🎸شعر بهبهونی🎸

✍✍ گویش بهبهانی را بیشتر بشناسیم( ۳) (برگرفته از کتاب #توصیف همزمانی ساخت واژه گویش بهبهانی از تالیفات چاپ نشده ی آقای #خیرالله_محمدیان)👇👇👇
ویژگی های کلی گویش بهبهانی:
۳_ از آنجا که واژه های موجود در یک زبان یا گویش همیشه نمی توانند پاسخگوی همه ی نیازمندی های گفتاری خود باشند و بر این اساس گفته اند که«هیچ زبانی پاک، سره و بی تاثیر از ذخایر واژگانی زبان های دیگر نیست» در گویش بهبهانی نیز مانند گویش های دیگر، علاوه بر واژه های به جا مانده از پارسی باستان و زبان پهلوی، واژه های دیگری هم رایج است که ریشه در زبانهای انگلیسی، عربی، ترکی، یونانی، هندی،
فرانسوی، پرتغالی، روسی، چینی، مغولی و ... دارد. به واژه هایی که از زبان های دیگر وارد گویش بهبهانی شده است، «واژه های دخیل» یا «وام واژه» گفته می‌شود. رواج وام واژه ها در زبان ها و گویش ها در گذشته به علل مختلف اجتماعی، تبادلات بازرگانی، علمی ، سیاسی، فرهنگی، مهاجرت و ... بوده، است که امروزه دلایل دیگری ازجمله ورود محصولات صنعتی، رواج صنعت گردشگری، فعالیت‌ فراوان رسانه های گروهی خبری، ارتباطات گسترده ی مردمی، عوامل روان شناسی و شخصیتی از جمله تقلیدهای کور کورانه، تفاخر ورزیهای کاذب و ... به عوامل گذشته افزوده شده است.
این وامگیری اجتناب ناپذیر البته اگر براساس نیاز، معتدل و معقولانه باشد، نه تنها به زبان و گویش وام گیرنده آسیب نمی رساند؛ بلکه به غنای آن ها نیز می افزاید. در غیر این صورت، ترویج و تبلیغ و گسترش استفاده از واژه های دخیل می تواند به زبان و گویش آسیب جدی برساند.
به هر شکل، واژه های دخیل یا به شکل اصلی و یا با کمی تغییر در شکل تلفّظی خود در زبان و گویش به کار می‌روند.
در گویش بهبهانی وام واژه های زیادی وجود دارد که در این نوشته به تعدادی از آنها اشاره می‌ کنیم :

👈 ۱_ از زبان عربی
✔ گاه عین واژه با حفظ لفظ و معنا استفاده شده مانند اجر (پاداش)، بزّاز(پارچه فروش)، آخر (پایان)، اثاث (اسباب و لوازم)، بری (بیزار) و ...
✔ گاه با حفظ لفظ و تغییر معنا، به گونه ی مجازی استفاده شده مانند (دلاله) که درعربی به معنای راهنما وحجّت است؛ اما در گویش بهبهانی به معنای واسطه در موضوع ازدواج و همسریاب رایج است. یا واژه ی (فصیل) که در عربی به معنای جدایی و بچه شتر ماده است؛ اما در گویش بهبهانی به معنای دیوار لبه و دور بام خانه است. یا (بحر) که در عربی به معنای دریاست و در گویش بهبهانی به معنای عمق موضوع است و ....
✔ گاه با اعمال فرایند واجی و تغییر در لفظ، با حفظ معنا به کار می‌رود مانند (عسک: عکس)، (قلف: قفل)، (خذمت: خدمت)، ایمام (امام) و ...
✔ گاه با اعمال فرایند واجی و تغییر در لفظ و معنا به کار می‌رود مانند (غرت) که محرّف غرض عربی است و در عربی به معنای هدف و نیّت است؛ امّا در گویش بهبهانی به معنای ازروی عمد و علیرغم میل کسی کار کردن رایج است و...
✔ گاه با واژه بهبهانی ترکیب شده و واژه ی جدیدی ساخته است مانند (خلاّر) به معنای بوی بد عرق بدن که از (الخل) عربی به معنای عرق) و (لار) بهبهانی به معنای بدن، ترکیب شده است. یا واژه (حروم تیمه) به معنای حرام زاده که از ترکیب واژه (حرام) عربی با (تیمه) بهبهانی به معنای تخم، اصل و نسب ساخته شده است. (حلّه بف) به معنای عباباف، (حلم) ترکیب شده از واژه ی حالا + هم، به معنای تاکنون، تا به حال و ...

👈 ۲_ از زبان یونانی مانند واژه های (بلول) محرّف بلور به معنای شیشه، از جنس شیشه، (سجلد) به معنای شناسنامه، (فونوس) چراغ نفتی دستی و ...

👈 ۳_ از زبان آرامی مانند واژه ی (لیر) به معنای لجن، گل و لای

👈 ۴_ از زبان سریانی مانند واژه های (کتیره) به معنای صمغ نوعی درخت که خاصیت درمانی دارد، (ماشلو) به معنای دانه هایی که روی پوست بدن می روید، ورم، آماس و...

👈 ۵_ از زبان انگلیسی مانند واژه های (بلف: سخن گزاف)، (پتی: خالی)، (پوتر: پودر، گرد ذرات)، (پنگری: ضربه زدن باانگشت به چیزی) ، (تماته: گوجه فرنگی)، (ترپی: دانه های ریز روی بدن)، (تین: زمان، وقت)، (سمنت: سیمان)، (رو: ردیف)، (کرن : جرثقیل)، (کتلی: قوری)، (کفّه: سرفه)،(نوت: اسکتاس)، (گلپ: چراغ، لامپ)و...

👈 ۶_ از زبان فرانسوی مانند واژه های (آجان: مأمور نیروی انتظامی )، (انگوش: مراقبت)، (بروش: مسواک، شانه ی سر)، (بلتیک: تدبیر)، (رنگ: قسمت فلزی چرخ ماشین)، (شوفر: راننده)، (شورو: نوعی کفش، گیوه سنتی)، (فلوت: نی لبک)، (کربات: کراوات)، (گاراج: گاراژ)، (لیره: سکه، مسکوک طلا)، (یست: قیافه،ژست) و...

👈 ۷_ از زبان آلمانی مانند واژه های (شور : دراز، طولانی)، (شلنگ / انگلیسی/ آلمانی: گام بلند) و ...

👈 ۸ _ از زبان پرتغالی مانند واژه ی (فیدوس: آژیر)

👈 ۹_ از زبان ترکی مانند واژه های (آش: برنج)، (بخچه: دستمال حمل پارچه و لباس)، (بهادر: قهرمان، دلیر)، (پیشتو: نوعی هفت تیر)، (پوماد: مرهم روغنی)، (چوشی: چاووش خوا

320 views07:23