"شاهنامه، گواهِ ریشه داشتن"
نویسنده: #جویا_جهانبخش
منتشر شده در هفته‌نامه‌ی #کرگدن، شماره ۱۱۲، ۴ خرداد ۱۳۹۸
@talar_ayne

این جستارِ کوتاهِ ارجمند، نوشتۀ استادِ ادیب، جویا جهان‌بخشِ عزیز است.
یکی از نکاتی که در درس‌گفتارهای شاهنامۀ شاهرود پیوسته گوش‌زد می‌کردم این بود که آنچه می‌خوانیم روایتی است که از چند دهلیز، گذشته است. به‌ویژه از میان این دهلیزها یکی تاریخ‌نویسی رسمیِ ساسانیان است که می‌توانیم تصوّر کنیم چگونه حوادث مختلف را از صافی‌های ایدئولوژی زردشتیِ رسمی و نیز نظام سیاسی (سلطنتِ ساسانی) عبور می‌دادند و آنها را به گونه‌ای که مطابقِ میل و منفعت‌ دستگاه حاکم (دینی و سیاسی) بود، گزارش می‌کردند. دهلیزِ دیگر، دهلیزِ ذهن مورّخانِ مسلمان بود که البته در مواردی اندک، نگاهی انتقادی به تاریخِ ساسانی داشتند امّا اغلب، ناچار، تاریخ را چنان که ثبت شده بود، در آثار خود بازتاباندند.
و دهلیزِ دیگر، جانِ خِرَد-تراز فرزانۀ توس، فردوسیِ بزرگ که این میراثِ بزرگ را از صافی جانِ روشن‌به‌نورِ خِرَد و انصافِ خویش گذرانده و البته دهلیزهایی دیگر...
به هر روی، این سخنان من موجب می‌شد در ذهن و بر زبانِ برخی مخاطبان این پرسش پدید آید که آیا روایتِ ملّی ما دروغ است؟
و من باید توضیح می‌دادم که تاریخ و آن‌هم تاریخِ رسمی چه اندازه و چگونه می‌تواند وقایع را چنان که روی داده ببیند و روایت کند. و روایت ملّی ما یکسره در سیطره و چنگال آن تاریخ رسمی نیست و نمانده است و حتی شاید در بخش‌ها و مواردی، از زاویه‌ای مخالف نگاه تاریخ رسمی، گفته شده و..‌.
و به نظرم این پاسخ و پاسخ‌های مشابه عده‌ای را که ناآشناتر بودند و پاسخ‌های قاطع و صریح می‌خواستند، چندان راضی نمی‌کرد.
در نهایت من باز، پیوسته می‌گفتم که دوستان، ما مردم خوشبختی هستیم. کمتر ملّتی در جهان هست که شناسنامه‌ای چنین ارزشمند و مایۀ مباهات داشته باشد. همین شناسنامۀ از هفت دهلیز گذشته آنچنان آبرومند و قابل دفاع هست که ما بدان بنازیم و قدر آن را بشناسیم و درک کنیم.
یادداشت استاد عزیز جویا جهان‌بخش، تفسیری به‌آیین و ارزشمند و پیرایۀ خرد و انصاف است از جمله‌ای از جملات محمدعلی فروغی (ذکاءالملک) که گفته است: «فردوسی، قباله و سند نجابت ملّت ایران را تنظیم فرموده».
جناب جهان‌بخش نجابت را نژادگی و بااصل و نسب بودن درک و گزارش فرموده‌اند که انصافاً درکی شایسته و دقیق است.
همچنین ایشان به حسرت خوردن مصطفی کمال آتاتُرک، بنیان‌گذار ترکیۀ جدید نسبت به این شناسنامۀ هویت، اشاره کرده‌اند.
دوستانی که در درس‌گفتارهای شاهنامه شرکت داشتند به خاطر دارند که ما چگونه به طنز و طعنه و درد-خنده از تاریخ‌سازی کُره‌ای‌ها (کُره جنوبی) و ساختن انواع «جومونگ-پومونگ‌ها» سخن می‌گفتیم و پیوسته جوش می‌خوردیم که چرا ملّتی آنچه را ندارد، تصویر می‌کند و می‌فروشد و ملّتی دیگر (ما) قدر آنچه را دارد، نمی‌داند و آن را فراموش می‌کند؟!

یاد باد آن روزگاران یاد باد!

اینکه ژاپونی‌ها در پیِ خرید نسخه خطی نبودند شاید درست باشد، امّا عملکرد آنهادر حفاری «تپه‌های سنگ چخماق بسطام» نشان داد آن چنان از تاریخِ ایران به‌ویژه ایرانِ باستان بی‌اطلاع نیستند. زنده‌یاد پرفسور ماسودا با گروه باستان‌شناس‌اش دو مرحله اقدام به حفّاری تپه‌های مذکور نمود که این تپه‌ها مربوط به هزارۀ ششم قبل از میلاد است. اطلاعات آنها به‌قدری دقیق بود که نقطه‌ای را به کارگر نشان می‌دادند و می‌گفتند اینجا را حفر کن، بعد از حفر اثری نمایان می‌شد، گویا نقشۀ آن شهر زیر خاک خفته را دیده باشند.
خواستم به عرض برسانم که ژاپونی‌ها آنچنان هم دست خالی نیستند. متاسفانه پروفسور ماسودا پس از انقلاب نتوانست ادامه دهد و کشفیات باستان‌شناسی تپه‌های سنگ چخماق -که آشکار شدن اسرار نهفته در آنها می‌تواند کمک به کشف حقایق تاریخی منطقه نماید- نیمه‌تمام ماند و متاسفانه بخش‌هایی از آن تپه‌های ارزشمند باستانی نیز مورد غارت زمین‌خواران قرارگرفت!

(یادداشت جناب آقای متّحدی)

«اطلاعیه»
برنامه‌های مؤسسه فرهنگی بیطرف:
یکشنبه ۲ تیرماه ۹۸ ساعت ۱۹/۵
موضوع: نمادهای شاهنامۀ فردوسی
استاد: سرکارخانم فرّخ‌پیام
مکان: سالن کتابخانۀ عمومی مستقل بیطرف
دوشنبه ۳ تیرماه ۹۸ ساعت ۱۹/۵
موضوع: شرح مثنوی مولوی، دفتر اوّل
استاد: جناب دکتر فیروزی
مکان: سالن کتابخانه عمومی مستقل بیطرف
به امید دیدار
https://t.me/bitaraflib

اطلاعیه فوری
به اطلاع دوستان عزیز می رساند جلسه شرح مثنوی فردا دوشنبه ۳ تیرماه با یک ساعت تأخیر (((ساعت ۸/۳۰ بعدازظهر))) برگزار می گردد. به امید دیدار.
https://t.me/bitaraflib

بخش دوم

بخش نخست

فایل صوتی جلسه شرح مثنوی با حضور دکتر فیروزی مورخ ۰۳/ ۰۴/ ۹۸ - کتابخانه بیطرف - ابیات ۹۷۱ الی ۱۰۲۶
داستان شیر و نخچیران

اطلاعیه
برنامه مؤسسه فرهنگی بیطرف در هفته جاری:
موضوع جلسه : شرح مثنوی مولوی دفتر اول
استاد: دکتر فیروزی
زمان : دوشنبه ۱۰ تیرماه ۹۸ ساعت ۷/۳۰ بعدازظهر
مکان : سالن کتابخانه عمومی مستقل بیطرف
کتاب مثنوی همراه داشته باشید
به امید دیدار
https://t.me/bitaraflib

اطلاعیه
مؤسسه فرهنگی بیطرف با همکاری ادارۀ ورزش و جوانان شهرستان شاهرود به مناسبت هفته ازدواج و در راستای روشنگری خانواده‌ها و جوانان پیرامون مسائل ازدواج اقدام به یک دوره آموزش قبل از ازدواج نموده است.
عناوین آموزش: «اهداف ازدواج»، «کارکردهای ازدواج»، «ضرورت‌های ازدواج»، «معیارانتخاب همسر».
مدرس: استاد غلام‌حسین ریاحی
زمان: شنبه ۱۵ تیرماه ۱۳۹۸- ساعت ۴ تا ۸ بعدازظهر
مکان: سالن کتابخانۀ عمومی مستقل بیطرف
🍀«حضور دراین دوره آموزشی رایگان می باشد.»🍀
علاقه مندان جهت ثبت نام از ساعت ۹ صبح الی ۱۳ به دفتر کتابخانۀ عمومی مستقل بیطرف مراجعه نمایند یا با تلفن های ۳۲۲۲۲۳۵۴ و ۳۲۲۲۲۳۵۶ در ساعات فوق یا با تلفن همراه ۰۹۱۹۶۶۸۲۵۳۹ تماس بگیرند.
https://t.me/bitaraflib

اطلاعیه
برنامه های مؤسسه فرهنگی بیطرف در هفته جاری به شرح ذیل می باشد:
۱. شنبه ۱۵ تیرماه ۹۸، ساعت ۱۶ تا ۲۰ جلسه آموزش قبل از ازدواج
استاد: جناب غلام‌حسین ریاحی
مکان : سالن کتابخانه عمومی مستقل بیطرف
۲. یکشنبه ۱۶ تیرماه ۹۸ ، ساعت ۱۹/۳۰ تا ۲۱
موضوع جلسه: ادامه مبحث نمادهای شاهنامه فردوسی
استاد: سرکار خانم فرخ پیام
مکان: سالن کتابخانه عمومی مستقل بیطرف
۳. دوشنبه ۱۷ تیرماه ۹۸ ، ساعت ۱۹/۳۰ تا ۲۱
موضوع جلسه: شرح مثنوی مولوی، دفتر اول ادامه داستان شیر ونخچیران
استاد: جناب دکتر فیروزی
مکان : سالن کتابخانه عمومی مستقل بیطرف
۴. پنجشنبه ۲۰ تیرماه ۹۸ ، ساعت ۱۷ تا ۱۸/۳۰
موضوع: کلاس تئوری موسیقی
استاد: جناب بابک مدرسی
مکان: سالن کتابخانه عمومی مستقل بیطرف
به امیددیدار. 🍀🌹
https://t.me/bitaraflib

فایل صوتی جلسه شرح مثنوی با حضور دکتر فیروزی مورخ ۱۷/ ۰۴/ ۹۸ - کتابخانه بیطرف - ابیات ۱۰۲۶ الی ۱۰۶۴
داستان شیر و نخچیران

اطلاعیه
برنامه های مؤسسه فرهنگی بیطرف درهفته جاری به شرح زیر می باشد:
۱. شرح مثنوی معنوی، دفتر اول
استاد: دکتر فیروزی
زمان :دوشنبه 24 تیر ماه 98 ساعت 7 بعداز ظهر
مکان : سالن کتابخانه عمومی مستقل بیطرف
۲. کلاس تئوری موسیقی
استاد : بابک مدرسی
زمان : پنجشنبه 27 تیرماه 98 ساعت 4 بعدازظهر
مکان: سالن کتابخانه عمومی مستقل بیطرف
به امید دیدار
https://t.me/bitaraflib

اطلاعیه فوری🌹🍀
جلسۀ شرح مثنوی فردا ساعت ۷ بعدازظهر شروع می شود. لطفاً رأس ساعت تشریف بیاورید.
https://t.me/bitaraflib

فایل صوتی جلسۀ بازخوانی مثنوی با حضور دکتر فیروزی مورخ ۹۸/۰۴/۲۴ - کتابخانۀ عمومی مستقل بیطرفِ شاهرود- ابیات ۱۰۶۵ تا۱۰۹۰
داستان شیر و نخچیران

بازخوانی مثنوی، ۲۴ تیرماه ۹۸، کتابخانه بیطرف شاهرود