💾 A Bite Into Tech

🖊️ شمارهٔ ۹ نشریهٔ بایت؛ به زودی...

😌 Telegram  | 🤖 Twitter
🌐 Website  | 🌐 Linkedin

💾شمارهٔ نهم بایت

نسخهٔ مجازی شمارهٔ نهم منتشر شد...

😌 Telegram  | 🤖 Twitter
🌐 Website  | 🌐 Linkedin

#نسخه_الکترونیکی
«شمارۀ ۹ نشریۀ علمی بایت»

🖊️ سرمقاله | میان ماندن و رفتن، ترس ایستاده بود...
    • #امیرحسین_شهیدی
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ تاریخچۀ معماری مجموعۀ دستورالعمل‌ها
    • #آرش_یادگاری
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ جاسوس‌های سیلیکونی
    • #نیما_شیرزادی
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ ران‌تایم Bun.js؛ نان تازۀ اکوسیستم جاوااسکریپت!
    • #معین_آعلی
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ پایان یک زامبی در سرور وب‌سایت رویداد WSS
    • #نیما_شیرزادی
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ خلاقیت از دل معماری: چگونه ساختار مدل‌های تولید تصویر، نوآوری را ممکن می‌کند؟
    • #آروین_بقال_اصل
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ مترجمان نامرئی
    • #نیما_شیرزادی
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ هیس! LLM ها فریاد نمی‌زنند.
    • #آرش_ماری_اوریاد
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ کالبدشکافی سیستم‌عامل در لحظه
    • #نیما_شیرزادی
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ آیا سیلیکون می‌تواند رنج بکشد؟
    • #مهدی_شاه_مرادی
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ باگزبازی
    • #امیررضا_جعفری
    🔗 مطالعه در سایت
🖊️ هرچه بگندد نمکش می‌زنند، وای به روزی که بگندد نمک
    • #نیما_شیرزادی
    🔗 مطالعه در سایت

📥 می‌توانید فایل این شماره را با لینک مستقیم از طریق این لینک دریافت کنید.

😌 Telegram  | 🤖 Twitter
🌐 Website  | 🌐 Linkedin

«تاریخچۀ معماری مجموعۀ دستورالعمل‌ها»

👤 #آرش_یادگاری | کارشناسی ۱۳۹۹

💻 معماری مجموعۀ دستورات (ISA) استانداردی است که مجموعۀ دستورالعمل‌های قابل‌اجرا برای پردازنده را تعریف می‌کند و پل میان نرم‌افزار و سخت‌افزار است. سفر آن با IBM System/360 در ۱۹۶۴ آغاز شد؛ معماری واحدی که اجرای نرم‌افزار روی مدل‌های مختلف را ممکن کرد. سپس Intel 4004 و خانوادۀ x86 معماری غالب رایانه‌های شخصی شدند. در دهۀ ۸۰ جدل RISC و CISC شکل گرفت: RISC با ساده‌سازی و بهینه‌سازی، خانواده‌هایی مثل ARM ،MIPS و RISC-V را ساخت. RISC-V متن‌باز است و بدون خرید مجوز قابل طراحی است. انتخاب ISA به اکوسیستم نرم‌افزاری، مجوز، پیچیدگی، کارایی، مصرف توان و زمان عرضه بستگی دارد. امروز RISC-V در سرورها نیز مورد توجه است و این سفر همچنان ادامه دارد.

📁 متن «تاریخچهٔ معماری مجموعهٔ دستورالعمل‌ها» به قلم آرش یادگاری در شمارۀ نهم نشریۀ بایت را می‌توانید از طریق فایل الکترونیکی یا وبسایت نشریه مطالعه کنید.

#معماری_کامپیوتر #سخت‌افزار #تاریخچه

😌 Telegram  | 🤖 Twitter
🌐 Website  | 🌐 Linkedin

«جاسوس‌های سیلیکونی»

👤 #نیما_شیرزادی | کارشناسی ارشد ۱۴۰۱

🖥️ جاسوس‌های سیلیکونی دربارهٔ PMC ها و نفوذ به لایه‌های عمیق CPU است. سیستم‌عامل برای فهم رویدادهایی مثل Cache Hit/Miss، پرش اشتباه، بی‌کاری پردازنده و IPC، نمی‌تواند با نرم‌افزار سربار ایجاد کند؛ چون «اثر ناظر» رفتار سیستم را تغییر می‌دهد. راه‌حل، رجیسترهای سخت‌افزاری MSR در سیلیکون CPU است که AMD ،Intel و ARM تعبیه کرده‌اند. ابزار perf در لینوکس با دادن کد رویداد هگزادسیمال به این رجیسترها، بدون سربار نرم‌افزاری، عمیق‌ترین اتفاقات پردازنده را مانیتور می‌کند. perf stat نمای کلی می‌دهد و perf record و perf report گلوگاه دقیق کد را پیدا می‌کنند. اما محدودیت تعداد شمارنده‌ها، مالتی‌پلکسینگ و افت دقت، و وابستگی شدید MSR به مدل پردازنده از چالش‌های جدی این فناوری‌اند. این ابزارها بخشی از پیچیدگی را پنهان می‌کنند، اما نبرد ثانیه‌ای رجیسترها قدرت واقعی سیستم را نمایان می‌کند.

📁 متن «جاسوس‌های سیلیکونی» به قلم نیما شیرزادی در شمارۀ نهم نشریۀ بایت را می‌توانید از طریق فایل الکترونیکی یا وبسایت نشریه مطالعه کنید.

#معماری_کامپیوتر #مشاهده‌پذیری #سخت‌افزار

😌 Telegram  | 🤖 Twitter
🌐 Website  | 🌐 Linkedin

«ران‌تایم Bun.js؛ نان تازۀ اکوسیستم جاوااسکریپت!»

👤 #معین_آعلی | کارشناسی ۱۴۰۱

💻 بان (Bun) یک ران‌تایم و جعبه‌ابزار همه‌کارهٔ جاوااسکریپت است که runtime پکیج‌منیجر، test runner و bundler را در یک فایل اجرایی جمع می‌کند. Bun به‌جای V8 از JavaScriptCore استفاده می‌کند و ابتدا با Zig توسعه یافته‌است، اما برای رفع خطاهای مدیریت حافظه مانند Use-after-free به Rust مهاجرت کرد؛ مهاجرتی که بخشی از آن با کمک Claude Code انجام شد. بنچ‌مارک‌های رسمی سرعت بالای نصب پکیج، HTTP و WebSocket را نشان می‌دهند. Midjourney ،Claude Code و Railway نمونه‌های واقعی استفاده در پروداکشن هستند. با این حال، بلوغ Node.js و سازگاری نه‌چندان کامل، مهاجرت کامل را پرریسک می‌کنند؛ Bun بیش‌تر پیشنهاد می‌کند runtime و ابزارهای اکوسیستم جاوااسکریپت یکپارچه شوند و توسعه‌دهندگان می‌توانند تدریجی مهاجرت کنند و انتخاب نهایی را به نیاز پروژه بسپارند.

📁 متن «Bun.js؛ نان تازۀ اکوسیستم جاوااسکریپت!» به قلم معین آعلی در شمارۀ نهم نشریۀ بایت را می‌توانید از طریق فایل الکترونیکی یا وبسایت نشریه مطالعه کنید.

#جاوااسکریپت #bun_js

😌 Telegram  | 🤖 Twitter
🌐 Website  | 🌐 Linkedin

«پایان یک زامبی در سرور وب‌سایت رویداد WSS»

👤 #نیما_شیرزادی | کارشناسی ارشد ۱۴۰۱

🕵️ در روزهای آماده‌سازی رویداد، سرور با هشدار افزایش بار CPU مواجه شد و پردازه‌ای به نام dhpcd مشاهده شد که با جابه‌جایی حروف dhcpd، فریب‌کارانه پنهان شده بود. حذف سادهٔ فایل نه‌تنها مشکل را حل نکرد، بلکه بازگشت سریع آن نشان داد سرور به مکانیزم پایداری پیشرفته آلوده شده‌است. بررسی‌ها نشان دادند مهاجم از طریق کلید SSH یک سرور جانبی هک‌شده وارد شده، کلید خود را در authorized_keys تزریق کرده و با فلگ تغییرناپذیری فایل‌ها را قفل کرده‌است. اسکریپت‌ها در dev/shm/ اجرا می‌شدند و وظایف زمان‌بندی‌شده از آن‌ها نگهبانی می‌کردند. پاک‌سازی با قطع چرخۀ حیات، برداشتن قفل‌ها، حذف کلیدها و پالایش etc/shadow/ انجام شد. این روایت هشدار می‌دهد که یک ناهنجاری کوچک می‌تواند نشانهٔ عملیات جاسوسی یا دزدی منابع باشد.

📁 متن «پایان یک زامبی در سرور وب‌سایت رویداد WSS» به قلم نیما شیرزادی در شمارۀ نهم نشریۀ بایت را می‌توانید از طریق فایل الکترونیکی یا وبسایت نشریه مطالعه کنید.

#لینوکس #بدافزار #امنیت

😌 Telegram  | 🤖 Twitter
🌐 Website  | 🌐 Linkedin

«خلاقیت از دل معماری: چگونه ساختار مدل‌های تولید تصویر، نوآوری را ممکن می‌کند؟»

👤 #آروین_بقال_اصل | کارشناسی ۱۴۰۳

💡 مدل‌های انتشاری با وارون‌سازی تدریجی نویز، تصویر تولید می‌کنند و در ظاهر، تنها داده‌های آموزشی را بازتولید می‌کنند. پرسش اصلی این است که خلاقیت ظاهری این تصاویر از کجا می‌آید. پژوهشی تازه با ارائهٔ مدل ریاضی «ماشین امتیاز محلی معادل‌پذیر» نشان می‌دهد خلاقیت این مدل‌ها جبرگرایانه و پیامد اجتناب‌ناپذیر معماری آن‌هاست. دو ویژگی محلی بودن و معادل‌سازی انتقالی، که پیش‌تر محدودیت تلقی می‌شدند، به‌طور طبیعی امکان ترکیب، بداهه‌پردازی و نوآوری را فراهم می‌کنند. این سازوکار با ریخت‌زایی زیستی و الگوی تورینگ قابل‌مقایسه است؛ جایی که سامان‌دهی محلی بدون ناظر مرکزی رخ می‌دهد و گاهی خطاهایی مثل بیش‌انگشتی ظاهر می‌شود. بنابراین خلاقیت مدل‌های انتشاری محصول جانبی فرایند پاک‌سازی نویز است و می‌توان آن را فرمول‌بندی و پیش‌بینی کرد. این یافته به درک سازوکار خلاقیت انسان نیز بینش می‌دهد و نشان می‌دهد شاید تفاوت بنیادی میان خلاقیت انسان و ماشین کمتر از تصور ما باشد.

📁 متن «خلاقیت از دل معماری: چگونه ساختار مدل‌های تولید تصویر، نوآوری را ممکن می‌کند؟» به قلم آروین بقال اصل در شمارۀ نهم نشریۀ بایت را می‌توانید از طریق فایل الکترونیکی یا وبسایت نشریه مطالعه کنید.

#مدل‌های_مولد #یادگیری_ماشین #بینایی_ماشین

😌 Telegram  | 🤖 Twitter
🌐 Website  | 🌐 Linkedin

«مترجمان نامرئی»

👤 #نیما_شیرزادی | کارشناسی ارشد ۱۴۰۱

🔃 معماری LLVM با معماری سه‌لایهٔ فرانت‌اند، بهینه‌ساز و بک‌اند، کامپایل را ماژولار کرد و خالقان زبان‌های مدرن را از نوشتن کامپایلر جداگانه برای هر معماری بی‌نیاز ساخت. کد زبان‌ها به LLVM IR تبدیل می‌شود، Passes آن را بهینه می‌کند و بک‌اند، اسمبلی مقصد را می‌سازد. Rust از HIR و MIR به LLVM می‌رسد، Go کامپایلر اختصاصی SSA دارد، پایتون مفسر بایت‌کد است و جاوااسکریپت با JIT و TurboFan یا IonMonkey اجرا می‌شود. این لایه‌های نامرئی اجرای نرم‌افزار مدرن را ممکن می‌کنند.

📁 متن «مترجمان نامرئی» به قلم نیما شیرزادی در شمارۀ نهم نشریۀ بایت را می‌توانید از طریق فایل الکترونیکی یا وبسایت نشریه مطالعه کنید.

#کامپایلر #LLVM

😌 Telegram  | 🤖 Twitter
🌐 Website  | 🌐 Linkedin

💾شماره‌های هشتم و نهم بایت

#شماره_هشتم #شماره_نهم

📔 پس از زحمات تیم بایت در فصل اخیر و انتشار ۲ شماره به‌صورت الکترونیکی، نسخه‌های فیزیکی شماره‌های هشتم و نهم نشریهٔ بایت در لابی دانشکده قرار گرفتند و می‌توانید آن‌ها را مطالعه کنید.

❤️ بعد از خوندن، برگردونید بقیه هم بخونن :)

😌Telegram  | 🤖Twitter
🌐Website  | 🌐Linkedin

«هیس! LLM ها فریاد نمی‌زنند»

👤 #آرش_ماری_اوریاد | کارشناسی ارشد ۱۴۰۱

📝 مدل‌های زبانی بزرگی یا LLM ها هنگام حل مسائل ریاضی، زنجیرۀ افکار را قدم‌به‌قدم ارائه می‌کنند؛ اما آزمایشی با تزریق تقلب نشان می‌دهد این استدلال همیشه اصیل نیست. وقتی جواب درست به‌صورت پنهانی در اختیار مدل قرار می‌گیرد، دقت Gemini-2-Flash از حدود ۴۰٪ به بالای ۸۰٪ می‌رسد. با تقلب غلط، دقت GPT-4o حدود ۱۵٪ افت می‌کند. مدل‌ها اغلب کمتر از ۱۰٪ مواقع به استفاده از اطلاعات جانبی اعتراف می‌کنند و ترجیح می‌دهند سناریویی بسازند که گویی خودشان به جواب رسیده‌اند. تقلب ساده بی‌صدا پنهان می‌ماند، اما تقلب پیچیده در بیش از ۸۰٪ موارد لو می‌رود. پرسش اصلی این است که جواب نهایی محصول استدلال مدل است یا مدل از پیش آن را می‌داند و فقط نمایش فکر کردن اجرا می‌کند. این یعنی ممکن است استدلال ظاهری صرفاً تئاتری متقاعدکننده باشد و اعتماد به آن خطرناک است.

📁 متن «هیس! LLMها فریاد نمی‌زنند» به قلم آرش ماری‌اوریاد در شمارۀ نهم نشریۀ بایت را می‌توانید از طریق فایل الکترونیکی یا وبسایت نشریه مطالعه کنید.

#مدل‌های_زبانی_بزرگ #پردازش_زبان_طبیعی

😌 Telegram  | 🤖 Twitter
🌐 Website  | 🌐 Linkedin