پالایش زبان مادری از پسوند «لو»

امروزه در شمال خراسان پسوندِ لو، جزء اجتناب ناپذیر بسیاری از فامیلها، روستاها، ایلات عشایری و ... است. به طور مثال: فامیلهای ایزانلو، هودانلو، کیکانلو، شاملو، و ... ، یا روستاهای مامدانلو، زیندانلو، چخماقلو، برزانلو، و ... ، یا ایلات بیچرانلو، قهرمانلو، قاچکانلو، بریوانلو، و ... ، نمونه‌های عینی و مصداقی آن هستند.

لو، به لحاظ مرتبه و جایگاه دستوری، در کلمات و واژگان، به روایت علامه دهخدا در لغت نامه چنین تعریف شده است: «پسوند مزید موءخر امکنه باشد». به زبان ساده، پسوندِ اضافیِ آخرِ اماکن یا به طور اخص«پسوند نسبیت» یعنی پسوندی که نشانه دارندگی است. به طور مثال روستای "شیخکانلو" یعنی آبادی یا قصبه‌ای که ساکنین آن ریشه ایلیاتیِ شیخکانی دارند و بدین نام و نشان و هویت از سایر ایلات متمایز می‌شوند.

لو، به لحاظ ریشه‌:
این شبه جمله، از سر ریزهای زبان ترکی است که در زبانهای غیر ترک، مانند پارسی یا کُردی، به تنهایی معنا و مفهوم ندارد. مگر اینکه بعنوان پسوند به واژه دیگری افزوده شود. این پسوند، چنانکه آمد دلالت بر دارندگی و نسبیت دارد. در زبان پارسی یا کُردی برابر نهاد آن «ی»- یاء، یاء نسبت - می‌باشد. مثل سیلسِپری (کُردی) یا سیلسِپرلو (ترکی)، سیلسِپرانی (کُردی) یا سیلسِپرانلو (ترکی)، بوانی(کُردی) یا بوانلو (ترکی)، پرکانی (کُردی) یا پرکانلو (ترکی)، و ...

لو، به لحاظ پیشینه تاریخی:
اینکه پسوندِ لو دقیقا از چه زمانی وارد زبان پارسی شده و عمومیت پیدا کرده معلوم نیست. اما چنانکه از شواهد و قرائن بر می‌آید بعد از حضور ترکان در ایران حوالی قرن چهارم زبان آنان نیز کم و بیش در دربار به کار می‌رفت تا به دو سلسله محلیِ ترک‌تبارِ آق‌قویونلو و قراقویونلو در آذربایجان قبل از صفویه می‌رسیم. در دوره صفویه چنین نشانه نسبیتی، در متون و اسناد تاریخی به وفور به چشم می‌خورَد. چون افزون بر اینکه خاندان شاهی ترک زبان بودند، هسته اصلی قدرت صفویه که به نام «قزلباشان» شهرت داشتند نیز ریشه و تبار ترکی داشته و در تمام ارکان دولت صفویه نفوذ کرده بودند. به خاطر همدوشی دو زبان فارسی و ترکی، در متون و اسناد متعلق به این عصر پسوند لو عمومیت می‌یابد. به ویژه در حوزه تعیین نام ایلات، که معمولا مبنای مدیریت سکنه و نفوس آن روزگار قرار می‌گرفت یا قلمرو آنان را مشخص می‌ساخت یا رئیس آن در دفاتر و دواوین به اسم، ثبت و ضبط می‌شد. اسامی: بیرام خان قرامانلو، قورغلو، شاملو، تکلو، استاجلو، چاوشلو و ... به کرات در کتاب «تاریخ عالم آرای عباسی» تالیف اسکندر بیگ، منشی ترکمان به سال 1038 هجری قمری مشهود است.
در دوره قاجار نیز به جهت تبار ترکی قاجاریان بهره‌گیری از پسوندِ لو در شناخت اسامی، اماکن، ایلات به تبعِ سنت نگاری تاریخی دوره پیشین، شدت و حدت بیشتری یافته تا به زمان ما رسیده است. بعنوان مصداقِ عصر قاجاری می‌توان به کتاب «مطلع الشمس» تالیف محمدحسن خان اعتمادالسلطنه به سال 1303 هجری قمری، یا شرح سفر ناصرالدین شاه به ارض اَقَدس که مراد سرزمین خراسان و حرم مطهر رضوی می‌باشد، اشاره کرد.

از حیث پختگی زبانی، یا پرورش استحکام دستوری زبان کردی/کرمانجی، چنین به نظر می‌رسد، کاربرد پسوند «لو» در این زبان زائد است. از آنجا که امروز، در پرتو هویت ملی و هستی شناسی تاریخی- اجتماعی هویت ایرانی که اقوام رکن رکین به شمار می‌آیند توجه به زبان قومی و تقویت آن یک ضرورت تام زبانی است؛ بدین سبب وارسی و ویرایش و پالایش زبان مادری و روزآمد و مایه‌ور کردن آن، یکی از وظایف مهم کاربران هر زبان می‌باشد. در این راستا، مناسب و درست آن است که بگوییم، واژگان موجود در ساختار هر زبان، باید با عطف توجه به بن‌مایه زبان مادری، و ترجیحا بدون پسوند و پیشوند افزوده‌ی غریبِ ناهمگن به کار بسته شوند. به باور بنده از حیث ساختارِ واژه، زیبایی، کوتاهی، سیلاب کمتر و تلفظ راحت‌تر بعنوان نمونه: فامیل زنگلانی برازنده‌تر از زنگلانلویی، روستای اولاشان زیبنده‌تر از اولاشلو، ایل سیوکی یا سیوکانی زیباتر از سیوکانلو، و ... است.

بنابر موارد بالا و بر حسب حرکت زبان به سوی تکامل و پختگی، و ضرورت حفظ میراث نیاکانی و فرهنگ مایه‌ور کُردی که در زبانِ صریح و ساختار ساده‌اش تجلی می‌یابد، زمانه ما این فرصت را می‌دهد که در یک «هاوار» فرهنگی، دامن زبان خود را از واژگان، پسوندها و پیشوندهای زائد، ناسازگار، و بل مخل ساختار زبانی، بپالاییم.

در یک کلام زین پس ننویسیم زعفرانلو، بنویسیم زعفرانی. ننویسیم شادلو، بنویسیم شادی. ننویسیم کاوانلو، بنویسیم کاوی یا کاوانی. ننویسیم توپکانلو، بنویسیم توپی یا توپکانی. و ...

به بهانه روز زبان کُردی 15 می/ 25 اردیبهشت یا ماه گُلان کُردی

✍ دکتر حمید حسنعلی پور
25 اردیبهشت 1401

@buvanloo👌

#اندکی_تامل

آلبرت انشتین از دانشگاه اخراج شد ولی فیزیک را با فرضیه هایش دگرگون کرد!

ونگوک در سراسر زندگی اش حتی یک تابلو هم نفروخت اما امروز آثارش میلیون ها دلار ارزش دارد!

گابریل گارسیا مارکز برای نوشتن رمان صد سال تنهایی سه سال در را بر روی خودش بست. در این سه سال همسرش برای آنکه از گرسنگی نمیرد حتی پلوپز خانه را هم فروخت اما در نهایت اثری بی مانند خلق شد و برای نویسنده اش جایزه ی نوبل ادبیات را به ارمغان آورد!

این آدمها هیچ نبوغ خاصی نداشته اند، نبوغ آنها در شناخت خود و فریاد کردن خویشتن خویش بوده است. نبوغ آنها در دنبال کردن راه منحصر به فرد خودشان بوده است.نبوغ آنها در تواناییشان در جور دیگری فکر کردن و نپذیرفتن "قوانین بعنوان یک اصل غیر قابل تغییر" بوده است.

نبوغ آنها در شهامت رو برو شدن با مشکلات است.

🔻رسانه مردم فرهیخته بوانلو

@buvanloo👌🌹

بانگی سوزناک به مناسبت پرواز ناگهانی جوان زحمتکش روستا مرحوم اسلام آذری(جعفر)
با صدای دلنشین
بانو ساریگل بوانلو

@buvanloo

*من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق*
با نهایت احترام و رعایت ادب و در کمال تواضع و ارادت و با عرض سپاس، بدین وسیله مراتب قدردانی و سپاس خود را از یکایک شما سروران، هم ولایتی ها، دوستان، آشنایان، بستگان  ارجمندی که در مراسم تشییع، تدفین، مجالس ترحیم و یادبود و سوم
برادر و فرزند عزیزمان مرحوم ((( اسلام آذری ))) شرکت نموده و یا از طریق فضای مجازی ،چاپ بنر و آگهی و پیامک و تلفن  با ابراز همدردی، موجب تسلی خاطرمان شدید صمیمانه تقدیر و سپاسگزاری می‌نماییم

از این که به علت تألمات روحی حاصل  از این مصیبت بزرگ و جانکاه، توفیق تشکر حضوری از تمامی شما بزرگواران  میسر نشد، قلباً پوزش می‌طلبیم
امیدواریم خداوند بزرگ عنایت فرماید تا بتوانیم.لطف و زحمات یکایک عزیزان را در شادی ها جبران نماییم


از طرف خانواده های آذری،شرفپور،ابراهیمی،پاسپان و....


@buvanloo🖤🖤🖤🖤

ویدئویی زیبا از بوانلو که  توسط جناب ساسان خوش ترکیب تهیه و  ارسال شده است.
ضمن تشکر از آقا ساسان ،ادمین های کانال منتطر دریافت  متن،  شعر ،عکس،ویدئو و ....(با موضوعات مختلف) هستند
@buvanloo

‍ Bîr

Mîna barişa xweşê biharê
bîra te, bi carê
dighêje bi germî, ji hewa rê
mîna ewrê li çiyan
ji nava hêstirên diyan
dibare ser gul û giyan
dibare ser birîna rozigarê
ser zinarê
ser simarê
mîna berf û ba û bageran
Li ser heval û kûlberan
mîna ku xem digihêje pe dûmanê
mîna bordumanê
mîna hesret û emanê
bîra te, bi carê
ji çavên şehîdê min xwe der dike
û kanî kanî ter dike
welatê ku
mîna gulên zîlanê
kesk û sor û zer dike...



Helbest ; Mamoste Elîrêza Sipahî Layîn


یاد

همانند باران دلنشین بهاری
یاد تو به یکباره
از هوای راه می‌رسد
همانند ابر که بر کوهها
از میان اشکهای مادران
بر گلها و گیاهان فرومی‌بارد
می‌بارد بر زخمهای روزگار
بر سر صخره
بر روی رود
همانند برف و باد و گردباد
که می‌بارد بر دوستان و کولبران
همانند غم که با مه فرامی‌رسد
همانند بمباران
همچون حسرت و فریاد
یاد تو، به یکباره
از چشمهای شهید من بیرون می‌زند
و چشمه چشمه خیس می‌کند
سرزمینی را که
همچون گلهای کوه زیلان
در رنگهای سرخ و زرد و سبز، می‌درخشد..

@buvanloo

اطلاعیه :
به استحضار مردم شریف وجوانان نیکوکار بوانلو می رساند هیات امنای مسجد  با تفاهم وهمفکری اقدام به تعمیر وترمیم وبهینه سازی مسجد روستا نمودند  این کار در چهار بخش
---رنگ آمیزی درب و پنجره ها ی مسجد توسط آقای مرتضی جنانی از اوغاز
---برقکاری مسجد بصورت سیم‌کشی توکار وجمع آوری کابلهای آویزان  وبهبود روشنایی توسط
اقای عیسی اذری  وجابجایی کنتور برق از داخل به درب ورودی  بعد از ۵ ماه مکاتبه وپیگیری
---گچکاری لازم در کنده کاری وسرستونهای مسجد  توسط آقای شهریار قدسی
--نقاشی ورنگ آمیزی سقف ودیوار داخلی مسجد واشپزخانه وراه پله ها توسط قربان شجاعی از ملوانلو
لازم به ذکر است جهت شفاف سازی موضوع
کل هزینه انجام شده هفتادوپنج میلیون تومان شد که از این  مبلغ حدود ۵۳ میلیون از محل موجودی حساب مسجد  هزینه شد و حدود ۲۳ میلیون از محل کمک اداره اوقاف به مسجد  با تاکید و سفارش آقای دکتر جدی نماینده محترم شهرمان در مجلس شورای اسلامی  هزینه گردید
لازم است از مردم خیر ونیکوکار بوانلو بخاطر کمک به مسجد و از تلاش وعنایت جناب آقای دکتر جدی  جهت تخصیص این مبلغ به مسجد بوانلو  تشکر وقدر دانی کنیم و برای همگان عاقبت به خیری و آرزوی توفیق روز افزون  نماییم  جزاکم الله وخیرا
هیات امنای مسجد امام حسین ع بوانلو
@buvanloo