6 чэрвеня 1841 года нарадзілася пісьменніца Эліза Ажэшка 💥

Аўтарку двойчы намінавалі на Нобелеўскую прэмію – і яе кандыдатура зусім не губляецца на фоне Генрыка Сянкевіча і Сёльмы Лагерлёф, якія тую ўзнагароду ўрэшце атрымалі.

Будучы польскамоўнай, Ажэшка не праходзіла паўз беларускую тэму. Пісьменніца падтрымлівала беларускамоўную творчасць Францішака Багушэвіча, а ў сваіх аповесцях «Нізіны», «Дзюрдзі», «Хам» заступалася за беларускае сялянства.

Апошняй яе кнігай стаў зборнік апавяданняў «Gloria victis» («Слава пераможаным»), што выйшаў у год смерці аўтаркі, у 1910-м. Цыкл пра паўстанне 1863 года расійскія царскія ўлады забаранілі і хацелі канфіскаваць, але землякі раскупілі ўвесь наклад кнігі.

Сваімі творамі Ажэшка і сёння працягвае даваць нам рэцэпты перамогі над імперыяй, паказваючы, што розныя спрэчкі і сваркі зусім не істотная рэч на фоне яднання, якое, як бы ні імкнуўся рэжым, будзе адбывацца і далей.

Раім пачытаць эсэ Андрэя Хадановіча пра Элізу Ажэшку, якое было напісана 2 гады таму да юбілею пісьменніцы:
👉 https://www.sn-plus.com/2021/06/07/neveragodnyya-eliza-azheshka-i-yae-geroi/amp/

Таксама паглядзіце пазнавальны выпуск пра знакамітую аўтарку і яе рэцэпты барацьбы за свабоду на канале CHADANOVIČ:
➡️ https://youtu.be/8uY5_-rnQBM

«Збілі яго тады так, што ён страціў прытомнасць. Засунулі галаву ў вядро, поўнае рэдкаватага калу. Пасля чаго адаслалі ў блок, не дазволіўшы памыць рукі і твар» 😱

📕 Андрэй Хадановіч расказвае пра кнігу "Кароль" аднаго з найвядомейшых польскіх пісьменнікаў сучаснасці Шчэпана Твардаха.

Твор, які дакладна перадае міжваеннае дваццацігоддзе ў Польшчы, часткай якой была і Заходняя Беларусь. На перыферыі аповеду — сапраўдны польскі канцлагер, які размясціўся на тэрыторыі сучаснай Беларусі ў Бярозе-Картузскай.

Паслухайце, як падзеі, якія адбываліся 86 гадоў таму, пераносяць нас у сённяшні дзень, дзе здзяйсняюцца такі ж самыя здзекі і гвалт.

Глядзім новы выпуск пра актуальных польскіх літаратараў у беларускіх перакладах па спасылцы:
➡️ https://youtu.be/DHIJj__LZrg

Відэа на канале CHADANOVIČ паглядзелі больш за 1 мільён разоў 🎉

Дзякуем за давер! Працягваем кожны панядзелак наведваць вандроўны ўніверсітэт Андрэя Хадановіч, каб развіваць у сябе культуру і беларускасць.

Не забывайцеся, што ў каментарах вы можаце прапаноўваць новыя ідэі для выпускаў. Некаторыя відэа з'явіліся толькі дзякуючы вашай актыўнасці. Таксама падтрымлівайце канал падабайкамі і шэрамі, каб як мага больш беларусаў маглі даведацца пра найлепшыя творы беларускай і сусветнай літаратуры, актуальнай для нас сёння ❤️

«Нельга трактаваць звяроў як людзей. Гэта грэх» 👤

📝 Вольга Такарчук – лаўрэатка Нобелеўскай прэміі, міжнароднага Букера і адна з самых чытаных польскіх пісьменніц.

Андрэй Хадановіч чытае ўрывак з рамана аўтаркі «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых» у беларускім перакладзе.

Такарчук паказвае ў творы сённяшнія праблемы з боку прыгнечаных: жывёл у часы гаспадарства і эксплуатацыі чалавекам прыроды, жанчын у мужчынскім свеце і невялікіх мясцінаў падчас сусветнай урбанізацыі.

📽 Дарэчы, паводле рамана рэжысёрка Агнешка Холанд зняла фільм «Pokot», які ў 2017 годзе атрымаў прыз Альфрэда-Баўэра на Берлінскім міжнародным кінафестывалі. Паглядзець трэйлер можна 👉 тут.

Таксама глядзім і слухаем новы выпуск пра топ-6 польскіх твораў у беларускіх перакладах ад Андрэя Хадановіча:
➡️ https://youtu.be/DHIJj__LZrg

Андрэй Хадановіч расказвае, што новага чакаць у бліжэйшых выпусках на канале CHADANOVIČ 🆕

💡 А пра каго і пра што хацелі б пачуць вы? Цікавыя ідэі прымаюцца і горача вітаюцца!

Чакаем вас у каментарах 👇

▶️ Самсон Самасуй як тыповы вобраз сучаснага беларускага чыноўніка

Новы выпуск на канале CHADANOVIČ

Пагаворым пра першы ў гісторыі беларускай літаратуры і адзін з найглыбейшых у ёй сатырычны раман Андрэя Мрыя — "Запіскі Самсона Самасуя".

✅ Сёння расказваем:
- чым падобны лёс аўтара і яго брата;
- адкуль з'явіўся псеўданім Андрэя Мрыя;
- чаму пісьменнік знішчыў трэцюю частку "Запісак Самсона Самасуя";
- як аўтар далучыўся да "Узвышша";
- чаму Андрэй Мрый стаў адным з самых забароненых літаратараў у гісторыі беларускай літаратуры;
- як герой рамана "перасяліўся" з тэкстаў і знішчыў свайго аўтара;
- чаму Самсона Самасуя параўноўваюць з Астапам Бэндэрам і Мікітам Зноскам з "Тутэйшых".

🗯 Вось некалькі думак з відэа:

💡 Адны гавораць, што данос на аўтара рамана напісаў прататып гэтай кнігі — былы старшыня Цэнтральнага Бюро Краязнаўства БССР Казак. Гэта быў, цытую: "вельмі абмежаваны, бяздарны і самазадаволены чалавек. Тыповыя рысы Самасуя (фанабэрыя, зазнайства, безапеляцыйнасць, самалюбства) спісаны менавіта з Казака". Некаторыя даследчыкі гавораць шырэй: не важна, хто канкрэтна напісаў даносы, істотна, што пісьменнік сфармуляваў нараджэнне цэлага пакалення Самсонаў Самасуяў, з якіх ужо ў рэальнасці абсалютна любы мог пераступіць праз жыццё Мрыя і знішчыць яго.

💡 Самсона Самасуя параўноўваюць са знакамітым Астапам Бэндэрам. Калі ў Бэндэра адбіраюць яго каштоўнасці на румынскай мяжы, герой кажа: "Не трэба авацый, графа Монтэ-Крыста з мяне не выйшла, давядзецца перакваліфікавацца "в управдомы". Самсон Самасуй - ніхто іншы як Астап Бэндэр, перапрафіляваны ў такія ўпраўдомы. Ён інтэграваны ў савецкую ўладу, у сістэму на яе нізавых і сярэдніх паверхах. Але кніга "Запіскі Самсона Самасуя" надрукавана на пару гадоў раней за "Залатое цяля" — штосьці ў паветры лунала.

💡 Герой кнігі, названы па імені, пазнае сябе ў творы і помсціць. А калі з такіх герояў складаецца ўся сістэма ўлады, у краіне настае гуманітарная катастрофа, як і ў сённяшняй Беларусі, дзе ўладу захапілі асабліва буйныя Самсоны Самасуі. Гэтая сістэма мала чым розніцца ад тых карнікаў, ад якіх калісьці пацярпеў Андрэй Мрый. Але як каты, што пажыралі і пажэрлі адно аднаго ў сталінскія часы, так і сённяшні рэжым не мае ніякіх перспектыў.

❤️ Сціскаем зубы, робім сваё і набліжаем надыход святла. Глядзім новы выпуск, ставім падабайкі, актыўна каментуем і дзелімся відэа з сябрамі і сяброўкамі:
👉 https://youtu.be/k_VSci9_3UU

«Як каты, што пажыралі і пажэрлі адно аднаго ў сталінскія часы, так і сённяшні рэжым не мае ніякіх перспектыў» 🎯

Андрэй Хадановіч у новым відэа праводзіць паралелі паміж партыйнымі супрацоўнікамі і «нквдэшнікамі» сталінскіх часоў, якія забілі таленавітага беларускага пісьменніка Андрэя Мрыя, і сённяшнімі сілавікамі і чыноўнікамі, якія цалкам адпавядаюць вобразу галоўнага героя рамана Самсону Самасую.

Глядзім новы выпуск пра аднаго з самых забароненых пісьменнікаў у гісторыі беларускай літаратуры Андрэя Мрыя і яго сатырычны раман «Запіскі Самсона Самасуя»:
➡️ https://youtu.be/k_VSci9_3UU

Новая падборка перакладаў украінскай паэзіі ад Андрэя Хадановіча ў інтэрнэт-часопісе “Таўбін” 🇺🇦

На гэты раз на беларускую мову перакладзеныя тэксты Сяргія Жадана, Марыянны Кіяноўскай і Ірыны Шувалавай.

Усе вершы чытаем ➡️ тут

Таксама глядзім выпуск пра ўкраінскую паэзію падчас вайны:
👉 https://youtu.be/Q_aPvlcE4ZA

😑 Стаміліся ад палітыкі?

Мікіта Мелказёраў пазначыў самыя захапляльныя беларускія ютуб-праекты, якія не звязаныя з палітыкай:

📹 о(б)суждаем - Яркае шоу, у якім журналісты Іван Прус і Глеб Сямёнаў максімальна тужліва крынжуюць над усім на свеце.

📹 Міністэрства сепультуры - Праект ад журналіста Аляксандра Чарнухі пра беларускую музыку у якім ёсць усё, што ад рэтраспектывы кар'еры знакавых беларускіх музыкаў да агляду трэшу, які адбываецца ў індустрыі цяпер

📹 Тутэйшы Шляхціч - Канал блогера Усяслава Пашкевіча, які скіраваны на папулярызацыю беларускай культуры, гісторыі, мовы і пошук самаідэнтыфікацыі.

📹 ВУСЫ СКАРЫНЫ - Адзін з цыклаў перадач канала БЕЛСАТ пра беларускую гісторыю ад гісторыка Цімфея Акудовіча. Такой сапраўднай інфармацыі зараз не дадуць ні ў школе, ні ва ўніверсітэце.

📹 ХАДАНОВІЧ - Канал беларускага паэта і літаратуразнаўца Андрэя Хадановіча, у якім ён распавядае пра літаратуру, якая стала актуальнай у нашы часы, а таксама пра літаратуру, у якой мы з вамі цяпер жывём.

Прыемнага прагляду ❤️

Андрэй Хадановіч прачытае анлайн-курс з дзесяці лекцыяў пад назвай "Таварыства жывых паэтаў і паэтак" 🤩

Сустрэчы будуць праходзіць па серадах увечары (але будзе весціся і закрыты запіс) цягам лета 2023 года ў зуме з інтэрактывам і адказамі на ўсе магчымыя пытанні.

Андрэй Хадановіч раскажа:
✔️ пра беларускую паэзію як арганічную частку сусветнай і сусветную – як частку беларускай;
✔️ пра творчыя ўплывы адных геніяў на іншых, а таксама адкрыцці, што робяцца “паралельна”;
✔️ пра пераемнасць і разрывы ў нашым літаратурным працэсе;
✔️ пра мастацкі пераклад, што пранікае ў арыгінальную творчасць аўтараў і аўтарак;
✔️ пра паэтычныя містыфікацыі, некаторым з якіх паверылі – і вераць дагэтуль;
✔️ пра тое, як паэзія робіцца музыкай, а вершы – песнямі;
✔️ пра паэзію пратэсту, супраціву і салідарнасці.

Курс каштуе 44 еўра. Сабраныя сродкі пойдуць на добрыя мэты.

❗️ Рэгістрацыя і дадатковая інфармацыя па спасылцы:
➡️ https://www.vilnia.com/%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%8B/kurs/

«Зрабіць крокі да ажыццяўлення самай шчыльнай сувязі з ёю» 👀

Важны элемент, які выкарыстоўвае Андрэй Мрый у рамане "Запіскі Самсона Самасуя" - гэта тое, што не аўтар дае адзнаку галоўнаму герою, а сам Самасуй сваімі дзеяннямі, сваёй мовай паказвае, як чалавечыя пачуцці губляюцца ў сталінскай рэпрэсіўнай машыне, што пачынае імкліва паскарацца.

Глядзім новы выпуск пра сатырычны раман Андрэя Мрыя "Запіскі Самсона Самасуя":
➡️ https://youtu.be/k_VSci9_3UU

99 гадоў таму нарадзіўся беларускі пісьменнік Васіль Быкаў 💥

Творы класіка беларускай літаратуры перакладзены больш чым на 50 моваў свету, а ў 2001 годзе аўтара вылучалі на Нобелеўскую прэмію.

Васіль Быкаў прайшоў вайну. Быў паранены і памылкова запісаны як загінулы. Але выжыў і сваю творчасць прысвяціў тэме чалавека на вайне і яго выпрабаванню на чалавечнасць у гэтых цяжкіх умовах.

На яго ціснулі кдбісты і нават збівалі невядомыя, але ён застаўся адданым сваім прынцыпам і працягваў паказваць праўдзівыя балючыя гісторыі, якія так не падабаліся спецслужбоўцам як у СССР, так і ў Беларусі пасля 1994 года.

Сёння вас чакае адмысловы выпуск пра Васіля Быкава і яго "Доўгую дарогу дадому". А да гэтага прапаноўваем паглядзець папярэднія відэа пра голас нашай нацыі:

▶️ Васіль Быкаў зноў актуальны: жахі вайны і не лукашызму, мараль і дэгуманізацыя, цэнзура і НКВД

▶️ Быкаў, Алексіевіч, Адамовіч пра вайну: жорстка, праўда як ёсць, фашызм і сталінскія злачынствы

▶️ Васіль Быкаў: як застацца сумленным беларускім чалавекам і пісьменнікам

Новы выпуск на канале CHADANOVIČ

Сёння, 19 чэрвеня, споўнілася 99 гадоў вялікаму Васілю Быкаву. Пагаворым пра, бадай, самага вядомага ў свеце і самага перакладанага на розныя мовы беларускага пісьменніка і яго мастацкую аўтабіяграфію "Доўгая дарога дадому".

✅ Сёння расказваем:
- як Васіль Быкаў праўдзіва расказваў нам пра вайну і чаму яго за гэта дапытвалі і нават збівалі;
- як класік звязаны з Украінай;
- як у аўтабіяграфіі паказаны Уладзімір Караткевіч;
- як сустрэча з нямецкім пісьменнікам Генрыхам Бёлем стварыла перадумовы для напісання кнігі "Пакахай мяне, салдацік";
- як аўтар спрагназаваў рэванш расійскай імперскасці ў "Доўгай дарозе дадому";
- як Быкаў не падпісваючы "падпісаў" ліст супраць Сахарава і Салжаніцына;
- як можна паслухаць "Доўгую дарогу дадому" ў выкананні самаго аўтара.

🗯 Вось некалькі думак з відэа:

💡 У кнізе Быкаў шырэй рассунуў рамкі, паказаўшы пераемнасць пэўных эпох. Чытаючы Быкава, разумееш, што Беларусь і беларусы ніколі не былі свабоднымі, чытаючы ваенныя старонкі, разумееш, што сталінскія рэпрэсіі не спыніліся падчас вайны, магчыма толькі узмацніліся, але прынялі менш відочныя формы. Аналізуючы быкаўскія ўспаміны, мы разумеем, што жылі ў краіне, якая ніколі не пераставала быць імперыяй, захопніцай і турмой народа. Досвед Быкава паказвае, як нялёгка чалавеку ў гэтай сітуацыі захаваць сваю чалавечнасць, а пісьменніку сфармаваць і праявіць сваю сумленнасць.

💡 Быкаў паказвае цяжкія моманты, часам ганебныя паразы ў Другой сусветнай, якія замоўчваліся савецкімі СМІ. Таму і сёння трэба моцна пастарацца, каб дабрацца да праўды праз хлуслівыя афіцыёзныя старонкі падручнікаў. Быкаў паказвае, як савецкая прапаганда хаіць усё варожае і захвальвае ўсё савецкае. Вось толькі чаму так цяжка далася вайна, калі верыць усім гэтым ідэалагічным казачкам?

💡 Быкаў давёў свае ўспаміны ў кнізе да пачатку 90-х: вывеў вобраз Зянона Пазняка, распавёў пра стварэнне Беларускага народнага фронту, пра Курапаты і знакаміты разгон на Дзяды. Але ў кнізе мы не знойдзем падрабязна выпісанага вобразу дыктатара Лукашэнкі, тым больш не магло быць і дыктатара Пуціна. Але былі і ёсць цвярозыя прагнозы, з якіх вынікае, што Быкаў ясна бачыў сітуацыю ператварэння нашага ўсходняга суседа ў агрэсіўную імперскую дзяржаву, ясна бачыў нараджэння мясцовай хатняй дыктатуры ў нас, ясна бачыў сувязь гэтых рэчаў. Таксама Быкаў ясна бачыў заганнасць той логікі: "Спачатку кілбаса, а потым свабода слова". Зразумела, так мы ніколі не апынёмся ў цывілізаванай краіне з павагай да чалавечага жыцця і ўсіх базавых еўрапейскіх каштоўнасцяў.

❤️ Працягваем накрэсленую Васілём Быкавым доўгую дарогу дадому — да свабоднай Беларусі. Застаёмся сумленнымі і чалавечымі, глядзім новы выпуск, ставім падабайкі, актыўна каментуем і дзелімся відэа з сябрамі і сяброўкамі:
👉 https://youtu.be/YuBBajl96qM

19 чэрвеня 1912 года нарадзіўся беларускі паэт і перакладчык Пятро Бітэль.

Дзякуючы гэтаму беларускаму святару па-беларуску можна прачытаць творы Адама Міцкевіча, Ёгана Гётэ і Фрыдрыха Шылера.

Бітэль пераклаў паэму "Пан Тадэвуш" у лагеры на паперы з мяшкоў з-пад цэменту. Цяпер рукапіс знаходзіцца ў Музеі гісторыі беларускай літаратуры.

Глядзіце цікавую размову Андрэя Хадановіча і святара Аляксандра Кухты пра жыццё і творчасць Пятра Бітэля па спасылцы:
👉 https://youtu.be/qSIxY9fPH8w