشتر به دور هم جمع شدن حتی به شکل مجازی نزدیک شده است.
از طرف دیگر محتویات سفره شب یلدا، بسته به اقلیم و فرهنگ می‌تواند متفاوت باشد. در گذشته دانه‌های خشک‌شده به صورت آجیل، نان و هر چه در دسترس بوده، در سفره گذاشته می‌شده است. آنچه در آیین یلدا اهمیت دارد، گرد هم آمدن و گفت‌وگو و قصه‌گویی است و محتویات سفره موضوعی فرعی است.