در ستایش ریاضیات
وقتی نظریه گرانشی اینشتین در قالب نسبیت عام منتشر شد، باور تعداد زیادی از دانشمندان بر این بود که پیچیدگی معادلات توصیف کننده نسبیت عام موجب می شود که پیدا کردن پاسخ برای این معادلات به ناممکن میل کند. این در حالی بود که زیبایی و انسجام ریاضیاتی نظریه، صاحبان نظر را به تسلیم وادار می نمود. جالب آنکه اولین پاسخ برای معادله اینشتین ، در همان شماره مجله ای چاپ شد که خود نظریه نسبیت عام چاپ شد. این پاسخ که با فرض های ساده کننده ای همراه بود به جواب شوارتز شیلد مشهور شد. جواب شوارتز شیلد در آن زمان به عنوان یک جواب صرفا ریاضی برای معادلات نسبیت عام، توصیف کننده هندسه ای برای فضا زمان است که ویژگی های باور نکردنی به همراه داشت. در واقع ریاضیات بخشی از فضا زمان را با هندسه توصیف می کرد که در عالم فیزیکی ناممکن تصور می شد. این پاسخ ریاضی به عنوان" سیاه چاله" در بین فیزیکدانان شهره شد. اگر چه مفهوم سیاه چاله قرن ها قبل در ادبیات علمی دانشمندان ورود پیدا کرده بود ، اما به عنوان یک پاسخ ریاضی معادلات توصیف کننده طبیعت بعد از ظهور نسبیت عام رواج یافت. این پاسخ اگر چه از نگاه فیزیکی و نمود طبیعی غیر ممکن به نظر می رسید اما پشتوانه ریاضی را با خود همراه داشت. دهها سال طول کشید تا اوپنهایمر و دیگران وجود فیزیکی این پیش بینی ریاضی را نشان دادند و سیاه چاله های اختر فیزیکی مقصد مطالعات نجومی شد و رصد آن ها در دسترس کار منجمان قرار گرفت. ۱۰۵ سال زمان لازم بود تا در سال ۲۰۱۹این موجودات ریاضی در دنیای فیزیکی ما توسط تلسکوپ ها شکار شوند و یکی جلو ه های قدرت ریاضیات در تاریخ علم بشر نمایان شود.
محمدرضا خسروی پور

به بهانه تدریس آزمایش اورستد در سال یازدهم دبیرستان

کشف اورستد در قرن نوزدهم گامی مهم در پیشرفت علم فیزیک و شناخت بهتر بشری از جهان پیرامون بود. بار الکتریکی متحرک منشا میدان مغناطیسی است. این گزاره مهم علاوه بر اینکه گره از شناخت میدان مغناطیسی را می گشاید، حاوی نکته شگفت انگیز دیگری نیز هست. این شگفتی به حضور واژه " متحرک " در این گزاره برمی گردد. از آنجا که متحرک بودن از دیدگاه کلاسیکی تابع ناظر می باشد، این سوال مطرح می شود که کدامین ناظرها می توانند وجود میدان مغناطیسی را آشکار سازی کنند؟ آیا برای قضاوت در مورد میدان مغناطیسی ناظر مرجحی وجود دارد؟ این پرسش بسیار شبیه این پرسش تاریخی در ابتدای قرن بیستم است که مرجع اندازه گیری سرعت نور چیست؟
نظریه الکترومغناطیس کلاسیک ( شامل معادلات ماکسول) کاملا بر اصول نسبیت خاص منطبق هستند. از این رو در پی یافتن ناظر مرجح برای میدان مغناطیسی با پیروی از اصول نسبیت خاص که در دل این نظریه نهفته است ، پاسخ داده می شود. میدان مغناطیسی جلوه ای از رفتار نسبیتی نظریه الکترومغناطیس است. ( گویا نسبیت از زندگی روزمره ما دور نیست.)
جالب اینجا است که نطریه الکترومغناطیس به اصول کوانتوم نیز همانند نسبیت احترام می گذارد. ایده کوانتش میدان های فیزیکی اولین بار در مشاهده رفتار کوانتومی میدان الکترومغناطیس مشاهده شد( پدیده فوتو الکتریک) .
از این رو نظریه الکترومغناطیس به عنوان یک نظریه زیبا و نسبتا کامل  علاوه بر احترام به تقارن که مطلوب فیزیکدانان بنیادی است، به خوبی یک نظریه کوانتوم نسبیتی نیز هست. از این رو سایر نظریات فیزیکی در قیاس با این نظریه داوری می شوند.
محمدرضا خسروی پور
روزهای پایانی بهمن ۱۴۰۳

مشتاقانه پذیرای پیشنهادات و انتقادات اساتید، همکاران، دانش آموزان و علاقمندان هستیم.

مفتخریم فرصتی تازه برای رشد و آگاهی را معرفی کنیم:

📣 «فردای من»؛ همایشی حضوری ویژه‌ی نوجوانان ۱۲ تا ۱۸ ساله، با محوریت آشنایی با مسیرهای شغلی آینده، مهارت‌های کاربردی و روایت تجربه‌هایی واقعی از افرادی که با شناخت خود، راه‌شان را انتخاب کرده‌اند.
🎓 این رویداد می‌تواند نقطه آغازی ارزشمند برای نوجوان‌ها و والدینی باشد که دغدغه انتخاب آگاهانه مسیر آینده را دارند. 

📅 زمان: ۱ مرداد ۱۴۰۴ 
📍 مکان: کارخانه نوآوری مشهد 

ثبت‌نام با کدتخفیف Fum60T از سایت www.fum360.com  انجام می‌شود.






بااحترام
روابط عمومی انگاریوم دانشگاه فردوسی مشهد

اگر به دیدن فیلمی با مفاهیم فلسفی، نمادهای تاریخی و پیام های اجتماعی علاقه دارید، تجربه دیدن فیلم " پیرپسر" توصیه می شود.