▶️ Сучасная польская проза: 6 кніг, якія беларусам варта цяпер прачытаць

Новы выпуск на канале CHADANOVIČ

У час, калі беларускі рэжым стварае з Польшчы вобраз ворага, добрая літаратура з суседняй краіны можа быць смачным забароненым плодам. Трымайце топ-6 найлепшых польскіх твораў у беларускіх перакладах ад Андрэя Хадановіча.

📕 Ігнат Карповіч "Сонька"
Кніга закранае блізкую многім беларускім літаратарам тэму — вайны без пафасу, вайны як выпрабавання, вайны як кашмарнага гвалту, але разам з тым адбываецца нечаканы перавод позірку з вялікіх мас "Мы", супрацьстаяння краін і народаў на чалавечае "Я", на тое, што кроў, смерць, гвалт з аднаго боку, але для кагосьці гэта могуць быць шчаслівыя часы ўжо таму, што гэта часы маладосці, жыцця нашага чалавечага сэрца.

📕 Павел Гюле "Вайзэр Давідзік"
Чытаем твор хаця б дзеля таго, каб памятаць: мы не ніхто з ніадкуль, мы жывём у трагічныя часы, калі кожнаму пакаленню спрабуюць забіць культурную, гістарычную, нацыянальную памяць. Памятаем і не дадзім знішчаць сваё.

📕 Антоні Лібера "Мадам"
Такое каханне мусіць быць і застацца платанічным, але яно ператвараецца ў гісторыю нараджэння чалавечнасці ў табе самім. Нашыя найлепшыя пачуцці таксама наш супраціў неспрыяльнаму часу, прымусу, які душыць нас, а мы праз творчасць і культуру змагаемся за людскасць у сабе.

📕 Вольга Такарчук "Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых"
Кніга, у якой аўтарка крычыць ад імя тых, каго звычайна пазбаўляе голасу патрыярхальная маскулінная культура: ад імя жанчыны ў мужчынскім свеце, ад імя правінцыі, якая звычайна не трапляе ў кадр вялікай гісторыі, і ўрэшце ад імя прыроды, жывёльнага свету, у часы, калі чалавек самазакахана палічыў сябе гаспадаром, які можа эксплуатаваць прыроду дзеля сваёй выгады.

📕 Шчэпан Твардах "Кароль"
Пісьменнік, паказваючы тысячу і адзін спосаб прычыніць боль другому чалавеку, паказваючы, як стрэліць можна не толькі куляй, а ўдарыць не толькі кулаком, часам цынічнае слова прыносіць яшчэ больш болю і катаванняў, прыводзіць нас да высновы, што нічога ў гісторыі не ёсць выпадковым.

📕 Дамініка Словік "Зімоўка"
Аўтарка, як новы малады голас, зразумела, апавядае пра экалогію, пра тое, што мы ў сваіх нязгодах, у сваіх ксенафобіях змагаемся самі з сабой, а час, адведзены нам прыродай, палічаны, і ўсё бліжэйшая катастрофа, але чым сталейшыя людзі, тым яны больш у сваіх аблудах. Чытайце кнігу, каб усвядоміць, што мова дадзеная нам не дзеля словаў нянавісці, а каб выславіць любоў, адказнасць за тых, каго мы прыручаем.

❤️ Чытаем польскую літаратуру, як і іншую сусветную, каб не паўтараць памылак, якія там ужо даўно зрабілі. Рухаемся наперад, развіваем беларускую культуру і глядзім новы выпуск Андрэя Хадановіча. З вас падабайка, шэр і камент:
👉 https://youtu.be/DHIJj__LZrg

6 чэрвеня 1841 года нарадзілася пісьменніца Эліза Ажэшка 💥

Аўтарку двойчы намінавалі на Нобелеўскую прэмію – і яе кандыдатура зусім не губляецца на фоне Генрыка Сянкевіча і Сёльмы Лагерлёф, якія тую ўзнагароду ўрэшце атрымалі.

Будучы польскамоўнай, Ажэшка не праходзіла паўз беларускую тэму. Пісьменніца падтрымлівала беларускамоўную творчасць Францішака Багушэвіча, а ў сваіх аповесцях «Нізіны», «Дзюрдзі», «Хам» заступалася за беларускае сялянства.

Апошняй яе кнігай стаў зборнік апавяданняў «Gloria victis» («Слава пераможаным»), што выйшаў у год смерці аўтаркі, у 1910-м. Цыкл пра паўстанне 1863 года расійскія царскія ўлады забаранілі і хацелі канфіскаваць, але землякі раскупілі ўвесь наклад кнігі.

Сваімі творамі Ажэшка і сёння працягвае даваць нам рэцэпты перамогі над імперыяй, паказваючы, што розныя спрэчкі і сваркі зусім не істотная рэч на фоне яднання, якое, як бы ні імкнуўся рэжым, будзе адбывацца і далей.

Раім пачытаць эсэ Андрэя Хадановіча пра Элізу Ажэшку, якое было напісана 2 гады таму да юбілею пісьменніцы:
👉 https://www.sn-plus.com/2021/06/07/neveragodnyya-eliza-azheshka-i-yae-geroi/amp/

Таксама паглядзіце пазнавальны выпуск пра знакамітую аўтарку і яе рэцэпты барацьбы за свабоду на канале CHADANOVIČ:
➡️ https://youtu.be/8uY5_-rnQBM

«Збілі яго тады так, што ён страціў прытомнасць. Засунулі галаву ў вядро, поўнае рэдкаватага калу. Пасля чаго адаслалі ў блок, не дазволіўшы памыць рукі і твар» 😱

📕 Андрэй Хадановіч расказвае пра кнігу "Кароль" аднаго з найвядомейшых польскіх пісьменнікаў сучаснасці Шчэпана Твардаха.

Твор, які дакладна перадае міжваеннае дваццацігоддзе ў Польшчы, часткай якой была і Заходняя Беларусь. На перыферыі аповеду — сапраўдны польскі канцлагер, які размясціўся на тэрыторыі сучаснай Беларусі ў Бярозе-Картузскай.

Паслухайце, як падзеі, якія адбываліся 86 гадоў таму, пераносяць нас у сённяшні дзень, дзе здзяйсняюцца такі ж самыя здзекі і гвалт.

Глядзім новы выпуск пра актуальных польскіх літаратараў у беларускіх перакладах па спасылцы:
➡️ https://youtu.be/DHIJj__LZrg

Відэа на канале CHADANOVIČ паглядзелі больш за 1 мільён разоў 🎉

Дзякуем за давер! Працягваем кожны панядзелак наведваць вандроўны ўніверсітэт Андрэя Хадановіч, каб развіваць у сябе культуру і беларускасць.

Не забывайцеся, што ў каментарах вы можаце прапаноўваць новыя ідэі для выпускаў. Некаторыя відэа з'явіліся толькі дзякуючы вашай актыўнасці. Таксама падтрымлівайце канал падабайкамі і шэрамі, каб як мага больш беларусаў маглі даведацца пра найлепшыя творы беларускай і сусветнай літаратуры, актуальнай для нас сёння ❤️

«Нельга трактаваць звяроў як людзей. Гэта грэх» 👤

📝 Вольга Такарчук – лаўрэатка Нобелеўскай прэміі, міжнароднага Букера і адна з самых чытаных польскіх пісьменніц.

Андрэй Хадановіч чытае ўрывак з рамана аўтаркі «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых» у беларускім перакладзе.

Такарчук паказвае ў творы сённяшнія праблемы з боку прыгнечаных: жывёл у часы гаспадарства і эксплуатацыі чалавекам прыроды, жанчын у мужчынскім свеце і невялікіх мясцінаў падчас сусветнай урбанізацыі.

📽 Дарэчы, паводле рамана рэжысёрка Агнешка Холанд зняла фільм «Pokot», які ў 2017 годзе атрымаў прыз Альфрэда-Баўэра на Берлінскім міжнародным кінафестывалі. Паглядзець трэйлер можна 👉 тут.

Таксама глядзім і слухаем новы выпуск пра топ-6 польскіх твораў у беларускіх перакладах ад Андрэя Хадановіча:
➡️ https://youtu.be/DHIJj__LZrg

Андрэй Хадановіч расказвае, што новага чакаць у бліжэйшых выпусках на канале CHADANOVIČ 🆕

💡 А пра каго і пра што хацелі б пачуць вы? Цікавыя ідэі прымаюцца і горача вітаюцца!

Чакаем вас у каментарах 👇

▶️ Самсон Самасуй як тыповы вобраз сучаснага беларускага чыноўніка

Новы выпуск на канале CHADANOVIČ

Пагаворым пра першы ў гісторыі беларускай літаратуры і адзін з найглыбейшых у ёй сатырычны раман Андрэя Мрыя — "Запіскі Самсона Самасуя".

✅ Сёння расказваем:
- чым падобны лёс аўтара і яго брата;
- адкуль з'явіўся псеўданім Андрэя Мрыя;
- чаму пісьменнік знішчыў трэцюю частку "Запісак Самсона Самасуя";
- як аўтар далучыўся да "Узвышша";
- чаму Андрэй Мрый стаў адным з самых забароненых літаратараў у гісторыі беларускай літаратуры;
- як герой рамана "перасяліўся" з тэкстаў і знішчыў свайго аўтара;
- чаму Самсона Самасуя параўноўваюць з Астапам Бэндэрам і Мікітам Зноскам з "Тутэйшых".

🗯 Вось некалькі думак з відэа:

💡 Адны гавораць, што данос на аўтара рамана напісаў прататып гэтай кнігі — былы старшыня Цэнтральнага Бюро Краязнаўства БССР Казак. Гэта быў, цытую: "вельмі абмежаваны, бяздарны і самазадаволены чалавек. Тыповыя рысы Самасуя (фанабэрыя, зазнайства, безапеляцыйнасць, самалюбства) спісаны менавіта з Казака". Некаторыя даследчыкі гавораць шырэй: не важна, хто канкрэтна напісаў даносы, істотна, што пісьменнік сфармуляваў нараджэнне цэлага пакалення Самсонаў Самасуяў, з якіх ужо ў рэальнасці абсалютна любы мог пераступіць праз жыццё Мрыя і знішчыць яго.

💡 Самсона Самасуя параўноўваюць са знакамітым Астапам Бэндэрам. Калі ў Бэндэра адбіраюць яго каштоўнасці на румынскай мяжы, герой кажа: "Не трэба авацый, графа Монтэ-Крыста з мяне не выйшла, давядзецца перакваліфікавацца "в управдомы". Самсон Самасуй - ніхто іншы як Астап Бэндэр, перапрафіляваны ў такія ўпраўдомы. Ён інтэграваны ў савецкую ўладу, у сістэму на яе нізавых і сярэдніх паверхах. Але кніга "Запіскі Самсона Самасуя" надрукавана на пару гадоў раней за "Залатое цяля" — штосьці ў паветры лунала.

💡 Герой кнігі, названы па імені, пазнае сябе ў творы і помсціць. А калі з такіх герояў складаецца ўся сістэма ўлады, у краіне настае гуманітарная катастрофа, як і ў сённяшняй Беларусі, дзе ўладу захапілі асабліва буйныя Самсоны Самасуі. Гэтая сістэма мала чым розніцца ад тых карнікаў, ад якіх калісьці пацярпеў Андрэй Мрый. Але як каты, што пажыралі і пажэрлі адно аднаго ў сталінскія часы, так і сённяшні рэжым не мае ніякіх перспектыў.

❤️ Сціскаем зубы, робім сваё і набліжаем надыход святла. Глядзім новы выпуск, ставім падабайкі, актыўна каментуем і дзелімся відэа з сябрамі і сяброўкамі:
👉 https://youtu.be/k_VSci9_3UU

«Як каты, што пажыралі і пажэрлі адно аднаго ў сталінскія часы, так і сённяшні рэжым не мае ніякіх перспектыў» 🎯

Андрэй Хадановіч у новым відэа праводзіць паралелі паміж партыйнымі супрацоўнікамі і «нквдэшнікамі» сталінскіх часоў, якія забілі таленавітага беларускага пісьменніка Андрэя Мрыя, і сённяшнімі сілавікамі і чыноўнікамі, якія цалкам адпавядаюць вобразу галоўнага героя рамана Самсону Самасую.

Глядзім новы выпуск пра аднаго з самых забароненых пісьменнікаў у гісторыі беларускай літаратуры Андрэя Мрыя і яго сатырычны раман «Запіскі Самсона Самасуя»:
➡️ https://youtu.be/k_VSci9_3UU

Новая падборка перакладаў украінскай паэзіі ад Андрэя Хадановіча ў інтэрнэт-часопісе “Таўбін” 🇺🇦

На гэты раз на беларускую мову перакладзеныя тэксты Сяргія Жадана, Марыянны Кіяноўскай і Ірыны Шувалавай.

Усе вершы чытаем ➡️ тут

Таксама глядзім выпуск пра ўкраінскую паэзію падчас вайны:
👉 https://youtu.be/Q_aPvlcE4ZA

😑 Стаміліся ад палітыкі?

Мікіта Мелказёраў пазначыў самыя захапляльныя беларускія ютуб-праекты, якія не звязаныя з палітыкай:

📹 о(б)суждаем - Яркае шоу, у якім журналісты Іван Прус і Глеб Сямёнаў максімальна тужліва крынжуюць над усім на свеце.

📹 Міністэрства сепультуры - Праект ад журналіста Аляксандра Чарнухі пра беларускую музыку у якім ёсць усё, што ад рэтраспектывы кар'еры знакавых беларускіх музыкаў да агляду трэшу, які адбываецца ў індустрыі цяпер

📹 Тутэйшы Шляхціч - Канал блогера Усяслава Пашкевіча, які скіраваны на папулярызацыю беларускай культуры, гісторыі, мовы і пошук самаідэнтыфікацыі.

📹 ВУСЫ СКАРЫНЫ - Адзін з цыклаў перадач канала БЕЛСАТ пра беларускую гісторыю ад гісторыка Цімфея Акудовіча. Такой сапраўднай інфармацыі зараз не дадуць ні ў школе, ні ва ўніверсітэце.

📹 ХАДАНОВІЧ - Канал беларускага паэта і літаратуразнаўца Андрэя Хадановіча, у якім ён распавядае пра літаратуру, якая стала актуальнай у нашы часы, а таксама пра літаратуру, у якой мы з вамі цяпер жывём.

Прыемнага прагляду ❤️

Андрэй Хадановіч прачытае анлайн-курс з дзесяці лекцыяў пад назвай "Таварыства жывых паэтаў і паэтак" 🤩

Сустрэчы будуць праходзіць па серадах увечары (але будзе весціся і закрыты запіс) цягам лета 2023 года ў зуме з інтэрактывам і адказамі на ўсе магчымыя пытанні.

Андрэй Хадановіч раскажа:
✔️ пра беларускую паэзію як арганічную частку сусветнай і сусветную – як частку беларускай;
✔️ пра творчыя ўплывы адных геніяў на іншых, а таксама адкрыцці, што робяцца “паралельна”;
✔️ пра пераемнасць і разрывы ў нашым літаратурным працэсе;
✔️ пра мастацкі пераклад, што пранікае ў арыгінальную творчасць аўтараў і аўтарак;
✔️ пра паэтычныя містыфікацыі, некаторым з якіх паверылі – і вераць дагэтуль;
✔️ пра тое, як паэзія робіцца музыкай, а вершы – песнямі;
✔️ пра паэзію пратэсту, супраціву і салідарнасці.

Курс каштуе 44 еўра. Сабраныя сродкі пойдуць на добрыя мэты.

❗️ Рэгістрацыя і дадатковая інфармацыя па спасылцы:
➡️ https://www.vilnia.com/%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D0%BD%D1%8B/kurs/

«Зрабіць крокі да ажыццяўлення самай шчыльнай сувязі з ёю» 👀

Важны элемент, які выкарыстоўвае Андрэй Мрый у рамане "Запіскі Самсона Самасуя" - гэта тое, што не аўтар дае адзнаку галоўнаму герою, а сам Самасуй сваімі дзеяннямі, сваёй мовай паказвае, як чалавечыя пачуцці губляюцца ў сталінскай рэпрэсіўнай машыне, што пачынае імкліва паскарацца.

Глядзім новы выпуск пра сатырычны раман Андрэя Мрыя "Запіскі Самсона Самасуя":
➡️ https://youtu.be/k_VSci9_3UU

99 гадоў таму нарадзіўся беларускі пісьменнік Васіль Быкаў 💥

Творы класіка беларускай літаратуры перакладзены больш чым на 50 моваў свету, а ў 2001 годзе аўтара вылучалі на Нобелеўскую прэмію.

Васіль Быкаў прайшоў вайну. Быў паранены і памылкова запісаны як загінулы. Але выжыў і сваю творчасць прысвяціў тэме чалавека на вайне і яго выпрабаванню на чалавечнасць у гэтых цяжкіх умовах.

На яго ціснулі кдбісты і нават збівалі невядомыя, але ён застаўся адданым сваім прынцыпам і працягваў паказваць праўдзівыя балючыя гісторыі, якія так не падабаліся спецслужбоўцам як у СССР, так і ў Беларусі пасля 1994 года.

Сёння вас чакае адмысловы выпуск пра Васіля Быкава і яго "Доўгую дарогу дадому". А да гэтага прапаноўваем паглядзець папярэднія відэа пра голас нашай нацыі:

▶️ Васіль Быкаў зноў актуальны: жахі вайны і не лукашызму, мараль і дэгуманізацыя, цэнзура і НКВД

▶️ Быкаў, Алексіевіч, Адамовіч пра вайну: жорстка, праўда як ёсць, фашызм і сталінскія злачынствы