کانال روستای بوانلو

اما لحظه ای ژنەبی با یادآوری اینکه شوهر دیگری میکند و زندگی جدیدی آغاز میکند و در فکر اومدن حاجی فیروز واسه خواستگاری میخندد و چهره اش خندان میشود و هوا صاف و آفتابی میشود.

ژنَەبی آخرین مرحله ی زمستان است که معمولا همراه با مجالس روزه خوانی برای مردگان و اموات می باشد بنام علفه

#علفه
در فرهنگ کورمانج #شیرزن_جوزان سه روز آخر سال رو علفه میگویند و
نام علفه به واسطه وجود علف و سبزی که یک پای سفره هفت سین و روز علفه است بر آن گذاشته شده است.‏

علفه آیینی ویژه است که در آن هم یاد و جای رفتگان سبز می شود و هم سنتی زنده و سبز برای زندگان و سبزی زندگی است‏.‏

با آغاز چارشمە سۆری ژنەبی هم میره پشت کوه امام داغی و دیگه برنمیگردد.

و #چارشما_سور Çarşema Sor

#چارشما_سور یا چهارشنبه ی قرمز به آخرین چهارشنبه ی سال (یا همان چهارشنبه سوری) گفته می شود که البته این بین همه ایرانیان چه فارس و چه کورد مشترک است که کورمانجها معمولا هم از روی آتش میپرند هم از پشت بام کوزه های سفالین را با پرتاب کردن به پایین میشکنند.
شکستن کوزه به این معناست که تمام غم و غصه ها مانند این کوزه بشکند و خورد شود
#دور کردم و دور کردم، چشم دشمنو کور کردم.

در شب چارشمه سوری به نیت پاکی و دور ریختن تمام ناپاکی ها و بدی ها و زایش دوباره جهان، اقدام به جشن و سرور و آتش بازی میکنند که همه ما آشنایی کامل با مراسم آن داریم.
زنان و دختران از دو سه ساعت بعدازظهر که باید برای پریدن از روی آتش آماده می‌شدند، چهره خود را هفت قلم آرایش میکردند
و از روی آتیش میپریدن و دخترها میخوندن؛

ژه سر ایر باز دئَم
باز دئم و باز دئه
چارشما سور
بختا مه وه دئه.

فارسیشم☺
زردی من از تو، سرخی تو از من

این اعتقاد سبب می‌شد تا زن هر خانه صبح روز چهارشنبه، خاکسترِ بر‌جای مانده از آتش شب چهارشنبه سوری را در خاک‌انداز جمع‌کرده، به بیرون از خانه ببرد و آن را در پشت خونه یا سر کوچه یا در آب روان بریزد.‌
زن در بازگشت به خانه، در خانه را می‌کوبید و به ساکنان خانه می‌گفت که از عروسی می‌آید و تندرستی و شادی را برای خانواده به ارمغان آورده‌ است. اهالی خانه نیز در این هنگام در را به روی زن می‌گشودند و اعتقاد داشتند که وی تندرستی و شادی را برای یک سال به درون خانه خود آورده‌است.

رسم دیگر شب آخر سال #چونه_سر_بخریکان
یا شال اندازی یا دستمال اندازی بود

كودكان و نوجوانان از لحظه‌ی غروب خورشید و تاریكی نسبی هوا، پارچه‌ و شالهای رنگی و زیبایی برداشته و به جان پشت بامها و #بخوریک اجاق (دودکش) خانه‌های فامیل، آشناها و همسایه‌ها می افتادن و یا در کوچه ها با انداختن دستمال به منزل‌ها، در حالیكه سعی می‌كردن شناخته نشوند درخواست عیدی می كردن. صاحبخانه نیز به فراخور حال و وسع خود هدیه های متنوعی از قبیل آجیل محلی، جوراب‌های دستباف، تخم‌مرغ رنگی و نخود و کشمش،نقل و #قنفیت (شکلات) میداد.
البته در زمان‌های گذشته اساس كار چنین بوده كه بر پشت بام خانه‌های قدیمی، دریچه‌ای وجود داشته و جوانان «دستمال» خود را از آن داخل اتاق می انداختند و آواز میخواندن؛

خالتی فاطمه عیده عیده
شاله خا گره ده
عَیدی من ژی گره ده
یا قیزه خا وه من ده😍
یا
هَتَری و مَتَری، تِشتَک داینه اورته چپَری (شال)
یا
هلاوا مالاوا لائِه وه با زاوا
تشتک داینِن سا مَرا

همچنین #قلاق_داگرتن (فالگوش وایستادن)درِ خونه همسایه و آشنا وفامیل رسم دیگری بود که معمولا دختر پسرا پشت در صاحبخونه فالگوش می ایستادن.

روز آخر سال عده ای از مردهای بیکار و بی عاری هم بودن که سر و ریش ژولیده‌ای داشتند و لباس کهنه ای یا #پرتی_مرتی بر تن می‌کردند،کاسه شاخدار سر گاوی به سر می‌گذاشتند و در کوچه ها ظاهر می‌شدند و با نعره گوش‌خراش وسط مردم جست زده خود را غول بیابان خوانده و با خواندن اشعاری پول جمع می‌کردند.
ما غول بیابانیم، سرگشته و حیرانیم،
از جمله شما نالان، اینگونه پریشانیم☺️

عده ای دیگر از جوونها هم بودن لباس زنانه بر تن میکردن با قوطی نفت و مشعلی که از کهنه بر سر یک چوب بسته بودن به دور کوچه، محله‌ها و در خونه ها راه می‌افتادند و مشعل خود را به دهان برده و با شعله خاموش آن را از دهان خارج می‌کردند و شعرهای زیر را خوانده و پول می‌گرفتند؛
«آتیش افروزه، سالی یه روزه، دنیا دو روزه، مثل نیم‌سوزه
یا همصدا می‌خواندند؛
آتش‌افروزه، سالی یه روزه، پول ندی اگه، قوزت رو قوزه، میشی روفوزه، میری تو کوزه.☺️

بعدش هم که
#عَیدا_گر یا عید بزرگ (Eyda Gir)
یا عید نوروز میرسید و ...

@buvanloo

👍8😁1

1.86K viewsZarinjoyi, 20:25