درسگفتار (آفلاین)
زنان، زندگی روزانه و مقاومت در عصر مشروطه
به‌هدایت مربم دژم‌خوی
طول دوره: ۴ جلسه‌ی ۲ ساعته

تصویر زن در عصر قاجار تصویری مخدوش و به غایت منفعل است و مشارکت زنان در جنبش مشروطه‌ی ایران عمدتا مغفول مانده است. معدود پژوهش‌های موجود نیز با اتکا به رویکردهای نظری محافظه‌کار در باب کنش‌گری سیاسی، شیوه‌های متفاوت کنش‌گری و مقاومت زنان را نادیده گرفته‌اند. از سوی دیگر با ارائه‌ی تصویری همگن و یکدست از زن، گوناگونی و تکثر در اندیشه‌ها و آرای زنان و تلقی آنها از مفاهیمی همچون ترقی و استقلال به حاشیه رانده شده است.
 
در این درس‌گفتار بر ابعاد کمتر شناخته شده و مغفول جنبش زنان متمرکز خواهیم شد. در جلسه‌ی اول با پرسش از غیاب زنان در تاریخ‌های اقتصادی و سیاسی، خطاهای روش‌شناختی مرتبط با این غیاب را مختصرا بررسی می‌کنیم. در جلسه‌ی دوم  به پیشینه‌ی حضور زنان در خیابان، عاملیت آنها و امکان‌هایی که در فرهنگ و اجتماع روزگار قاجار برای زنان وجود داشت، اشاره می‌کنیم. در جلسه‌ی سوم شیوه‌های مقاومت زنان و نگاه آنان به مفهوم پیشرفت به همراه برخی مصادیق مختصرا بررسی خواهد شد و در جلسه چهارم چهره‌ی متکثر زن در ایران مدرن را از نظر می‌گذرانیم و درباره‌ی فرجام جنبش زنان در عصر پهلوی به بحث و گفتگو خواهیم نشست.

این دوره برای کلیه‌ی علاقه‌مندان به پژوهش‌های اجتماعی و تاریخی مناسب است. همچنین مطالب دوره می‌تواند برای دانشجویان سال پایانی کارشناسی و تحصیلات تکمیلی در رشته‌های تاریخ، باستان‌شناسی، علوم اجتماعی، جامعه‌شناسی تاریخی، و مطالعات زنان مفید باشد.
 
جلسه‌ی اول: چرا زنان در تاریخ اقتصادی و سیاسی محذوف‌اند؟
در این جلسه به معرفی و بررسی برخی منابع تاریخی خواهیم پرداخت و تلاش می‌کنیم غیاب زنان در متون تاریخی را تبیین کنیم.
 
جلسه‌ی دوم: مقاومت در پیشامشروطه: زنان و بلوای نان
در این جلسه به بررسی بلوای نان و نقش زنان در این دست اعتراضات اقتصادی نظری می‌افکنیم. همچنین کنش‌گری و فعالیت‌های اولیه‌ی زنان تحول‌خواه در سال‌های پایانی سلطنت ناصرالدین شاه قاجار را بررسی می‌کنیم.
 
جلسه‌ی سوم: بررسی برخی نظریه‌های کنش‌گری
بررسی مختصر نظریه‌ی جیمز اسکات در حوزه‌ی مقاومت و کنش‌گری سیاسی / بررسی مختصر یک نظریه‌ی فمنیسیتی (Feminist Standpoint Theory) / محورهای مقاومت برآمده از زندگی روزانه / مبارزه‌ی اقتصادی: بعد مغفول جنبش زنان
 
جلسه‌ی چهارم: زن مدرن ایرانی
چهره‌ی متکثر زن مدرن / فرجام جنبش زنان در عصر پهلوی اول / بحث و تبادل نظر
 
دکتر مریم دژم‌خوی دانش‌آموخته‌ی باستان‌شناسی دانشگاه تهران و پژوهشگر حوزه‌ی  باستان‌شناسی معاصر است. جنسیت، استعمار، کشمکش و خشونت، و فرودستان زباله‌گرد از حوزه‌های مطالعاتی اوست. رساله‌ی دکترایش با عنوان «فرایند هویت‌یابی جنسیتی در مردان خاندان شاهی ساسانی» اولین رساله در زمینه‌ی باستان‌شناسی جنسیت در ایران به شمار می‌رود و از آن پس، ساخت جنسیت در ایران عصر قاجار، تغییرات در نظم جنسیتی پس از مدرنیزاسیون و جنبش‌های زنان به مهم‌تریم حوزه‌های پژوهشی او تبدیل شده‌اند. دژمخوی دوره‌ی پسادکتری خود با موضوع «نفت و استعمار در ایران عصر پهلوی اول» را در دانشگاه هادیلبرگ گذرانده و پژوهشگر دائم در بنیاد تحقیقاتی الکساندر فون هومبولت، و در حال حاضر مدرس و پژوهشگر دانشگاه هادیلبرگ است. او همچنین عضو گروه مطالعاتی AGE (Archaeology and Gender in Europe) است و از او چندین مقاله در مجموعه مقالات، مجلات معتبر بین المللی، علمی و پژوهشی در زمینه‌های یاد شده منتشر شده است. کتاب باستان‌شناسی سیاست‌های جنسی و جنسیتی در عصر قاجار و پهلوی اول که با همکاری دکتر لیلا پاپلی یزدی منتشر شده، جدیدترین پژوهش منتشر شده‌ی او به زبان فارسی است. کتاب اخیر او به نام Women and the Politics of Resistance توسط نشر اسپرینگر به تازگی منتشر شده است. 

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
موسیقی‌دان درباری و اخلافش؛ مدرنیته و مسأله‌ی شأن در موسیقی ایران
۱- واساخت شأن هنری در موقعیت‌ها و ذهنیت‌ها: در باب روش
به‌هدایت فرشاد توکلی
طول دوره: ۶ جلسه‌ی ۲ ساعته

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
موسیقی‌دان درباری و اخلافش؛ مدرنیته و مسأله‌ی شأن در موسیقی ایران
۱- واساخت شأن هنری در موقعیت‌ها و ذهنیت‌ها: در باب روش
به‌هدایت فرشاد توکلی
طول دوره: ۶ جلسه‌ی ۲ ساعته

موضوع این سلسله درس‌گفتارها، در وهله‌ی نخست، فهمِ روش‌مندِ تجربه‌ی «موسیقی‌دان ایرانی» از مدرنیته و، در وهله‌ی دوم، به دست دادنِ روایتی از آن است. در دوره‌ی نخست با به بحث گذاشتن مبانی روش‌شناختی این تحقیق، تلاش می‌کنیم به یک ساختار نظری کلی دست یابیم تا بتوان در دوره دوم، در ابتدا به سروقت موسیقی‌دانان درباری دوره‌ی قاجار رفت و سپس اخلاف‌شان را، در چشم‌اندازی تاریخی که این روش به دست می‌دهد، تا به امروز رصد کرد.
 
روشن است که اگر صرفاً «روایتْ» موضوع و هدف کار باشد، از بسیاری راه‌ها جز آنچه در این درس‌گفتارها به کار گرفته می‌شود،‌ می‌توان به این هدف رسید: می‌توان، با استناد به اسناد تاریخی، در قالب یک بررسی تاریخی این تغییرات را نشان داد و یا، با بررسی آثار موسیقایی، صرفاً در شکلی از سبْک‌شناسی آن را مستند کرد و یا، با بیان شکلی از یک تاریخِ اجتماعیِ موسیقی، آن را در چشم‌اندازی اجتماعی واکاوید و یا راه‌ها و روش‌های دیگر را برای این هدف به کار گرفت. با این همه در این درس‌گفتارها قصد داریم رویکردی متفاوت از مطالعه‌ی تاریخی را به کار ببندیم.

روش و مسیری که در این ‌درس‌گفتارها به کار برده و پیموده می‌شود نوعی مطالعه‌ی تاریخی است که می‌کوشد در قدم اول، از مسیر برساختِ زیربنایی نظری، ابزار و مؤلفه‌هایی فراهم کند که مطالعه‌ی تاریخی در زمانی (Diachrony) و هم‌زمانی (Synchrony) موضوع را به‌طور توأمان فراهم سازند، و در قدم دوم از طریق این مؤلفه‌ها، چگونگی مدرن شدن موسیقی‌دان ایرانی را، در قالب نوعی سبْک‌شناسی، روایت کند. در طول شش جلسه‌ی دوره‌ی اول می‌کوشیم ابتدا به فهم مشترکی در باب اصول کلی روش برسیم، سپس، بخش مهمی از مبانی روشی را با یکدیگر به بحث بگذاریم که مشخصاً به «واساخت شأن هنری» در موقعیت‌ها و ذهنیت‌ها اختصاص می‌یابد.

شرکت‌کنندگان این دوره به شناختی نسبی از ردیف و تاریخ معاصر موسیقی ایران نیاز دارند و از آنها انتظار می‌رود طی دوره در مباحث شرکت کنند و به گفتگو بپردازند. همچنین لازم خواهد بود برخی منابع ارائه شده را پیش از برگزاری جلسات مطالعه نموده و در برخی موارد به شکل کارگاهی مطالبی را به صورت نوشته به رشته‌ی تحریر در آورند.

فرشاد توکلی کارشناس‌ارشد موسیقی‌شناسی از دانشگاه تهران؛ مدرس و پژوهشگرِ تاریخ و نظریه در موسیقی ایرانی است و تا به امروز در نهادهای گوناگونی چون دانشگاه سوره، هنرستان موسیقی و مدرسه‌ی علوم انسانی پلیکان به تدریس پرداخته است. او نویسنده‌ی مداخلی از دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و دانشنامه‌ی ایران (درویش‌خان، حسینقلی، آقاغلامحسین، ابراهیم بوذری و یوسف فروتن) و مقاله‌های متعددی در زمینه‌ی تاریخ، فواصل و ساختارهای نظریِ موسیقی ایرانی در نشریات گوناگونی چون ماهور و انسان‌شناسی و فرهنگ بوده است. او همچنین به تدریس ردیف موسیقی ایران بر ساز سه‌تار می‌پردازد، از ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ نویسنده و سردبیر noise.reviews بوده است و نوشته‌ها و نقدهای او را می‌توان در کانال تلگرام او، t.me/farshadtavakoli2، دنبال کرد.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
فراز و نشیب‌های نفرت:
درباره‌ی رشک، حسد و کین‌توزی
به‌هدایت جواد گنجی
طول دوره: ۴ جلسه‌ی ۲ ساعته

توضیح👇
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
فراز و نشیب‌های نفرت:
درباره‌ی رشک، حسد و کین‌توزی
به‌هدایت جواد گنجی
طول دوره: ۴ جلسه‌ی ۲ ساعته

احساسات ناخوشایندی چون رشک، حسد و کین‌توزی چنان بنیادی و نیرومندند که می‌توانند کل وجود ما و رابطه‌‌ی ما با جهان را به رنگ خود درآورند و نحوه بودن‌مان در جهان را متأثر سازند. زیگموند فروید، نفرت را احساس و تأثری وجودی و همه-شمول می‌دانست که یکی از مؤلفه‌های اصلی عملکرد ذهنی و روانی آدمی است. اگر مطابق با فرض بنیادی نظریه او، بپذیریم که آنتاگونیسمی نازدودنی میان سوژه و ابژه (خود، جهان بیرونی، دیگران) وجود دارد، آنگاه باید این واقعیت را جدی بگیریم که از همان ابتدای شکل‌گیری اگو، نفرت یکی از شورها و احساس‌های سرنوشت‌ساز در رابطه‌ی ما با خود، جهان بیرونی و دیگران است.
 
فروید حتی تا آنجا پیش می‌رود که در مقاله‌ی «رانه‌ها و فراز و نشیب‌هاشان» می‌نویسد: «اینطور به نظر می‌رسد که در بدو امر، جهان بیرونی و ابژه‌ها با آنچه مورد نفرت است یکی اند». او بر این دعوی خود پافشاری می‌کرد که هیچ غریزه‌ی طبیعی یا تمایلی ذاتی وجود ندارد که آدمی را به پیوستن به گروه و جمعی از همانندها سوق دهد و سبب شود او به راحتی از امتیازات و لذت‌هایی که از آن خویش می‌داند دست بکشد و در برخورد با دیگران خیرخواهی، گشاده‌دستی و مهربانی پیشه کند

اما چه چیز سبب می‌شود نفرت در مقام تأثری نسبتا عادی و نه لزوما رذیلانه بدل به تأثری رذیلانه و عمیقا ویرانگر شود؟ در این دوره می‌خواهیم نگاهی به احساسات پست و شرورانه‌ی بشری بیندازیم و علل پیدایش، تداوم و تثبیت آن‌ها را بررسی کنیم. از این‌رو، فراز و نشیب‌های احساس نفرت و جلوه‌های بس گوناگونش را از نظر می‌گذرانیم. توجه ویژه‌ای به احساس‌هایی چون رشک، حسد و کین توزی خواهیم کرد و در مورد برخی نظریه‌های فلسفی مربوط به این موضوعات سخن خواهیم گفت. از این لحاظ، با مرزها و مازادهای روانی سر و کار خواهیم داشت، جاهایی که زخم می‌خوریم، احساس سرخوردگی می‌کنیم، تحمل خویش را از کف می‌دهیم، احساس بی‌پناهی، درماندگی و ناتوانی می‌کنیم، از حسِ وحشت، گناه، اضطراب و بدگمانی آکنده می‌شويم، خشونت می‌ورزیم و پرخاشگری می‌کنیم.

جواد گنجی متولد سال ۱۳۵۶ و فارغ‌التحصیلِ جامعه‌شناسی است. عمده‌ی فعالیت‌های او بر پژوهش و ترجمه در حوزه‌ی روانکاوی و فلسفه به ویژه بر روانکاوی فرویدی-لاکانی متمرکز است. از آثار و ترجمه‌های او می‌توان به همکاری با فصلنامه ارغنون و مجموعه کتاب‌های رخداد، کتاب «گئورگ زیمل» اثر دیوید فریزبی، کتاب «جامعه‌شناسی معرفت و آگاهی‌اش؛ نقد مکتب فرانکفورت از جامعه‌شناسی معرفت»، کتاب «کین‌توزی» اثر ماکس شلر، کتاب «بازگشت امر سیاسی» اثر شانتال موف و کتاب «فلسفه‌ی پول» اثر گئورگ زیمل اشاره کرد. او در دهه‌ی گذشته و در زمینه‌ی تدریس، درسگفتارهای بسیاری را در مؤسسه‌ی پرسش ارائه کرده است.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار ( آفلاین)
فریفتن به شعر روان؛
گفتگویی انتقادی با سنت شعر فارسی در قرائت برخی مفاهیم مهجور
به‌هدایت امیر کمالی
طول دوره: ۶ جلسه‌ی ۲ ساعته

توضیح در پست پایین👇
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
فریفتن به شعر روان؛
گفتگویی انتقادی با سنت شعر فارسی در قرائت برخی مفاهیم مهجور
به‌هدایت امیر کمالی
طول دوره: ۶ جلسه‌ی ۲ ساعته

طی قرن گذشته، پژوهش‌های ادبی ما در بررسی ادبیات کهن غالبا یا بر تکنیک‌ها و آرایه‌های ادبی متمرکز بوده است و یا در بررسی عناصر فرمی و محتوایی، همواره مفاهیم انسانی-‌الهیاتی چون حماسه و عشق را مورد تأکید قرار داده‌ و از دیگر مفاهیم عمدتا مغفول مانده‌ است. علل و اسباب این نادیده‌گیری، از محافظه‌کاری پژوهشگران گرفته تا جدی نگرفتن اهمیت این مسائل، سبب شد تا به تدریج مفهوم سنت در شعر فارسی از خصیصه‌ی مرکزی‌اش یعنی پویایی و جریان‌داری به سمت نوعی رکود و زوال، و تکرار سرفصل‌های مکرّر سوق داده شود.
 
مفاهیمی مانند سوژه‌ی انسان، جامعه، بدن، شهر، خانه، سیاست و خودآگاهی شعر در کارنامه‌ی استادان شعر فارسی از مهم‌ترین مواردی است که در این زمینه باید به آنها اشاره داشت. با وجود اینکه امروز این مفاهیم هر چه بیشتر به واسطه‌ی تفکر انتقادی و نظریات چپ نو در عرصه‌ی ادبیات پررنگ شده‌اند، لیکن هنوز امکان نوعی گفتگوی انتقادی با سنت ادبیات فارسی که بتواند در قرائتی درون‌ماندگار، این مفاهیم مهجور را به مرکز تحلیل‌ها بیاورد فراهم نیامده ‌است.

در این دوره تلاش می‌کنیم برخی آثار شعر کهن فارسی را بازخوانی کنیم و به یاری نظریات انتقادی معاصر، مفاهیمی اساسی را که در فرم و محتوای آنها نهان مانده است به بحث بیاوریم تا شاید بتوان گزارشی دیگر از سنت شعر فارسی به دست داد؛ گزارشی متکی بر احضار کلمات تاریک و مطرود؛ و در تلاش برای گره زدن گذشته چون امری حیاتی به زندگی معاصر. بنابرین پرسش اصلی این دوره، از امکان معاصرسازی سنت در لحظه‌ی اکنون است. سنتی که تنها به حدودی مثل عشق یا حماسه محدود نیست، و دیگر مفاهیم زنده‌ای را در دل دارد که با جهان معاصر ما گفتگویی ضروری خواهند ساخت.

امیر کمالی دانش‌آموخته‌ی زبان و ادبیات فارسی از دهه‌ی هشتاد کار تالیف و ترجمه در حوزه‌ی نقد ادبی و فلسفه‌‌ی انتقادی را آغاز کرد. در سال‌های پایانی دهه‌ی هشتاد در روزنامه‌های شرق، اعتماد و بهار جستارهای تالیفی و ترجمه منتشر ساخت. کتاب «ازمصائب معنا» حاصل پیگیری او در حوزه‌ی زبانشناسی انتقادی و روش فیلولوژی بود. در ادامه از منظر فلسفه‌ی انتقادی به نقد خاستگاه شعر مدرن فارسی در نیما یوشیج پرداخت که حاصلش کتاب «مانیفست خاموشان» بود. وی هم اکنون عضو هیئت نویسندگان سایت تز یازدهم است. ترجمه‌‌ی «انسان بی‌محتوا» از جورجو آگامبن، ترجمه‌ی مجموعه مقالاتی در باب فلسفه‌ی جستارنویسی با عنوان «سیاست جستار» و نقدی سیاسی فلسفی بر داستان‌های بهرام صادقی در هیئت کتابی با عنوان «جستارهایی در فهم بهرام صادقی» سه اثری است که وی در آستانه‌ی چاپ و انتشار دارد.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
خِرَد رُمان؛ زندگی مصون از تعرض
به‌هدایت کاوان محمدپور
طول دوره: ۴ جلسه‌ی ۲ ساعته

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار ( آفلاین)
خِرَد رُمان؛ زندگی مصون از تعرض
به‌هدایت کاوان محمدپور
طول دوره: ۴ جلسه‌ی ۲ ساعته

انسان خود و جهانش را در «روایت‌ها» برساخت می‌کند و ایده‌ی برساختن جهان، بیش از آنکه مدیون متافیزیک‌اندیشی فلاسفه باشد، حاصل قلم‌فرسایی رمان‌نویسان است. رمان، جهانی از تضادها، رواداری‌ها، آزاداندیشی‌ها و پیشامدهایی خلق می‌کند که اگرچه درظاهر پیش‌پاافتاده می‌نمایند اما «هستی‌های متعدد آدمی» را می‌آفرینند. روح رمان، همواره در حال تغییر و تبدیل است و در هر زمانه‌ای به ضرورت‌ «خودآیین» خود، جنبه‌ای از هستی‌های‌ روئیت‌ناپذیر آدمی و شکلی از سوبژکتیویه‌ی او را برملا می‌کند.

نقشی که روایت و مشخصاً رمان در تغییر سوبژکتیویته‌ی آدمی بازی می‌کند از مجرای «زبان» صورت می‌پذیرد. به عبارتی، ادبیات هنری ست که از طریق زبان خود را عرضه می‌کند و آن را نه چون ابزاری برای بازنمایی محضِ جهان، بلکه همچون عنصری آفرینشگر به‌کار می‌گیرد. درواقع، جهان نه بدان شکل که در ذات خود هست، بلکه آنگونه که در زبان متجلی می‌شود از طریق «روایت-رمان» خود را عیان می‌‌کند. زبان به واسطه‌ی اثر ادبی نیرویی پیدا می‌کند که می‌تواند در تجربه‌ و سوبژکتیویته‌ی ما مداخله کند. در دل این نیرو رابطه‌ی خاصی وجود دارد که اثر ادبی را چیزی «مابین زبان و جهان» قرار می‌دهد. به تعبیر تیمونی اُلیری، در ادبیات، زبان از خواست بازنمایی رها شده و قادر است جهانی داستانی خلق کند که می‌تواند روابط پیچیده و مؤثری را با جهانِ روزمره‌ی ما حفظ کند. و آثار ادبی این کار را، دست کم تا حدی، با مخدوش کردن رابطه‌ای انجام می‌دهند که ما عموماً فکر می‌کنیم بین کلمات و اشیاء برقرار کرده‌ایم.

اگر همچون هرمان بروخ و میلان کوندرا بر این باور باشیم که «شناخت» یگانه رسالت اخلاقی رمان است و منظور از آن، «کشف هستی‌های گوناگون آدمی‌» باشد، آنگاه تفاوت خردورزی رمان با دیگر اشکال معرفت در چیست؟ به عبارتی، جهان رمان چه چیزی را بیشتر از دیگر دانش‌ها، درباره‌ی انسان و جهان پیرامونش می‌گوید؟ همچنین، نگریستن از دریچه‌ی رمان، هستی‌شناسی انسان را به کدام جهت سوق می‌دهد؟ از این منظر، رمان تنها یک ژانر ادبی نیست، بلکه «شیوه‌ای از مواجهه با جهان» است.

مباحث درسگفتار پیش‌رو، بیشتر از آنکه وامدار «نظریه» باشد، مدیونِ روایتگری رمان‌هایی‌ست که «پژواک خنده خداوند بر زمین را شنیده‌اند» و ایده‌ی کلاسیک «شناخت حقیقتی یگانه» را به کل وا نهاده‌اند، و باور دارند آنچه برای انسان موجود، مهم و یا ممکن است «واقعاً» موجود، مهم و ممکن است. از این‌رو، سعی می‌شود پرسش‌های در ارتباط به هستی‌های متعدد انسانی را از منظر آنچه میلان کوندرا «خرد/حکمت رمان»(The novel's wisdom) می‌نامد بررسی کنیم.

جلسه‌ی نخست: بیان مسئله و مقدمه‌ای بر ظهور خردِ رمان
جلسه‌ی دوم: جهان عبوس. پیوستگی/ پیشامد- قطعیت/عدم قطعیت
جلسه‌ی سوم: جهان خندان. تراژدی/کمدی- سنگینی/سبکی
جلسه‌ی چهارم: حکمت رمان. خودآیینی در برابر دگرآیینی
 
کاوان محمدپور نویسنده و منتقد ادبی در حوزه‌های گوناگون ادبیات از جمله روایت‌شناسی و نقد ادبی قلم می‌زند. از آثار او بوطیقای روایت: روایت‌شناسی رمان کُردی به انتشار رسیده است و در حال حاضر مشغول تألیف کتابی است تحت عنوان درباره‌ی سرچشمه‌های ادبیات مدرن کُردی. او علاوه بر تجربه‌ی گسترده‌ی روزنامه‌نگاری و انتشار یادداشت‌ها و مقالات گوناگون در مجلات فارسی و کُرد زبان، سابقه‌ی داوری در برخی جشنواره‌های سراسری و بین‌المللی را نیز در کارنامه‌ی خود دارد. به‌زودی یکی از مقالات او با عنوان «Eurocentric Aestheticism, Reproducer of Western Symbolic Hegemony»  در کتاب مجموعه مقالات (Mapping Minor/Small and World Literatures: Periphery and Center.) توسط ناشر آمریکایی (Lexington Books) در اوایل 2024 منتشر خواهد شد.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
بررسی پدیده‌ی دِل کَندن از اینجا و اکنون؛
با نگاهی به مفاهیم «تعلق داشتن» و «در نسبت بودن» از منظر هایدگر
به‌هدایت فلورا عسکری‌زاده
طول دوره: ۴ جلسه‌ی ۲ ساعته

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
بررسی پدیده‌ی دِل کَندن از اینجا و اکنون؛
با نگاهی به مفاهیم «تعلق داشتن» و «در نسبت بودن» از منظر هایدگر
به‌هدایت فلورا عسکری‌زاده
طول دوره: ۴ جلسه‌ی ۲ ساعته

چرا ما این‌چنین از جایی که در آن به‌سر می‌بریم کنده می‌شویم و راهی مکان دیگری می‌شویم تا بهشت خویش را در آنجا بیابیم؟ چرا اساساً انسان ایرانی این‌چنین آموخته‌ی دل‌کندن شده است؟ مراد و مقصود این درسگفتار بررسی روان‌شناسانه‌ی مهاجرت یا دل‌کندن نیست بلکه پرسش اساسی این است که دل‌کندن و ترک موقعیت خویش به‌لحاظ پدیدارشناختی چگونه است؟ در این درسگفتار به‌جای پرسش از چیستی مهاجرت، ترک جا و موقعیت، به چگونگی و هستیِ ترک‌کردن خواهیم پرداخت. یکی از پدیدارهای آشکارشده‌ی ناظر بر این پرسش این است که وقتی سودا یا ایده‌ی پیشرفت سلطه پیدا می‌کند و همه‌ی روابط به قول مارکس به نسبت سود-منفعت فردی تقلیل می‌یابد، نیهیلیسمی برملا می‌شود که ناگزیریم به‌سوی لایه‌های پنهان و پوشیده‌ی آن برویم.

بنابرین باید پرسید تعلق و نسبت نداشتن چگونه پدیده‌ای است و در نسبت با سودای پیشرفت چگونه بر ما آشکار می‌شود؟ انسان کنونی چه نسبتی با دیگران، چیزها، مکان و پاتوس خویش دارد که این‌چنین تمنای دل‌کندن دربرش می‌گیرد تا راهی فانتزی بهشت‌گونه‌ی خویش شود؟ اساساً چگونه تفکری (لوگوسی) سلطه پیداکرده که این‌چنین پدیداری را رقم می‌زند؟ بنابراین در این درسگفتار دل‌کندن و ترک وضعیت را به‌لحاظ پدیدارشناختی از منظر در-‌جهان-بودگی و مکان‌مندی هایدگری و با تاکید بر الیناسیون مارکس می‌کاویم تا وجوه پنهان چنین واقعه‌ای در اینجا و اکنون آشکار شود.

همچنین در این دوره به مفهوم سکناگزیدن و تعلق‌داشتن در اندیشه‌ی هایدگر خواهیم پرداخت و در این راه به مفاهیم پایه‌‌ای‌تری، اعم از سوژه‌ی منزوی و دازاین، دل‌مشغولی به چیزها، دل‌نگرانی نسبت به نگرانی انسان‌ها، مکان‌مندی و سلطه‌ی تکنیک-گشتلی‌شدن جهان خواهیم پرداخت. همچنین تلاش می‌کنیم از نظرگاه مارکس در کتاب مسأله‌ی یهود، و ایده‌ی او مبنی بر اینکه «پول، تمام خدایان انسان را به پستی می‌کشاند و آنها را به کالا تبدیل می‌کند ... و از این‌رو همه‌ی جهان، انسان و طبیعت را از ارزش‌های ویژه‌ی خود تهی می‌کند» به سراغ مفاهیم هایدگری مذکور ‌برویم و چگونگی بی‌نسبتی و بی‌خانمانی انسان معاصر را بکاویم.

جلسه‌ی اول: سوژه‌ی منزوی و دازاین
در بند ۲ از هستی ‌و زمان هایدگر، انسان از سوژه‌ی مدرن دکارتی به دازاین بدل شده است. هایدگر سوژه‌ی دوران مدرن را نقد می‌کند و به ‌جای آن واژه‌ی دازاین را به‌کار می‌برد. در واقع دازاین، در-جهان-بودگی است و نمی‌تواند به ‌طور جدا از جهان و چیزها به‌سر ببرد: انسان همواره در جایی، و در نسبت با چیزها و انسان‌های دیگر به‌سر می‌برد. نزد هایدگر دیگر از آن فرد منزوی دکارتی که اراده‌مندانه جهان بیرون را به سلطه می‌کشید خبری نیست، و هم ازین روست که دازاین نسبت‌مندی است.

از طرفی طبق آموزه‌ی مارکسی در مسأله‌ی یهود، انسان در صورت پرداختن به صرف منافع فردی خویش، نسبت‌های اگزیستانسیال خویش را از کف می‌دهد و دچار موقعیت انزوا و فردگرایانه‌ای می‌شود که دیگری را دشمن-دیگری و غیر خویش می‌بیند. پس این امکان هست که با درنظرگرفتن مفاهیم هایدگری دازاین و در-جهان-بودگی دازاین بتوان دوباره به مفاهیم مارکسی منافع، منافع فردی و جمعی اندیشید و لحظه‌ی فراروی از انزوای فردگرایانه را متصور شد.

جلسه‌ی دوم: دل‌مشغولی به چیزها و دل‌نگرانی نسبت به انسان‌ها
از آنجا که دازاین در-جهان-بودگی است، هرگز در جدایی از جهان به‌سر نمی‌برد (سوژه-ابژه). از طرفی او در نسبت با چیزها و دل‌مشغول آنهاست، بنابرین چیزها همواره در درون بافتی ارجاعی معنا می‌یابند. همچنین دازاین در نسبت با دیگر انسان‌ها و دل‌نگران و تیمارخوار آنهاست، اصلا از دیگر‌ان منفرد و جدا نیست و در همبودی Mitsein زندگی می‌کند. بنابراین گفتمان‌هایی که انسان را تنها و بی‌نسبت با دیگران تلقی می‌کنند در واقع بر طبل بی‌نسبتی و منافع فردی صرف می‌کوبند، و ماحصلی مگر زیستن در انزوا و خشونت ندارند.

جلسه‌ی سوم: مکان‌مندی دازاین و مکان
در بند ۲۴ از هستی و زمان، هایدگر نه مکان را در سوژه می‌داند و نه جهان را در مکان. بلکه در-جهان-بودنِ دازاین‌گانه است که مکان را گشوده می‌دارد. بنابراین ما سوژه‌ی بدوا بی‌جهان نداریم که بعدا مکانی از خود صادر کند. بنابراین مکان‌مندی و نسبت‌مندی فقط بر بنیاد جهان کشف‌شدنی است و در واقع برساخت جهان است. همان‌طور که هایدگر نیز به رابطه‌ی میان شهر (پولیس یونان) و هستی می‌پردازد در اینجا نیز باید در کنار مسأله‌ی مکان، به موضوع پولیس به‌معنای Ort-schatf یعنی جایی برای سکنا و مجال بروزیافتن بپردازیم تا روشن شود که دازاین مکان‌مند و در نسبت با پولیس، در صورت تقلیل یافتن به جهان و پیرامونی مبتنی بر منافع فردی و دایره‌ی تنگ مکانِ منفعت‌مدار، به راسیویی دچار بی‌نسبتی و بی‌خانمانی تبدیل می‌شود.

جلسه‌ی چهارم: سکناگزیدن، تفکر
تفکر و ساختن بنا هیچ‌کدام از سکناگزیدن گریزی ندارند. در واقع انسان امروز سکناداشتن و تعلق را متأخر بر ساختن و در پولیس سرپناهی داشتن تلقی می‌کند، در صورتی‌که برعکس است. موضوع اصلی این است که بشر مدرن تحت سلطه‌ی عقل راسیویی است و به جهان چون منبع می‌نگرد. چنین سلطه‌ای دیگر ساحت‌ها و نسبت‌های اگزیستانسیال را نیز فروبسته می‌کند و نتیجتا انسان با از دست دادن سکنا، امکان تفکر را نیز از دست می‌دهد. در واقع عقل راسیویی محاسبه‌گر و بی‌تاریخ او را بی‌خانمان می‌کند و از این راه مجال هر نوع تفکر کردن، ‌بروز دادن و نسبت‌داشتنی را منتفی می‌کند.

فلورا عسکری‌زاده متولد شیراز در سال ۱۳۶۰، فارغ‌التحصیل دکتری فلسفه‌ی تربیت از دانشگاه تهران است. او تز دکترایش را درباره‌ی پدیدارشناسی بیلدونگ از منظر هایدگر نوشته و از سال ۱۳۸۹ در دانشگاه‌های مختلف از جمله دانشگاه تهران، در حوزه‌ی فلسفه‌ی قاره‌ای با تأکید بر هایدگر و متفکران چپ نو، مشغول به تدریس بوده است. برخی پژوهش‌های او در حوزه‌ی اندیشه‌ی هایدگر، به فارسی و انگلیسی و به صورت مقاله در نشریات مختلف چاپ شده است. همچنین از او ترجمه‌ی کتاب‌های سیاست، بت‌وارگی و حقوق بشر از مایکل ایگناتیف، بحران‌های جمهوریت از هانا آرنت، پدیدارشناسی تربیت از دال‌آلبا، بازجست‌های تربیتی مارتین هایدگر از استفان هاج، و یکی از مهم‌ترین تفاسیر هستی و زمان هایدگر با عنوان «سوژه و دازاین» از ویلهلم فون‌هرمان (برگردان از زبان آلمانی) به چاپ رسیده است. اکنون نیز علاوه بر تدریس و پژوهش در حوزه‌ی پدیدارشناسی، ترجمه‌ی اثری درباره‌ی «دازاین دانشجو و معلم» را در دست دارد.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
درس‌گفتاری درباره‌ی کوارتت‌های موتزارت؛
جابه‌جایی تا فراز روشنگری
به‌هدایت آروین صداقت‌کیش
طول دوره: ۶ جلسه‌ی ۲ ساعته

توضیح بیشتر👇
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار ( آفلاین)
درس‌گفتاری درباره‌ی کوارتت‌های موتزارت؛
جابه‌جایی تا فراز روشنگری
به‌هدایت آروین صداقت‌کیش
طول دوره: ۶ جلسه‌ی ۲ ساعته

کوارتت‌های موتزارت در عصری پدیدار شدند که روشنگری در اوج خود بود. آهنگساز آنها، همچون یکی از شمایل‌های تابان خصایص فکری و بعضی از جنبه‌های انقلابی فرهنگی آن عصر شناخته می‌شود. آثار او و زندگی حرفه‌ایش نه تنها رد و نشان جابه‌جایی‌های بزرگ این عصر نوینِ اندیشه و هنر را دارند بلکه خود در شکل دادن به آنها نقشی بس موثر بازی کرده‌اند.
 
از جابه‌جایی مرکز ثقل خلاقیت‌های موسیقایی از ایتالیا به جهان آلمانی‌زبان (از جنوب به مرکز اروپا) گرفته تا گسستن قطعی پیوند موسیقی کلاسیک از مواد و مصالح مذهبی، و باز تا  دگرگونی‌های مهم در استقلال موسیقی‌دان بورژوا از ولی‌نعمتان دین‌کار یا تاج‌دار و کارفرمایان اشرافی، همه و همه بر چهره‌ی آثار موتزارت نقشی باقی گذاشته‌اند. افزون بر اینها باید تحول فرم کوارتت از شکل‌های اولیه (خواه موسیقایی خواه در پیوند با روندهای اجتماعی و فکر) تا یکی از درخشان‌ترین ستیغ‌ها و رسیدن مکتب اول وین به اوج خود را هم در نظر گرفت.

این همه را بهتر و روشن‌تر از هر جای دیگر در تحلیل و واکاوی کوارتت‌های زهی موتزارت می‌توان یافت. زیرا در آن آثار همه‌ی این نیروها یا کنش‌های درحال شکل‌گیری یا فرازنده در هیأت ماده‌ی موسیقایی متجسد شده است.
 
آروین صداقت‌کیش (تهران ۱۳۵۳)، مؤلف، پژوهش‌گر و منتقد موسیقی، نویسنده‌ی مقالات متعدد به زبان فارسی و انگلیسی است. او عضو شورای نویسندگان یا مشاور علمی چندین نشریه‌ی تخصصی و پژوهشی درزمینه‌ی هنر و موسیقی از جمله فرهنگ و آهنگ، گفتگوی هارمونیک، آیینه‌ی خیال، کتاب سال شیدا، دوفصلنامه‌ی پژوهشی مهرگانی و فصلنامه‌ی تخصصی زنگار بوده است و همچنین با دیگر نشریه‌های تخصصی یا پژوهشی حوزه‌ی موسیقی و موسیقی‌شناسی همچون هنر موسیقی، گزارش موسیقی و فصلنامه‌ی ماهور همکاری مستمر دارد. از او تاکنون کتابی با عنوان «درس‌گفتارهای نقد موسیقی» منتشر شده است که درس‌نامه‌ی یک ترم تدریس در «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» در سال ۱۳۹۱-۱۳۹۲ است.

وی همچنین داور یا عضو کمیته‌ی علمی رویدادها یا رقابت‌های متعددی مانند «جشنواره‌ی وبلاگ‌ها و وب‌سایت‌های موسیقی ایران» (سه دوره)، «کتاب سال خانه‌ی موسیقی» (دو دوره)، کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، SIMF  ۲۰۱۸، جشنواره‌ی بین‌المللی موسیقی شیراز (اپوس ۲ بتهوون)، ۲۷امین جشنواره‌ی ملی کتاب سال دانشجویی، ۳۶امین جشنواره‌ی موسیقی فجر بوده است. عمده حوزه‌های مطالعاتی و کار فکری او را نقد موسیقی و فلسفه‌ی نقد معاصر، نظریه‌ی موسیقی، تجزیه‌وتحلیل موسیقی با گرایش به موسیقی کلاسیک ایرانی معاصر (سده‌ی ۱۴ خورشیدی) و موسیقی کلاسیک آوانگارد غربی (سده‌ی ۲۰-۲۱ میلادی) و مسائل فرهنگی-اجتماعی-تاریخی پیوسته با آنها تشکیل می‌دهد.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
درآمدی بر فلسفه‌ی سیاسی تحلیلی؛‌ مفاهیم کلیدی
۲- عدالت و اقتدار سیاسی
به‌هدایت امید کریم‌زاده
طول دوره: ۶ جلسه‌ی ۲ ساعته

توضیح بیشتر👇
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
درآمدی بر فلسفه‌ی سیاسی تحلیلی؛‌ مفاهیم کلیدی
۲- عدالت و اقتدار سیاسی
به‌هدایت امید کریم‌زاده
طول دوره: ۶ جلسه‌ی ۲ ساعته

در این دوره به معرفی مهم­ترین نظریه­ ها و مفاهیم درباره‌ی عدالت و اقتدار سیاسی می‌پردازیم. بحث­های مربوط به چیستی عدالت و چگونگی تحقق آن، تنش میان آزادی و عدالت، حدود و معقولیت بازار آزاد و امکان دستیابی به عدالت در آن، و لزوم یا عدم لزوم دخالت دولت در توزیع خواسته­های اجتماعی از مهم­ترین و مناقشه­برانگیزترین مسائل فلسفه‌ی سیاسی معاصر در سنت تحلیلی بوده است.
 
 در جلساتی که درباره‌ی عدالت سخن می­گوییم موضوع بحث را به تنش­ها و تفاوت‌های نظریه­های عدالت رالز (Rawls) و نوزیک (Nozick) اختصاص خواهیم داد. ابتدا این نظریه­ها را به گونه­ای فشرده اما حتی­الامکان دقیق معرفی خواهیم کرد و سپس خواهیم کوشید شباهت­ها و تفاوت­های آن دو را با ارجاع به مبانی فکری هریک توضیح دهیم. فهم درست مواضع این دو فیلسوف سیاسی زمینه را برای پاسخ دادن به برخی از مسائلی که بالاتر مطرح کردیم، آماده می­کند.

بخش دوم دوره به معرفی مفهوم اقتدار سیاسی (Political Authority) اختصاص خواهد داشت. در این بخش پس از ایضاح مفهوم اقتدار سیاسی و تفاوت آن با سایر مفاهیم اقتدار در دوران جدید، برخی نظریه­های اصلی اقتدار سیاسی را به اجمال معرفی خواهیم کرد و سپس می­کوشیم مفهوم Public Reason را که مهم­ترین بحث­های مربوط به اقتدار سیاسی در دوران جدید حول­و­حوش آن شکل گرفته است، تا حدودی روشن کرده و برخی از مشکلات نظری آن را توضیح دهیم.

جلسه‌ی ۱: 
-   نظریه‌ی عدالت رالز: عدالت توزیعی
جلسه‌ی ۲:
-   رالز و منتقدانش: Libertarians, Communitarians, …
جلسه‌ی ۳:
-   نظریه‌ی سیاسی نوزیک: عدالت در بستر حقوق طبیعی
جلسه‌ی ۴:
-   نوزیک و منتقدانش: نقد نظریهٔ استحقاق نوزیک (Entitlement Theory)
جلسه‌ی ۵:
-   اقتدار سیاسی در فلسفه‌ی سیاسی جدید
جلسه‌ی ۶: 
-   نظریه‌ی Public Reason و نقد آن

برخی منابع:
 
-A theory of Justice-John Rawls
-State, Anarchy and Utopia-Robert Nozick
-Rawls-Samuel Freeman
-John Rawls and a Theory of Justice-Thomas pogge
-The Cambridge Companion to Nozick's 'state, Anarchy and Utopia'-Bader & Meadowcroft
-State, Anarchy and Utopia: An Advanced Guide-Lester Hunt
-The Routledge Handbook of Libertarianism-Brennan, van der Vossen and Schmidtz
-The Oxford Handbook of Political Philosophy-David Estlund
-Self-ownership, Freedom and Equality-G. A. Cohen
-Rescuing Justice and Equality-G. A. Cohen
-Justice for Hedgehogs-Ronald Dworkin
-The Feminist Critic of Liberalism-Marta Nussbaum
-What is Political Philosophy-Charles Larmore
 
امید کریم زاده فارغ التحصیل کارشناسی ارشد فلسفه در گرایش منطق از دانشگاه علامه‌ی طباطبایی و دکترای فلسفه‌ی تحلیلی از پژوهشگاه دانش‌های بنیادی است. او برای آماده‌سازی پایان‌نامه‌ی دکتری خود تحت عنوان «معرفت­شناسی اختلاف­نظر: نقد یکتایی و مصالحه­ گرایی» یک سال و نیم  را در دانشگاه­های راتگرز و ییل در ایالات متحده‌ی آمریکا گذراند و مدتی در آنجا به تحقیق و تدریس نیز مشغول شد، در بازگشت به ایران به عضویت هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی درآمد و تاکنون در این دانشگاه به تدریس مشغول بوده است. از حوزه‌های پژوهشی او علاوه بر معرفت­شناسی تحلیلی، می‌توان به فلسفه‌ی سیاسی، فلسفه‌ی اخلاق و فلسفه‌ی ذهن نیز اشاره کرد که در آنها به تدریس دانشگاهی نیز اشتغال دارد. از دیگر علائق جدّی او مارکسیسم تحلیلی است، به ویژه پژوهش­هایی که فیلسوفان تحلیلی معاصر درباره‌ی اقتصاد سیاسی و نظریه‌ی تاریخ مارکس عرضه کرده‌اند. او تا به امروز مقالات گوناگونی در مجلات علمی-پژوهشی داخلی و بین­المللی منتشر کرده است و همچنین دو کتاب ترجمه و نخستین کتاب تألیفی او با عنوان «معرفت‌شناسی اختلاف نظر» از سوی انتشارات هرمس در دست انتشار است.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
سایت: www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school
کانال یوتیوب:Bidar School
آدرس: مدرسه‌ی بیدار، خیابان نجات الهی، کوچه‌ی نوید، پلاک ۴، طبقه‌ی همکف شرقی
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
درباره‌ی سیاست استتیک:
۲- حس‌پذیری رنج
به‌هدایت مهسا اسداله‌نژاد
طول دوره: ۷ جلسه‌ی ۲ ساعته

توضیح بیشتر👇
@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
درباره‌ی سیاست استتیک:
۲- حس‌پذیری رنج
به‌هدایت مهسا اسداله‌نژاد
طول دوره: ۷ جلسه‌ی ۲ ساعته

تئودور آدورنو در درس‌گفتارهایی درباره‌ی فلسفه‌ی اخلاق (۱۹۶۳) از ملاقاتی با افسری از ارتش آلمان می‌نویسد که در تلاش برای ترور هیتلر مشارکت داشت. از انگیزه‌ی افسر سؤال پرسیده می‌شود. افسر پاسخ می‌دهد که دیگر نمی‌توانست در آن موقعیت زندگی کند. آدورنو می‌نویسد به باور او در این کنش مقاومت، در این واقعیت که چیزها دیگر تحمل‌پذیر نیستند و تو خود را ملزم می‌دانی، فارغ از آن‌که چه نتایجی برای خودت و احتمالاً دیگرانی چون تو به همراه می‌آورد، آنها را تغییر دهی همان دقیقه‌ای هست که ناعقلانیت یا بهتر بگوییم وجهِ ناعقلانیِ کنش اخلاقی سروکله‌اش پیدا می‌شود: دقیقه‌ای که مقاومت خودش را در آن می‌یابد. از دید آدورنو ناعقلانیتِ کنشِ مقاومت در این است که تصمیمِ افسرِ ارتش در زنجیره‌ی علی حوادث خانه ندارد و صرفاً یک «تکانه‌» است. هر تکانه و ضربه‌ای «فراذهنی و معنایی‌ست. فراسویِ حوزه‌ی آگاهی می‌رود؛ حوزه‌ای که تکانه را {هم} این‌همان می‌کند». تکانه تکین و ناعقلانی باقی می‌ماند.

همانطور که در دوره‌ی پیش دیدیم، امر مطلقِ کانتی امکان‌بخش کنش اخلاقیِ خودآیین بود. قوه‌ی حکم تأملی نیز قرار بود تا در مواجهه با هنر استتیک به آشکارگیِ توان اخلاقی‌ عمل‌کردن بینجامد. امر مطلق اما برای آدورنو به‌طور پیشینی استوار نمی‌شود، بلکه مبتنی‌ست بر تجربه‌ی تاریخی رنج. هم‌چنین نه دلیل غایی‌ست و نه امری نامشروط؛ بلکه به وجود عینی رنج و واقعیتی که آن را ایجاد کرده، بستگی دارد. رنج در مقامِ امر مطلق نیرو وارد می‌کند، نیرو برای آزادانه و خودآیین عمل‌کردن.

آدورنو دربرابر نظریه‌یِ عقلانیِ خودآیین‌شدن و بیرون‌آمدن از چترِ سلطه، از نظریه‌ی استتیکیِ خودآیین‌شدن دفاع می‌کند. قلمرو استتیکی یعنی همان‌جایی که نیرویِ حس‌پذیری می‌تواند فعال شود، تکانه می‌تواند ایجاد گردد، رنج می‌تواند سخن بگوید و حقیقت زیر بارِ آگاهی این‌همان‌ کننده خاک نمی‌خورد. در زمانه‌ی غلبه‌ی صنعتِ فرهنگ که تمامیِ کدهایِ فعال‌کردنِ حس‌پذیریِ انسانی تصاحب‌ شده‌اند، آیا هنوز می‌توان قلمرویی استتیکی، فی‌المثل در ادبیات، در هنر و شاید در جاهایِ دیگر، یافت که قسمی رهایی را ممکن کند؟

در این دوره تلاش می‌کنیم مسیری از نظریه‌ی استتیکِ تئودور آدورنو ترسیم کنیم که در مصاف با نظریه‌ی کانت (و دیگر فلاسفه‌یِ پساکانتی) به شکلِ دیگری از خودآیینی می‌اندیشد. هرچند هم‌چنان خودتعین‌بخشیِ خودآیین در افق‌اش قرار دارد، اما برای خودآیینی وجهِ متافیزیکیِ مثبتِ علَی قائل نمی‌شود. این رنج است که موجب حرکت است. آیا رنج می‌تواند ما را به مقاومت دربرابر نیروهایی که خودآیین‌شدن ما را ناممکن می‌کنند، فرا بخواند؟ آیا رنج هنوز هم حس می‌شود؟‌
 
جلسه‌ی اول و دوم: دیالکتیک منفی هم‌چون قسمی از زندگی
 
جلسه‌ی سوم: صنعت فرهنگ و قاب‌بندیِ امر محسوس
 
جلسه‌ی چهارم: محتوای حقیقیِ هنر، نفی شباهت و انکار تفسیر
 
جلسه‌ی پنجم: توپوگرافی منفیت؛ امر زشت، امر زیبا، امر والا
 
جلسه‌ی ششم: خودآیینی استتیکی در مصاف با خودآیینی عقلانی
 
جلسه‌ی هفنم: وعده‌ی گذرایِ هنر: نجات استتیکی و عدالت ترمیمی

مهسا اسداله‌نژاد، متولد ۱۳۶۹، دانش‌آموخته‌ی دکتریِ جامعه‌شناسی سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس است. عنوان پایان‌نامه‌ی ارشد او «تخیل و امکان نقد واقعیت عینی؛ مطالعه‌ی موردی هانری کربن و استلزامات سیاسی و اجتماعی عالم مثال» نام داشت. او در این پایان‌نامه به دنبال آن بود تا نشان دهد که چگونه تخیل فعال در سنتِ فلسفه‌ی اسلامی (عالم مثال) به واقعیت‌گریزی اجتماعی و سیاسی منتهی می‌شود و در ازایِ این واقعیت‌گریزی چه جهان سیاسی-اجتماعیِ‌ِ باطنی‌گرایی خلق می‌کند. او در پایان‌نامه‌ی دکتری به مطالعه‌ی تاریخ شکل‌گیری دولت جمهوری اسلامی، از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸، پرداخته است. در دوره‌ی کلی‌ای که در موسسه‌ی بیدار قرار است برگزار شود، بازگشتی به بحث تخیل صورت می‌گیرد. این بار اما مسئله این است که تخیل فعالِ انتقادی چگونه می‌تواند به سیاستی انتقادی، و نه سیاستی باطنی‌گرا،  منجر شود. در واقع تخیل که نقش بسیار مهمی در ساختِ استتیکی جامعه ایفا می‌کند، چطور می‌تواند سیاستی انتقادی پیش بکشد. حوزه‌ی مطالعاتی و نوشتاری او اندیشه‌ی سیاسی، اندیشه‌ی انتقادی و تاریخ معاصر ایران است.

لطفا در صورت تمایل به شرکت در این دوره‌‌، از طریق یکی از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید.
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
نگاهی به تحول فقر و سیاست‌های فقرزدایی در ایران امروز
به‌هدایت کوثر کریمی‌پور
طول دوره: ۴ جلسه‌ی ۲ ساعته

@bidarschool
@bidarcourses

درسگفتار (آفلاین)
نگاهی به تحول فقر و سیاست‌های فقرزدایی در ایران امروز
به‌هدایت کوثر کریمی‌پور
طول دوره: ۴ جلسه‌ی ۲ ساعته

چرا فقر مطلق در سال‌های اخیر در کشور افزایش یافته‌است؟ در فضای بحران‌زده‌ی دهه‌ی سوم قرن جدید، تحریم‌، رکودهای اقتصادی پی‌در‌پی، کاهش اعتماد عمومی به دولت، افزایش ناآرامی‌ها و اعتراضات، و تغییرات اقلیمی، در کنار عدم توانایی نظام رفاهی کشور در تاب‌آور کردن اجتماعات محلی برای مقابله با این بحران‌ها، سهم بزرگی در افزایش نرخ فقر مطلق در ایران داشته‌اند. هم‌اکنون، بسته به نحوه‌ی محاسبه در ایران بین ۲۳ تا ۳۰ میلیون نفر در فقر مطلق  و بیش از ۵۰ میلیون نفر زیر خط کفاف زندگی می‌کنند. همچنین یک میلیون سالمند، ۲/۴ میلیون کودک زیر شش سال و ۴ میلیون کودک شش تا هیجده سال در کشور در سه دهک اول درآمدی هستند و تحت پوشش هیچ یک از نهادهای مساعدتی (کمیته‌ی امداد یا بهزیستی) قرار ندارند. پاسخ به سؤال مطرح شده می‌تواند در چهار ساحت، که البته تحلیل جزیره‌ایِ اثرشان بر فقر ناممکن است، بگنجد: ساحت‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی-اجتماعی و اجرایی. در این دوره ضمن تحلیل فقر به عنوان پدیده‌ای پیچیده و کلیتی به هم پیوسته، تمرکز را بر ساحت اجرا خواهیم گذاشت.

امروزه دستگاه‌های متعددی در ایران، به صورت مستقیم و غیرمستقیم به حمایت اجتماعی از افراد و گروه‌های اجتماعی فقیر و آسیب‌پذیر و مناطق محروم پرداخته و در این راستا سیاست‌گذاری می‌کنند. به طور مثال، وزارت اقتصاد در پی تک‌رقمی کردن تورم است، سازمان برنامه و بودجه برنامه‌هایی برای رشد اقتصادی ۵ درصد و بیکاری زیر ۱۰ درصد دارد، وزارت رفاه برنامه‌ی ایجاد سالانه یک میلیون شغل پایدار و اشتغال عمومی فارغ‌التحصیلان را پی گرفته است، کمیته‌ی امداد و بهزیستی در پی گسترش پوشش و افزایش کفایت خدمات ارائه شده هستند، سازمان هدف‌مندی به دنبال افزایش پرداخت‌های نقدی به خانوارهای آسیب‌پذیر است، بانک مرکزی افزایش دسترسی دو دهک پایین به تسهیلات قرض‌الحسنه را پیگیری می‌کند، وزارت‌های بهداشت و آموزش و پرورش برنامه‌های متعددی برای رفع فقر بهداشت، سلامت و آموزش را در دست اجرا دارند، وزارت کشور به سامان‌دهی اتباع فاقد هویت می‌پردازد، و همچنین در کنار وزارت راه و شهرسازی در حال اجرای طرح‌هایی برای سامان‌دهی سکونت‌گاه‌های غیررسمی است.

در این میان، نهادهای حاکمیتی نیز، همچون ستاد اجرایی فرمان امام و بنیاد مستضعفان، به طور جداگانه به اجرای طرح‌های متعددی در راستای فقرزدایی می‌پردازند. فهرست دستگاه‌های مشارکت‌کننده در برنامه‌های فقرزدایی و تاب‌آورسازی اما از این نیز فراتر می‌رود و شامل دستگاه‌هایی چون معاونت امور زنان، سازمان امور شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، بنیاد شهید و امور ایثارگران، بنیاد مسکن، و وزارت ورزش و جوانان نیز می‌شود. جدا از دستگاه‌های مرتبط، انواع یارانه‌های نقدی و کالابرگ‌ها، و از آن کلان‌تر، آن‌چه اخیراً با عنوان بحث‌برانگیز «یارانه‌ی پنهان» بر زبان‌ها افتاده، نیز به صورت بالفعل یا بالقوه، بخشی از نظام فقرزدایی کشور را تشکیل می‌دهند.
 
در این درسگفتار، در چهار جلسه افزایش فقر مطلق در ایران معاصر را بررسی می‌کنیم. ابتدا با رویکردی انتقادی نگاهی به چگونگی پایش فقر در دهه‌های بعد از انقلاب انداخته و با تکیه بر تحلیل‌های عمدتا کمی موجود نشان می‌دهیم نرخ فقر مطلق و توزیع آن در ایران چه تغییراتی کرده است. پس از آن، در جلسه‌ی دوم، نگاهی گذرا به تاریخچه‌ی نهادهای دولتی و فرادولتی مرتبط با حوزه‌ی فقر می‌افکنیم و تلاش می‌کنیم نقشه‌ای از ذی‌نفعان حوزه‌ی فقر در ایران امروز ترسیم کنیم. در این نقشه نگاهی هم به عدد و رقم‌های بودجه‌ای خواهیم انداخت تا ببینیم کدام سازمان و کدام‌یک از ابعاد فقر چندبعدی، چه مقدار از بودجه‌ی عمومی دولت را به خود اختصاص می‌دهند.

در جلسه‌ی سوم، پدیده‌ی «یارانه‌ی پنهان» و طرح‌هایی را که در راستای بازتوزیع این ثروت، به خصوص با رویکرد فقرزدایی، در سال‌های اخیر ارائه شده تحلیل می‌کنیم. در آخرین جلسه، در گفتگو و مشارکت با یکدیگر و بر اساس آن‌چه در سه جلسه‌ی اول مرور شد، به این می‌پردازیم که در جایگاه‌هایی چون سیاست‌گذار، قانون‌گذار، پژِوهش‌گر، فعال اجتماعی، فعال رسانه‌ای، یا خیّر و نیکوکار چگونه می‌توان به کاهش فقر و افزایش تاب‌آوری اجتماعات محلی اندیشید و در راستای آن قدم برداشت. 
 
👇
شماره‌ی تماس و واتس اپ: ۰۹۳۸۱۳۶۰۶۹۴
۰۲۱-۸۸۸۹۱۸۴۳
www.bidar.school
ایمیل: institutebidar@gmail.com
تلگرام: t.me/bidarschool
اینستاگرام: bidar.school

@bidarschool
@bidarcourses

درمورد مدرس👇

کوثر کریمی‌پور فارغ‌التحصیل دکتری جامعه‌شناسی از دانشگاه مک‌مستر و پسادکتری شبکه‌های پیچیده و علمِ داده‌ی اجتماعی از دانشگاه شهید بهشتی است. او در سال‌های اخیر بر مطالعه در حوزه‌ی فقر و سیاست‌گذاری متمرکز بوده است و از سال ۱۳۹۸ تاکنون، در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان برنامه و بودجه‌ی کشور مشغول به تحقیق بوده است. ترسیم نقشه‌ی فقر در ایران، راه‌اندازی پنجره‌ واحد رفاه اجتماعی، و ایجاد هماهنگی میان ذی‌نفعان این حوزه از طریق تسهیل گفتگو برای شکل‌گیری نهاد اجماع‌ساز، از جمله فعالیت‌هایی است که در همکاری با این نهادها به انجام می‌رساند.

@bidarschool
@bidarcourses