1-sinf Ona tili va oʻqish savodxonligi standartlari (bitiruvchida rivojlantirilishi lozim boʻlgan koʻnikmalar) hamda oʻquv dasturi.

Kimdir 1-sinf uchun darslik yozganda shu standartga asoslanishi shart. Dasturga asoslanish majburiy emas, dastur standartda belgilangan talablarni bajarishga xizmat qiladi xolos.

Shu standartlar talabiga javob bermaydigan darsliklardan foydalanish amaldagi qonunchilikni buzish hisoblanadi.

Agar kimdir bu standartlar asosida emas, oʻzi istagan darslikni yozsa, undan maktablarda ommaviy foydalanish uchun avval yangi standartlar tasdiqlanishi lozim.

IZOH: asosiy husnixat qoidalari deyilganda quyidagilar nazarda tutilgan:

- katta va kichik harflarni farqlash mumkin boʻlgan darajada yozish;

- harflarni bir-biridan ajratish mumkin boʻlgan koʻrinishda yozish (oʻqisa boʻladigan);

- harflarning belgilarini qoʻyish (masalan, i ning nuqtasi).

Boshqa sinflar ham tez orada e'lon qilinadi.


@birgap

2- va 3-sinf Ona tili va oʻqish savodxonligi hamda 6-, 7-, 10-sinf Ona tili fanlari standartlari va oʻquv dasturlari.

Bular qanday kuchga ega ekanini yuqoridagi postda yozdim.

@birgap

Umumtaʼlim maktablarida yuqori sinf oʻquvchilarining qobiliyati va tanlovi asosida taʼlim jarayonlarini tashkil etishni tajriba-sinovdan oʻtkazish toʻgʻrisida Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirining buyrugʻi chiqibdi. Buyruqdagi bir gʻalati holat (bunaqa holat koʻp) diqqatimni tortdi:

Shu paytgacha 10-sinflarda ona tili fani 2 soat oʻtilar edi. Bu buyruqqa koʻra esa matematika-fizika, kimyo-biologiya, matematika-chet tili yoʻnalishini tanlagan oʻquvchilarga ona tilining majburiy soatlari 3 soat etib belgilanibdi. Ona tili va chet tili yoʻnalishini tanlaganlarga esa oʻsha 2 soatligicha qolgan. Ammo bu yoʻnalish qoʻshimcha 3 soat ona tili oʻqiydi.

Qiziq, vazir qolgan yoʻnalishlarga qoʻshilgan 1 soatni qayerdan oldi ekan? Oʻsha qoʻshilgan 1 soatda oʻqituvchilar qaysi dastur asosida shugʻullanar ekan, chunki dastur 68 soatga moʻljallangan edi. Endi bu soatlar hajmi 102 ga yetgan.

Bu soatlar hammaga emas, tanlovni amalga oshirgan oʻquvchilarga nisbatan qoʻllanadi.

P.S.: bu buyruq yuzasidan juda koʻp savollarim bor hammasini beraman hali.

@birgap

Qolgan umrimizning eng sovuq yili

UNICEF tashkiloti 2022-yil oktyabrda shu nomdagi hisobotini eʼlon qilgan edi. Bu hisobot global isish va uning bolalarga taʼsiri haqida boʻlib unda UNICEF bolalarni ekstremal issiqdan asrash boʻyicha hukumatlarga tavsiyalar beradi. Hisobotdan quyidagi juda qiziq va muhim maʼlumotlarni olish mumkin:


Markaziy Osiyo bolalarining 50 foizi ekstremal issiq taʼsirida yashamoqda. 2050-yilga borib bu koʻrsatkich 100 foizga chiqishi mumkin.

Issiqlik bolalaring ruhiy hamda hissiy salomatligiga salbiy taʼsir qilishi mumkin. Haroratning yuqori boʻlishi yosh bolalar va oʻsmirlarda stress hamda depressiyani keltirib chiqaradi.

Yuqori havo harorati va past namlik bolalarning diqqatni jamlash qobiliyatiga taʼsir qiladi, bu esa oʻz-oʻzidan oʻzlashtirishga salbiy taʼsir oʻtkazadi. Issiq havo bolalarning maktabdagi muvaffaqiyatlarini pasaytiradi.

Harvard professori Joshua Gudman oʻzi ishtirok etgan tadqiqot natijalari haqida yozarkan shunday deydi:

Dunyodagi nisbatan issiq davlatlar nisbatan qashshoq davlatlar hamdir. Bundan tashqari, issiq oʻlkalardagi oʻquvchilarning yillik yuklamani oʻzlashtirish darajasi ham pastroq. Biz millionlab amerikalik oʻquvchilarda tadqiqot oʻtkazdik. Havo harorati issiq boʻlgan yilda oʻquvchilarning oʻzlashtirishi ham odatdagidan pasaydi. Haroratning har 0,56 C ga oshishi oʻquvchilarning oʻzlashtirishini 1 foizga kamaytiradi. Bu oʻrtacha koʻrsatkich boʻlib, kambagʻalroq boʻlgan, sovitish tizimi hamda yetarlicha oziqlanishga yetisha olmaydigan oila farzandlarida bu koʻrsatkich 3 barobar yuqori.

Maktablarga oʻrnatilgan konditsionerlar esa issiq sabab oʻzlashtirish pasayishi oldini olishi mumkin ekan.

Hukumat xulosa chiqarishi shart.

P.S.: bu mavzuga shu kunlarda kattaroq maqola bilan qaytaman

@birgap

❇️ Tahrirchini endi Telegramda ishlating!

@Tahrirchi_UzBot — Tahrirchining rasmiy Telegam botini sizga taqdim etamiz!

🔄 O‘girish

Botimiz matningizni lotin yoki kirill yozuviga o‘girganda undagi formatlarni saqlab qoladi (qalin, qiya kabi). Botga nafaqat matnli, balki rasm yoki videoga ega matnli xabarlar yuborsangiz ham bo‘ladi.

Bot yordamida Word, Excel va PowerPoint fayllarini ham o‘girishingiz mumkin.

📝 Tahrirlash

Biron-bir matnni tahrirlash uchun yuborsangiz, bot imloviy xatolarni topib, ularni to‘g‘rilashda ko‘maklashadi.

Botdan foydalanish mutlaqo bepul!

@tahrirchi_uz

Kun.uz sayti Surxondaryolik direktor voqeasi boʻycha shaxsiy munosabatimni soʻragan edi. Boshqalarning ham tosh bosadigan (menikidan koʻra yukli) fikrlari bilan video tayyorlabdi (maqola ham bor).

Aynan mana shu voqeaning qanday hal boʻlishi pedagog xodimlar faoliyatining keyingi davri qanday kechishini belgilab beradi, deyishim mumkin. Yo yutib qullik zanjirlaridan birini uzamiz, yo qullik rejimida davom etamiz.

https://kun.uz/uz/news/2023/08/05/hokimlar-qolida-qolayotgan-talim-bu-yol-porloq-kelajakka-eltadimi

@birgap

Bir narsani aytishim shart, hozir direktorning kimligi, oldin nima ishlar qilganining ahamiyati yoʻq. Gap hokimning noquniniy harakatlari, IIB xodimining "labbay xoʻjayin" deb hokimning noquniniy talabini bajargani, sud esa sharmandalarcha qaror qilgani haqida. Direktorning vazifasini qanchalik bajargan-bajarmaganiga alohida baho berish lozim. Bu keysga uni aralashtirmaslik kerak.

Jamoatchilik direktorni himoya qilishi kerak, trollarning unga qarshi harakatlaridagi manipulyatsiga uchmasligi lozim.

@birgap

Kun.uz bilan Surxondaryolik direktor va hokim mojarosi tahlilini davom ettirdik.

Abdurrahmon aka bilan vaziyatning huquqiy jihatlari, hokimlar maktabning ishiga bu qadar chuqur aralashishi oqibatlari haqida suhbatlashdik.

Oʻsha gap, bu juda muhim nuqta. Yo qulligimizcha qolamiz, yo huquqiy davlat ekanimizni isbotlab, qullik zanjirini uzamiz.

https://youtu.be/v_gik5nTums

@birgap

Masxarabozlikni koʻryapsizmi, hokim va direktor tortishib qolyapti, jabrlanuvchi esa butkul boshqa odam. Ali bilan Vali janjallashganda Yo Ali, yo Vali jabrlanuvchi boʻladi. Hozirgi vaziyatda esa Ali bilan Vali janjallashyapti, Halil jabrlanib qolyapti. Agar hokim haq boʻlsa, nega oʻzi jabrlanuvchi sifatida koʻrsatilmagan. Bu mana shu ish butkul noqonuniy ekanini koʻrsatadi.

@birgap

#2_ustozlar_forumi
#adabiyot
Yangi o'quv yilida adabiyot fani o'qituvchilarini qanday yangiliklar kutmoqda?

Respublika ta'lim markazi adabiyot fani metodisti Xurshid Ibrohimov fandagi muhim yondashuv haqida ma'lumot beradi.

Kanalga obuna bo'lish:👇👇👇
Telegram | Facebook | Instagram | You Tube | Twittter

Milliy oʻquv dasturi asosida yaratilgan 6, 7, 10 sinf yangi Adabiyot darsliklari Respublika bolalar kutubxonasining kitob.uz portaliga va Ziyouz portaliga ham yuklangan. Oʻqituvchilar va oʻquvchilar yuklab olib foydalanishlari, adabiyotga va metodikaga qiziquvchilar tanishib koʻrishlari mumkin.

Ziyouz portaliga, shuningdek, ijod maktablarining 11-sinfi uchun yaratilgan Adabiyot darsligi ham joylashtirilgan. Bu darslik ham Milliy oʻquv dasturi asosida ijod maktablarining xususiyatlarini hisobga olgan holda yaratilgan.

P.S. Fikrimcha, oʻtgan oʻquv yilida 10-sinf uchun yaratilgan yangi darslikdan foydalangan oʻqituvchilar bu oʻquv yilida ijod maktablarining 11-sinf darsligidan foydalanishsa (umumtaʼlim maktablariga moslashtirilgan holda), ayrim mavzular takrorlanishining oldi olinadi va izchillik taʼminlanadi.

Adabiyot 6-sinf

Adabiyot 7-sinf

Adabiyot 10-sinf

Adabiyot 11-sinf (ijod maktablari uchun) 1-qism

Adabiyot 11-sinf (ijod maktablari uchun) 2-qism

Xoʻoʻoʻoʻp, bu yilgi Ustozlar forumi ham oʻtdi. Lekin hech yerdan savollarga aniq javob ololmadim hali. Vazirlikkka aloqador barcha rasmiy kanallar ham jim.

1. Boshlangʻich sinflar qaysi darsliklardan oʻqiydi (fin darsliklarimi, MOʻD darsliklarimi)?

2. MOʻD boʻyicha 4-sinf yangilanmay qolib ketdimi shunda? Ular qaysi darslik va dasturdan oʻqiydi?

3. Darsliklar almashishidagi avvaldan buzuq boʻlgan reja yana ham buzilib ketgani oqibatida hosil boʻladigan nomutanosibliklar qanday hal qilinadigan boʻldi?

4. Tajriba-sinov uchun tasdiqlangan tanlov fanlar gʻoyasi boʻyicha oʻquv dasturlari va boshqa metodik mahsulotlar tayyormi? Qachon tayyor boʻladi? Ularda nimalar aks etyapti oʻzi?

5. Oʻzi umuman, boshlangan islohotlar davom etadimi yo umidimizni uzib qoʻyaveraylikmi?

@birgap

Ha, Komil aka, omon boʻlsak koʻrarmiz

@birgap

Aytgandek, Surxondaryodagi direktor muammosini nima qildik keyin?

Unutvordikmi? Qozonning ochilib qolgan qopqogʻini sekin yopib qoʻydikmi?

IIB, sud, hukumat oʻzi uchun minus "ochko"lar ishlab olgandi, muammoni qonun doirasida hal qilib, yoʻqotilgan "ochko"larni ortigʻi bilan qaytarib olish imkoni bor edi-ya. Polittexnologlarimiz juda yomon ishlaydi-da.

@birgap

O'zbekistonda maktab darsliklarini ishlab chiqarish tizimi yangi kuchlar egaligiga o'tarkan, jamoatchilik bu sohadagi nazoratni to'liq qo'ldan chiqarganini ko'ryapman.

Tasavvur qiling, yangi o'quv yili yaqinlashmoqda, ammo odamlar kelajak masalasi bo'lgan darsliklar haqida hali hech narsani bilmaydi (hatto vazirlik, vazir bilishiga shubham bor).

Shu paytga qadar masʼullar keskin o'zgartiriladi, degan darsliklar, yangisining mazmuni qanday bo'lishi, o'quvchilar endi nimani o'qishi borasida na bir matbuot anjumani, brifing va na biror uchrashuvda xalqqa ma'lumot bermadi. Darsliklar yangi o'quv yili boshidan kechiktirilmay o'quvchilarga yetkaziladimi, yo'qmi, bu ham noma'lum.

O'z vaqtida Respublika ta'lim markazi eski darsliklarni zamonaviylashtirish borasida xalqaro olimlarni jalb qilib, katta ishlar qildi. Shu bilan birga, har qanday harakati borasida jamoatchilik oldida hisob berib bordi. Markaz vakillari ketayotgan ana shu jarayonlarni yoritishga chaqiraverib, yaxshi ma'noda bezor qilib yuborgani juda yaxshi esimda.

Ammo pul va elitaga yaqinlik uchun vijdonini sotgan ba'zi bloger va tahririyatlar o'sha darsliklar ichidan kir qidirib, markaz mehnatlarini qoraga chiqargan edi.

Xo'sh, o'sha "ta'lim jonkuyarlari" bugun nega darsliklar haqida gapirmayapti, mas'ullarga savol bermayapti, qiziq.

O'rtoqlar, yaxshi, siz uchun biznes oliy qadriyat ekan, lekin bizni ham uka-singillarimiz, farzandlarimiz nimani o'qishi haqidagi ma'lumotdan mahrum qilmang.  Ta'lim qayoqqa qarab ketyapti-yu, darsliklar qanday o'zgarishlarga uchragani haqida zudlik bilan tushuntirishlar berishingiz shart.

Esdan chiqarmang, hamma jurnalist va bloger ham pul, daromad deya yo'rig'ingizga kirib ketavermaydi.

@haqiqatdaIlyos

Ikki xabar

17-iyul kuni “Qirgʻiziston Respublikasining davlat tili toʻgʻrisida”gi konstitutsiyaviy qonun imzolangan edi. Unda davlat xizmatchilari va yana qator soha vakillari uchun qirgʻiz tilini bilish majburiy etib qoʻyilgan. Rossiya tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov ushbu qonunni “demokratiyaga zid” deb atadi.
27.07.2023

Rossiya Liberal-demokratik partiyasi qonunchilikka mehnat migrantlari tilidagi reklamalarni taqiqlash toʻgʻrisidagi oʻzgarishlarni kiritishga tayyorgarlik koʻrmoqda. Deputatlar Rossiya banklari tomonidan qirgʻiz, oʻzbek va tojik tillarida xizmat taklif qilish holatlari koʻpayib borayotganidan norozi.
12.08.2023

© Bizga boʻlaveradi, sizlarga sholpillab qoladi.

@oriftolib

Barxudarov hamda Dosichevaning darsligini mamlakatdagi birinchi shaxs maqtab qoʻygach, barcha mamlakatlarning milliy tilidagi ona tili darsliklari va ulardagi grammatika ham shu darslik asosida ishlab chiqila boshlandi.

Hozirgi Oʻzbekiston hududida 1938-yilgacha ona tiliga boʻlgan yondashuvda grammatik struktura birinchi oʻrinda emasdi. Jadidlarning darsliklari bunday xulosa qilishimizga asos boʻla oladi. Ularda savod chiqarish hamda oʻqish yozishga oʻrgatish asosiy maqsad ekani yaqqol sezilib turadi. Ammo 1938-yildan keyin oʻzbek tilining grammatik strukturasi ham, metodikasi ham Stalin “menga yoqdi” degan darslik asosida oʻzgarib ketdi. A. Gʻulomov, O. Usmonov, B. Avezov tomonidan yozilgan darslik va qoʻllanmalar oʻzbek tili metodikasi va adabiy til meʼyorlarini belgilashda muhim ahamiyat kasb etdi.

Barxudarovning darsligi qolipidan chiqmaslik, uning qolipini aynan oʻzbek tili grammatikasiga koʻchirish davr talabi edi. Oʻsha paytdagi Stalin dahosi hamda SSSR siyosati shuni taqozo qilardi.

Keyinroq bu qoliplardan chiqish kerakligi bir necha bor taʼkidlandi, qarorlar, yangi oʻquv dasturlari qabul qilindi ammo qonga singgani jon bilan chiqar deganlaridek, Barxudarov uslubidan chiqib ketishga hamon urinayotirmiz.

davomi bor...

@birgap

Yuqoridagi ikki post orqali ichimni tirnayotgan bir masalani olib chiqmoqchi edim.

YALTOQLANISH.

Oʻz vaqtida Stalin maqtadi deb bir darslikka yopishib olgan oʻzbek metodikasi va maorifi bugun ham jarayonlarga jim qarab turibdi. Birinchi shaxsga koʻrsatilgan va maqtaltirib olingan darsliklar hech qanday asossiz joriy qilinishi aytilayotgan boʻlsa-da, ta'lim mazmuniga javobgar boʻlgan vazirlik mum tishlab olgan.

Vazirlikka ham rahmim keladi, aytilayotgan darsliklarni joriy qilmaymiz desa, u maqtab qoʻyilgan, joriy qilamiz deb baralla aytaman desa, “dokument chatoq” (ularning na dasturi, na standarti, na ilmiy-metodik doirada muhokamadan oʻtgani haqida hujjati bor). Biroz tinchlik saqlab, vaqtni choʻzib turishsa, jamoatchilik soʻrayotgan standart va dastur hujjati ham paydo boʻlib qolsa kerak.

Ha, omon boʻlsak, koʻraveramiz...

P.S.: oʻzbek tilini oʻqitish metodikasi tarixi juda qiziq, biror kun bu haqida alohida katta material tayyorlab eʼtiboringizga havola qilaman.

@birgap