Пунктуация
Үчүнчү бөлүм 🔱
("";<<>>) тырмакча белгисинин коюулушу -
1)Тике сөздөр: <<Эртең жолугабыз,>>-
деди күлүмсүрөп.
2)Сүйлөмдө колдонулган башка бирөөнүн сөзү: <<Убактым жок >> деп эле басып жүрөт.
3)Какшык же мыскыл иретинде колдонулган сөздөр:Ооба, билебиз анын шумдук <<билимдүү >>экендигин.
4)Ишкана, газета-журнал, чыгармалардын аттары:<<Манас>> эпосу, <<Ак кеме>>повести, <<Жибек>> ашканасы
(...) көп чекит белгиси коюулушу-
1)Ой толук айтылбай калган сүйлөмдөн кийин:°
~ Кыскасы...
~Эми, мен...
~Айтайын деп...
2)Толук айтылып, бирок, уландысы бардай сезилген сүйлөмдөн кийин:
~Бизде ушундай...
~Көрүп турасың го...
~Келе берсең...
(;) үтүрлүү чекит белгисинин коюулушу-
1) Үтүрлүү чекит тең байланыштагы татаал сүйлөмдүн тутумундагы үтүрлөрү бар жөнөкөй сүйлөмдөрдүн арасына коюлат:Мен анын билимине, акылдуулугуна ишендим;кылган ишин аңдап көрүп, андан үлгү алуу керектигин түшүндүм;көзүм ачылды.
2) Жалпылоо маанисиндеги биринчи сүйлөмдүн маанисин толуктап, чечмелеп турган бир нече жөнөкөй сүйлөмдүн арасына коюлат:Эки адамга ишенем:биринчиси - апам;экинчиси атам.
( ) кашаа белгисинин коюулушу-
1)Толуктоо максатын көздөгөн сүйлөм же сөз:
Кеки (Кенжебек) келип кетти. Борбордо(Бишкек) митинг болуп өттү.
Тыныш белгилеринин кабатталып коюулушу (!..) ,(?..), (?!)
1)?! Суроо белгиси+илеп белгиси: бул эмне дегениң?! Бүттүңбү?!
2)!.. Илеп белгиси+көп чекит: Эх!.. Аттиң!..
3)?.. Суроо белгиси+көп чекит: Бара берейинби?.. Мен эртең келбей койсом болобу?..

Жылкынын жаш өзгөчөлүгүнө карай бөлүнүшү:
Жабагы — алты айга чейинки жылкы баласы;

Кулун — бир жашка чыга элек жылкы баласы;

Тай — бир жаш;

Кунан — эки жаш;

Бышты — үч жаш. Тай, кунанды тестиер балдар минсе, жылкы баласы үчкө толгондон кийин чоң кишилер да мине берет.

Асый — төрт жаш. Бешинчи жылдан тарта бир асый, андан ары эки асый, үч асый деп аталат. Эки асый деген "сегиз жаш" дегенди билдирет. Бул жылкы чындап баралына жетип, сатса баа боло турган курагы.

Бээ — ургаачы жылкы;

Кунан байтал — эки жаштагы ургаачы жылкы. Эркеги "кунан" деп эле айтылат;

Бышты байтал — үч жаштагы ургаачы жылкы;

Байтал — эки жаштан кийинки кулундай элек бээ;

Айгыр — тукум улай турган бычылбаган эркеги, кичирээк кезинде "айгырак" деп аталат;

Ат — бычылган жылкы;

Азоо — тоо-түздө ээн өсүп, минип жүрүүгө, арабага кошконго үйрөтүлбөгөн, тапталбаган ат;

Буудан — жылкы баласынын күчтүү, алты ай минсе арыбаган күлүгү;

Жорго — эки оң жак буту менен эки сол жак буттарын тең таштап, чайпала жүгүргөн жүрүшү бар жылкы. Мындан улам эл ичинде "Төрт аягы төп келишкен жорго", "суу төгүлгүс жорго" деген сыпаттоолор айтылып келет;

Аргымак — Жакынкы жана Ортоңку Чыгыш өлкөлөрүндөгү асыл тукум минги жылкынын байыркы аты. Таза тукумдуу минги, буденный, араб, ахалтекин жана англис жылкысынын сымбаттуу, чымыр күлүгүн аргымак деп аташат. Кыргыз эли аргымакты байыртадан "чапса күлүк, сатса пул" катары асырап келген.

Дулдул — канча чуркаса да чарчап-чаалыкпаган аргымак. Жаны тынбаган адамдарга карата да айтылат.
Топтоштурган: @kyrgyztiliadabiyat

Айлардын кыргызча аталышы:
1) Үчтүн айы-январь
2) Бирдин айы -февраль
3) Жалган куран- март
4)Чын куран - апрель
5) Бугу - май
6) Кулжа-июнь
7) Теке-июль
8) Баш оона-августь
9) Аяк оона- сентябрь
10) Тогуздун айы - октябрь
11) Жетинин айы - ноябрь
12) Бештин айы- декабрь
Топтоштурган: @kyrgyztiliadabiyat

Фразеологизмдер✨
1)Бел байлоо - 1)кайраттануу 2)бирөөгө ишенүү, таянуу.
2)Бел чечпөө - тыным албоо, күндүр-түндүр иштөө.
3)Бүйүрү кызуу - кызыгуусу ойгонуу, токтоно албай калуу.
4)Бөрк ал десе, баш алган - өтө аша чапма, өпкөлөнүп ашынып кетме.
5)Бээ десе, төө деген - айтканды тескери түшүнгөн.
6)Буйдамга келбөө - туруштук бербөө.
7)Бычак учу - бычак акысы, бычакты пайдаланганы үчүн берилүүчү нерсе.
8)Бөркүндөй көрүү - сөзсүз болоруна ишенүү.
9)Бөйрөктөн шыйрак чыгаруу - жөнү жок күнөөлөө, кыйкымдоо.
10)Бир буту көрдө, бир буту төрдө - ичер суусу түгөнө баштаган, өлөргө жакын калган
11)Бой көтөрүү - менменсинүү, кекирейүү
12)Боо түшүү - тобу менен кырылуу
13)Борбоюн көтөрүп калуу - эр жетүү, эрезеге жетүү
14)Быкпырдай кайноо - өтө көп, тыгын болуп кетүү
15)Бышы кулак - сөз өтпөй калуу, сөздү, жемени анча тогото бербей көнүп калуу
Топтоштурган: @kyrgyztiliadabiyaty