Mana shu qoʻshiqni eshitsam, oʻzimni dinozavrlar davridan beri yashayotgan odamday his qilaman.

Haa, yaqinda bir kam oʻttizni ham urib qoʻyarkanman oʻzi...

@birgap

Bugun oʻzbekchani deyarli bilmaydigan uch oʻquvchim oʻzbek tilida sheʼr yodlab kelibdi🥳

@birgap

Komil aka, testni yechgan inson sifatida mening ham shu diagnostik testlar haqida aytarlarim koʻp.

@birgap

Diagnostik testlar borasida aytarlarimni boshladim.

Shaxsan oʻzim testlarga kirib chiqdim, testlarning texnik sifati, ularning oʻlchashga qodirligi, haqiqiy ehtiyojlarni aniqlashga yoʻnaltiril(ma)ganligi boshqa masala. Bular haqida ham alohida yozaman. Hozir faqat testdagi imloviy, ishoraviy va uslubiy xatolar haqida yozmoqchiman.

Ochigʻi, bu haqida yozmayman degandim, ammo bu ishga nisbatan mas’uliyatsizlik hisoblanadi. Butun Oʻzbekiston oʻqituvchilarini testdan oʻtkazayotgan tashkilot oʻz ishiga qoʻl uchida yondashishi toʻgʻri emas. Buni kechirib boʻlmaydi.

Batafsil:
https://shokiryuldash.medium.com/savodi-gullab-ketgan-malaka-oshirish-e72f9aa8f6f0

Iltimos, bunga ham ish bor joyda xato boʻladi deb javob bermanglar.

@birgap

​​Meni bir bosh og'rig'idan qutqaring! 

2-sinfda o'qiydigan o'g'lim shu topshiriqni bajarmasa, yana 2 baho olishi mumkin. O'zi shundoq ham baholari yaxshi emas.

Xullas, 2-sinf "Tarbiya" darsligida sinkveyn (nomiga qarang, Chorshanbi bolam, nomida qancha iddao bor!) tuzish topshirig'i berilgan ekan. Uyat bo'lsa ham aytaman, adabiyotshunos (PhD) bo'lsam-da, sinkveynning murakkab tuzilishi bo'yicha kitoblarni bir varaqlab olishga to'g'ri keldi...

Qarang, birinchi qatordagi "Minnatdorchilik" so'zi kalit so'z bo'ladi, ya'ni she'r shu so'z asosida tuziladi.

Ikkinchi qatorda – "Minnatdorchilik" so'zini ochib beruvchi 2ta sifat
Uchinchi qatorda – shunga bog'liq 3ta fe’l
To'rtinchi qatorda – 4ta so’zdan iborat jumla
Beshinchi qatorda – “Minnatdorchilik" so’zini xulosalovchi bir so'z

Keling, 2-sinf bolasiga bunaqa boshqotirma nega kerak? "Minnatdorlik" abstrakt tushuncha, uning sifatini bolalar qanday topadi? Tushunchani anglatuvchi fe'lnichi? qabilidagi savollarni berib ig'vogarlik qilmang, iltimos.

Biz ertaga "5" baho olsak bas, qolgani "kopeyka" 😊

Eng yaxshi she'r uchun "Galaktikada bir kun" kitobidan sovg'a qilaman. Pochta orqali yetib boradi.

👉 @bolalar_yozuvchisi

Xullas, O'zbekison ilk bor qatnashgan PISA tadqiqotining natijalari e'lon qilindi. Qisqacha - bu yerda, batafsilroq esa OECDning rasmiy saytida tanishish mumkin: natijalarninf batafsil tahlili, grafiklar, diagrammalar har biri 400 betdan oshiqroq ikki tomda (1, 2) keltirilgan. Bu esa PISAni o'tkazuvchi OECD tashkiloti Bosh kotibining ta'lim siyosati bo'yicha maslahatchisi Andreas Shlyayxerning qisqacha tahlili.

O'zbekiston tadqiqotda baholangan uch yo'nalish (matematika, o'qish savodxonligi, tabiiy fanlar) bo'yicha oxirgi o'nlikka kirgan. Nazarimda, tadqiqot natijalarida eng katta fojia oxirgi o'nlikka kirganimizda ham emas. Eng katta fojia - o‘quvchilarning 60% dan ortig‘i savodxonlikning uchta yo‘nalishi (o‘qish, matematika, tabiiy-ilmiy) bo‘yicha minimal darajaga (2-daraja) ham erisha olmaganligi bo'lsa kerak. Ya'ni, 15 yashar maktab o'quvchilarining yarmidan ko'pining matematika, o'qish va tabiiy fanlar bo'yicha ko'nikmalari minimal talablarga ham javob bermaydi. Bu - ta'limdagi kamida oxirgi 15 yilgi sa'y-harakatlarimiz natijasi.

Darvoqe. Vazirlik (hozircha) bu tadqiqot natijalari haqida qisqacha post bilan cheklandi. Lekin natijalar tahlili yo'q. Bilishimcha, umumiy natijalardan tashqari, tadqiqotda qatnashgan har bir davlat uchun ham hisobotlar (country report) tayyorlanadi. Masalan, Buyuk Britaniya ta'lim vazirligi saytida aynan Buyuk Britaniya natijalarining 200 betdan oshiq tahlili joylangan. Bu esa kuchli o'nlikka kirgan Kanada natijalari tahlili. O'zbekiston hisoboti (country report) ochiqlanadimi? Bu - ta'lim sohasidagi barcha manfaatdor tomonlar (stakeholders) uchun - vazirlik xodimlaridan tortib tadqiqotchilar, ekspertlar, maktablar rahbariyati, o'qituvchilar, o'qituvchilar tayyorlaydigan OTMlar, ota-onalar uchun kerakli manba bo'ladi. Natijalardan xulosa chiqarish va keyingi qadamlarni to'g'ri belgilash uchun ham O'zbekiston bo'yicha batafsil hisobot ochiq manbalarda e'lon qilinishi kerak deb o'ylayman.

Kichik yoshdagi oʻquvchilar uchun turli mavzulardagi rasmli va qiziqarli kitoblar juda kamligi hammamizga ayon.

RTI tashkiloti mana shu boʻshliqni biroz boʻlsa ham toʻldirishga yordam beradigan loyiha amalga oshirgan edi.

Loyiha doirasida bloomlibrary.org saytidagi turli yoshdagi bolalarga moʻljallangan asarlar (rasmlari bilan birga) oʻzbek tiliga tarjima qilindi.

Oʻzbek tiliga tarjima qilingan kitoblarni quyidagi yoʻnaltma orqali topishingiz mumkin:

https://bloomlibrary.org/language:uz

RTI jamoasidan minnatdorman!

#PISA_tahlillari

PISA tadqiqoti oʻquvchilarning natijalarini gender jihatidan ham ajratgan ekan. Unga koʻra Oʻzbekistonlik qiz va oʻgʻil bolalar yuqoridagi rasmda koʻrsatilgandek oʻrtacha ballarni toʻplashgan.

Ushbu natijalar oʻrtacha qiymat boʻlib, 2022-yilda 15 yosh boʻlgan oʻquvchilarga tegishli.

@birgap

#PISA_tahlillari

Ushbu grafikdan koʻrinyaptiki, 2022-yilgi natijalar 2000-yillardagi natijalardan sezilarli past.

Bunga koʻpchilik COVID-19 pandemiyasini sabab qilib koʻrsatmoqda. Ammo bu yerda boshqa sabablar ham bisyorga oʻxshaydi, chunki koʻrib turibmizki, natjalar pandemiya boʻlmagan vaqtlarda ham doimiy tushib borgan.

Bu raqamlar qatnashuvchilarning oʻrtacha balli hisobalanadi.

PISA, o‘qish ko‘nikmasi va bolalar adabiyoti

PISA tadqiqotlaridan yomon natija qayd etganimiz bolalar adabiyotidagi muammolarimiz bilan ham bog‘liq ekanini unutmaylik. O‘qish savodxonligi bolalarda kichik yoshdan rivojlantirib boriladigan muhim ko‘nikma. Sir emas, adabiyotimizda zamonaviy bolalar ehtiyojiga mos, sifatli matnlar juda-juda kam.

Qolaversa, o‘qib tushunish ko‘nikmasi aniq ta’limiy maqsadlarni qamrab olgan, o‘qishlilik darajasi (readability) bolaning yoshiga mos matnlar asosida shakllantiriladi. Ya’ni 8 yoshli bolaga 10 yoshli bolaning matni berilmaydi. Afsuski, bizda bolalar uchun yozilgan matnlarning yosh toifasini aniqlab beruvchi ilmiy metodlar mavjud emas. Bu haqida ko‘p yozganman.

Yana o‘zbek ijodkorlariga xos g‘alati qarashlar ham yo‘q emas. Emishki, bolalar uchun yozilgan asarda albatta katta hikmat, tarbiyaviy g‘oya bo‘lishi shart. Mana shu qarash tufayli biz 5 yoshli bola uchun ham "hikmatli" asarlar yozib ularni bezdiramiz. Yo‘q, bola shunchaki o‘qib malaka oshirishi, matnni his qilishi, harakat va ma’lumotlar ketma-ketligini kuzatishi uchun ham sodda asarlar yozish mumkin-ku! "Kitob stolning ustida. Kitob stolning ostida. Kitob stolning ortida. Endi kitob qayerda? (rasm)" kabi juda sodda matnlar biz uchun ma’nisizdek, badiiy asar emasdek tuyuladi. Sababi bola shu matn vositasida juda muhim "boshqa" ko‘nikmalarni o‘zlashtirishi haqida tasavvurga ega emasmiz.

Umuman, biz o‘qish savodxonligi faqatgina ravon o‘qish, badiiy asardan zavqlanish va undan hikmat izlash emasligini anglab olishimiz shart!

Ta’limimiz rivojlanishi uchun bizga sifatli bolalar adabiyoti zarur!

@bolalar_yozuvchisi

Diagnostik testlar yuzasidan aytarlarimni davom ettiraman

4-dekabrdan 15-dekabrgacha butun Oʻzbekiston boʻylab maktab o‘qituvchilarining malaka oshirishga bo‘lgan ehtiyojlarini diagnostikadan o‘tkazish jarayonlari boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan. Bu bilan A. Avloniy nomidagi MTI shugʻullanmoqda.

Demak, testning maqsadi o‘qituvchilarning malaka oshirishga bo‘lgan ehtiyojlarini aniqlash. Ammo testlarga nazar tashlasak, bu maqsadga erishilmayotgani yaqqol ko‘zga tashlanadi.

Batafsil:
https://shokiryuldash.medium.com/diagnostik-testlar-iddaoga-mos-emas-mi-b6c1c2353e07

Xulosa

Diagnostik testlar quyidagi sabablarga koʻra ehtiyojlarni aniqlash uchun yaroqsiz:

1. Testlarda juda ham koʻp imloviy, ishoraviy, uslubiy xatolar bor.

2. Test texnik xatolarga boy.

3. Testda ilmiy xatolar ham mavjud (ham fanga oid, ham pedagogikaga oid).

4. Test savollari orqali oʻqituvchilarning qanday ehtiyoji borligini aniqlash imkonsiz.

5. Testlar fan, pedagogik malaka yuzasidan bilimlarni yetarlicha qamrab olmagan.

6. Oʻqituvchilarning ehtiyojlarini aniqlash uchun 4 ta muqobilga ega test eng yomon usul.

@birgap

Menimcha, tavsiya va koʻrsatmalar qatoriga mana bunaqa bandni ham qoʻshib qoʻyish kerak:

- bayram munosabati bilan barcha maktab hojatxonalari kerakli gigiyenik buyumlar (hojatxona qogʻozi, sovun, sochiq) hamda issiq suv bilan ta'minlansin

Bayram bayramday boʻlsin, bolalar bir maza qilsin deyman-da.

P.S. yana qanday tavsiyalarni qoʻshish kerak deb hisoblaysiz?

@birgap

Rostdan ham, davlat maktablarining hojatxona qogʻozi, sovuni, sochigʻi qayerdan olinishi kerak? Mablagʻ manbasi qayer?

Oʻzim bilgan juda koʻp maktablarda bu narsalar yoʻq. Yuqoridagi hujjatda oʻquvchilar tomonidan yasalgan oʻyinchoqlar bilan bezating deyilibdi-ku, bu narsalar (hojatxona qogʻozi, sovuni va sochiq) ham oʻquvchilar tomonidan "tayyorlangan" boʻlishi kerakmi yoki?

@birgap

Yaxshidir, yomondir barchamizga qutlugʻ boʻlsin!

P.S. nimaligini keyinroq aytaman, soʻramanglar.

@birgap

Tadqiqot natijasiga koʻra qogʻoz kitobdan oʻqish elektron kitobdan oʻqishga qaraganda yaxshi ekan.

Qogʻozdan oʻqiganda tushunish samaraliroq boʻlarkan.

Batafsil hali yozaman yana. Yaxshi tadqiqot qilishibdi.

@birgap

Baʼzi kanal va saytlarda ushbu mazmundagi sarlavhalarni koʻrdim:

Yurtimizning ayrim hududlarida kuchli tuman tushadi.

Ustozlar, oʻquvchilaringizga aytib qoʻying, tuman kuchli boʻlmaydi, qalin, quyuq boʻlishi mumkin. Yaʼni:

Ayrim hududlarimizda quyuq tuman tushadi.

Siz oʻquvchilarga oʻrgatingki, kelajakda hech kim bunday xato qilmasin.

@birgap

Tuhmatdan uyalsangiz boʻlardi

Avvalgi o‘quv darsliklari o‘z davri uchun yaxshi edi, lekin bugungi kun talabiga mutlaqo javob bermaydi. Hozirgi o‘quv darsliklari esa, eski darsliklardan tubdan farq qiladi. Ular bolalarni tanqidiy va kreativ fikrlashga o‘rgatadi.

Ta’limni rivojlantirish Respublika ilmiy-metodik markazi direktori o‘rinbosari Yuliya Risyukova

Hurmatli Yuliya Risyukova, siz ilmiy-metodik markazda rahbarlardansiz, sizning tashkilotingizda ilmiy kengash ham bor, mana shu gaplaringizni asoslaydigan birorta ilmiy xulosa mavjudmi?

Tuhmat qilishga sal uyalsangiz boʻlardi.

Yuliya Risyukova bizning jamoa tayyorlagan "Ona tili va oʻqish savodxonligi" darsliklari haqida gapirmoqda. Bu darsliklar menga farzanddek azizdir. Unga asossiz tosh otishsa oʻksinaman, dilim xufton boʻladi. Tosh otganlarni yomon koʻraman, qoralayman va ...

@birgap

Yuqoridagi post ostida qoldirilgan izohlardan biri:

Kelinglar, tasavvurga erk beramiz!

Mayli deng, eski va yangi darsliklarning “yaxshi yoki yomon” ekani subyektiv masala bo‘la qolsin, har kim ko‘rpani o‘ziga tortadi-da.

Mayli, shu 4K darsliklari rostdan ham finlarning nufuzli ilmiy dargohidan litsenziya olgan bo‘lsin (shu joyda tasavvurga erk berasiz).

Mayli, o‘sha darsliklar ko‘p jihatdan yaxshi ham bo‘la qolsin.

Mayli, yuqoridagilar “subyektiv” bo‘lgani uchun hozircha ikkinchi darajali masala bo‘la tursin...

Endi sog‘lom aqlga tayanib 1-2 ta aniq — obyektiv savol qo‘yamiz (bu faqat boshida miyasi borlar uchun). Agar shu savolga javob berilsa, shaxsan men TRMni haq ekanini tan olaman.

Savollar:

1. 2020–2022-yillarda milliardlab pul sarflab yaratilgan darsliklar qaysi ilmiy asos (ilmiy bo‘lmasa ham biror jo‘yali sabab)ga ko‘ra ta’limdan olib tashlandi va nima sababdan soliq to‘lovchilardan yana milliardlab pul undirilib, “fin” yoki "4K" darsliklari joriy etildi?

2. Metodik jihatdan “talabga javob beradigan” 4K darsliklari qaysi dastur va standartlar asosida, umuman qaysi ilmiy metodga tayangan holda yaratildi?! TRM bu bo‘yicha muayyan metodologik hujjat taqdim eta oladimi?

Javob bo‘lsa, xo‘p-xo‘p, yo‘q bo‘sa, bu reklama-intervyular ommani asosiy muammolar (savollar)dan chalg‘itish vositasidan boshqa narsa emas, menimcha.

Xo‘sh, shu darsliklar yaxshi bo‘lsa, atigi shu ikki savolga javob bering-chi?

Sa’dullo Quronov

@birgap