ጤና ይስጥልኝ!
መቸም ብዙ ይገጥማልና መካሰስን እንዲያርቅለወት ልባዊ ምኞቴ ነው፡፡!
በዚች መልእክት እታዲያ በፍትሐብሄር ስነስርዓት ክስ ሲገጥመወት ምንምን መቃወም እንዳለበወት በስነስርዓትሕጉ የተደነገገውን ይኸው!!!
በመጀመሪያ ደረጃ ክርክር ላይ ስለሚቀርቡ መቃወሚያዎች፡፡
1. ማስረጃ ተቀብሎ ከመመርመሩ ወይም ምስክሮችን ከመስማቱ አስቀድሞ ፍርድ ቤቱ በመጀመሪያ ደረጃ ለቀረበለትና ማናቸውም ተከራካሪ ወገን ላቀረበው መቃወሚያ ውሳኔ መስጠት አለበት፡፡
2. ማናቸውም ተከራካሪ ወገን ከዚህ ቀጥሎ የተመለከተውን መቃወሚያ በሚያቀርብበት ጊዜ በዚህ ሕግ በቍጥር 245 የተነገረው ድንጋጌ ተፈጻሚ የሚሆነው፤
ሀ/ ፍርድ ቤቱ ነገሩን ለመስማት ሥልጣን የለውም በማለት መቃወሚያ ሲያቀርብ፤
ለ/ ክስ የቀረበበት ጉዳይ አስቀድሞ በፍርድ የተወሰነ መሆኑን የሚገልጽ መቃወሚያ ሲቀርብ፤
ሐ. ክስ የቀረበበት ጉዳይ በሌላ ፍርድ ቤት ቀርቦ በክርክር ላይ ያለ መሆኑን የሚያስረዳ መቃወሚያ ሲቀርብ፤
መ. አንደኛው ተካራካሪ ወገን በነገሩ የማያገባው መሆኑን በመግለጽ በጉዳዩ ውስጥ ገብቶ መከራከር አይገባውም በማለት መቃወሚያ ሲቀርብ፤
ሠ. ክሱ በይርጋ የታገደ መሆኑን የሚገልጽ መቃወሚያ ሲቀርብ፤
ረ. ወይም ክሱ የተነሳበት ነገር በሽምግልና ታይቶ በስምምነት የተፈጸመ መሆኑን ወይም ለእርቅ የተቀጠረ መሆኑን የሚገልጽ መቃወሚያ ሲቀርብ ነው፡፡
3. በዚህ ቁጥር እንደተነገረው የቀረቡት መቃወሚያዎች ከአንድ በላይ ሲሆኑ በተቻለ መጠን በቶሎ ተጠቃለው ሁሉም መቅረብ አለባቸው፡፡ መቅረብ ከሚገባቸው መቃወሚያዎች ውስጥ ሳይቀርቡ የቀሩት ትክክለኛውን ፍርድ ለመስጠት የማያሰናክሉ ከሆኑ ባለጉዳዩ ራሱ ሆነ ብሎ ለማቅረብ ባለመፈለግ እንደተዋቸው ይቆጠራሉ፡፡
4. ባንድ ክስ ውስጥ የተያዘው ጭብጥ ለየራሱ ፍሬ ነገርንና ሕግን የሚመለከት በሆነ ጊዜ ፍርድ ቤቱ የሕጉን ጥያቄ በመከተል ክሱን በከፊል ወይም በሙሉ ለመወሰን የሚችል ሲሆን በመጀመሪያ በሕግ ጉዳይ ለተያዙት ጭብጦች ውሳኔ መስጠት አለበት፡፡ ተገቢ ሆኖ ሲያገኘውም በሕግ ረገድ የተያዙትን ጭብጦች እስኪወስን ድረስ በፍሬ ነገር የተያዘውን ጭብጥ በቀጠሮ ሊያቆየው ይችላል፡፡
መጋቢት 8/2014 ዓ.ም(ሲሳይ ሰማኝ)

ሰላም ከርሰዎ ጋር ትሁን!!!
በመመሪያ 17/2006 ስለሰነድ አልባ መስተንግዶ ከተዘረዘሩት ዋናዋና ነጥቦች ስለአፈር ኪራይ ስለተደነገገው እነሆ ያንብቡልኝ!!
የመሬት ኪራይና የቤት ግብር ገብረው የማያውቁ ወይም በስማቸው የመሬት ኪራይና የቤት ግብር ማስታወቂያ ቢል ያልተሰጣቸው ወይም ሲገብሩ ቆይተው በማቋረጣቸው ከወረዳው ገቢዎች ማህደራቸው ባለመገኘቱ መስተናገድ ያልቻሉት ይዞታዎች መስተንግዶ አሰጣጥን በሚመለከት፣
ይዞታው ከግንቦት 1988 ዓ.ም በፊት የተያዘ መሆኑ ከሶፍራቶፕ ወይም ከኖርቴክ ወይም ከጂአይኤስ መረጃዎች በክ/ከተማው ሰነድ አልባ መስተንግዶ ፕሮጀክት ዴስክ ተጣርቶ ሲረጋገጥ፣
የወረዳው አስተዳደር መስተንግዶ ጠያቂው የይዞታው ባለመብት መሆኑን በደብዳቤ ሲያረጋግጥ፣
በክ/ከተማው የፕሮጀክት ጽ/ቤት ከሚገኘው የሲአይኤስ መረጃ ቢሉ ታትሞ በጽ/ቤቱ ቢል አታሚ፣ በይዞታ አስተዳደር ዴስክ ኃላፊ እና በጽ/ቤቱ ኃላፊ ተፈርሞ ለወረዳው ገቢዎች ጽ/ቤት በደብዳቤ በመላክ የመሬት ኪራዩንና የቤት ግብሩን መክፈል እንዲጀምሩ በማድረግ መስተንግዶ ይሰጣቸዋል፡፡

መጋቢት 9/2014 ዓ.ም(ሲሳይ ሰማኝ)

የአፈር ኪራይ የቀጠለ…..
በጂ.አይ.ኤስ እና በሲ.አይ.ኤስ የመረጃ ቋት ላይ ሁለትና ከዚያ በላይ የቤት ቁጥሮች የተገለጹ ነገር ግን በአንድ የቤት ቁጥር የአፈር ኪራይና የህንጻ ግብር ሲገብሩ የነበሩ ባለይዞታዎች ይዞታዎች መስተንግዶ አሰጣጥን በተመለከተ፡-
ደብተር ያላቸው ወይም የሌላቸው ይዞታዎች ሆነው ደብተሩ ላይ ወይም በአፈር ግብር ካርኒው ላይ አንድና ከዚያ በላይ የቤት ቁጥሮች ካላቸው፣
በጂ.አይ.ኤስና በሲ.አይ.ኤስ የመረጃ ቋት የቤት ቁጥሩ ተገልጾ የግል ይዞታ ስለመሆኑ በሲ.አይ.ኤስ መረጃ ቋት ላይ ከተገለጸ ወይም፣
ባለይዞታው የቦታ ኪራይና የህንጻ ግብር በአንድ የቤት ቁጥር የሚከፈል ቢሆንም ቤቶቹ ሌላ ሰው ወይም አካል ይገባኛል ጥያቄ የሌለባቸው መሆኑን እና ቤቶቹ አሁንም ያሉና በመስተንግዶ ጠያቂዎቹ እጅ የሚገኙ መሆናቸዉን ሲረጋገጥ እና
የወረዳው ኮንስትራክሽንና ቤቶች ልማት ጽ/ቤት እያስተዳደራቸው ስለመሆን አለመሆኑ በደብዳቤ እንዲጠየቅ በማድረግ ቤቶቹን እያስተዳደራቸው አለመሆኑ ወይም የመንግስት/የቀበሌ ቤት መሆኑ መረጃ ያልቀረበበት መሆኑ ሲረጋገጥ የይዞታ ማረጋገጫ ካርታ ይሰጣቸዋል፣
ከላይ በተራ ቁጥር 26.1.3 ላይ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የመረጃ ልዩነት ካለበዚህ መመሪያ ስለመረጃ እርማት በተደነገገው አግባብ ውሳኔ ይሰጣል፡፡
ትራንስፎርምድ በተደረገው ጂ.አይ.ኤስ እና ትራንስፎርም ባልተደረገው ጂ.አይ.ኤስ ላይ የቤት ቁጥር፣ ብሎክና ፓርሴል 000 የተባሉ ወይም ያልተሰጣቸው ይዞታዎች መስተንግዶ አሰጣጥ፡-
ትራንስፎርምድ በተደረገው ጂ.አይ.ኤስ ላይ ብሎክ፣ የቤት ቁጥርና ፓርሴል ቁጥር የሌለ ከሆነና ትራንስፎርምድ ባልተደረገው ጂ.አይ.ኤስ ላይ መረጃው ካለ በሲ.አይ.ኤስ የመረጃ ቋት ውስጥ የሚገኘው ብሎክ፣ ፓርሴልና የቤት ቁጥር እየተገናዘበ ተመሳሳይ መሆኑ ሲረጋገጥ አገልግሎቱን እንዲያገኙ ይደረጋል፡፡
በየደረጃው ላሉ ለተቀናጀ የመሬት መረጃ ማዕከል ተቋም እንዲያውቀው በደብዳቤ ይገለጻል፡፡
ትራንስፎርምድ በተደረገው ጂ.አይ.ኤስ ላይ ወይም ባልተደረገው ጂ.አይ.ኤስ ላይ ብሎክ፣ የቤት ቁጥርና ፓርሴል ያልተሰጣቸው ሆኖ በሲ.አይ.ኤስ የመረጃ ቋት ላይ ብሎክ፣ ፓርሴልና የቤት ቁጥር ያላቸው ከሆነና ይዞታውና ቤቱ ግንቦት 1988ዓ.ም በፊት መኖሩ በሶፍራቶፕ፣ በኖርቴክና ጂ.አይ.ኤስ ላይ በትክክል እስከተረጋገጠ ድረስ በሲ.አይ.ኤስ የመረጃ ቋት ላይ የሚገኘውን ብሎክ፣ ፓርሴልና የቤት ቁጥር መረጃ መሰረት ህጋዊ የይዞታ ማረጋገጫ ካርታ ይዘጋጅላቸዋል፡፡
ነገር ግን ይዞታው ከግንቦት 1988 ዓ.ም በፊት የተያዘና ቦታው ላይ ቤት ስለመገንባቱ በሶፍራቶፕ ማፕ ወይም በኖርቴክ ወይም ጂ.አይ.ኤስ ቢረጋገጥም በሲ.አይ.ኤስ ወይም ጂ.አይ.ኤስ መረጃ ላይ ብሎክ፣ ፓርሴልና የቤት ቁጥር መረጃ የሌለው ከሆነ ለወረዳው ከተሰጠው ብሎክ ከመጨረሻው ቁጥር ቀጥሎ በመስጠት፣ ፓርሴል የሌለው ከሆነ ከብሎኩ ከመጨረሻ ፓርሴል ቁጥር ቀጥሎ በክ/ከተማው የሰነድ አልባ ይዞታዎች መስተንግዶ ፕ/ዴስክ በኩል በመስጠት በዚሁ መመሪያ ስለ መረጃ እርማት በተቀመጠው አግባብ ታይቶ መረጃው ሲስተካከል ህጋዊ የይዞታ ማረጋጫ ካርታ የሚዘጋጅለት ይሆናል፡፡
መጋቢት 9/2014 ዓ.ም(ሲሳይ ሰማኝ)

በቤተሰብ ሕጋችን አንቀጽ 16 መሠረት በብቸኝነት ለመኖር የተወሰነ ጊዜን በተመለከተ የሚከተሉት ነጥቦች ተቀምጠዋል፡-
1. አንዲት ሴት አስቀድሞ የነበራት ጋብቻ ከቀረ በኋላ አንድ መቶ ሰማንያ ቀን ካላለፈ በስተቀር እንደገና ከሌላ ሰው ጋር ጋብቻ መፈጸም አትችልም፡፡
2. ከላይ የተደነገገው ቢኖርም፣ ሴቲቱ አስቀድሞ የነበራት ጋብቻ ከቀረ በኋላ አንድ መቶ ሰማንያ ቀን ሳይሞላ
ሀ) የወለደች እንደሆነ፣ ወይም
ለ) ጋብቻ የምትፈጽመው ከቀድሞ ባሏ ጋር የሆነ እንደሆነ፣ ወይም
ሐ) እርጉዝ አለመሆኗ በሕክምና የተረጋገጠ እንደሆነ፣ ወይም
መ) በብቸኝነት ለመኖር የተወሰነውን ጊዜ እንዳትጠብቅ ፍርድ ቤት የወሰነ እንደሆነ በብቸኝነት ለመኖር ስለተወሰነው ጊዜ የተደነገገው ተፈፃሚ አይሆንም፡፡
መጋቢት 12/2014 ዓ.ም (ኦምኒኤል)

በወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ሥነ ሥርዓት ሕጋችን ቍ 17 መሠረት የወንጀል ክስ ወይም የክስ አቤቱታ መብት ለሌለው ባለሥልጣን ማቅረብን በተመለከተ የሚከተለው ነጥብ ሰፍሯል፡-
የወንጀሉ ክስ ወይም የክሱ አቤቱታ ለፖሊስ ወይም ለዐቃቤ ሕግ መቅረቡ ቀርቶ ለአንድ ሰው ወይም ለሌላ ባለሥልጣን ወይም ይህንኑ ጉዳይ ለመቀበል መብት ለሌለው ለፖሊሲ ባለሥልጣን ወይም ለዐቃቤ ሕግ የቀረበ እንደሆነ ይኸው ሰው ባለሥልጣን ወይም ዐቃቤ ሕጉ ሳይዘገይ በቶሎ ጉዳዩ ለሚመለከተው ሥልጣን ላለው ፖሊስ ወይም ዐቃቤ ሕግ ይህንኑ ክስ ወይም የክስ አቤቱታ መላክ አለበት፡፡
መጋቢት 12/2014 ዓ.ም (ኦምኒኤል)

በፍትሐብሔር ሕጋችን ቊ.4 መሠረት የሚኖር ወይም የማይኖር ልጅን በተመለከተ የሚከተለው ነጥብ ሰፍሯል፡-
1. አንድ ልጅ ተወልዶ 48 ሰዓት በሕይወት ከቈየ በሕይወት እንደ ኖረ ሆኖ ይቈጠራል፡፡
2. አንድ ልጅ ተወልዶ በሕይወት የቈየው ከ48 ሰዓት ያነሰ ጊዜ የሆነ እንደ ሆነ በሕይወት እንዳልኖረ ሆኖ ይቈጠራል፡፡
3. የልጁን መሞት ያስከተለው፤ በተፈጥሮው ጒድለት ምክንያት ያልሆነ ሌላ ሁኔታ መሆኑን ለማስረዳት የተቻለ እንደሆነ ከዚህ በላይ ባለው ኀይለ ቃል የተመለከተውን አገማመት ቀሪ ለማድረግ ይቻላል፡፡
መጋቢት 12/2014 ዓ.ም (ኦምኒኤል)

የኢፌዴሪ የወንጀል ህግ አላማና ግቦች
የኢፌዴሪ የወንጀል ህግ ቀዳሚ አላማ
“ለጠቅላላው ጥቅም ሲባል የአገሪቱን መንግስት፣ የህዝቦቹንና የነዋሪዎቹን ሰላም፣ ደህንነት፣ ስርአት፣ መብትና ጥቅም መጠበቅና ማረጋገጥ ነው”።
የኢፌዴሪ የወንጀል ህግ ዋንኛ ግብ
• ወንጀል የሆኑ ድርጊቶችን ወንጀል ካልሆኑት ለይቶ በቅድሚያ በማሳወቅ፤
• ወንጀል የሆኑ ድርጊቶችን በፈጸሙ ወንጀለኞች ላይ የሚጣሉ ቅጣቶችን በቅድሚያ በማሳወቅና በማስጠንቀቅ፤
• ማስጠንቀቂያውን ችላ ብለው ወንጀል በሚፈጽሙ ወንጀለኞች ላይ ተመጣጣኝ ቅጣት በመጣል ሌላ ወንጀል ከመፈጸም እንዲቆጠቡ፣ እንዲታረሙና ማስተማሪያ እንዲሆኑ በማድረግ
ወንጀል እንዳይፈጸም መከላከል ነው።


ፋሲካ አጌና (ዐቃቤ ህግ)
ሚያዝያ 2014ዓ.ም

ጤና ይስጥልኝ!
የመንግስት መ/ቤቶችን ማህተሞች ወደ ሀሰተኛነት መለወጥ ወይም በማህተሞቹ ያለአግባብ መገልገል በጽኑ እስራት የሚያስቀጣ የወንጀል ድርጊት መሆኑን ያውቃሉ?
በወንጀል ህግ አንቀጽ 363 መሰረት፥-
1. ማንም ሰው፡-
ሀ) ለመንግስት ስራ ጉዳይ ብቻ በሚታተም የመንግስት ወይም ከመንግስት አካላት በአንዱ ማህተም ወይም ወደ ሀሰተኛነት በተለወጠ ወይም መስሎ በተሰራ ማህተም የተገለገለ እንደሆነ፤ ወይም
ለ) በእውነተኛው ማህተም ያላግባብ የሰራበት እንደሆነ
ከሶስት ዓመት እስከ አስር ዓመት ሊደርስ በሚችል ፅኑ እስራት ይቀጣል።
2. ይህ የወንጀል ድርጊት በሀገር ጥቅም ወይም መብት ላይ ከፍተኛ ጉዳት ካደረሰ ከአምስት ዓመት እስከ ሀያ ዓመት ሊደርስ በሚችል ፅኑ እስራት ይቀጣል።

በቦሌ ክ/ከተማ የፍትህ ጽ/ቤት በህግ ስርጸትና ምክር መስጠት ዳይሬክቶሬት የተዘጋጀ

ፋሲካ አጌና (ዐቃቤ ህግ)
ሚያዝያ 2014ዓ.ም

የኢትዮጵያ ፌድራላዊ ዲሞክራሲዊ ሪፐብሊክ የወንጀል ሕግ 1997 ዓ.ም
በሠው የግል ነጻነት ላይ የሚፈጸ ወንጃል አንቀጽ 580
ዛቻ-፡ ማንም ሠው በሌላ ሠው ላይ ድንጋጤን ወይም ፍርሃትን በሚቀሰቅስ ሁኔታ ከባድ አደጋ ወይም ጉዳት የሚያደርሱበት መሆኑን በመግለፅ የአስፈራረው እንደሆነ የግል አቤቱታ ሲቀርብበት ከአምስት መቶ ብር በማይበልጥ መቀጮ ወይም ከስድስት ወር በማይበልጥ ቀላል እስራት ይቀጣል ፡፡
የዚህ አንቀጽ ድንጋጌ ፍርድ ቤቱ ጥፋተኛው ለወደፊቱ በመልካም ጠበይ እንደሚመራ የማረጋገጫ ቃል እንዲገባ በቂ የሆነ ዋስ እንዲጠራ/አንቀፅ/ከማዘዝ የሚያግድ አይደለም፡፡

አሊ ሣፊ(አቃቤ-ሕግ)
ሚያዝያ 2014ዓ.ም

የኢትዮጵ የ 1997 ዓ.ም የወንጀል ሕግ አንቀጽ 560
የእጅ እልፈት
1. ማንኛውም ሠው የአካል ጉዳትን ወይም የጤንነት ጉድለትን ሳያደርስ በሌላሰው ላይ የዕጅ እልፈት ወይም የመጋፋት ድርጊት የፈጸመ እንደሆነ፣
የግል አቤቱታ ሲቀርብበት ከሶስት መቶ ብር በማይበልጥ መቀጮ ፣ወይም ነገሩ ከባድ ሲሆን ከሦስት ወር በማይበልጥ ቀላል እስራት የቀጣል ፡፡
ቀላል የሆኑ ሰንበሮች ፣የደም መቋጠር ምልክቶች ወይም በቶሎ የሚልፍ ሕመም ወይም ስቃይ እንደአካል ጉዳት ወይም እንደጤና ጉድለት አይቆጠሩም ፡፡
2. በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀፅ (1)ከአመለከተው ውጭ የሆኑ ጥፋቶች በዚህ ሕግ ሰለደንብ መተላለፍ በአንቀፅ 840 በተደነገገው መሠረት ያስቀጠሉ፡፡
3. ተበዳይ የተፈጸመበትን የእጅ እልፈት ወዲያውኑ በእጅ እልፈት የመለሠ አንደሆነ ፍ/ቤቱ ሌላ ቅጣት በመወሠን ፋንታ እንደአስፈላጊነቱ አንዱን ወይም ሁለቱንም ወገኖች በመገሰፅ ወይም በማስጠንቀቅ ልናልፋቸው እንችላለን፡፡

አሊ ሣፊ(አቃቤ-ሕግ)
ሚያዝያ 2014ዓ.ም

ሥራ ፈትነት እንደሚያስቀጣ የውቃሉ ?
አዋጅ ቁጥር 414/1996 የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 477 አደገኛ የሆነ ስራ ፈትነት
1. ማንም ሰው ሙሉ አካል እያለው የተወሰነ መኖሪያ ወይም መደበኛ ስራ (ለኑሮው) አስፈላጊ የሆነ መደበኛ ወይም ጉልህ የሆነ የገቢ ምንጭ የሌለው ሆኖ የስራ ፈትነትን ወይም የመጥፎ አኗኗር አመልን ገንዘብ ለማግኘት ሲል ነቀፌታ ያለበትን መጥፎ ዘዴ አስቦ ልማድ አድርጎ የያዘና በዚሁ ኑሮው ለሕዝብ ደሕንነትና ጸጥታ አደገኛ የሆነ እንደሆነ፡፡
የግል ነፃነትን ከመቀነስ ጋር በሚወሰን የግዴታ ሥራ /አንቀጽ 104/ወይም ከስድስት ወር በማይበልጥ ቀላል እሥራት ይቀጣል ፡፡
2. ጥፋተኛው የጦር መሣርያ ወይም በጠባያቸው ወንጀልን ለመፈጸም የሚያገለግሉ መሣሪያዎች ይዞ የተገኘ እንደሆነ በቀላል እሥራት የሚቀጣ ሲሆን ዛቻን ወይም የማሥገደድ ድርጊትን ወይም በግለሠቦች ላይ የኃይል ድርጊት ወይም የእጅ እልፈት የፈጸመ እንደሆነ ስለወንጀሎች መደራረብ የተመለከተው ድንጋጌ ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡
3. ሁኔታዎች ሲመዛዘኑ ተገቢሆኖ በታየ ጊዜ ፍ/ቤቱ የነፃነት መቀነስ የጥንቃቄ እርምጃዎችን /አንቀጽ 144/147/ ከዋናው ቅጣት ጋር አጣምሮ ለመወሰን ይችላል፡፡


አሊ ሣፊ (አቃቤ ሕግ)
ሚያዚያ 12/2014 ዓ.ም
ቸር ይግጠመን!!