🌲🌲🌲
آئینه ی ذات کبریایی ست علی ،
روح شرف پاک خدایی ست علی /
در عرش برین خیل ملَک می گویند ،
ذیجود و سخای اِنَّـمایی ست علی
🌲🌲🌲
در چهره او صبح ولایت پیداست ،
وجه و نظر مهر هدایت پیداست /
الحق که صفای مظهر ذات خداست،
تا در نظرش لطف و عنایت پیداست
🌲🌲🌲
چون جلوه ی آفتاب عالمتاب است،
روشن ز رخش آئینه ی مهتاب است /
در ملک خدا یکی امیر است و خَدیو ،
هم قبله ی آسمانی محراب است
🌲🌲🌲
خوش نغمه بامداد هستی ست علی ،
شور آور پیمانه ی مستی ست علی /
در صبح وجود عالم " کُن فِیَکون " ،
الحق که چکامه ی اَلَستی ست علی
🌲🌲🌲
چون صورت حق مهر رخش جلوه گر است ،
مهتابِ پراَنوار صفای سحر است /
هنگام طلوع بامداد اَزلیش ،
بر شاخه ی گل مرغ چمن نغمه گر است
🌲🌲🌲
افروخت رخ آفتاب در صبح غدیر ،
بر ساحت حق دمید اَجلال امیر /
با جلوه ی آسمانی ماه رخش،
بگرفت فروغ جان ز نو عالم پیر
🌲🌲🌲
گو؛ مرغ سحر ترانه ی شور بخوان ،
در منقبت حقیقت نور بخوان/
با نغمه ی عاشقانه ی کلک سها ،
در بزم غزل واله و مستور بخوان
🌲🌲🌲

#سیروس_مختاران / #سها
۱۷ /مرداد ۹۹
🌲🌲🌲


https://telegram.me/behbehoni

#دوران #کودکی10
تهران. #عباداریان مرداد ماه ۹۹
تابستان2
#سرداب (زیر زمین)
از مکان مهم خانه ها که میتوان به عنوان انبار خانه از آن یاد کرد و ظهر تابستون بعد از نهار برای فرار از گرما به هوای خنک آنجا پناه برده و ساعتي خوابید
سرداب از سطح زمین پایین تر بود و با کندن زمین بوجود می امد عمق های متفاوت داشت از چند پله بود سرداب سِرمَگِر (زیرزمینی که بلندی سقف آن طوری بود که ایستاده سر افراد به سقف نخورد ،حدود سه یا چهار پله زیر زمین بود و بقیه هم بیرون زمین بود و نورگیری ان از حیاط بخاطر پنجره ها خوب بود که نسبت به وضعیت مالی صاحب خانه نوع پنجره ها کار شده بود ، مشبک بدون پنجره که با گچ دیواری سفید سوراخ دار که هر سوراخ حدود ۱۰*۲۰ یا ۱۵*۱۵ سانتی متر بود و یا با آجر بصورت چیدمان قشنگ صورت میگرفت و بهترین آن پنجره های چوبی که شیشه های رنگارنگ کار شده بود و نور داخل زیرزمین دنیایی از نقش را در پایین جای میداد‌ و نشان میداد صاحب خانه وضع مالی خوبی دارد)
نوع دیگر زیرزمینی عمیق بود که ۱۲ پله و یا بیشتر داشت و حدود سه متر زیر زمین کنده میشد و سقف آن با ارتفاع یک متر و بیشتر از زمین بالاتر بود که این فضا برای نورگیر در نظر گرفته میشد که نور این زیرزمین خیلی کمتر از نوع سِرمِگِر بود.از طرفی برای دو نوع زیرزمین بادگیرهایی در پشت بام درست میشد که آن هم خودش طراحی دقیقی داشت تا بتواند باد را چرخانده و در سوراخی که در دیوار وجود داشت به پایین هدایت کرده تا به کف زیر زمین برسد ، سوراخ بشکل مستطیل در دیوار از پشت بام تا کف زیرزمین ادامه داشت که داخل آن بصورت ضربدری از نی و گچ در فاصله پشت بام تا زیرزمین جهت هدایت کردن باد در فواصل معین زده میشد و در زیرزمین نسیم خنک کولر طبیعی را بدون نیاز به برق و آب داشتی و کنار ورودی بادگیر در زیرزمین رختخواب پهن میشد و دیگر خبری از گرما ۵۰ درجه نبود،ساخت بادگیر نیاز به استادکار ماهر در این رشته داشت چون بادگیر طراحی و اندازه زاویه های ورودی باد به بادگیر نیاز به تجربه داشت بعدها که بادگیرهای یزد در کتابها مدرسه دیده شد انها خیلی بزرگتر از بادگیرهای ما بود، خود لوله بادگیر از بالای پشت بام تا کف زیر زمین ۷ یا ۸ متری میشد یکی از مشخصه های خانه هایی که زیرزمین داشتند
وجود بادگیر در پشت بام بود که قشنگی خاصی داشت و همیشه جایگاه خوبی برای لانه پرندگان بود از قبیل لیلق(لک لک) که روی بادگیرها یا جاهای بلند لانه درست میکردند و درحفره های بادگیر پرندگان دیگر لانه داشتند.
سرداب محل نگهداری مایحتاج سالانه گندم، جو برنج، پیاز ،خرما، خوراکی ها و جهیزیه دخترها هم بود که از تولد شروع به تهیه وسایل صورت میگرفت و هر بار تیکه ای وسایل بصورت نسیه یا نقد خریداری میشد و در زیرزمین جایگاهی برای جهیزیه دختر و دخترها درست میشد و تقسیم بندی هم اگر چند دختر بود صورت میگرفت آینده گری که تهیه جهیزیه بصورت کم کم در طی سالیان صورت میگرفت تا فشاری به خانواده تحمیل نگردد و درهنگام عروسی، دختر خجالت زده نشوند که به فراخور وضعیت خانواده صورت میگرفت از چینی آلات گرفته تا ظروف روی و مسی و غیره نگهداری میشد یا وسایلی که در طی طول سال کمتر استفاده میشد، هر فردی از اعضای خانواده جایی برای نگهداری وسایلی که متعلق به او بود که یا صندوقی بود یا وسیله ای دیگری و بطور کلی انباری بزرگی که به فراخور خانه تا ۳۰ تا ۴۰ متر و بیشتر وسعت داشت و در واقع بالای سرداب اتاقها درست میشد ،بزرگترها خاطرات خود را در صندوقچه یا چمدانی که در زیر زمین داشتند نگهداری میکردن.
و یکی از مشغولیات در تابستون توی زیر زمین سرک کشیدن به انها بود که باعث میشد یاداوری خاطراتی را دنبال داشته و قصه ای در ظهر گرم را در هوای خنک سرداب دنبال داشت .
از طرفی ظهرگرم تابستون و داغ آن ساعات و خواب نرفتن بچه ها هم برای خانواده مشکل اساسی بود، برای ترساندن و جلوگیری از بيرون رفتن بچه ها به کوچه های خلوت دو عامل را همیشه در آستین داشتند یکی کرزنگولو و دومی چینووی که پدر و مادر سعی میکردن بچه ها را بخوابوند و میگفتند بیرون بری کرزنگولو(گربه سانی که صورتش شبیه گربه ولی شاخ داشت)میاد و بچه هایی را که در کوچه هستند گرفته و می بره میخوره و با تخیل خودشان طرحی وحشتناک از او برای بچه تجسم میکردن که اسم کرزنگولو را که می اوردند بچه ها تو بغل پدر و مادر قایم می شدند یا چینووی (میگفتند آدمی که در ظهر گرما که کوچه ها خلوت بود کودکان را در گونی می کنند و میبرند)
که هیچکدام را هیچ بچه ای ندیده بود ولی چنان تجسمی در ذهن داشتند که با نام آنها وحشت در بچه ها بوجود می امد و تا زمانی کاربرد داشت که بچه ها دیگر نمی‌ترسیدند و بعد از ان بچه ها دیگر قبول نداشتند هر چند در وجودشان ترس این دو موجود بود.
ادامه در قسمت11

#دوران #کودکی11
تهران. #عباداریان مرداد ماه ۹۹
#تابستان3
#قلیه ماهی گلوبردهو
بوی قلیه ماهی از خونه همسایه بلند شده بود سرخ شدن سبزی قلیه ماهی و پیچیدن بوی آن تا چند خونه انطرفتر میرفت در کوچه هر کسی گذر میکرد میدانست کدام خونه چه غذایی بار گذاشته نسیم روز هم کمک میکرد تا بوها در کوچه هم حس بشود هرچند خبری از بیمکث این چیزها نبود ولی شرایط ساخت خانه ها و مطبخ خانه باعث میشد خودش بوها را بطرف بیرون هدایت کند، خانه همسایه ها و در کوچه بوی غذاها بود و بچه ها از مادر میخواستند برای انها هم قلیه ماهی درست کنند .
مادر نگاهی به آسمون کرد و در دل با خدای خود نجوا ...خدایا چطوری به بچه ها بگم پول نداریم که ماهی بخریم ،شوهرش از صبح میرفت سر کار غروب خسته برمیگشت و پول روز مزدش کفاف هزینه های خانواده را نمیکرد اونوقت میتوانست ماهی بگیرد با خدای خود داشت صحبت می‌کرد که صدای بچه ها باز او را از حال خود بیرون آورد ، ما قلیه ماهی می خواهیم
مادر گفت باشه برای فردا حتما درست میکنم به باباتون میگم ماهی بخره برای فردا .
بچه ها خوشحال از اینکه فردا قلیه ماهی دارند و مادر هم برای اینکه بچه ها خوشحال باشن آش پلا(صافی )را داد دسته بچه گفت برو ده شاهی سبزی قلیه از سبزی فروشی محله بگیر تا پاک کنم و بشورم برای فردا .
بچه ها هم با هم رفتن برای گرفتن سبزی و لبخند بر لبانشان که فردا قلیه دارند تا برگشت بچه ها مادر در فکر بود چکار کند که خوشحالی بچه ها را هم خراب نکرده باشه .
جاروب بدست گرفت تا حیاط خاکی خونه را جاروب بکشد آب پاشی کرد و شروع به جاروب کردن صدای جاروب روی زمین آهنگ زمینه آوای مادر شد و زیر لب دردهایش را با دوبیت های فایز به هم آمیخت و صدای جاروب شد نی چوپان در صحرا و گوشه چشمش اشک جاری ،
نیمه گردوخاکی که بلند شد باعث شد با نفسش سرفه ای بکند و افکار پریشانش را با لعنت بر شیطون حرمزاده کمی آرام کرد و با گوشه مینا اشکهایش را پاک کرد و به انطرف مینا که بقیه پولها در ان گره خورده بود نگاهی کرد کاش میشد یک‌ ماهی کوچک میگرفتیم و در قلیه می انداختیم تا بچه ها هم بتونن بگن قلیه ماهی خوردیم .
بچه ها برگشته سبزی ها را اوردن و بعد جاروب مادر نشست و پاک کرد و شست .
شب مادر با هماهنگی آنچه در ذهن داشت را با مرد خسته برگشته از سرکار مطرح کرد و او هم قبول کرد جلو بچه ها از خرید ماهی فردا صحبت کنند و بچه ها خوابیدن و صبح هم پدر قبل طلوع افتاب سرکار میرفت و برای نهار ساعت ۱۲ با اذان ظهر می امد تا لقمه ای بخورد و ساعت ۲ دوباره به سر کار برگردد و مادر بساط قلیه ماهی را برپا کرد و دیگ رو آتش گذاشت تا سبزی ها را سرخ کند دو قاشق روغن جامد را از توی حلب درون دیگ ریخت و روغن آب شد پیاز را تفت داد و سبزی را درون دیگ ریخت و هم زد بوی سبزی ماهی بلند شد و ادویه ها را اضافه کرد و بچه ها از کوچه بوی تفت دادن سبزی ها را بخوبی حس میکردن و بازی برایشان چقدر ان روز دلچسب بود و نهار قلیه ماهی خواهند خورد.
مادر ناراحت ولی چاره ای نداشت باید هرطور شده امروز تلیت قلیه ماهی بچه ها بخورند ، سیر نمک هم اماده کرده و درون دیگ ریخت تا با سبزی تفت بخورد و ارد را اضافه کرد بعد تمبر خیس خورده را با دستان خود چنگ زد تا مواد از هسته و پوست جدا شده پارچه سفید مخصوص اینکار را اورد و تمبر اب شده را درون پارچه بالای دیگ ریخت و پارچه را پیچاند و فشار داد تا خوب از سوراخهای پارچه تمبر آب شده رد شود و دوباره مقداری آب روی تفاله ها ریخت و پیچاند و هم زد و مقداری آب اضافه کرد به اندازه نفرات و گذاشت تا خوب جا بیفته که صدای قد قد مرغها حواسش رابطرفشان برد فوری گفت چند تا تخم مرغ میندازم توی قلیه مثل اب پیازک(نوعی غذای فقیرانه هست) که بیشتر وقتها درست میکرد.ظهر شد پدر از سرکار امده و صدای مادر از نفرین به گربه همسایه بلند شده بود و بچه ها هم علت عصبانی شدن مادر را نمیدانستند . تبق(از برگ نخل و گیاهان دیگر درست می‌شود از قطر کوچک دارد تا یک متر و بیشتر) را اورده و قلیه را تو مطبخ در قدک (ظرف بزرگ جهت تلیت کردن برای همه از جنس روی جای کاسه های بلور و ...بزرگ امروزی )ریخت و دیگ را هم کنار تبق که رویش گرفته شده بود گذاشت نان تیری(نانی نازک که بقطر ۷۰ تا ۸۰ در خانه بصورت هفتگی درست شده ) را خورده کرده و درون ظرف قلیه ریخت و تلیت اماده شد بچه ها را صدا زد و نشستند دور تبق و اماده خوردن قلیه ماهی.بچه ها نگاه به ظرف و دنبال ماهی گفتند ماهی کو
مادر با نفرین به گلو(گربه)همسایه گفت وقتی داشتم می شستم رفتم مطبخ و برگشتم ماهی را برد و بچه ها مجبور شدن قلیه ماهی بدون ماهی را بخوردن .
قلیه ماهی گلوبردهو (قلیه ماهی که گربه ماهی آن را خورده )
این شد غذایی افرادی که فقیر بودن و نمیتوانستند ماهی بخرند درست میکردند و به بچه ها میگفتتد گربه ماهی را خورد.
ادامه در قسمت12

🍃⚘🍃
#رباعیات ....

دل پای نگاه دوست بستم امروز ،
از قید وجود خویش رستم امروز /
تا جام ولای عشق او نوشیدم،
پیداست به هر کرانه مستم امروز
🍃⚘🍃

عاشق سر کوی دوست افتاده تر است ،
سرگشته ی ناز چشم زیبا نظر است /
در خویش چو عود دم بدم می سوزد ،
یار از چه از این سوخته دل بی خبر است
🍃⚘🍃

صبح هست و چو آفتاب رخسار نگار ،
خوش جلوه کند به باغ جانم بسیار /
هرگز نرود ز خاطرم چهره ی یار ،
تا عمر نهد در این سرا پای گذار

🍃⚘🍃

عاشق مشو، همچو من گرفتار شوی ،
از دوری روی یار غمبار شوی/
خون دلت از دیده ببارد بسیار،
افتاده به گوشه ای و بیمار شوی
🍃⚘🍃
#سیروس_مختاران / #سها
۱۳ مرداد ۹۹
🍃⚘🍃

🎸شعر بهبهونی🎸
https://telegram.me/behbehoni

#دوران #کودکی۱۲
تهران. #عباداریان مرداد ماه ۹۹
#تابستان۴
#محرم۱
پیش از آنکه محرم برای بزرگان شروع شود . *چند روز مانده به محرم بچه ها به استقبالش می رفتند* ، پرده خوانها پیش از رسیدن ماه محرم درمیدون محل پرده نصب می کردند و *مشتری همیشگی آنها قبل از بزرگتر ها ، بچه ها بودند که ، محو تماشای پرده و پرده خوان می شدند* *و در داستان گویی پرده خوان غرق می شدند* چشم ها به گوشه گوشه ی پرده ای که پرده خوان با چوب دستی نشان می داد با حرکت چوب ، روی پرده می چرخید و *بدنبال مسیرحرکت امام حسین (ع) و آخر پرده هم ظهر عاشورا بود* . پرده خوان آن قدر با سوز و گداز می خواند که گریه مادران بلند می شد *(وقتی سینما و تلويزيون وجود نداشته باشد قوه ی تجسم افراد قوی می شود ، حتی رادیو هم در همه ی خانه ها نبود )* بچه راوی با کاسه ای در دست بین تماشاگران می چرخید . مادران و پدرانی بودند که از *ده شاهی گرفته تا آنها که خیلی زیاد تحت تاثیر قرار می گرفتند و می خواستند به پرده خوان برای ثواب کمک کنند یک, (دو ریالی) در کاسه ی بچه راوی می انداختند*. ولی داستان پرده خوانی برای بچه ها همین طوری تمام نمی شد، وقتی پرده خوان داشت می خواند و چوب را روی پرده از گوشه ای به گوشه ی دیگر حرکت می داد ! *بچه ها را با خود به درون واقعه ی صحرای کربلا می برد* . در پرده کمتر جای خالی دیده می شد . اگر هم خالی بود بیابانی را نشان می داد و گوشه گوشه اش با نقاشی ,نقش افراد را در ، دهه ی محرم و مخصوصا روز عاشورا،، را به تماشاچیان نشان می داد و با حرکت چوبدست روی پرده، *پرده خوان کلام و لحن خود را تغییر می داد* و کلامش را با خصوصیت شخص بیان می کرد.

خاندان امام حسین(ع) که در تصویر بیشتر با پارچه ی سبز معلوم‌ می شدند ، چهره های زیبا و نورانی و امام حسین(ع) و حضرت عباس و بقیه خاندان او صورتشان سفید و پیدا نبود،اطراف صورت نورانی بود *(هرچند در پرده هایی که در طول ماه های محرم و صفر در میدان محل نصب می شد و پرده خوان های دیگر می آمدند ! در نقاشی ها همه ی صورتشان پیدا بود و امام حسین (ع) و خاندان او هاله ی از نور اطراف صورتشان )*
سخنانشان دعوت به حق بود و لحن بیانشان آرام و *پرده خوان با صدای خود ، حالت حزن به سخنان آنان می داد* .امام ناراحت از اینکه لشکر مقابل جنگ می خواهد و می گفت مگر شما مرا دعوت نکرده اید ؟ *پس چرا حالا مقابلم ایستاده اید*؟ پرده خوان از شروع جنگ می گفت. *رجز خوانی و درگیری جنگ تن به تن را نشان می داد در حالات مختلف که تا ظهر عاشورا در پرده بود . در گوشه ای از پرده هم عصر عاشورا و کشته ها و نیزه ها روی زمین کربلا*.
بچه ها بارها در پای نقل پرده خوانی نشسته بودند ولی چون نقاشی پرده ها مختلف بود و هر کدام صحنه هایی متفاوت و منحصر به خود را داشتند ' ولی در همه ی پرده هایی که در میدان نصب می کردند ،، رودخانه ای در گوشه ی پرده بود که *حضرت عباس(ع) می خواست برای بچه ها آب بیاورد* و بچه ها بیشتر این قسمت را حس می کردند که انگار خودشان منتظر آب هستند و بچه ها می گفتند . *می شه که این بار پرده خوان بگوید آب را به خیمه رساند و دستانش قطع نگردید* ؟ و حالت دشمنان امام حسین(ع) صورتشان حالتی داشت که ما بچه ها می‌ ترسیدیم و ترسمان وقتی بیشتر می شد که پرده خوان کشتن علی اصغر را می گفت . همون موقع در بغل مادرانی که توی تماشاگران نشسته بودند، بچه ای هم سن علی اصغر داشت و گریه می کرد و مادر سعی می کرد آرومش کنه تا گریه نکند. *چطوری ؟ بچه شیرخوار شبیه اینکه در بغل مادر بود را امام در بالای دست گرفته و با تیر سه شعبه گلوی او را می‌زنند و بیشتر از دشمنان امام حسین (ع) بدمان می آمد و لعنت می‌ فرستادیم* و در گوشه ای از پرده، پرده خوان با چوب گروهی را که در آتش هستند نشان می داد ! که اینها دشمنان امام حسین( ع)هستند که در آتش جهنم می سوزند و گوشه ای دیگر *خیمه های امام آتش گرفته را نشان می داد* و شب ها همراه با خواب هم پرده خوانی در رویای بچه ها ادامه داشت و.................
خلاصه بچه ها درب خانه ها می رفتند و می گفتند می خواهیم‌ حجله ای درست کنیم . *گروهی با پنبه و پارچه علی اصغرکی درست می کردند ولی شمع و وسایل دیگر برای حجله لازم داشتند* . علی اصغر خودشان را به در خانه ها می بردند و هر خانواده ای به اندازه توانایی مالی خود کمکی می کرد یکی پارچه سبز و سیاه می داد،یکی پول می داد ومادران دراین زمینه خیلی کمک می کردند و باعث فعال شدن بچه ها دراین امور می شدند و ازطرفی بچه ها با کارهای جمعی خود بخود آشنا می شدند و نتیجه کار هم که به تلاش جمع ربط پیدا میکرد و آقایان هم ‌در مواردی که بچه ها کمک نیاز داشتند با خوشحالی به حرکت بچه ها کمک و حمایتشان می کردند. *بچه ها در میدان محل در گوشه ای حجله ای درست می‌کردند و علی اصغر را در آن می گذاشتند* و

با نصب وسایل و پارچه ها آمدن محرم را خبر می دادند . محله را جارو و آب پاشی میکردند و گروهی دور جایگاه سرشب سینه زنی انجام می دادند . *چون سینه زنی بزرگان از اول محرم شروع نمی شد* دو سه شب قبل از شروع محرم تا دو سه شب بعد از شروع محرم مال بچه ها بود و با شروع سینه زنی بزرگان در میدون محل که ! *پاچل (تنه ی درخت) که سه چهار متری بلندی داشت در زمین نصب شده و بالای آن هم‌ بصورت ضربدری چوبهایی زده می شد برای نصب چراغ توری( زنبوری ) که چهارتا روی پاچل نصب می شد . شب بزرگترها زیر نور چراغ حول محور پاچل دایره وار قد می گرفتند و سینه می زدند* . نوحه خوان دفتر؛چه بدست در وسط میدان بود ، هرشب در شروع ! *باز بچه ها نفرات اول بودن که باعث گرم شدن مجلس می شدند و با صدای بلند و دست جمعی دیگران را دعوت به آمدن می کردند* .
هر که دارد عشق شاه کربلا عریان.. شود
هرکسی دارد تکبر زین عزا بیرون...... شود .

هر شب، تا شب تاسوعا و عاشورا مراسم ادامه داشت.

ادامه در #قسمت۱۳

با تشکراز ویراستاری
آقای #پرویز_شهیدزاه

#دوران #کودکی۱۳
تهران. #عباداریان مرداد ماه ۹۹
#تابستان۵
#محرم۲

یکی از مشخصه‌های ی ماه محرم نذری هاست . تمام خانواده هایی که نذری داشتند جهت توزیع آن از بچه ها کمک می گرفتند. بچه ها جهت کمک به خانواده ای که نذری داشتند می رفتند و صاحب نذری ظرف ها را آماده می کرد و *دست هر کدوم از بچه ها ظرفی می داد و بزرگتری هم جلو می افتاد و درب خانه ها می رفتند و نذری در زمان کوتاهی این گونه تقسیم می شد* ،نذری های تابستان هم جایگاه خود را داشت، *شربت که بود در تابستان و گرمای ۵۰ درجه دست بچه ها هر کدام تُنگ بلوری رنگارنگی بود پر از شربت آب لیمو یا بیدمشک.چون به خانه ی مورد نظر می رسیدند فوری تحویل می دادند* و با سرعت برگشته تا بتوانند یک سری دیگه تقسیم کنند. نذری *خارَک( میوه نخل اول سبز و کال ،مرحله بعدش زرد یا قرمز که حالت گَس داره خارک گفته می شود و تعدادی هم نصفه رسیده یا گوشه ای از آن رسیده )*. صاحب نذری چند گونی پر از خارک می گرفت با توجه به نذری که کرده بود . تعداد همسایه های محل که آنها هم نذری براشون می آوردند تا اقوام درجه یک که سهم آنان کنار گذاشته می شد که بعدا براشون برده شود یا خبردار بشن و خودشون بیان بگیرند، *خارَک در بشقاب هایی از جنس رویی ریخته می شد و به بچه ها داده می شد و به درب خانه ها ی همسایگان برده و تقسیم می کردند* . صاحب نذری ترسی نداشت که ظرف شکسته شود چون ، برای نذری شربت *شکستن تُنگ بلور هم پیش بچه ها یا بزرگترها اتفاق می افتاد* هر خانواده ای نذری داشت مثل خارَک که فصل‌های دیگر نبود و فقط تابستون آنهم مرداد و شهریور بود بقیه طول سال نبود .اینها هر سال نذری را در همان دو ماه تقسیم می کردند و محرم در تابستون را به فال نیک می گرفتند چون ‌نذری که اول شروع شده بود تابستون بوده چه از آنان که به رحمت خدا رفته و یا زنده بودند ،نذری هایی هم بود که ، *برای دسته عزاداری محل هر شب آورده می شد که بیشتر کلوچه مسقطی بود و انواع دیگر نذری ها هم در سینه زنی تقسیم می شد و در حین عزاداری( سینه زنی یا زنجیر زنی )کلوچه مسقطی یا نقل خوصی(شکرپنیر) بین عزاداران پخش می کردند. یک نفر جعبه شیرینی یا پاکت نقل را جلو سینه زنان می گرفت و هرکسی یک دونه برمی داشت که بعضی مواقع به همه نمی رسید* . میدان محل که عزاداری در آن صورت می گرفت از به هم‌ رسیدن چند کوچه به آن فضا درست می شد و خود بخود ورودی به میدان همیشه شلوغ و اکثراً خانم ها ایستاده یا نشسته مشغول تماشا و یا صحبت بودند. چون میدان محل با توجه به شلوغی عزاداران و اینکه سینه زنی در چند صف دایره وار درست می شد که همگام با سینه زدن حرکت رو به جلو در مسیر دایره هم صورت می گرفت که جای زیادی برای تماشا کنندگان نبود,عده ای در اطراف میدان و خیلی ها هم‌ به پشت بام خانه هایی که مشرف به میدان بود . شب ها درب خانه ها باز بود که خانم ها به پشت بام خانه برای تماشا رفته نگاه می کردند. دهه اول محرم بچه ها هر شب بیرون بودند که در مواقع دیگر اتفاق نمی افتاد .دربقیه روزهای سال اول شب شام خورده می شد وبرای خوابیدن آماده می شدند. ولی شب های محرم همه جا شلوغ بود و از هر طرف صدای نوحه ای به گوش می رسید.هر شب نوحه ای درفضایل یکی از یاران امام خوانده می شد و در یکی از شب ها *بچه ای قنداق شده را می آورند و به نوحه خوان می دادند او بچه را در بغل می گرفت و نوحه ی علی اصغر را می خواند که مادرها شروع به گریه می کردند* . با اذان مغرب شب عاشورا عزاداران نماز را خوانده و دسته های عزاداری به طرف امامزاده ها حرکت کرده و در صف ورودی پشت سر دسته های دیگر قرار گرفته و تا ورود به امامزاده مشغول عزاداری در خیابان بودند و همیشه نوحه خوان های درجه دوم و سوم محل آنجا می خواندند، *نوحه خوان اصلی برای داخل خود امامزاده بود و بیرون از امامزاده نوحه نمی خواند*.
شب عاشورا نذری ها همه جا بود هر خانه ای که حجله داشت نذری درهمان خانه بود و مردم می آمدند و همان جا می گرفتند یا می خوردند آن شب از شب هایی بود که بچه ها سعی می کردند با بزرگترها چند تا از حجله ها را برای دیدن رفته و نذری هم بخورند. *بچه های بزرگتر رسم بود پول های روزانه را جمع می کردند و برای شب عاشورا یک پاکت سیگار هما یا اشنو و آنها که پول بیشتر داشتند سیگار زر فیلتردار می گرفتند و اون شب چون تا صبح بیدار بودند و در حال گشت و گذار به امامزاده ها و حجله ها سیگار می کشیدند و فقط همان شب بود و بچه هایی بودند که سیگار نمی‌کشیدند که توسط دیگر بچه ها مورد تمسخر قرار می گرفتند که سیگار نمی کشد*. خانم ها هم برای دیدن حجله ها چند نفری با هم می رفتند و به قصد برآورده شدن حاجت چیزی را از حجله برمی‌داشتند بدون اینکه صاحب خانه خبر داشته باشد و نذر می کردند تا سال بعد مرادشان برآورده شده بود

با همان شی که برداشته بودند و شیرینی به همان خا

نه می رفتند و به صاحب خانه می دادند و صاحب خانه خیلی خوشحال می‌شد‌ که از حجله و نذری آنان حاجتی برآورده و خدا را شکر می کردند که باعث شده ! مراد کسی اجابت شده و برداشتن شی از همه حجله ها مرسوم بود و *هرچه بیشتر افراد به خانه ای مراجعه کننده داشتند و مراد گرفته بودند حجله آن خانه ارج و احترام بیشتری پیدا می کرد* . مادران برای هم تعریف می کردند و سال بعد شلوغ تر می شد و در محل صحبت از آن حجله بود.
شب عاشورا در پشت بام امامزاده مادران جهت نگاه کردن به مراسم دسته های سینه زنی می‌رفتند . بچه ها هم بازی و گاهگاهی هم وقتی دسته ی عزادار محله ای وارد می شد نگاه می کردند و دوباره به بازی مشغول می شدند و *علت نگاه کردن موقع ورد چون سینه زنان با شور و حال عجیبی وارد می شدند و با صدای بلند می گفتند:شب عاشوراست یا محمد ا*
*کربلا غوغاست یا محمدا*
دسته های سینه زنی و زنجیرزنی شب عاشورا و روز عاشورا به امامزاده ها می آمدند و هر دسته ای یک نوحه ای می خواند و دسته بعدی می آمد،در جلوی دسته ها هم همیشه عَلم ها(پرچم ها) و علامت های دسته ها حرکت می کرد که علم های کوچک را دست بچه ها می دادند یا کسانی بودند که خانواده ها خودشان پرچم درست می کردند و دست بچه می دادند تا جلو دسته عزاداری محله ی خودشان حرکت کند و پدر خانواده هم گاه به گاه بتونه سربزنه و مواظب فرزند باشه.
بچه هایی که شب ها همیشه زود می خوابیدند حالا تا دیر وقت بیدار بودند. صبح عاشورا دوباره دسته ها به طرف امامزاده ها راه افتاده و چون شب قبل برنامه اجرا می کردند که تا ظهر طول می کشید و همه دسته ها نفراتی داشتند که همراه دسته نبودند و مشغول آشپزی روز عاشورا بودند . دیگ ها را ردیف بار گذاشته و تعدادی برای دم کردن برنج و چند دیگ هم خورشت که *همیشه غذا برنج و گوشت قیمه امام حسین ( ع) بود* ،فقط در روز عاشورا نهار در مساجد محل بود که هماهنگی توسط فردی صورت می گرفت بنام *کدخدا* و در تمام امور محل او حرف اول را می زد و با این لقب در محل خودشان و دیگر محله ها معروف بود . *نهار عاشورا تنها روزی بود که به دسته غذا داده می شد و بعد از نهار که همه به خانه می رفتند* .شهر چنان ساکت و خلوت می شد که انگار تمام شهر خالی از سکنه هست و می گفتند *قتل اشکس*. انگار دزد شهر را زده که هیچ کسی داخلش نیست چون از روز قبل تا شب عاشورا و روز عاشورا بیدار بودند و همه خسته بودند. بعد نهار چند ساعتی تا غروب می‌خوابیدند.
ادامه در #قسمت۱۴

با تشکر از ویرآستاری
آقای #پرویز_شهیدزاده

#مینار

تهران. #عباداریان شهریور ۹۹

تقدیم به مادرم و تمام مادران سرزمینم که خزانه دار بوده و هستند ولی هیچگاه برای خودشان چیزی نخواستند.*
*مینار چفیه مقدس بی اختلاس مادران*

*مینار* مادر وقتی دختر بود
شور جوانی را و زیبایی صورت چون گلش را در مینار رنگارنگش آذین بسته بود و معصومیتش را نشان میداد، چون قد کشید و بزرگ شد، آنگاه که گفتند برایت خواستگار آمده ،گوشه مینار محل پنهان شدن رخش از شرم و حیا شد،چهره در رنگهای شاد مینار مخفی میشد .

*مینار*
پنهان کننده ی خنده ها در جمع، آنگاه که حس و حال خوشی بود، شرم و حیا باعث میشد صورت خندانش را در چین های روی هم افتاده ی مینار پنهان کند.
*مینار*
انجایی که شادترین رنگ مینار بر دور صورتش بسته میشد موقعی بود که به خانه بخت می رفت و با پولک دوزی و رنگ شاد بر گرد صورتش خودنمایی میکرد و مینار می دانست که عمر این رنگارنگی کوتاهست و بعد از آن فقط به هنگام عروسی و مراسم شادی دیگران رنگ مینار رنگین میشد و بعد مراسم جایش مینار همیشگی را می‌گرفت که تیره بود چون او دیگر خانم خانه شده و عهده دار زندگی در کنار شوی خود .

آنگاه که مادر عهده دار خانه شد و مسئولیتهای خانه بر دوشش قرار گرفت کارکرد مینار برایش عوض شد.

*مینار*
از هنگامی که‌ چشم باز کردم و خواستم صورت مادر را ببینم چین و چروک آن صورتم را نوازش میداد، در هنگام شیرخوردن مرا چون نگینی در خود جا داده بود تا از من محافظت کند از گرما، حشرات موذی یا گرد و خاک و هرآنچه مادر برایم مضرر میدانست ،چون مادر مینار را کنار میزد تبسمش مرا به وجد می آورد و من هم جوابش را میدادم و او سرشار از عشق میشد، تبسم و لبخند مادر، من طفل را آرام میکرد و در حریمش امنیت داشتم.

*مینار* مادر
چهار گوشه اش رکن خانواده بود.

یک گوشه اش شخصیت مادر را در خود گرفته بود و در همه امور یار و یاور زندگی و آن گوشه همیشه آماده در خدمت خانواده بی هیچ چشمداشتی.

یک گوشه اش بانک مرکزی که برای حفاظت از اموال بیت المال خانواده چند گره میخورد چون اسکناس های خانه در انجا حفاظت می شد .

یک گوشه اش بانک سر کوچه مان بود سکه های خرد از قبیل ده شاهی،یک ریالی و دو ریالی و... بود .

یک گوشه اش انباری بود که هر موقع بچه بهانه میگرفت, سراغش می رفت و گره اش را باز میکرد و میگفت بگیر اینرا بخور تا وقت نهار یا شام

*مینار* مادر
حکم سازمان برنامه و بودجه امروز را داشت که از ریال به ریال هزینه ها اطلاع داشت و سوال و جواب میکرد.

*مینار*
پنهان کننده صورت مادر از نداریهای خانواده تا بچه ها کمتر متوجه بشوند.

*مینار* مادر
پر از اشکهای پنهان او و نجواهای تنهایی که فقط او شنیده، کاش زبان وا میکرد و قصه های غمنامه های مادران را می گفت.

*مینار*
قرص سردرد برای سردردهای مادر،چون با محکم گره زدن مینار بر پیشانیش، حکم مسکن امروز برایش بود.

*مینار*
همدم و شال عزای امام حسین (ع)
در روضه ها و مراسم های این ایام،
پر از اشک عزای او و خاندانش، آنگاه که در گوشه ای نشسته و روضه خوان به صحرای کربلا گذر میکرد گوشه مینار پر می کشید بر صورت خیس مادر و گاه قطرات اشک بر صورت فرزند خوابیده در بغل میخورد و فرزند شریک او میگشت و مادر در مصائب زینب در فراق برادر چشمانش بارانی میشد.

*مینار*
در تمامی لحظات یار مادر
در ناملايمات زندگی و جاده پر پیچ و خم و ناهموار روزگار همدم و مونس غمهایش

*مینار*
محافظ صورت مهربان مادر در مقابل باد،گرما و گردخاک.

*مینار مادر و کارزار جنگ*
او داستانها از دل تاریخ این سرزمین با خود بهمراه داشت ،در این روزگار دوباره به کارزار جنگ نابرابری کشیده شد.
چند جا دوباره مینار مادر خیس شد از آسمان ابری و بارانی چمشهایش

#وقتی
برای بدرقه جوانش آمده بود و دُردانه اش لبخند بر لب و رهسپار بود ،مادر با دعای خود و چشمان پر از اشک بدرقه اش میکرد انگار تولدی دوباره برای فرزند هست و اینبار فرزند خندان و مادر با دعا گریان ولی نمیگذاشت اشکش را کسی ببیند.چنان محو تماشای دُردانه اش شده بود نمیدانست آخرین بار هست که از پشت چشمان خیس نگاهش میکند و دعا میخواند و او را بخدا می سپرد، چون اول ناراضی به رفتنش بود و فرزند با کلامش و از کربلایی که همیشه شنیده بود برایش گفت و رضایتش را بدست آورد و گوشه مینار باز خاطراتش را با خود به تاریخ می برد.

#وقتی
بعد از عملیات برای مرخصی به خانه برگشت، در آستانه درب خانه با لباس جنگ پسرش را دید، اشک شوق دیدنش را با گوشه مینار پاک کرد و او را در آغوش گرفت .
#وقتی
در روزهای عملیات اخبار را گوش میکرد و در شهر هم پیکر شهدا را می اوردند، دلشوره داشت که خبر مجروع شدن فرزندش را به او دادند
دعا میکرد و در تنهایی نجواها داشت تا اینکه چند روز بعد بچه ی همسایه آمد و گفت پسرت تماس گرفته بیا خانه ما و چادر به سر گرفت و نمیدانست چطوری

خود را برساند نفس نفس زنان خود را رساند گوشی را گرفت و قبل از هر کلامی اشکش جاری شد و در زیر باران اشک کلمات خیس می شدند و بر گوشی می نشست
سلام مادر
و مادر با قربان صدقه رفتن جواب داد و فرزند میگفت گریه چرا و مادر با گوشه مینار اشکها را پاک میکرد و میگفت از شوق شنیدن صدایت هست عزیزم و زن همسایه هم که نظاره گر صحنه بود چشمانش خیس شد و با گوشه مینار در حین لبخند زدن چشمان خود را پاک میکرد.

#وقتی
بعد چند روز خبر شهادت فرزند را آوردند و حالا بر تابوتش، او را در آغوش گرفته و برای آخرین بار صورت فرزند را که آرام خوابیده ، چونان زمان کودکی او را در آغوش گرفت و وداعی اشکبار که بر تمامش مینار نظاره داشت و حال بر کفن فرزند نشسته و بیاد کودکی چون چتری بر مادر و فرزند افتاده بود و اشکها باز پنهان بر کفن می ریخت و چون بلندش کردن مینار به پهنای صورت مادر باز شده بود تا قطره های اشک را جاروب کند و بر غم خود بیفزاید.

#وقتی
بعد سالیان سال انتظار ، جوانش برگشته و چشمه اشکهایش خشک شده بود استخوان جوان برومند که حالا در زیر مینار جا گرفته در بغل مادر یاد کودکیش افتاد
وقت رفتنش نگاهش قد و بالای جوان رعنایی را برانداز میکرد و با گوشه مینار اشک را پاک میکرد و صورتش را پنهان تا فرزندش نبیند و بدرقه ای اشکبار، نمیدانست در نگاهی پر از اشک و تیره دیدن او دیدار آخر را دارد او حالا بعد سالها بر استخوانهای فرزندش خیمه زده و استخوانهای پیچیده در کفن یاد قنداقش انداخت و باز مینار یار همدم هر دو شده و در بالای پیکر میگفت خوش آمدی عزیزم ....

*سر تعظیم فرود می آورم و بوسه بر دستان تمامی مادران سرزمینم می زنم*
*مِینار یا مینا*: یک روسریِ بلند از پارچهٔ نازکِ حریر مانند به رنگ‌های مشکی، آبی، سبز، زرد، سرخ یا بنفش است. دختران از رنگ‌های روشن و زنان میان‌سال و مسن، از رنگ‌های تیره استفاده می‌کنند

#مینار #چفیه #مقدس #بی #اختلاس #مادران
نویسنده و گوینده؛ #عباداریان

#دوران #کودکی۱۴
#عباداریان
تابستان۶
#تنبی
✅ از تابستان گفتیم، پشت بام و سرداب ،اما همه خانه ها که سرداب نداشتند آنها گرمای ظهر را چطور می گذراندند ،وقتی سرداب در خانه نبود، در *تنبی(اتاقی بزرگ با سقف بلند بصورت گنبدی که ارتفاع سقف تا بالای ۵ متر می رسید و در سقف وسط گنبد سوراخی که جهت جریان داشتن هوا تعبیه شده بود و با باز بودن درب تنبی نسیم وارد شده و گرما بطرف بالا از سوراخ در سقف خارج میشد و باعث خنک شدن اتاق میگشت)* میخوابیدن و جلو تنبی همیشه ایوانی بود که‌ ستون داشت و بنوعی آفتاب مستقیم به داخل تنبی نمی تابید و دیوارهای ساختمان هم از گچ و سنگ بقطر حدود یک متر و بیشتر هم بود که در ضخامت دیوار طاقچه هایی بزرگ تا پنجاه سانتی متر هم درست می شد تنبی درکف بصورت گرد هم بود و نمونه های دیگر که کف مستطیل یا مربع بود ولی از بالای *لووه*(رُف) به بعد بطرف سقف گنبدی شکل بالا میرفت و طاقچه ها دو تیکه میشد که قسمت پایین وسایل گذاشته میشد در دسترس باشه و قسمت بالایی آن لووه مخصوص چینی الات مادر و جهیزیه دختران بود هر طاقچه ای مخصوص بچه ای بود مثل کمد امروز بچه ها ‌و در وسط تنبی گودالی برای آتش روشن کردن بود و سیاهی‌ به مرور سقف سفید را با دود میپوشاند این برای افرادی که وضعیت مالی خوبی نداشتن ولی آنان که شرایط مالی بهتری داشتند شرایط تنبی هم فرق داشت و رنگ و لعاب خوبی داشت و با گچکاری سفید و خوب رسیدگی میشد.
*دالو(دالان)*
در بعضی از خانه ها برای فرار از گرما در جلو درب وردی خانه در مسیر دالان، سکویی چند متر مربعی درست میشد که بعضی از خانه ها دو طرف درب ورودی و بیشتر یک طرف آن با توجه به‌ نقشه خانه مساحتی بلندتر از درب به اندازه بلندی یک پله و یا بیشتر از سطح درب ورودی بود که نشیمن گاه برای روزهای تابستان و خیلی مواقع برای آمدن مهمانی که دیداری میخواست انجام دهد ساعتی نشسته و پذیرایی شده بعد می رفت ، بدون اینکه به خانه وارد گردد چون بعد از گذر از دالان تازه وارد حیاط می شدی و دور حیاط هم اتاقها قرار داشت و دورساز میگفتتد و در دالان راه پله هم یکی از مسیرهای گردش هوا بود، راه پله بصورت مارپیچ درست میشد که بالا رفتن از آن اصلا راحت نبود، وای اگر میخواستی چیزی را در دست داشته باشی چون یک‌طرف پله حدود ۳۰ سانتی متر پهنا داست و طرف دیگرش بخاطر چرخش راه پله به چند سانتی متر میرسید.
در تابستون سکوی درون دالان برای انان که سرداب نداشتن محل استراحت بود دالان را آب پاشی کرده و زیر اندازی یا فرشی بود بالشی و سر بر آن گذاشته با توجه به دربهای خانه ها که شکاف‌هایی داشت جریان نسیم از کوچه وارد میشد و باعث خنک شدن چند درجه ای نسبت به هوای بیرون میشد که غنیمت بود و همیشه هم بادبزنها حکم پنکه دستی را داشت که در دست افراد در هنگام خوابیدن بود هم برای راندن حشرات موذی و هم مواقعی که هوا جریان نداشت بکار می افتاد تا وقتی طرف چشمهایش روی هم میرفت و پنکه دستی (بادبزن)از دستش می افتاد و ساعتی اینگونه از گرمای ظهر را میگذراندند.
*آب خنک*
آب شرب در خانه ها توسط چهار وسیله خنک و نگهداری می شد،*کوزه و حُبانِه* توسط سفال گر درست میشد و *مشک و دلو* هم توسط مشک دوز،
*کوزه* (ظرف سفالی با سایزها و در طرحهای مختلف که مخصوص بچه ها هم درست میکردند و چه احساس خوبی بود از کوزه خودمون آب خوردن )، *دُلو* (ظرف آبی در حد و اندازه کوزه که از پوست گوسفند درست میشد و سه پایه خراطی شده با رنگ آمیزی داشت و تزیین هم میشد بوسیله آیینه های کوچک و روی درب آن لیوانی روی یا کاسه ای گذاشته میشد) هم کوزه و دلو اّب گوارا و خنکی باطعم متفاوت داشتند ظروف آب بزرگتر که همیشه در گوشه ای از حیاط یا دالان گذاشته شده بود و منبع آب خنک بزرگتر از کوزه و دُلو بود *حبانه*(ظرف سفالی که کوزه گر درست میکرد ته آن حدود ده تا پانزده سانتیمتر قطر داشت و بالای آن قطرش تا شصت سانتیمتر میرسید که رویش سینی روی بعنوان درب میگذاشتند و بعضی ها بخاطر اینکه لیوان در آب مدام زده نشود شیر آب برنجی در پایین نصب میکردند و از آن طریق آب در لیوان یا پارچ میریختند) و *مشک*(از پوست کامل گوسفند درست میشد که گردن گوسفند درب مشک میشد و دست و پاهای حیوان با وسیله ای بصورت گوی برای نگهداری بندهای مشک که هم برای حمل آن و هم آویزان کردن به سه پایه چوبی یا اویزان از سقف دالو بود) برای تهیه آب خنک و گوارا، در حیاط که حبانه گذاشته بود و زیر ان ظرفی برای آبی که چکه میکرد گذاشته میشد که پرندگان وقتی در حیاط می امدند یا روی درخت بودند اون ظرف برایشان آماده همیشه پر آب بود و رفع تشنگی میکردند و دوباره پرواز و روی درخت قرار میگرفتند.
از برق ,پنکه و یخچال خبری نبود گرما را با بادبزن دستی کم میکردند.
بجای یخچال بهترین جا *کُم مشک*(شکم مشک را که وسط مشک میگفتند، آویزان بود

از دو طرف کمی جمع شده و جای خنکی که گوشت و سبزی را برای نگهداری انجا میگذاشتند ، جایی برای خرید روزانه گوشت برای در امان ماندن از دست گربه بود).
*آسُونه*(آستانه سکوی جلو درب در واقع همان پله ای که پا را بلند میکنی تا وارد خانه شوی )محل نشستن خانواده ها بود،صبح و عصرها مادران دور هم جمع میشدند و در حین پاک کردن سبزی که در سینی ریخته شده بود از هر جایی صجبت میکردن و طوری هم میشد که کل عرض کوچه را با نشستن خودشون میگرفتتد و رفت و آمد برای آدمهایی که میخواستند عبور کنند مشکل میشد و مجبور بودن پاهای خود را جمع کنند یا بلند شده و دوباره سرجای خود بنشینند چون عرض کوچه ها کم بود و با رد شدن فرد اگر آشنا بود سخن بطرف او میرفت و از چند نسل قبل تا حال را تعریف میکردند و اگر فرد عبوری را نمی‌شناختند هم باز چیزی داشتن برای گفتن.
بعضی از خانه ها دو طرف درب خانه سکوهایی بود برای نشستن های عصرانه و غیره بود که هر طرف جا برای دو نفر می توانست باشه که بلند تر از آستانه بود .
ادامه در #قسمت۱۵

🔹️⚡🔹

#تا #بنگریم #طراوت #صبح

باید رها شد و سفری جاودانه کرد،
در پای دوست زمزمه ای عاشقانه کرد

از بلبلان شنیده ام آهنگ صبحدم،
صحبت ز حسن جلوه ی باغ و جوانه کرد

باور کنیم چکامه گلرنگ آفتاب،
در خلوت نسیم سحر آشیانه کرد

ما جز فنا به ساحت حرمان ندیده ایم،
این شکوه را ز عادت پیر زمانه کرد

اسرار عشق در دل آشفته سر کند،
در پای دار، سرّ مگو عارفانه کرد

تا بنگریم طراوت صبح بهار را،
همپای اشک ورد دعای شبانه کرد

خود واگذار و دامن دل گیر و سیر کن،
باید جهید و نقطه ی جانان نشانه کرد

آنجا زلال چشمه باور دمد مدام،
رقعه نوشت و سوی هزاران روانه کرد

خلوت سرای اهل نظر چشم دلبر است،
از شوق سر دوید و هوای ترانه کرد

سایه به سایه ی ملکوت آرمید و باز،
جان را چو شمع ،بارقه ای در میانه کرد

از دخمه ای که بسته به زنجیر پای عمر،
باید رها شد و سفری جاودانه کرد
⚡🔹⚡

#سیروس_مختاران / #سها
۱۳/ شهریورماه/ ۹۹

#دوران #کودکی۱۵
تهران. #عباداریان شهریور ماه ۹۹
#تابستان۷
#نُو( #نان)۱
هر بار که جلو نانوایی تو صف می ایستم ناخودآگاه افکارم به دهه های قبل برمی‌گردد نان و قصه های آن چونان فیلمی از جلو چشمانم رد میشه و سختی ها آن را حالا درک میکنم که برای تهیه نان چقدر مشکلات بود یکی یکی مراحلش انجام بگیرد تا به مرحله پخت برسد و سر سفره بیاید،سرصف ایستادم همین صف که خیلی هم غر میزنیم که چقدر طول میکشه تا نوبت برسه و چند دانه نان گرفته و بخانه ببریم ولی من درصف حضور فیزیکی دارم ولی اصلا انجا نیستم می بينم آرد، خمیر وتنور ولی با هر کدامش با هزار کیلومتر فاصله برمیگردم‌ به روزی که نان در خانه درست میشد.
هر طرف سرک‌میکشم زحمات مادران جلو چشمان هست خب شاید بخاطر این بوده که پدران از کله سحر دنبال کار بودند و حضور کمتری داشتند و بچه ها هرچه دیدن مادران و زحمات آنان بوده و اینکه بیشتر از مادر گفته میشود بخاطر شرایط سنی در گذر خاطرات هست و هرکجا حضور پدران بیشتر جلوه داشته مشخصا در روند خاطرات آورده می‌شود و همینجا دستان آنان که نان آور خانواده بوده اند بدون حضور در خانه را، میبوسم چون این قسمت نان هست و باید از آنان جداگانه یاد کرد .
برای تهیه نان که گاها هفتگی یا دو هفته ای یا ماهانه یکبار درست می شود هر چند تنوع نانها زیاد و بیش از ده نوع نان پخت می شود بمناسب های مختلف چون بعضی از نانها فقط در ایام خاصی درست شده و استفاده میگردد.
✳️نون معمولی بیشترین استفاده را داشته (نازک هست بقطر ۶۰ تا ۷۰ سانتیمتر موارد استفاده برای تلیت که نان را خرد کرده و در آبگوشت یا قلیه ماهی و هر غذایی که بخواهیم تلیت درست کنیم استفاده میشه ،صبحانه ،نهار و شام که نان را کمی آب یک رویش پاشیده و نرم میشود و لقمه میگیرند
✳️نون خشکک نان معمولی هست که کنجد زده شده و زمان پختش از نان معمولی بیشتر هست و روی تاوه خشک تر از نان معمولی برداشته میشود
✳️بَلبَل که سه نوع درست میشود ساده ،کنجدی و با کلخنگ(دانه های روغنی درخت بنه)
✳️ بَلبَل دستی که کلفت تر از بَلبَل قبلی هست و رویش بعد از پختن روغن و شکر زده میشود.
✳️پیپیلَی نان کوچکی که شبیه بلبل دستی بود و در حین پختن نان، بچه ها بهانه می گرفتند برای آنها درست میشد.
✳️کُتِلَک برای مصرف خانواده و مخصوص نذورات بیشتر درست میشود بیشترین زمان ایام‌محرم می باشد با خمیر ور آمده درست می شود که مزه اش متفاوت با بلبل بوده
✳️شاه پسند نانی که برای روز عید فطر درست میشود و در ماهیتابه در روغن داغ پخت میگردد و خمیرش چند ساعت گذاشته شده تا ور بیاید با خمیرمایه از دفعه قبل این نان درست میشود و روی چونه خمیر هنگام پهن کردن کنجد زده میشود و با وسیله ای نقش هم زده میشود
✳️نان شیرین مخصوص عید نوروز درست میشه و در دو نوع ساده و کنجدی پخت میکردد که از آرد ،شیر،شکر،روغن،گلاب، هل و کنجد برای درست کردنش استفاده میگردد و اندازه نان معمولی بوده ولی با توجه به نوع مواد اولیه در هنگام پخت آن را چند لایه روی هم جمع کرده بصورت مربع یا مستطیل در آورده .
نانی که در نانوایی درست میشد
✳️گِردَه همان تافتون هست که با توجه به دایره مانند بودنش گرده گفته میشود
✳️تَبدو شبیه بلبل دستی بوده برای مراسم عروسی که حلوا مخصوص ترک(حلوای با آرد برنج ، روغن، شکرو.. بصورت قالب در اورده میشود) درست می‌کنند برای تقسیم بین همسايه ها و اقوام که چند دانه حلوا را در تبدو گذاشته و در بشقابی به خانواده مورد نظر فرستاده میشود یا حلوایی که بصورت کاسه ای پخت میکنند و کنار کاسه تبدو گذاشته و تقسیم میشود.
بزار از اول قصه نان را بگم حال که برگشتیم به آن روزها ،گندم و جوی سال را برای خانه می‌خریدند و در سیلوی خانه *تِکُل*( مخزنی ساخته شده از گِل و کاه بصورت دایره به ارتفاع دو متر با پایه هایی که از سطح زمین بلندتر باشه و در پایین آن سوراخی برای خروج گندم و جو درست شده بود که سوراخ توسط کهنه یا گونی گرفته میشد و *تِکُلی* که کوچکتر از تِکُل و برای جو که مقدار کمتر از گندم‌ در سال استفاده داشت ) روی بالای *تکل* که باز بود همیشه محل نگه داری نان پخته شده بود که نان را در *کُفِه* (ظرف بافته شده از برگ نخل بعنوان رویه و گیاه دیگری بعنوان لایه داخلی بکار میرود و از بافتن لایه ها بصورت دایره شکل داده میشد و بلندی آن حدود ۳۰ سانتیمتر بود که وقت پخت نان برای چند هفته *کفه* تا حدود ۶۰ یا ۷۰ سانتیمتر پر نان میشد که از سطح کفه بیرون بود و بالای آن یک تبق میگذاشتن که نگهدار نانها باشه.
گندم را از سیلوی خانگی بمیزان لازم بیرون آورده و در *جِوه*(وسیله ای برای کوبیدن گندم و جو برای پاک کردن که از تنه درخت درست شده میشد، حدود ۵۰ تا ۶۰ سانتی متر بلندی داشت در پایین برای ایستادن صاف شده بود و در بالا به عمق ۳۰ سانتیمتر تنه بصورت شبیه مخروطی خالی شده بود و گندم درون آن ریخته مثلا حدود یک کیلو

و با چوبی استوانه ای بقطر ۱۰ سانتیمتر
گندمها کوبیده میشد و در سینی ریخته میشد و اینکار ادامه داشت تا تمام گندمها کوبیده شده و تمیز گشته خاکها جدا و خرد شده و در سینی بوسیله چرخاندن در هوا باعث جدا شدن گندم و خاکها شده و آشغالهای که شامل کاه و دانه هایی غیر از گندم‌بود جدا میشد و گندم‌ پاک شده در گونی ریخته میشد و به آسیاب جهت آرد شدن برده میشد که این کار توسط بچه ها یا افرادی بودن با خر بار را تحویل گرفته و علامتی که بیشتر بند یا تیکه پارچه ای بود به گونی بسته و آنها بار را برده و آرد شده برمی‌گردانند و کرایه ای میگرفتند و آرد را چون داغ بود روی پارچه ای پهن میکردند تا گرمای آن گرفته شود وبعدا آرد را توی صندوق های چوبی چایی که خالی شده بود از مغازه دار خریده شده بود ریخته و انبار میشد برای روز پخت نان .
پس آرد آماده در خانه مهیا هست ولی لوازم دیگر هم همگام‌ اماده میشد تا روز پخت کمبودی نباشد .
ادامه در #قسمت۱۶

#دوران #کودکی۱۶
تهران. #عباداریان شهریور ماه ۹۹
#تابستان ۸
#نُو(نان)* ۲
#سمات
موادی سوختنی که برای پختن نان لازم بود سمات که جهت آتش زدن زیر تاوه باید تهیه میشد که در مطبخ نان پزی گوشه ای را درست کرده بودن به عنوان انباری جهت سمات که همیشه سر فرصت سعی میشد سمات دو(جای سمات)پر باشه تا روز پخت نان مشکلی نباشد. سمات شامل
تَکَه به پهن گاو، تُسُلَه به پهن خر،پِشکُل به پهن گوسفند که مجموع اینها سمات گفته میشد که باید تهیه میشد، سالهای بعدها که برنج کوبی درست شد و پوست برنج جدا میشد برای پخت نان از برنج کوبی چند گونی پوست برنج گرفته میشدَ که تمیز بود نسبت به سمات و تهیه آن راحت بود. اما با گاری یا گونی پهن های حیوانات جمع آوری و در بالای پشت بام‌ یا گوشه حیاط خشک میشد تا خیس نباشد و برای روز پخت آماده باشد که در آن زمان که جهت خشک کردن پهن میشد باید به کرات زیر و رو شده تا زودتر خشک گردد و مرغ و خروس و جوجه ها هم در این هنگام دلی از عزا در می اوردند و با گشت و گذار در سمات پَهن شده دانه های جو و گندمی که حیوانات خورده بودند و هضم نشده را انان میخوردند و هم‌ باعث زیر و رو شدن بود چون با پای خود مدام تمام سمات ها را زیر و رو کرده و کمکی در زودتر خشک شدن بود ،بعد خشک شدن و جمع کردن در انباری مخصوص سمات ریخته میشد. تا اینجا آرد و سمات آماده شده بود و روز پخت نان فقط مانده .
✳️روز پخت
روزی که قرار بود پخت نان صورت بگیرد از قبل هماهنگ میشد اگر مادری تنها بود با همسایه در پخت شریک میشدند و صبح زود بلند میشد و خمیر را آماده می کرد و اکثرا دو نوع خمیر در روز پخت نان آماده میشد یکی برای تهیه نان ده بیست روزه و خمیر دیگر برای بَلبَل که دومی را با *خِمیریه*(خمیرمایه )که از قبل داشتند به خمیر اضافه میشد تا ور بیاید و اول نان تیری پخته میشد و در این مدت هم خمیر ور اماده و در آخر پخت نان بَلبَل درست میشد.
برای پختن نان دو نفر لازم داشت یکی چونه میگرفت و روی *خونیه*(میزی تهیه شده از چوب بصورت گرد بقطر ۸۰ تا یک‌ متر که زیرش پایه داشت و بلندی آن طوری بود که بتوان پای شخص پهن کننده خمیر زیرش برود هرچند در زمانهای قبل تر همین خونیه را با گچ درست میکردند)با *تیرک*( چوبی حدود یک متری و گرد به قطر حدودی ۲ سانتیمتر )پهن میکرد که خودش همراه و هنرنمایی در پهن کردن بود چرخاندن و در هوا پیچاندن تا خمیر بصورت ورقه ای نازک در می آمد و روی توه آن را پهن میکرد و نفر دومی مسئول پخت نان بود با چوب *نُووریکُ*(چوبی از شاخه نخل که اضافه ها زده شده و نوک آن تیز برای زیر نان رفتن) و برگرداندن چندین چونه نازک و روی هم پهن شده را که خودش استادکار میخواست که با زیر و رو کردن آنها بصورت مرتب نان پخته شده را جدا کرده و در *تبق*(ظرف بافته شده از گیاه )گذاشته و چند ساعتی کار ادامه داشت و داستانهای پخت و رسومات آن هم جای خود دارد. در زمان پختن نان نفر دومی که کنار توه بوده مواظب آتش بودکه مدام براه باشد و با ریختن سمات به زیر توه آتش را زنده نگه می داشت و دودش که جای خود داشت ، معلوم بود همسایه ها از انطرفتر هم می توانستند بفهمند خانه کی مشغول پخت نان هست و خبردار شده برای سر زدن به اونجا.
✳️خُل خاکستر داغ(وقت پخت نان سمات که برای پخت نان آتش زده میشد و مدام به آن اضافه میگشت تا آتش زیر توه خاموش نشود صاحب خانه و شریک در پخت نان اولین نفرات بودن که *تاس کباب* های ( ظرف غذا که ازجنس روی و درب داشت مواد غذایی و ادویه جات و آب را درون آن می ریختند و دربش را رویش گذاشته محکم میکردن) خود را که دیگر وقت برای درست کردن نهار نداشتن زیر آتش در حال سوختن می گذاشتند همگام با پخت نان غذا هم آماده میشد.
نحوه قرار گرفتن *توه* طوری بود روی سه تا پایه از سنگ یا اجر تا مقداری از سطح زمین بلند تر باشد که بتوان مواد سوختنی را به زیر آن هدایت کرده و بالای منطقه توه همیشه سوراخی در سقف گذاشته میشد تا دود ناشی از سوختن بطرف بالا رفته و از سوراخ خارج گشته هر چند مطبخ درب نداشت و دود بطرف بالا که میرفت یا از سوراخ یا از بالای وردی مطبخ خارج میشد و کلا کل مطبخ سیاه از دوده بود سقف که جای خود دارد.
*آش(در گویش محلی به برنج دم شده آش گفته میشود) زیر خُلکی* مخصوص بچه ها(تهیه برنجی زیر خاکستر شامل مقداری برنج یک یا دو گوجه و نمک و روغن در *تاس کباب* کوچک) نمیدونم ولی شاید هیچ غذایی به اندازه آن خوشمزه نبود شاید چون چیزی نبود آن برنج دم شده زیر خاکستر مزه اش فرق داشت ولی از هر کسی سراغش میگرفتی خوشش می آمد و به مادر سفارش درست کردنش را میداد .
کم کم که پخت نان صورت میگرفت همسایه ها هم پیدا می شدند و بعضی ها هم با ظرفی که مقداری خمیری برای بَلبُل درست کرده بودن روی دست آمده و حال و احوال میکردند و میگفت آخرش دو سه تا بلبل میخواستم برای بچه ها درست کنم و نوبت میگرفت و آنانی که ظرف غذا داشتند

نوبت جا برای زیر خل کردن ظرف میگرفتند و یا ظرفشون کنار توه بود تا اخر به زیر خل(خاکستر داغ که ظروف غذا جهت پختن به زیر آن گذاشته میشد) گذاشته شود و از تمام مواد سوختنی نهایت استفاده برده میشد و این داستان برای همه همسایه ها بود که بقیه هم به خانه آنها میرفتند و در این بین هم دعواها را می‌توانستی شاهد باشی چون ظروف به زیر خاکستر که گذاشته میشد همسایه ای می آمد و به ظرفش سر میزد آن را باز میکرد و نگاهی انداخته کم و کسری داشت برطرف میکرد و خاکسترها را روی ظرف خودش می ریخت و دیده میشد برای اینکه غذا خودش پخته بشه خاکسترها را کم و زیاد میکرد از روی بقیه ظروف و همسايه بعدی که می آمد میگفت کی تازه اومده اسم می بردن و خلاصه دعواها برپا میشد بخاطر خاکسترهایی که روی ظرف خودش کشیده بود و قهرها پیش می آمد تا مدتها..
کسی میگفت اقا برو جلوتر چند نفر نان گرفتند
دیدم در صف نان سنگلک هستم و شاطر مشغول پختن نان هست و سرخی آتش تنور براه و من به زمان حال برگشتم و نگذشت که ادامه داستان را ببینم که قصه تهیه نان سفره(تبق) ما چقدر سخت بود .
چطور میتوان از پدر و مادر بخاطر این همه زحمات تشکر کرد،کوچکترین کاری که میتوان کرد بوسه بر دستان آنان هست و بس

ادامه در #قسمت ۱۷

رخصت از فایز دشتستانی🙌

😷
سِرُم سامون نداره ، مفتلایه
😷
چِشُم یه کاسه خین ،دل شیرپلایه
😷
خدایا رحم کن جونم لب اومَد
😷
زدست الکل و ماسک سه لایه
😷
#بهرام_دادمهر آبان۹۹
😷

@behbehoni

@behbehoni

@behbehoni

💜🍃🍂🌸🍃🍂🌸🍃✨
🍃🍂🌸🍃
🍂🌸🍃
🌸🍃
🍃
🍂
ندا ومبو دوارته دووتی بو حیله بندو بو
دوارته شمبد کاکا بخونه وکل و هو بو

✾࿐༅🍃🌸🍃༅࿐✾

دوارته خو روهو و رسم دوماواروهو بوتی 
دوارته دسرزو بو و دزَی و ریتبارو بو

✾࿐༅🍃🌸🍃༅࿐✾

و ولا ما نمیدیم زه و بلا ما نمیدیم زه
  و دو ما خسه و یه پا و دپا ت کنج دالو بو

✾࿐༅🍃🌸🍃༅࿐✾

ندا سیفور عُم نصی دوارت هم صدای در می
خطیر مِش رِمو و دووت هف شو و هف رو بو

✾࿐༅🍃🌸🍃༅࿐✾

خطیر و رقص تومبو جومه و دسمال اوریشم
سرا هم خهکلادون کشار و رِفک تومبو بو

✾࿐༅🍃🌸🍃༅࿐✾

حنا هامو نها بوتی و روزی بقیا بوتی
جلو عوریس کشو دسمال بوزی مژده خیرو بو

✾࿐༅🍃🌸🍃༅࿐✾

ندا، ری فگر کی بی ک ایطهری زندهی ریپِس
 و نرفیش سیمه که خواسِی بهارامه زمسو بو

✾࿐༅🍃🌸🍃༅࿐✾

نه قویدَن شمبد کاکا بپیسی کنج دالوشُه
نخوبن ک دلَی هم شروه خون ت خُکسو بو

#بهرام_دادمهر،بهمن۹۹
🍂
🍃
🌸🍃
🍂🌸🍃
🍃🍂🌸🍃
💜🍃🍂🌸🍃🍂🌸🍃✨

https://telegram.me/behbehoni

#باغ #بهار ◉──🍃⚘🍃──◉

🌿 درخت سیبِلک باغم شکوفَه کِردِه دیا ٬
اَ بو خَشِیْ مِپِری هوش اَ کَلَّه مو هر جا

🌿 بهار اَ رَه اَمِدِه تا که بَلگ نو کِردِه ٬
هزار لُخچَه وِشِیْ زیر دارِ مو کِردِه

🌿 دِوارتَه دارِک لیموبهار نارنجِیْ ٬
اَ چشم می خو اگر دل قدِیْ و دالِنجِیْ

🌿 تِه رَهیِکِیْ که بِیه َ اَنَّهو بهشت خدان ٬
یِه جِیْ بهار دل و سوزِی یِیْ تِه بین گلان

🌿 بهار کو اَ وُلام بَهز پار و پِریارِن ٬
جِخون گل اَگِه مابین نِیشتِر خارِن

🌿 خَشی اِی موقیَه وِر باغ گل بِیَه دل خَش ٬
بِبینَه غوریَکی نادِه بال مَنقل تَش

🌿 هزار شکر خدا بو اَ نعمتِیْ امسال ٬
بِهوندَه ها سرِ شوقِن مِبینَه اَیْ کِرِ چال

🌿 نَه وال اَ دَهس بُشو عمر و شوق گل نَکُنَه ٬
اِی موسِمَه نِیَه صحرا و بُلّ بُل نَکُنَه

🌿 صبان که حیف و دریغا تِه بیخ تو مُکُنَه ٬
تِنِت مِجیوِنَه و خوتبخوت فغو مُکُنَه

🌿 سهایْ نهادِه دلِیْ پُیْ بهار و دارِک خُویْ ٬
اَ هر کجا که بُشوتِی تِه فکر یارک خُوی

✍️ ...
#سیروس_مختاران / #سها
۲۲/ اسفند / ۹۹