🔻 مرور مهم‌ترین محورهای روزنامه‌های اقتصادی امروز

🔹 بیرونیت: در این گزارش به بررسی تیترهای روزنامه‌های اقتصادی امروز(پنجشنبه ۲ مهرماه ۱۴۰۵) می‌پردازیم تا مهم‌ترین تصمیمات و رویدادهای تاثیرگذار بر اقتصاد را از دیدگاه رسانه‌ها رصد کنیم.

▫️ روزنامه دنیای اقتصاد: وسوسه دلواپسان ارزی

▫️ روزنامه جهان صنعت: حبس ثروت بورس

▫️ روزنامه اعتماد: ۲۳۰ ميليون مترمكعب ظرفيت از دست‌ رفته

▫️ روزنامه شرق: مسافران مستأصل

▫️ روزنامه ایران: یارانه‌ای که خاموشی ساخت

▫️ روزنامه تعادل: قفل‌ سرمايه در گمركات

▫️ روزنامه آرمان ملی: نسخه ناکارآمد واردات در بازار انحصاری

▫️متن کامل این گزارش‌ها را در بیرونیت بخوانید:

https://biroonit.ir/fullcontent/Persian/92168

https://t.me/birunit

▫️بیرونیت؛ دیدبانِ اقتصادِ معادن ایران

🔻 نگاهی به مهم‌ترین سرمقاله و یادداشت‌های روز مطبوعات کشور در روز پنجشنبه ۲ مهرماه ۱۴۰۵

🔹بیرونیت: در این گزارش، با بررسی صفحات اصلی و ستون‌های تحلیلی، به مهم‌ترین سرمقاله و یادداشت‌های روز در مطبوعات کشور می‌پردازیم.

۱. روزنامه دنیای اقتصاد
تیتر: پارادایم‌شیفت در فهم بهره
نویسنده: غلامرضا سلامی

۲. روزنامه تعادل
تیتر: اصلاح اقتصادی از مسير انضباط مالی
نویسنده: شايان شاهين‌آرانی

۳. روزنامه شرق
تیتر: تخصص؛ گمشده دولت
نویسنده: سیدمصطفی هاشمی‌طبا

۴. روزنامه ایران
تیتر: «قدرت برای صلح» در برابر «صلح از طریق قدرت»
نویسنده: هادی خسروشاهین

۵. روزنامه آرمان ملی
تیتر: ترامپ و موانع گفت‌و‌گو
نویسنده: صباح زنگنه

۶. روزنامه اعتماد
تیتر: بازتعريف قواعد قدرت در رويارويی ايران و امريكا
نویسنده: عارف دهقاندار

۷. روزنامه کیهان
تیتر: این رویکرد از سر نادانی نیست
نویسنده: جعفر بلوری

۸. روزنامه جوان
تیتر: تحقیر ملی با فوتبال «دوزاری»
نویسنده: فریدون حسن

▫️ متن کامل این سرمقاله‌ها را در بیرونیت بخوانید:

https://biroonit.ir/fullcontent/Persian/92169

https://t.me/birunit

▫️بیرونیت؛ دیدبانِ اقتصادِ معادن ایران

🔻 تأکید وزیر صمت بر توسعه اکتشافات عمیق و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در علوم زمین

🔹 وزیر صنعت، معدن و تجارت با تأکید بر اهمیت شناخت ظرفیت‌های معدنی کشور، خواستار توسعه اکتشافات عمیق و استفاده هدفمند از ظرفیت‌های علمی و فناوری‌های نوین در حوزه علوم زمین شد.

🔹 وی همچنین بر تقویت پیوند میان ظرفیت‌های پژوهشی و نیازهای اجرایی بخش معدن تاکید کرد و بهره‌گیری از دانش و توان تخصصی پژوهشگران و مراکز علمی کشور را در شناسایی ذخایر معدنی و مدیریت مخاطرات زمین‌شناختی ضروری دانست.

https://biroonit.ir/fullcontent/Persian/92174

https://t.me/birunit

▫️بیرونیت؛ دیدبانِ اقتصادِ معادن ایران

🔻 معادن پاکستان زیر سایه تروریسم

🔹 بیرونیت: بیش از ۳۰عملیات معدنی در سال۲۰۲۶ در استان بلوچستان پاکستان هدف حمله قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که همزمان با تلاش اسلام‌آباد برای جذب سرمایه‌گذاری به‌منظور توسعه برخی از بزرگ‌ترین ذخایر توسعه‌نیافته مس و طلای جهان، ریسک‌های امنیتی را افزایش داده است.

🔹 به گزارش بیرونیت به نقل از دنیای اقتصاد، بر اساس داده‌های «مرکز داده‌های مکان و رویدادهای درگیری مسلحانه» (ACLED)، بین ژانویه تا سپتامبر، ۳۸حمله مرتبط با فعالیت‌های استخراجی در منطقه بلوچستان پاکستان ثبت شده است.

🔹 با احتساب این موارد، شمار حملات مرتبط با فعالیت‌های استخراجی در سه‌سال گذشته به بیش از ۱۳۰ مورد رسیده است.

🔹 پوجا جورج، معاون پژوهشی جنوب آسیا در این مرکز، گفت: «همزمان با رقابت جهانی برای دستیابی به مواد معدنی حیاتی این وضعیت می‌تواند تلاش پاکستان برای جذب سرمایه‌گذاری بین‌المللی و توسعه بخش معدن این کشور را تضعیف کند.»

https://biroonit.ir/fullcontent/Persian/92175

https://t.me/birunit

▫️بیرونیت؛ دیدبانِ اقتصادِ معادن ایران

🔻 معدن در متن جنگ تجاری

🔹 بیرونیت: تسلط چین بر تولید و فرآوری عناصر نادر خاکی و دیگر مواد معدنی حیاتی، آسیب‌پذیری زنجیره‌های تامین آمریکا را در برابر محدودیت‌های تجاری آشکار کرده است.

🔹 به گزارش بیرونیت به نقل از دنیای اقتصاد، تجربه جنگ تجاری دو کشور نشان می‌دهد کاهش این وابستگی صرفا با کاهش واردات مستقیم ممکن نیست و به توسعه معادن و ظرفیت‌های فرآوری، ایجاد ذخایر راهبردی، تنوع‌بخشی به تامین‌کنندگان و سرمایه‌گذاری بلندمدت نیاز دارد.

🔹 در چنین شرایطی، رقابت بر سر مواد معدنی حیاتی تنها به استخراج ذخایر محدود نمی‌شود و توانایی کشورها در فرآوری، تولید مواد پیشرفته و ایجاد فناوری‌های مرتبط نیز اهمیت تعیین‌کننده‌ای پیدا می‌کند.

🔹 کشوری که بتواند بخش‌های بیشتری از زنجیره ارزش را در اختیار داشته باشد، در برابر اختلالات تجاری و محدودیت‌های صادراتی انعطاف‌پذیری بیشتری خواهد داشت.

🔹 از این منظر، توسعه همکاری‌های معدنی میان آمریکا و کشورهای متحد آن می‌تواند به ایجاد شبکه‌ای متنوع‌تر از منابع و ظرفیت‌های فرآوری منجر شود و بخشی از تمرکز موجود در زنجیره تامین جهانی را کاهش دهد.

🔹 با این حال، ایجاد چنین ظرفیتی نیازمند سرمایه‌گذاری مستمر، سیاست‌گذاری بلندمدت و اطمینان از وجود بازار برای پروژه‌های جدید معدنی است؛ زیرا حتی در صورت شناسایی ذخایر جدید، تبدیل آنها به تولید تجاری و ایجاد واحدهای فرآوری زمان‌بر خواهد بود.

🔹 بنابراین، پرسش اصلی این است که آیا واشنگتن می‌تواند در کنار ادامه رقابت اقتصادی با چین، از ظرفیت تجارت و سرمایه‌گذاری برای خرید زمان و ایجاد یک زنجیره تامین متنوع و پایدار استفاده کند؟

https://biroonit.ir/fullcontent/Persian/92176

https://t.me/birunit

▫️بیرونیت؛ دیدبانِ اقتصادِ معادن ایران

🔻 با حمایت شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر؛

📍 ۱۰ هزار موتور هوشمند کولر آبی جایگزین موتورهای پرمصرف قدیمی می‌شود

🔹 بیرونیت: با حمایت شرکت معدنی و صنعتی گل گهر طرح تعویض رایگان ۱۰ هزار موتور کولر آبی پر مصرف نسل قدیم و جایگزینی آن با موتور نسل جدید BLDC با بازدهی بالا برای مشترکین خانگی در شهرستان سیرجان کلید خورد.

🔹 مدیر عامل شرکت برق منطقه ای کرمان با اعلام این خبر گفت: این اقدام ارزشمند در راستای سیاست های کلان کشور با موضوع مدیریت مصرف انرژی و با حمایت شرکت گل گهر و سرمایه گذاری شرکت گهر انرژی سیرجان و همراهی سهامداران این شرکت انجام می شود.

https://biroonit.ir/fullcontent/Persian/92178

https://t.me/birunit

▫️بیرونیت؛ دیدبانِ اقتصادِ معادن ایران

🎥 گزارش تصویری | خداقوت به جهادگران جبهه تولید

🔹حضور علیرضا رحیم، مدیرعامل فولاد هرمزگان، در خطوط تولید و قدردانی از تلاش کارکنان به مناسبت عبور از رکورد تولید شش‌ماهه تختال برای دومین سال پیاپی

روابط عمومی شرکت فولاد هرمزگان

https://t.me/birunit

▫️بیرونیت؛ دیدبانِ اقتصادِ معادن ایران

🎥برگ زرینی دیگر در افتخارات فولاد هرمزگان...

🔷 عبور از رکورد تولید شش ماهه تختال از بدو تاسیس تا کنون بر ذینفعان محترم فولاد هرمزگان مبارک باد

روابط عمومی شرکت فولاد هرمزگان

https://t.me/birunit

▫️بیرونیت؛ دیدبانِ اقتصادِ معادن ایران

گام بلند وزارت صمت برای واقعی‌سازی قیمت گندله؛ حالا نوبت بورس کالا است

بیرونیت: در پی هم‌سویی کم‌سابقه تشکل‌های بالادستی و پایین‌دستی زنجیره فولاد بر سر ضرورت اصلاح سازوکار قیمت‌گذاری گندله، دفتر صنایع معدنی وزارت صمت افزودن ۲۰ دلار به مبنای FOB گندله برای محاسبه سقف قیمت پایه در بورس کالا را ابلاغ کرده است؛ تصمیمی که می‌تواند بخشی از عدم تعادل موجود در زنجیره را اصلاح کند، اما با گذشت بیش از ۱۰ روز هنوز نحوه و زمان اجرای آن از سوی بورس کالا روشن نشده است.

به گزارش بیرونیت، بر اساس نامه شماره ۸۶۷۹۰۳۹ مورخ ۱۴۰۵/۰۶/۲۲، محمدرضا کریمی، مدیرکل دفتر صنایع معدنی وزارت صمت، خطاب به مدیرعامل بورس کالای ایران خواستار اعمال این اصلاح شده است. در این نامه به بند ۶ مصوبه کارگروه مدیریت بازار کالاهای پایه به شماره ۸۵۱۲۲۱۹ مورخ ۱۴۰۵/۰۶/۰۲ و مکاتبه انجمن سنگ‌آهن ایران به شماره ۸۶۴۷۵۲۹ مورخ ۱۴۰۵/۰۶/۱۸ استناد شده و «تفاوت نرخ حمل دریایی» و «پریمیوم گندله گرید DR» از مبانی بررسی عنوان شده‌اند.

پیش از این، انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در نامه شماره ۰۵/ص/۱۱۷ خواستار حذف محدودیت مبتنی بر شاخص FOB از قیمت‌گذاری گندله شده بود. انجمن سنگ‌آهن ایران نیز در نامه شماره ۰۵/۴۱/۷۰۶۱ اصلاح همین سازوکار را مطالبه کرده است. هم‌سویی تشکل‌های بالادستی و پایین‌دستی بر سر ضرورت اصلاح این محدودیت، نشان می‌دهد موضوع صرفاً به منافع یک حلقه خاص محدود نیست و پایداری کل زنجیره را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که تضعیف اقتصاد گندله‌سازی در نهایت می‌تواند بر سرمایه‌گذاری، تأمین خوراک و استمرار تولید در حلقه‌های پایین‌دستی نیز اثر۷ بگذارد. در مقابل، اصلاح قیمت نیز باید به‌گونه‌ای انجام شود که هزینه‌ها بدون منطق اقتصادی به حلقه بعدی منتقل نشوند.

ابلاغیه اخیر بر دو مؤلفه مهم تأکید دارد: هزینه حمل دریایی و ارزش کیفی محصول. این تصمیم محدودیت مبتنی بر قیمت صادراتی را حذف نمی‌کند، بلکه می‌کوشد بخشی از اثر آن را تعدیل کند. بنابراین اثر واقعی ابلاغیه زمانی مشخص خواهد شد که در فرمول اجرایی بورس کالا و قیمت پایه معاملات منعکس شود.

با مبنای ۱۷٫۵ درصد قیمت شمش برای کنسانتره و نسبت مورد انتظار ۲۴ درصد برای گندله، فاصله اسمی دو حلقه به ۶٫۵ واحد درصد می‌رسد. انتظار گندله‌سازان این است که اصلاح اخیر امکان پوشش منطقی‌تر هزینه تبدیل را فراهم کند. هر سازوکاری که این فاصله را عملاً کاهش دهد، نیازمند توضیح روشن درباره مبنای محاسبات و نحوه پوشش هزینه‌های تولید است.

نکته مهم دیگر، تفاوت گندله احیای مستقیم یا DR با گندله کوره‌بلندی یا BF است. این دو محصول از نظر مشخصات فنی، کیفیت موردنیاز و پریمیوم بازار یکسان نیستند. برای محموله‌ای با مشخصات احرازشده DR، استفاده از مرجع BF بدون تعدیل کیفیت می‌تواند ارزش محصول را به‌طور کامل منعکس نکند. قیمت‌گذاری نیز باید بر اساس مشخصات واقعی کالا انجام شود، نه صرفاً عنوان عمومی «گندله».

اگر گندله دارای کیفیت DR بر مبنای قیمت BF خریداری و سپس متناسب با کیفیت واقعی آن فروخته شود، ممکن است بخشی از ارزش افزوده تولید از کارخانه به حلقه تجاری منتقل شود. شفافیت در مشخصات محصول، قیمت خرید و فروش و نحوه محاسبه پریمیوم می‌تواند از چنین عدم تعادلی جلوگیری کند.

در همین چارچوب، مبنای فاصله ۱۰ دلاری نیز نیازمند شفاف‌سازی است: این رقم برای چه کیفیتی، کدام بازار و چه دوره‌ای محاسبه شده است؟ اگر مرجع آن گندله BF باشد، نحوه تعدیل آن برای محصول DR باید روشن شود. انتشار محاسبات کارشناسی از سوی انجمن سنگ‌آهن ایران و سایر تشکل‌های درگیر می‌تواند اختلافات موجود را از سطح روایت به سطح محاسبه منتقل کند.

اگر قرار است نشستی برای بازنگری در این تصمیم برگزار شود، شفافیت درباره دستور جلسه، اسامی و سمت حاضران، پیشنهادهای مطرح‌شده و مبانی کارشناسی آن ضروری است. تصمیمی که مستقیماً بر تولید، سرمایه‌گذاری و اشتغال اثر می‌گذارد، باید در فرآیندی شفاف و قابل ارزیابی اتخاذ شود.

بورس کالا نیز باید زمان و شیوه اعمال اصلاح ۲۰ دلاری و اثر آن بر سقف قیمت پایه را اعلام کند. اکنون که بیش از ۱۰ روز از ابلاغ وزارت صمت گذشته، روشن‌شدن علت اجرا نشدن آن می‌تواند از شکل‌گیری ابهام و برداشت‌های مختلف جلوگیری کند.

شفافیت در این مرحله مشخص خواهد کرد که اختلاف‌های موجود تا چه اندازه ناشی از ملاحظات کارشناسی و تا چه اندازه متأثر از منافع اقتصادی حلقه‌های مختلف زنجیره است.

متن کامل را در بیرونیت بخوانید:

https://biroonit.ir/fullcontent/Persian/92179

https://t.me/birunit

https://ble.ir/biroonit

▫️ "بیرونیت" نام یک کانی است که در دنیا به افتخار ابوریحان بیرونی، دانشمند بزرگ ایرانی، نامگذاری شده است.

ترامپ: شی سنگ گرانیت را دوست دارد

بیرونیت: ویدئویی که می‌بینید لحظه خروج دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ پس از دیدارشان را نشان می‌دهد. دو رئیس‌جمهور در محوطه کاخ سفید و در برابر خبرنگاران حرکت می‌کنند و ترامپ درباره نتیجه دیدار می‌گوید: «جلسه بسیار خوبی داشتیم و او علاقه زیادی به گرانیت دارد؛ گرانیت را دوست دارد.»

به گزارش بیرونیت، ترامپ در ادامه، در حالی که محوطه و سنگ‌کاری اطراف را به شی نشان می‌دهد، می‌گوید: «او در کنار بسیاری موضوعات دیگر، در زمینه سنگ هم متخصص است و گرانیت مرغوب را دوست دارد.»

شی جین‌پینگ با لبخند در کنار او حرکت می‌کند؛ صحنه‌ای کوتاه و متفاوت در پایان دیدار دو رئیس‌جمهور.

اما پشت این گفت‌وگوی کوتاه درباره سنگ و گرانیت، موضوعی بسیار جدی‌تر قرار دارد: معدن، عناصر نادر خاکی و تأمین مواد معدنی حیاتی از محورهای مهم اقتصادی و راهبردی روابط واشنگتن و پکن در آستانه این دیدار بوده‌اند.

Biroonit.ir

https://t.me/birunit

https://ble.ir/biroonit


▫️ "بیرونیت" نام یک کانی است که در دنیا به افتخار ابوریحان بیرونی، دانشمند بزرگ ایرانی، نامگذاری شده است.

واقعی‌سازی قیمت گندله؛ ۲۰ دلار به سقف قیمت صادراتی اضافه می‌شود

بیرونیت: وزارت صنعت، معدن و تجارت در نامه‌ای به تاریخ ۲۲ شهریور ۱۴۰۵، از بورس کالای ایران خواسته است ۲۰ دلار به سقف قیمت صادراتی گندله سنگ‌آهن اضافه شود؛ تصمیمی که می‌توان آن را تلاشی برای نزدیک‌تر کردن مبنای قیمت‌گذاری گندله به واقعیت‌های بازار و شرایط صادراتی این محصول دانست.

به گزارش بیرونیت، در نامه محمدرضا کریمی، مدیرکل دفتر صنایع معدنی وزارت صمت، خطاب به مدیرعامل بورس کالای ایران آمده است که با توجه به بررسی‌های انجام‌شده درباره تفاوت نرخ حمل دریایی و همچنین پریمیوم گندله گرید DR، مبلغ ۲۰ دلار به سقف قیمت صادراتی گندله برای محاسبه سقف قیمت پایه در بورس کالا اضافه شود.

این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که یکی از انتقادهای تولیدکنندگان گندله طی ماه‌های گذشته، فاصله میان قیمت صادراتی مورد استفاده در فرمول‌های داخلی و ارزش واقعی محصول بوده است. فعالان این بخش معتقدند وقتی هزینه حمل دریایی و تفاوت کیفی گندله مناسب احیای مستقیم در قیمت مرجع به‌درستی منعکس نشود، سقف صادراتی می‌تواند عملاً به عاملی برای محدود کردن قیمت داخلی تبدیل شود.

از این منظر، تصمیم جدید وزارت صمت را می‌توان گامی در جهت اصلاح یکی از اشکالات موجود در فرمول قیمت‌گذاری دانست. گندله DR به دلیل مشخصات فنی و کیفیت بالاتر نسبت به گندله معمولی، در بازار جهانی می‌تواند با پریمیوم معامله شود و نادیده گرفتن این تفاوت، ارزش اقتصادی محصول را کمتر از واقع نشان می‌دهد. از سوی دیگر، تفاوت هزینه‌های حمل دریایی نیز می‌تواند قیمت صادراتی ثبت‌شده ایران را تحت تأثیر قرار دهد.

با این حال، یک نقد اساسی همچنان باقی است. بورس کالا اساساً باید محل کشف قیمت بر مبنای عرضه و تقاضا باشد، نه محلی برای اجرای زنجیره‌ای از دستورات و ضرایب قیمتی.

اگرچه اصلاح ۲۰ دلاری موردنظر وزارت صمت می‌تواند در شرایط فعلی به واقعی‌تر شدن سقف قیمت گندله کمک کند، اما افزایش تعداد ضرایب، سقف‌ها، کف‌ها و اصلاحات اداری این پرسش را تقویت می‌کند که چه میزان از قیمت نهایی در بورس واقعاً توسط بازار کشف می‌شود و چه میزان حاصل فرمول‌هایی است که خارج از سازوکار عرضه و تقاضا تعیین شده‌اند.

در واقع، میان دو هدف باید تفکیک قائل شد: نخست، جلوگیری از سرکوب قیمت یک محصول به دلیل استفاده از مرجعی که تمام تفاوت‌های کیفی و هزینه‌های صادراتی را منعکس نمی‌کند؛ و دوم، حفظ نقش بورس کالا به‌عنوان بازار کشف قیمت.

دفاع از واقعی‌سازی قیمت گندله الزاماً به معنای دفاع از قیمت‌گذاری دستوری جدید نیست. برعکس، شاید بهترین نتیجه این تصمیم زمانی حاصل شود که اصلاح فعلی به پلی برای حرکت به سمت یک نظام شفاف‌تر تبدیل شود؛ نظامی که در آن کیفیت محصول، قیمت‌های جهانی، هزینه حمل، نرخ ارز و شرایط عرضه و تقاضا به شکل مشخص و قابل محاسبه در قیمت منعکس شوند و در نهایت خود بازار نقش اصلی را در کشف قیمت ایفا کند.

نامه ۲۲ شهریور وزارت صمت از این منظر یک پیام مهم دارد: قیمت صادراتی خام، در همه شرایط لزوماً معیار کاملی برای ارزش‌گذاری گندله ایران نیست. اما گام بعدی باید فراتر از اصلاح یک عدد باشد؛ فرمول قیمت‌گذاری زنجیره سنگ‌آهن و فولاد باید به سمتی حرکت کند که نیاز به مداخلات موردی و نامه‌های متعدد کاهش پیدا کند.

واقعی شدن قیمت زمانی اتفاق می‌افتد که هم تولیدکننده از سرکوب قیمت در امان باشد و هم مصرف‌کننده مجبور به پرداخت قیمتی نشود که پشت آن منطق بازار وجود ندارد. بورس کالا نیز در چنین مدلی باید محل کشف همین قیمت باشد، نه صرفاً محل اعمال آن.

Biroonit.ir

https://t.me/birunit

https://ble.ir/biroonit

https://chat.whatsapp.com/BuEWtcpKA525KbdZplyHe8?s=cl&p=a&mlu=4&amv=3

▫️ "بیرونیت" نام یک کانی است که در دنیا به افتخار ابوریحان بیرونی، دانشمند بزرگ ایرانی، نامگذاری شده است.

وقتی معدن به ابزار قدرت تبدیل می‌شود؛ ژئوپلیتیک جدید مواد معدنی

بیرونیت: در اقتصاد جدید، معدن دیگر صرفاً نقطه آغاز یک زنجیره صنعتی نیست. مواد معدنی حیاتی، از عناصر نادر خاکی و گرافیت گرفته تا گالیوم، مس و فلزات مورد استفاده در باتری‌ها، به بخشی از معادلات امنیت صنعتی، فناوری و دیپلماسی تبدیل شده‌اند. با این حال، قدرت معدنی فقط از داشتن ذخیره در دل زمین به دست نمی‌آید؛ فرآوری، پالایش، فناوری و بازار اهمیتی دست‌کم هم‌سنگ استخراج پیدا کرده است.

به گزارش بیرونیت، نمونه روشن این تحول، عناصر نادر خاکی است. آژانس بین‌المللی انرژی برآورد کرده که چین در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۰ درصد استخراج جهانی عناصر نادر خاکی مورد استفاده در آهنرباها را در اختیار داشته، اما سهم این کشور در پالایش به ۹۱ درصد و در تولید آهنرباهای دائمی زینترشده (جوش خوردن ذرات ماده با حرارت اما بدون ذوب) به حدود ۹۴ درصد رسیده است. این تفاوت نشان می‌دهد بخش مهم قدرت، نه در معدن، بلکه در حلقه‌های بعدی زنجیره شکل می‌گیرد.

این وضعیت فقط به عناصر نادر خاکی محدود نیست. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، چین در ۱۹ مورد از ۲۰ ماده معدنی راهبردی بررسی‌شده، بزرگ‌ترین پالایش‌کننده جهان است و به‌طور متوسط حدود ۷۰ درصد ظرفیت پالایش را در اختیار دارد. داده‌های سازمان زمین‌شناسی آمریکا نیز نشان می‌دهد چین از میان ۷۷ ماده معدنی مورد بررسی، ۷۴ ماده را تولید می‌کند و در ۳۹ مورد بزرگ‌ترین تولیدکننده جهان بوده است؛ سهم این کشور در برخی مواد مانند گالیوم به حدود ۹۸ درصد می‌رسد.

این تمرکز زمانی اهمیت ژئوپلیتیک پیدا می‌کند که زنجیره تأمین به ابزار سیاست اقتصادی و امنیتی تبدیل شود. چین در سال ۲۰۲۵ صادرات برخی عناصر نادر خاکی متوسط و سنگین و مواد مغناطیسی مرتبط را مشمول مجوز کرد؛ اقدامی که پکن آن را با ملاحظات امنیت ملی و کنترل اقلام دوکاربردی توضیح داد.

واکنش آمریکا نیز نشان می‌دهد معدن دیگر فقط یک موضوع تجاری نیست. وزارت دفاع آمریکا در سال ۲۰۲۵ برای توسعه ظرفیت جداسازی عناصر نادر خاکی سنگین در تأسیسات Mountain Pass وام ۱۵۰ میلیون دلاری اختصاص داد؛ اقدامی با هدف کاهش وابستگی خارجی و تقویت زنجیره تأمین صنایع راهبردی.

در سال ۲۰۲۶ نیز عناصر نادر خاکی و محدودیت‌های صادراتی چین به یکی از موضوعات مهم روابط اقتصادی واشنگتن و پکن تبدیل شد و به سطح گفت‌وگوهای رؤسای جمهور دو کشور رسید. موضوعی که زمانی بیشتر در حوزه مهندسان معدن و مدیران صنایع فلزی مطرح بود، اکنون مستقیماً وارد دیپلماسی قدرت‌های بزرگ شده است.

حتی درباره مس نیز همین الگو دیده می‌شود. آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده چین از سال ۲۰۰۵ بیش از ۹۰ درصد رشد ظرفیت ذوب مس جهان را به خود اختصاص داده و سهمش از ظرفیت جهانی ذوب تا سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۰ درصد رسیده است. بنابراین قدرت معدنی فقط به میزان ذخایر وابسته نیست؛ کارخانه، فناوری، انرژی، زیرساخت، سرمایه و بازار مصرف نیز تعیین‌کننده‌اند.

از همین‌جا تفاوت میان «کشور معدنی» و «قدرت معدنی» روشن می‌شود. کشوری ممکن است ذخایر بزرگی داشته باشد، اما اگر توان فرآوری، فناوری، زیرساخت و بازار را در اختیار نداشته باشد، بخش مهم ارزش و قدرت راهبردی آن ماده در جایی دیگر شکل خواهد گرفت.

ژئوپلیتیک جدید معدن، رقابت بر سر کل زنجیره است؛ از اکتشاف و استخراج تا فرآوری، پالایش، بازیافت و تولید محصولات پیشرفته.

خودروهای برقی، تجهیزات الکترونیکی، توربین‌های بادی، مراکز داده و بخشی از صنایع دفاعی به مواد معدنی حیاتی وابسته‌اند و اختلال در حتی یک حلقه کوچک می‌تواند آثار بزرگی بر صنایع پایین‌دستی ایجاد کند.

برای کشورهای دارای ذخایر معدنی، از جمله ایران، پیام روشن است: داشتن معدن به‌تنهایی مزیت ژئوپلیتیک ایجاد نمی‌کند. این مزیت زمانی شکل می‌گیرد که ذخیره معدنی به دانش فنی، سرمایه‌گذاری، فرآوری رقابتی، زیرساخت، ارزش افزوده و بازار جهانی متصل شود.

در قرن گذشته نفت یکی از مهم‌ترین مواد خام در معادلات قدرت بود. امروز مجموعه‌ای از مواد معدنی نیز به سطحی از اهمیت راهبردی رسیده‌اند که کنترل زنجیره تأمین آنها می‌تواند بر صنعت، فناوری، تجارت و قدرت چانه‌زنی کشورها اثر بگذارد.

در این جهان جدید، معدن فقط محل استخراج سنگ نیست؛ نقطه آغاز زنجیره‌ای است که انتهای آن می‌تواند به کارخانه باتری، موتور هواپیما، مرکز داده، صنایع دفاعی یا حتی میز مذاکره رؤسای جمهور برسد.

Biroonit.ir

https://t.me/birunit

https://ble.ir/biroonit

https://chat.whatsapp.com/BuEWtcpKA525KbdZplyHe8?s=cl&p=a&mlu=4&amv=3

▫️ "بیرونیت" نام یک کانی است که در دنیا به افتخار ابوریحان بیرونی، دانشمند بزرگ ایرانی، نامگذاری شده است.

وال‌استریت‌ژورنال؛ ترامپ پیشنهاد آتش‌بس ایران را نپذیرفت

🔹وال‌استریت‌ژورنال می‌گوید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیشنهاد آتش‌بس هفت‌روزهٔ ایران را رد کرده و به دستیاران خود گفته است انتظار دارد پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در نوامبر، عملیات نظامی علیه ایران را از سر بگیرد.

🔹این روزنامه به نقل از مقامات آمریکایی که هویتشان فاش نشده می‌نویسد ترامپ در حال حاضر تمایلی به آغاز دوبارهٔ عملیات گسترده ندارد و دامنهٔ حملات احتمالی هنوز روشن نیست.

🔹به گفتهٔ این مقامات، موضع ترامپ ممکن است تغییر کند و نتیجهٔ انتخابات میان‌دوره‌ای نیز می‌تواند در تصمیم نهایی او موثر باشد. رویترز با باز نشر این خبر،اعلام کرده نتوانسته بلافاصله این گزارش را به‌طور مستقل تأیید کند.

🆔 @thezoomon