ICT Week’ka ro‘yxatdan o‘tish boshlandi. U yerga nima uchun borish kerak

23-26-sentyabr kunlari ICT Week Uzbekistan haftaligi bo‘lib o‘tadi.

Ilgari barcha tadbirlar O‘zekspomarkazda o‘tkazilardi, ammo so‘nggi yillarda ular CAEX va Raqamli texnologiyalar vazirligi (IT Park) binosiga ko‘chdi.

U yerga nima uchun borish kerak

Tashrif buyurish yoki ishtirok etish uchun bir nechta sabablar bor.

⏺ Birinchidan, xalqaro aloqalar o‘rnatish.

50 dan ortiq mamlakatdan 20 ming ishtirokchi, yuzlab startaplar va kompaniyalar tashrif buyurishi kutilmoqda.

Agar yangi bozorlarga chiqish yoki hamkorlar topish kerak bo‘lsa, bu ularning o‘zlari Toshkentga keladigan noyob imkoniyatlardan biridir.

⏺ Ikkinchidan, bilim almashish.

Hafta davomida autsorsing va IT-xizmatlar eksporti bo‘yicha sammit, Game GAP (o‘yin ishlab chiqaruvchilar hamjamiyati uchun maydoncha), startaplar va venchur fondlari sammiti hamda boshqa tadbirlar o‘tkaziladi.

⏺ Uchinchidan, hafta doirasida Global Startup Awards’ning mintaqaviy finali bo‘lib o‘tadi.

Bu xalqaro ro‘yxatga kirish va mintaqadan tashqaridagi investorlar e’tiborini jalb etish imkoniyatidir.

Umuman olganda, ICT Week bir necha kun ichida O‘zbekiston IT-sektorining qay yo‘nalishda rivojlanayotganini: xizmatlar eksportidan tortib startaplar ekotizimini rivojlantirishgacha bo‘lgan jarayonlarni chuqurroq tushunish imkonini beradi.

Ya’ni, bu shunchaki "keldik, gaplashdik, ketdik" qabilidagi anjuman emas, balki butun sohaning ko‘zgusidir. Unda taqdimotlar, interaktiv tadbirlar, mahorat darslari, real holatlar tahlili o‘tkaziladi.

Agar IT sohasiga qiziqsangiz, bu uzoq safarlar va uzoq muzokaralarsiz ko‘plab ma’lumot to‘plash hamda aloqalar o‘rnatish uchun ajoyib imkoniyatdir.

Bundan tashqari, so‘nggi yillarda yaxshi an’ana shakllandi — yirik kompaniyalar ICT Week uchun muhim e’lonlarni tayyorlab kelmoqdalar.

O‘tgan yili, masalan, Yandex Ultima’ni ishga tushirdi, Alif esa turizm sohasidagi bo‘lib to‘lash xizmati haqida ma’lumot berdi. Shuningdek, bir nechta startaplar tadbir davomida investitsiya jalb qilishga erishdi.

Bu yil ham shunchalik samarali va mazmunli bo‘lishi kutilmoqda.

Batafsil ma’lumotni mana bu yerdan olishingiz, ro‘yxatdan o‘tishni esa — mana bu yerda amalga oshirishingiz mumkin.

@beshtorr

#texnologiyalar

🔥TBC Bank Group OLX Uzbekistonning nazorat paketini sotib olmoqda

Bitim quyidagicha tashkil etilgan: TBC Bank Group va Titan Investments xalqaro investitsiya xolding kompaniyasi qo‘shma korxona tashkil etdi.

Ushbu korxona OLX Uzbekistan’ning 100 foizini sotib oladi. TBC 50 foiz + 1 ta aksiyani (nazorat paketi), Titan Investments esa qolgan ulushni qo‘lga kiritadi.

Bitim tartibga soluvchi organlar tomonidan ma’qullangandan so‘ng, OLX TBC Uzbekiston ekotizimiga qo‘shiladi. OLX brendi saqlanib qoladi.

@beshtorr

#tbc #bitim #kompaniyalar

Nima uchun OLX egasini o‘zgartirdi, TBC nega uni sotib oldi va endi nima bo‘ladi

Xo‘sh, kechagi bitimga aniqlik kiritish vaqti keldi — bu O‘zbekiston biznesi uchun katta voqea bo‘lgani sababli, uni chuqurroq tushunishimiz kerak.

⏺ Avvalo, nima uchun OLX sotuvga qo‘yilganini ko‘rib chiqaylik.

O’zbekistondagi OLX 2015 yildan beri Prosus Niderlandiya kompaniyasiga tegishli bo‘lgan.

Barcha muvaffaqiyatli investorlar kabi, Prosus ham juda moslashuvchan — u doimiy ravishda turli bizneslarga kirib-chiqib turadi. Sotib oladi, sotadi va yana sotib oladi — strategiyasi shunaqa.

Masalan, bir necha yil oldin kompaniya OLX Hindiston va OLX Indoneziyani sotgan edi, endi esa navbat OLX O‘zbekistonga keldi.

Prosus bir necha oy davomida xaridor izlab, oxir-oqibat TBC Bank Group va Titan Investments qo‘shma korxonasini topdi.

⏺ Endi TBC ga o‘tamiz. Uning maqsadi oddiy va tushunarli — ekotizim.

OLX’da xaridorlar ham, sotuvchilar ham, bitimlar ham ko‘p. TBC’ning moliyaviy va to‘lov xizmatlari bu yerga ayni mos keladi.

Eng oddiy misol: kimdir OLX’da iPhone’ni sotuvga qo‘ydi. Kimdir boshqa sotib olmoqchi, lekin puli yetmayapti. Mana bu yerga "payme nasiya orqali bo‘lib to‘lashga sotib olish" tugmasini qo‘shish mumkin.

Bunday imkoniyatlar juda ko‘p: odamlar va kompaniyalar uchun kreditlar, sug‘urta, tahlil va boshqalar. Imkoniyatlar dengiz kabi cheksiz.

⏺ Albatta, OLX endi o’zgaradi.

TBC Bank, payme, TBC Sug‘urta, BILLZ, payme nasiya — bu xizmatlarning har biri OLX bilan uyg‘unlashadi. Ularning har biri OLX’ni yaxshilashi va qulayroq qilishi mumkin.

Endi OLX’dagi xaridorlar, sotuvchilar va kompaniyalar ko‘proq sotish, yanada foydaliroq xarid qilish va xavfsizroq bitimlar tuzish imkonini beruvchi yangi moliyaviy va to‘lov vositalariga ega bo‘ladilar.

Qisqasi, OLX’da uzoq vaqtdan beri talab qilinayotgan o‘zgarishlar yuz beradi, chunki TBC shunchaki mulkdorgagina emas, balki OLX’ning rivojlanishiga katta mablag‘ kiritadigan strategik investorga aylandi.

Olingan foydani O‘zbekistonga qayta investitsiya qilayotgani uchun TBC’ga respect. Shunaqa kompaniyalar ko‘paysin.

P.s. Bitim summasi oshkor etilmagan, lekin OLX’ning tushumi va foydasidan kelib chiqib, men kompaniyani $25-35 million atrofida baholagan bo‘lardim.

@beshtorr

#kompaniyalar #bitimlar #tbc #olx

Mana nima uchun pulni shunchaki dollarda saqlamaslik kerak

Bu yil g‘ayrioddiy — O‘zbekistonda doimo qimmatlashib borgan dollar arzonlashmoqda.

Hozirda banklar uni 12 300 so‘mdan sotib olmoqda, yaqindagina esa 13 000 so‘m edi.

Buning sababi oddiy:

⏺ bir tomondan, dollarning o‘zi zaiflashdi — uning global indeksi (DXY) yil boshidan beri taxminan 10-11 foizga pasaydi (AQSh iqtisodiyoti kutilganidek yaxshi o‘smayotgani tufayli);

⏺ boshqa tomondan, so‘m dollarga nisbatan qimmatlashdi, chunki bu yil O‘zbekistonga ko‘proq valyuta kirib kelmoqda (buning uchun mehnat muhojirlariga va oltinning yuqori narxlariga rahmat).

Natijada, hozirgi kurs 2023-yil oxiridan beri eng past darajada. O‘shandan keyin dollar sotib olganlar ayni paytda minusda.

Masalan, agar siz bir yil oldin dollar sotib olgan bo‘lsangiz va bugun uni sotsangiz, 3-5 foiz atrofida zarar ko‘rasiz.

Kimdir "Bu vaqtinchalik, odatda dollarda saqlash juda foydali" deb aytishi mumkin, lekin bu aslida unday emas.

2020-2024-yillarda O‘zbekistonda narxlar 63 foizga, dollar esa 36 foizga oshdi.

Ya’ni, dollar hatto inflyatsiyani qoplamadi, qandaydir foyda haqida gapirmasa ham bo‘ladi.

Agar pulni dollarda saqlamoqchi bo‘lsangiz, buni bankda amalga oshirganingiz ma’qul.

Valyuta omonatlari bo‘yicha foizlar uncha yuqori emas, ammo ular hech bo‘lmaganda pulingizni qadrsizlanishdan saqlashga yordam beradi.

Undan ham yaxshiroq usul — so‘mda omonat ochib, uni yopgandan so‘ng so‘mlarni dollarga almashtirish.

Shunday qilib yanada ko‘proq daromad olish mumkin. Bu haqda batafsil ma’lumot va aniq misol mana bu yerda keltirilgan edi.

Agar omonatlar yoqmasa, obligatsiyalar, oltin quymalari yoki boshqa turdagi aktivlarni ko‘rib chiqish kerak.

Eng muhimi, pulni naqd pul shaklida saqlash yaxshi fikr emasligini esda tutish lozim.

@beshtorr

#investitsiyalar

O‘zbekistondagi birinchi ML o‘quv markaziga qabul ketyapti. Dastur bepul

Hozirda Yandex ML School Uzbekistan — ML o’rganish bo‘yicha mamlakatdagi birinchi o‘quv markaziga qabul ketyapti.

Dastur ikki semestr davomida Toshkentda offlayn shaklda o‘tkaziladi. Haftalik yuklama 20-30 soat atrofida.

Nimani o‘rgatishadi:

⏺ matematika, statistika, chiziqli algebra;

⏺ machine learning, deep learning, NLP, LLMs, MLOps;

⏺ Yandex keyslarida amaliyot.

Dastur bepul. Barchasi ingliz tilida.

Arizalar 10-sentyabrgacha qabul qilinadi.

Tavsiya etaman, chunki O‘zbekistonda ML-muhandislari kam, oylik esa 15-40 million so‘m atrofida.

Batafsil: https://mlschool.yandex.uz/

@beshtorr

#texnologiyalar

O‘zbekistonda eng ko‘p yuklab olingan ilovalar. Endi boshqacha

Yanvardan boshlab kanalda har oy O‘zbekistonda eng ko‘p yuklab olingan ilovalar ro‘yxati e’lon qilinmoqda.

Bu odamlarni hozirda nima qiziqtirayotganini yaxshiroq tushunishga yordam beradi.

Ammo tez orada ma’lum bo‘ldiki, ro‘yxatning yuqori qismi deyarli har doim bir xil jahon gigantlaridan iborat — Instagram, WhatsApp, ChatGPT va boshqalar.

Zo‘r, lekin mahalliy bozorimizni ko‘proq o‘rgansak yaxshiroq bo‘lardi.

Shuning uchun endi reyting ikki qismga bo‘linadi:

⏺ birinchisi umumiy bo‘lib qoladi — dunyo trendlari O‘zbekistonga ta’sir qilayotgani yoki yo‘qligini bilish uchun;

⏺ Ikkinchisida esa faqat O‘zbekistonda va o‘zbekistonliklar uchun yaratilgan ilovalar bo‘ladi.

Natijada biz umumiy manzarani ham, milliy kompaniyalarning ahvolini ham ko‘rib turamiz.

Masalan, e’tibor bering, avgust oyi yakunlari bo‘yicha eng ko‘p yuklab olingan ilova imo bo‘ldi — biz xuddi 2015-yilga qaytgandekmiz )

Aslida, buning sababi juda oddiy — O‘zbekistondagi ko‘plab odamlarning Rossiyada ishlab yurgan qarindosh-urug‘lari bor.

Ilgari ular bilan Telegram yoki WhatsApp orqali gaplashsa bo’lardi, ammo avgust oyi o‘rtalarida Rossiya bu ilovalardagi video qo‘ng‘iroqlarni blokladi.

Odamlar o‘rinbosar ilova qidirib, imo borligini eslab, o‘sha yerga o‘tishdi.

Milliy ilovalar haqida gapiradigan bo‘lsak, Uzum Market ilgarigidek eng ko‘p yuklab olinayotgan ilova bo‘lib qolmoqda.

Bu yangilangan ko‘rinishdagi birinchi reyting bo‘lgani uchun, hozircha tahlil bo‘lmaydi, ammo sentyabrning yakunida qaysi ilovalar o‘sib borayotgani va qaysilari pasayib ketayotganini ko‘rib chiqamiz.

Stay tuned.

@beshtorr

#mobayl

Uy-joy bozori sovidi: xaridorlar uchun bu nimani anglatadi

Grafikka e’tibor bering — bu O‘zbekistonda ko‘chmas mulk narxining yildan-yilga qanday o‘sganini ko‘rsatadi.

Bunda ham yangi qurilishlar, ham eski uylar ko‘rsatilgan. Foizlar dollarda.

2023-yil yozidan 2024-yil bahorigacha g‘ayritabiiy yuqori raqamlar bo‘lgani aniq ko‘rinib turibdi.

2024-yilning yozida pasayish boshlandi va bu hozirga qadar davom etmoqda.

Qisqacha aytganda, xaridorlar soni kamayib, qurilishlar ko‘paydi. Natijada, bozor sovidi.

Bu xaridorlar uchun nimani anglatadi

Bu qanday xaridor ekaningizga bog‘liq.

⏺ Agar o‘zingiz uchun xarid qilmoqchi bo‘lsangiz, hozir qulay payt — narxlar o‘sishi deyarli to‘xtagan, tanlash imkoniyati keng, ipoteka kreditlari ko‘p (u bir yil ichida 36 foizga o‘sgan).

Ilgari kechikish qimmatga tushardi: 100 ming dollarlik uy bir yildan so‘ng 120 ming dollar va undan ham qimmatroq bo‘lishi mumkin edi.

Hozir vaziyat boshqacha, shuning uchun xotirjam holda tanlash, savdolashish, turli variantlarni izlash mumkin.

⏺ Agar investitsiya uchun bo‘lsa, vaziyat o‘zgacha.

Joriy yillik daromadlilik bilan "sotib olasan → tezda qayta sotasan → ko‘p pul topasan" modeli ishlamaydi.

Endi bu ko‘proq "sotib olasan → uzoq kutasan → balki pul toparsan" ko‘rinishiga keldi.

Ijara masalasida ham xuddi shunday: ilgari dollarda yiliga 8-9 foizgacha daromad olish imkoni bor edi, hozir esa atigi 3-4 foizga tushib qoldi.

Bu hatto valyuta omonatlaridan keladigan daromaddan ham kamroq (o‘rtacha 5 foiz).

Albatta, bularning barchasi "kasalxonadagi o‘rtacha harorat" kabi gap — eski kvartira bilan yangi binodagi pentxausning butunlay boshqa-boshqa narsa ekanligini yaxshi bilamiz. Ularning likvidligi va daromadliligi ko‘rsatkichlari mutlaqo farq qiladi.

Gap shundaki, O‘zbekiston ko‘chmas mulk bozori kamroq spekulyativ va ko‘proq tarkibiy tus oldi. Agar uy sotib olishni rejalashtirmoqchi bo‘lsangiz, buni e’tiborga olishingiz kerak.

@beshtorr

#bozor #kuchmasmulk

O‘zbekiston startaplari uchun Qozog‘istonga "yashil" yo‘lak ochildi

IT Park va Astana Hub "Market Entry" qo‘shma dasturini ishga tushirdi.

U Qozog‘istonga kengayishga tayyor bo‘lgan O‘zbekiston startaplari uchun mo‘ljallangan.

Agar startap bo‘lsa, unda ishtirok etishni tavsiya qilaman, chunki sharoitlar va imkoniyatlar zo’r:

⏺ trekerlar bilan ishlash, ekspertlar va mentorlar bilan maslahatlashish;

⏺ pilotlarni tayyorlash va ishga tushirishda qo‘llab-quvvatlash, mahsulotni mahalliy auditoriyada sinovdan o‘tkazish;

⏺ kompaniyani Astana Hub’da ro‘yxatdan o‘tkazish, soliq imtiyozlari va subsidiyalaridan foydalanish;

⏺ Qozog‘istonlik investorlar va venchur fondlari uchun taqdimot.

Dastur bepul va dekabr oyigacha davom etadi.

Bu vaqt davomida Qozog‘istonda bo‘lish kerak (tashkilotchilar ofis va yashash joyini taqdim etadi).

Arizalar 20-sentyabrgacha mana bu yerda qabul qilinadi.

Shunchaki Qozog‘istonga sayohat emas

IT Park va Astana Hub 2024-yilning kuzida o‘z sa’y-harakatlarini birlashtirishga qaror qilishdi. Shunday qilib, Central Asian Innovation Hubs paydo bo‘ldi.

Uning g‘oyasi ikki mamlakatni yagona mintaqa va yagona bozor sifatida taqdim etishdir — bu mahalliy startaplarni jahon bozorida targ‘ib qilishda samaraliroq bo‘ladi.

"Market Entry" dasturi bu jarayonning bir qismidir, chunki O‘zbekiston startaplari birinchi marta Qozog‘istonga "yashil" yo‘lakka ega bo‘lmoqda.

Shunday ekan, bu shunchaki Qozog‘istonga sayohat yoki bir martalik qo‘llab-quvvatlash emas, balki yangi bozorga chiqishning tayyor sxemasi.

Agar u ishlasa, xuddi shu mexanizmni boshqa mamlakatlarda ham qo‘llash mumkin bo‘ladi.

Olg‘a )

@beshtorr

#startaplar

🔥 Yandex O‘zbekistonda “Zapravkalar”ni ishga tushirdi. Bunaqasi bizda hali bo‘lmagan

“Zapravkalar” — bu yangi servis. Hozircha Yandex Go va Yandex Fuel ilovalarida ishlaydi, tez orada Yandex Xarita va Yandex Navigatorda ham paydo bo‘ladi.

Unda eng yaqin yonilg‘i shoxobchasini topish, narxlarni solishtirish va bevosita telefondan kontaktsiz to‘lash mumkin.

Hozircha servis Toshkent shahri va viloyatida, shuningdek Samarqand va Qashqadaryoda bor. Vaqt o‘tishi bilan hududlar soni kengayadi.

Videoda qisqacha ko‘rsatilgan: nafaqat shoxobchani, balki aniq kolonka, kerakli yoqilg‘i miqdori va to‘lov usulini tanlash mumkin.

Xizmatni o‘zingizga moslab sozlash ham mumkin. Masalan, sizga AI-95 kerak bo‘lsa, xaritada faqat shu benzin mavjud bo‘lgan shoxobchalar chiqadi.

Raqamlashtirish hamma narsani o‘zgartiradi 

Bungacha shoxobchalar va narxlarni kartalar, guruhlar yoki avtomobil ilovalaridan izlash, to‘lov uchun esa biror bank yoki fintex ilovasidan foydalanish kerak edi. 

Bu noqulay edi, ammo iloj yo‘q — O‘zbekistondagi yoqilg‘i quyish shoxobchalarini kimdir raqamlashtirishini kutishga majbur edik. 

O‘sha "kimdir" Yandex bo‘ldi. Bunga bir necha yillar ketdi, ammo endi O‘zbekistonda ham qidiruv, ham yoqilg‘i to‘lovini birlashtirgan ilova bor.

Buning natijasida kompaniyaning ekotizimi kengaydi.

Masalan, Yandex Plus foydalanuvchilari yoqilg‘i quyishda 8% gacha keshbek olishadi, Yandex Taxi haydovchilari esa ilova orqali to‘laganda 5% chegirma olishadi.

Masalan, Yandex Plus xarid qilganlar yoqilg‘i quyishda 8% gacha keshbek, Yandex Taxi hamkor haydovchilari esa ilova orqali to‘lov qilganda 5% chegirma olishlari mumkin. 

Ya’ni, hammasi o‘zaro bog‘langan: bir kompaniyaning xizmatlari bir-birini to‘ldirib, foydalanuvchilarga qo‘shimcha qulaylik beradi.

Yoqilg‘i quyish shoxobchalari egalari ham, avtomobil egalari ham bundan manfaatdor, chunki birinchilari yangi mijozlar oqimiga, ikkinchilari esa vaqt va mablag‘ni tejovchi xizmatga ega bo‘lishdi.

Bu O‘zbekistonda raqamlashtirish orqali takomillashtirish mumkin bo‘lgan sohalar hali ko‘pligining yaqqol misoli. Gap faqat kim birinchi bo‘lib buni sezib, ishga tushirishida.

P.S. Aytgancha, Yandex Go‘ga qo‘shilmoqchi bo‘lgan shoxobchalar qonuniy va shaffof ishlashi kerak.

Iqtisodiyot mana shunday qilib soyadan chiqariladi.

@beshtorr

#kompaniyalar #avto #yandex #fintex

Nima uchun O‘zbekistonda dollar pasaymoqda, narxlar esa yo‘q

O‘tgan yil sentyabrdan beri O‘zbekistonda dollar kursi 2,1 foizga pasaygan bo‘lsa, narxlar 8,8 foizga ko‘tarildi.

Tabiiyki, bu savollar tug‘diradi, chunki biz "dollar ko‘tarilsa — narxlar oshadi" degan fikrga o‘rganib qolganmiz. 

Aslida hammasi oddiy — dollardan tashqari yana bir talay omillar bor. Va ular anchagina kuchliroq.

⏺ Masalan, elektr quvvati va gaz tariflarining oshishi qolgan barcha narsalar narxining oshishiga olib keladi va ta’siri juda uzoq, ba’zan yillab davom etadi.

Buni xizmatlar inflyatsiyasi joriy yil boshida 26,7 foizni tashkil etgan bo‘lsa, sentyabr oyiga kelib 16,2 foizgacha pasayganida ham yaqqol ko‘rish mumkin. 

Ya’ni, o‘tgan yilgi tariflar oshishining ta’siri kamaydi, lekin hali tugamadi.

⏺ Yana bir misol, joriy yilda kreditlar 40 foizga oshgani.

Bu yerda ham hammasi raqamlarda yaqqol ko‘rinib turibdi: odamlar ko‘proq kreditga uy sotib olishni boshladi ➝ ipoteka 37 foizga oshdi ➝ remontlar ko‘paydi ➝ qurilish materiallari 5 foizga qimmatlashdi.

Shunaqa misollar ko‘p: zaif raqobat, qimmatlashgan logistika yoki hatto ob-havo (bu yil yomg‘ir kam bo‘ldi, kartoshka hosili pasayib ketdi, narx bir yilda 32 foizga oshdi).

"Dollarning pasayishi hech narsaga ta’sir ko‘rsatmabdi-da shunda?”

Yo‘q, ta’sir ko‘rsatdi.

Dollarning pasayishi import inflyatsiyasining pasayishiga olib keldi. 

Bu texnika, mebel va kiyim-kechak narxlariga ta’sir qildi — ularning qimmatlashishi sekinlashdi (yillik 6,6 foiz).

“Narxlar sekin yoki tez ko‘tarilishi o‘rniga, pasayib borishi iloji yoq-mi?”

Bor, lekin buning uchun:

⏺ davlat monopoliyalari o‘z xarajatlarini istagancha iste’molchiga yuklay olmasligi uchun raqobat kerak;

⏺ gaz va elektr quvvati uchun oldindan aytib beriladigan tariflar kerak;

⏺ sabzavotlarni daladan bozorgacha yetkazishning qimmatlashib ketmasligi uchun logistika va saqlashga sarmoya kerak;

Va boshqa ko‘p narsalar.

Eng muhimi, Markaziy bankka, tizimga, davlatga ishonch kerak.

O‘zbekistonda hamma "narxlar doim faqat ko‘tariladi" deb ishonar ekan, O‘zbekistonda narxlar doim faqat ko‘tariladi (bu inflyatsion kutilmalar deyiladi).

Odamlarda narxlar o‘sishini jilovlash mumkinligiga ishonch paydo bo‘lgach, bozorning o‘zi ham xotirjam bo‘ladi. 

Hozir buning ustida ish olib borilmoqda, vaziyat o‘zgarmoqda, shunchaki hammamiz xohlaganimizdek tez emas.

@beshtorr

#vaziyat #iqtisodiyot