Чемпиондар лигасындағы ең ұзақ жеңіліссіз сериялар

Тағдыр «Манчестер Юнайтедке» өз рекордын «Бавариямен» жеке текетіресте сақтап қалуға мүмкіндік беріп жатыр. Егер бүгінгі бастамалары жеңіспен аяқталмаса, соңғы турда тағы бір мүмкіндіктері болады.

Клубтар бір-бірімен 11 рет кездескен. «Юнайтед» 1 рет жеңген, ал «Бавария» ағылшындықтарды 6 матчта жыққан. 5 рет ойын тең нәтижемен аяқталған.

Маусымды сәтсіз бастаған қызыл сойқандар неміс машинасының жеңіліссіз сериясын тоқтата ма?

«Челси» әйтеуір жеңді...

Тіпті «Челси» жеңіс жолына оралып үлгерді, маған да белсенділікті күшейту керек сияқты. Бірақ әзіл әзілімен, статистикаға үңілсек, лондондықтар 4-ші орынға лайықты ойын көрсетіп жатыр.

Болжамды ұпайлар кестесі «Челсидің» ойыны шамамен 13 ұпайға лайықты екенін көрсетеді. Нағыз кестедемен салыстырғандағы 5 ұпайлық айырмашылық, тек «Эвертонның» 8 ұпайға жақын айырмасынан кейінгі ең жоғары көрсеткіш.

Қорғаныс жағынан «Челси» үшін алаңдауға нақты себеп жоқ. Олар тек 7,98 болжамды голға жол берген, бұл лигадағы соңынан алғанда 4-ші орын, қақпашылар 2 голдан құтқарғандарын айта кету жөн.

Ал алаңның шабуыл шебіне келетін болсақ, бұл жерде мүмкіндіктерді голға айналдыра алмаулық деген үдеріс орын алып жатыр. The xG Philosophy твиттер аккаутының келтірген мәліметі: «Челси» – барлық жарыстардағы ойындарын xG көрсеткіші бойынша жеңген АПЛ-дағы жалғыз команда.

Олар болжамды 13,82 голға лайықты мүмкіндіктерді тек 7 голға айналдырған. Көбінесе топ клубтар ойыншылары өздерінің сапалы ойынына байланысты болжамды голдардан көбірек гол соғады. Егер команданың ойыншылары өз мүмкіндіктерін Премьер Лиганың орташа ойыншысы ретінде жүзеге асырса, «Челси» Чемпиондар Лигасына жолдама беретін орында болар еді.

Жеке Николас Джексон жайлы айтып өту қажет. Ол 3,79 болжамды голдан 1 ғана гол жасай алды. Жалпы шабуылшы үшін мүмкіндіктерге иелену – жақсы белгі, енді тек психологиялық не өзге мәселелерді шешіп, мүмкіндіктерді голға айналдыру ғана қалды. Нуньез кейсін ұмытпайық.

Бірақ Джексон жағдайында орнына Гакпо не Жота сияқты шығатын адам жоқ. Нкункуды күтеміз бе? Немесе жанжалдасып қалған Осимхенді алған дұрыс па? Не болса да Почеттиноға сәттілік, Боулиға шыдамдылық.

Ирландия азаматы «Реалды» арқалап келе жатыр

Беллингем өткізген 9 ойынында 8 гол соғып және 3 нәтижелі пас беріп үлгерді. Алайда бүгін қозғалатын тақырып алаңдағы шеберлік жайында емес, сол шеберлікті көрсетуге рұқсат беретін, реттейтін ережелерге байланысты болады.

Ла Лигада әр клубқа Еуропалық Одақ азаматы емес 5 ойыншыны тіркеуге рұқсат етіледі, бірақ матч құрамына бұндай тек 3 ойыншыны ғана қосуға құқылы. «ЕО азаматы емес ойыншы» термині азаматтығы Еуропалық Одақтан тыс елге жататын футболшыларға таралады.

Аталған реттеу Brexit-ке байланысты Ұлыбритания ойыншыларына қатысты, сәйкесінше, Джуд ағылшындық азаматтығымен Ла Лигада легионер болып саналады. Легионерлік орынды босату мақсатында Беллингем әкесі жағынан ата-апасының ирландиялық азаматтығын алған.

Ирландия ЕО-ның мүшесі болғандықтан, Беллингемге Ла Лиганың легионерлік шектеулері таралмайды. Гарет Бейл және Киран Триппьер мадридтік клубтармен келісімшарт жасасқан сәтте Ұлыбритания Одақтан шығуды толықтай аяқтамағандықтан олар легионер саналмағанын атап өткен жөн.

Қызықты факт: Еуропалық одаққа кірмейтін, бірақ ЕО-мен қауымдастық туралы бөлек келісімдері бар мемлекеттің ойыншылары Ла Лигада легионерлер деп саналмайды. Атап айтқанда, Котону келісіміне кіретін елдердің футболшыларына легионерлік шектеу таралмайды.

Котону келісімі – ЕО мен Африка, Кариб теңізі және Тынық мұхит мемлекеттерінің тобы арасындағы келісім. Осылайша, Альфонсо Дэвис Ла Лигаға көшсе, Либерия азаматтығы бар болғанына байланысты легионер ретінде есептелмейді.

Родриго, Винисиус және Милитао испан азаматтығын алып, барлық легионерлік орындарды босатты. Джуд клубына алаңда ғана емес, алаң сыртында көмектескені арқасында артық легионерлік орынды басып отырған жоқ. Тіпті командаға Эндрик қосылғанның өзінде «Реалда» 2 ЕО азаматы емес ойыншыны алуға мүмкіндігі болады.

Сұрмерген Мактоминей

«Брентфордқа» қарсы шотландиялық 93 және 97 минутта гол соғып, «МЮ» еншісіне көптен күткен 3 ұпай сыйлады.

Осылайша, Скотт «Юнайтедтің» ең кеш ұйымдастырылған камбэктің басты себепкеріне айналды. Манчестерлік жартылай қорғаушы Шотландия ұлттық құрамасы сапында 6 гол еншілеп, Еуроға іріктеуінің үздік сұрмергендер қатарында.

Мактоминей өзінің гол соғу жиілігі жайында былай деген: «Бапкер (Стив Кларк) маған гол соғу үшін айып алаңға кіріп қосылуға үлкен еркіндік береді, осыны қолдану арқылы командаға көмектесуге тырысамын. Ол маған үлкен сенім білдіретіні анық, мен барлығы ойдағыдай болғанын қалаймын».

Скотти соққы жасау шеберлігі Оле-Гуннар Сульшер бапкерлік кезеңінде ерекше көзге түсе бастады. Норвегиялық маман қол астында айып алаңның ішінде емес, керісінше, сыртынан бірнеше жойқын соққы көмегімен допты қақпа ішіне бағыттаған. Ал Мактоминейдің қазіргі алаңның ішінде табылып жатқан голдарға таңғалудың қажеті жоқ.

«Юнайтед» академиясында Мактоминей өзінің мансабын шабуылшы ретінде бастаған. Футболшы өзінің алғашқы позициясындағы негіздерді ұмытпағаны арқасында сұрмергендік жетістектерге жетіп жатыр. Уақыт өте келе 10-дық позициясына ауысқан, тіпті U16 құрамында Маркус Рэшфорд екеуі осы позицияға бәсекелес болған. Ал жастар командасында box-to-box болып ойын көрсеткен.

Академия түлегі клубтан кетуге жақын болғаны туралы да айта кеткен жөн. Скотт 18 жасқа толғанда оның бойы небәрі 168 см болған. Келесі 18 ай ішінде оның бойы 193 см-ге жетеді, кенеттен өсіп кету аясында Мактоминей денсаулығына байланысты бірқатар қиыншылықтардан өтті.

Мактоминей сынды аса дарынды емес, бірақ қиыншылықтарға төзімді, ойынға құмар және әрқашан соңына дейін ойнайтын футболшылар – еңбекқорлық әрқашан өз жемісін береді дегеннің керемет үлгісі.

Қызықты статистика – АПЛ

Клубтық футбол әзірше үзілісте, яғни осы уақытқа дейін жиналып қалған қызықты статистикамен бөлісу үшін тамаша сәт туындап отыр.

• «Бернли», «Эвертон», «Лутон» және «Шеффилд Юнайтед» осы маусымда чемпионаттың бастапқы 3 матчында жеңіліп қалды, жарыс тарихында бұндай "жетістікті" 4 клуб алғашқы рет бағындырған.

• Рой Ходжсон Премьер Лига аясында «Олд Траффорд» алаңында қатарынан 5 жеңіліссіз ойын өткізген бірінші бапкер атанды.

• Эрлинг Холанд жарыс тарихында 50 гол + ассист көрсеткішіне ең жылдам жеткен ойыншы (39 матч).

• «Шеффилд Юнайтед» командасын 8-0 есеппен жеңген ойынында «Ньюкасл» 1 матчта 8 түрлі ойыншы гол соққан алғашқы команда болды.

• «Ливерпуль» 7 ойында 4 қызыл қағаз алып үлгерген алғашқы команда.

• Деян Кулусевскидің 99:53-те «Шеффилд» қақпасына соққан голы чемпионат тарихындағы ең кеш ұйымдастырылған камбэк және жеңіс голы болды.

«Аякспен» не болып жатыр?

6 ойында тек 5 ұпай көрсеткішіне жету – клуб тарихындағы жаңа антирекорд, оның алдында 6 ойында ең аз дегенде 7 ұпай жиналған.

Аталған көрсеткіш статистикамен қаншалықты дәлелденеді? «Аякс» 6,2 ғана болжамды ұпай жинай алған, мәселен, соңғы орындағы «Утрехтте» 6,5 болжамды ұпай, ал 17-ші орындағы «Волендам» 7,7 болжамды ұпай иеленген. Басқаша айтқанда, «Аякстың» сұмдық нәтижелері сұмдық ойыннан әділетті туындап отыр.

Алаңдағы мәселелер клуб менеджментінің сапасыз жұмысынан. Басшылық жетістіктерге жеткізіп жүрген бапкерге сапалы ауысым таба алмады. Ішкі жанжалдармен Овермарс қуылды, одан кейін денсаулыққа байланысты Ван дер Сар да кетті. Жақында ғана спорт директоры лауазымына келген Мислинтат та өз орнын босатты.

Тұрақсыздықты сезген ойыншылар да клубтан топтап кете бастады. Қазір команданың негізгі құрамға шығатын орташа жасы Эредивизиидегі ең кішісі – 22 жас 198 күн.

Келтірілгендерге қарамастан, Оптаның алгоритмдері «Аякс» ұзақ мерзімде 5 орынға көтеріледі деген позитивті болжам беріп жатыр. Алдыңғы маусымдағы 3-ші орын – 2008/09 маусымынан бастап лигадағы ең төменгі позициясы болса, қазіргі жағдайда 5-ші орын жаман емес нәтиже болып көрінеді.

Футболдағы нәтижелер алаңдағы жеңістер арқасында табылады, бірақ жүйелі және ойластырылған алаң сыртындағы жұмыссыз көзді ашып жұмғанша жоғалуы мүмкін.

Неге ағылшын клубтарының көбі «Юнайтед» деп аталады?

Бүгін Ағылшын Премьер Лигасының 9-туры аясында «Юнайтед» жалғауы бар ең танымал клуб – «Манчестер Юнайтед» және осы жалғаумен алғашқы құрылған – «Шеффилд Юнайтед» кездеседі, осыған орай «Юнайтед» сөзі клуб атауларында қандай мағына білдіреді деген сұраққа жауап беремін.

Біріншіден, «Юнайтед» клуб атауында 2 команданың қосылуын білдіретін белгі ретінде қолданылуы мүмкін. Чемпиондар лигасында өнер көрсетіп жүрген «Ньюкасл Юнайтед» қарсылас «Ньюкасл Ист Энд» және «Ньюкасл Уэст Энд» клубтарының бірігуінен пайда болған. Клубтардың бірігуіне «Уэст Эндтің» қаржылық қиындықтары себепкер болды.

Екіншіден, «Юнайтед» сөзінің біріктірілген деген мағынаны білдіргендіктен, белгілі бір аймақтың бірлігін көрсететін нышан түрінде де қолданылады. 1904 жылы құрылған «Лидс Сити» бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде футболшыларға ақша төлегені үшін Футбол Ассоциациясынан қуылған болатын. Ол кезде бұндай әрекеттерге тыйым салынған.

«Лидс Сити» ойыншыларын сату аукционы барысында 16 ойыншыны сатып алу арқылы аймақта жаңа клуб құрылады. Клубтың құрылуына бүкіл қаланың адамдары бірігіп атсалысқаны оның атауында тікелей көрініс тапқан, осылайша, «Лидс Юнайтед» клубы құрылады.

Үшіншіден, «Юнайтед» қосымшасы жаңа бастаманы көрсету мақсатында қолданылған. 1878 жылы темір жол компаниясы «Ньютон Хит» футбол клубын құрады. 1902 жылы клуб өсіп кеткен несиелік қарыздардан аймақтық бизнесмендермен құтқарылып, атауы «Манчестер Юнайтед» деп өзгертіледі.

Бұл жаңа иелердің жетекшілігімен ұйымның жаңа бастамасының кейіпі болды. Бұдан басқа клуб тек қаланы емес, бүкіл Үлкен Манчестер округы атынан өнер көрсететіндіктен «Манчестер Юнайтед» деп аталады деген тұжырымдар да бар

Трансферлік шолу: қаржылық перспектива

ФИФА жаздық кезеңнің халықаралық трансферлік шолуын жария етті. Шолуда бірқатар жаңа рекордтық көрсеткіштер көзге түседі. Атап айтқанда:

• Маусымнан қыркүйекке дейін трансферлерге 7.36 миллиард АҚШ доллары жұмсалған, бұл трансферлік кезеңдер ішіндегі ең жоғары көрсеткіш.

Алдыңғы жылдың кезеңінде 5 миллиардтай сома жұмсалған, ал 2019 жылғы қойылған рекорд – 5.8 миллиард доллар болған. Әрине, осы жылдың абсолютті рекорд қойылуына Сауд Арабиясы ұйымдастырған жұлдызды жауыны тікелей әсер етті.

• Рекордты 10 мыңнан аса (10125) халықаралық трансфер жүзеге асқан.

Бұрынғы рекорд 2022 жылы 9906 трансфермен қойылған болатын. 10 мың трансфердің жартысынан көбі (56,6%) келісімшарты аяқталған ойыншылардың көшуінен туындаған.

• 696.6 миллион доллар агенттердің қызметтерін төлеуге жұмсалды, бұл да жаңа рекорд.

Барлық соманың 505.2 миллионын сатып алған клубтар төлесе, 191.4 миллионы сатушы клубтар қалтасынан шыққан. Енгізілген жаңа агенттік реттеу бұндайға жол бермейтін сынды.

Нигериялық сұрмергендердің алтын ұрпағы

«Наполи» ұжымының басты жұлдыздарының бірі Осимхен, Бундеслига үшін таласып жатқан «Байердың» үздік шабуылшысы Бонифас, ең күрделі лигада жақсы өнер көрсетіп жатқан Авонийдің барлығы – нигериялықтар.

Бұдан басқа лига 1-дің 8 кездесуінде 5 гол соққан Адамс, «Ницца» үшін 9 ойында 3+2 жасаған Моффи, мансабының 61 матчында 54 гол+ассист жинаған дарын Орбан бар. Таза шабуылшы еместерге келетін болсақ, қапталдағы форвард болып ойнайтын Чуквезе мен Лукманды атап өткен жөн.

Бұндай жағдайдың орын алуын футболшыларды дайындау жүйесіне байланысты деп ойлаймын. Еуропалық ойыншылардың басым көпшілігі академиялардан шығады. Дала алаңында өсіп, табиғи гол соғушы қасиеттері бар ойыншылар аз.

Ал Африка не Латын Америка аймақтарында футбол академиялары еуропалық деңгейге жетпесе де, дала футболы арқасында аймақтан нағыз сұрмергендер шығу легі тоқтамаған.

Осы Африка кубогінде дарынды әрі баланссыз құраммен қандай нәтиже көрсетеді екен? Cоңғы рет жарысты 10 жыл бұрын жеңген.

Чемпиондар лигасы: тарихи статистика

Жарыстың кезекті турының аяқталуына орай қызықты рекордты көрсеткіштерді еске түсірейік.

Жарыс аясында ең көп гол соққан командалар:

1. «Барселона» 1999/00 – 45 гол (1 ойында 2.81 гол).

Бұл маусымның өткізілу форматы 2 топтық кезеңнен тұрған. «Барса» мүмкін 17 ойынның 16-сында өнер көрсеткені рекордтың орнатылуына әсер еткені айқын.

2. «Бавария» 2019/20 – 41 гол (3.91 гол).

Ковид орын алған маусымда ширек финал мен жартылай финал ойындары 1 ғана ойыннан тұрғандықтан, неміс машинасы турнирдің заманауи нысанында жеке рекорд қою мүмкіндігінен айырылды.

3. «Реал Мадрид» 2013/14 – 41 гол (3.15 гол).

Клуб соққан барлық голдың 17-сін Криштиану Роналду соққан, осы маусымдағы көрсеткіші бір маусымдағы үздік сұрмергендік рекордын орнатқан.

4. «Ливерпуль» 2017/18 – 41 гол (3.15 гол).

«Марибор» және «Спартак» клубтарын 7-0 есебімен жеңу арқылы топтық кезеңнің 2 турында ғана 14 гол соққан. Мане, Фирмино және Салах триосының әр мүшесі 10 гол жинай алған.

5. «Реал Мадрид» 2016/17 – 36 гол (2.77 гол).

«Реал» бұл біріншілікте 36 гол соғып, 18 гол жіберіп алғаны қатарынан 3 олжаның алғашқысын алуға жеткілікті болған.

Топтық кезеңде ең көп гол соққан командалар:

1. «ПСЖ» 2017/18 – 25 гол (1 ойында 4.17 гол).

2. «Бавария» 2019/20 – 24 гол (4 гол).

3. «Ливерпуль» 2017/18 – 23 гол (3.83 гол).

4. «Бавария» 2021/22 – 22 гол (3.67 гол).

5. «Боруссия» 2016/17 – 21 гол (3.5 гол)

Бір позицияда тым жақсы жасақталған құрамалар

Ұлттық құрамалардың ерекшелігі команда сапында ойнай алатын дарындардың жинақталуына толыққанды бақылау орнату мүмкін емес.

Нигерия құрамасындағы шабуылшылардың көптігі осы постты жазуға шабыттандырды. Басқа елдерде бір орынға тым көп ойыншылардың шоғырланған мысалдарды талдайық.

«Англия» - оң қаптал қорғаушы позициясы.

Кайл Уокер, Киран Трипье, Рис Джеймс, Трент Александр-Арнольд – төртеуі де АПЛ топ клубының негізгі ойыншылары. Артета тұрақты түрде қорғаныстың оң қапталында ойнататын Бен Уайтты да атап өткен жөн.

Ұлттық құрамаға мүлде өтпей жүрген Уан-Биссаканы және алпауыт бәсеке үшін ұлттық құрамасын ауыстырған Мэтти Кэш пен Тэррик Лэмптиді ұмытпайық. Аталғандардан басқа Ливраменто және Ааронс сынды жас дарындар бар.

«Франция» - орталық қорғаушы позициясы.

Атап айтқанда оң қапталға жақынырақ ойнайтын әлемдік деңгейдегі орталық қорғаушылар жиналып қалған. АПЛ шабуылшыларын шаршатқан Салиба мен Конате, Канселу келуімен өз орнына оралған Кунде және Упамекано бар.

Осылардың біреуінің қасына «ПСЖ» құрамындағы сол аяқты дуодан Кимпембені немесе Эрнандесті қоюға болады. «Ниццада» бір ойында пас беруден рекорд қойып жүрген Тодибо бар. Оған қоса, «Челси» жинап алған Дисаси, Бадиашиль және Фофана емделген соң оралуы мүмкін.

«Нидерланд» - орталық қорғаушы позициясы.

Ван Дейк, Де Врей, Де Лигт, Ботман, Ван де Вен, Аке, Тимбер, Гертруда. Бұларға орталық қорғаныс позициясында тәжірибесі бар Блинд пен Де Йонгты қосып, алаңда тек орталық қорғаушы позициясында ойнаған футболшылардан тұратын құрам жасауға болады.

«Бразилия» - оң вингер позициясы.

Рафинья, Родриго, Антони. Родриго әмбебап ойыншы болғанымен өнер көрсететуге ең ыңғайлы позициясы оң қаптал екені айқын. Давид Нерес пен Малком да осы позицияда ойнайды деп айтып өткен дұрыс болар.

«Германия» - шабуылдаушы жартылай қорғаушы.

Мюллер, Мусиала, Виртц, Брандт, Хавертц - бұлар неміс мектебінің әмбебап ойыншыларды даярлау жүйесінің өнімі. Әрине, барлығы қажетті жағдайда негізгі құрамда бірге шыға алады, алайда құрамдағы балансты сақтай тұра, аталғандардың екеуін ғана бірге шығару мүмкін сияқты.

Жиналған 10-дық немесе еркін 8-діктерді Нагельсманн қаншалықты сапалы қолданатынын жазда көрерміз.

«Италия» - орталық жартылай қорғаушы деп жазғым келген, Тонали мен Фаджоли жоғарыдағы тізім жететіндей етті...

Неліктен А сериясында 88 нөмірлі жейдені киюге тыйым салынды?

Бұл Италия футболының антисемитизмге қарсы шарасы. Соңғы маусымдары италиялық стадиондарда қара нәсілді ойыншыларға қатысты қорлау, антисемиттік лексика қолданысы және фашисттік белгілер көбеюі орын алды.

88 нөмір радикалды оңшылдар мен неонацисттер арасында кеңінен таралғандықтан, шенеуніктерге екі таңбалы санның қолданысын шектеу маңызды болды. Олар үшін 8 деген әліппидегі 8-ші әріп "Н", ал біріктірілген 8-дер "НН" немесе "Heil Hitler" дегенді білдіреді.

Бұдан басқа төрешілерге антисемиттік чант немесе қорлау сөздер қолданысы туралы білсе, ойынды тоқтатуға құқық берілген.

Ішкі істер министрі Маттео Пиантадоси: «Енгізілген шаралар біздің стадиондарда жиі кездесетін төзімсіз нанымдарға барабар және эффективті жауап, - деп мәлімдеді.

Эль Класико: қызықты статистика

Бүгінгі күннің орталық ойынына орай кездесу тарихындағы өзекті статистикаға назар салайық.

«Барселона» жеңіске жетсе, Хави осы ғасырда өз алаң жиегінде «Реалды» қатарынан алғашқы 2 ойынында жеңген екінші бапкер атанады.

Анчелотти класико ойындарын тең нәтижемен аяқтамағаны таңғалдырады. Италиялық 13 ойында 6 жеңіс және 7 жеңіліс тапқан.

Екі бапкер арасындағы жекпе-жекте Хави әзірше көш басында, 7 ойында 4 рет жеңген.

«Барса» соңғы 6 класико кездесуінде 4 рет басым болса, «Реал» соңғы 4 қонақтық класиконың 3 ойынында жеңіс тапты.

Беллингем допты қақпаға бағыттаса, ағылшындық «Мадридтің» Ла Лига дебюттік ойынында, Чемпиондар лигасының дебюттік матчында және Эль Класиконың алғашқы кездесуінде гол еншілеген бірінші ойыншысы атанады.

«Барса» жарақаттарға байланысты тұрақты ойын көрсетпеуіне қарамастан, Опта суперкомпьютері оларды матч фавориті деп санайды. Олардың жеңістеріне 41.6%, Анчелоттидің алғашқы тең нәтижесіне 29%, «Реал» жеңісінің ықтималдығына 29.4% берген.

Футболдағы допинг

Футболды допингтан таза спорт түрі деп айтуға болады. ФИФА соңғы шығарған антидопингтік есепке сәйкес алынған 5596 талдаудан тек 6 талдауы жағымсыз болып, оның 4 жағдайы допинг болып расталды.

Соның өзінде футболда орын алатын допинг мысалдары ойыншылардың немқұрайлығынан туындайды. Өзекті Поль Погба мен Алехандро Гомес мысалдарын алайық.

Погба досының кеңесімен Америкадан алған тағам қоспасын клубтық дәрігерлерден сұрамай қолданғанына байланысты допинг ережелерін бұзды. Гомес сәл аурыңқырап қалған соң, балаларға арналған сироп дәрісін ішкені допинг бұзушылығына алып келді. Екі жағдайда да ойыншылар қулық жасау ниетінсіз әрекет еткенімен, абайсыздық танытқаны үшін жазаланды.

Ойыншылар антидопингтік реттеулерді бұзған жағдайда дискфалификация көмегімен футболмен белгілі уақытқа айырылысқаннан бөлек, келісімшарттарына қош бол деп айтуы әбден мүмкін.

ФИФА-ның ойыншылардың мәртебесі және ауысуы жөніндегі регламенттің 14-бабы: «Келісімшартты тараптардың кез келгені ешқандай салдарсыз (өтемақы төлеу немесе спорттық санкциялар салу) негізді себеппен тоқтатуы мүмкін». Негізді себеп тізімі Регламентте айқындалмаған және әрбір істе жекеше айқындалуы тиіс.

ФИФА-ның Дауларды шешу палатасының шешімдер практикасына сәйкес тараптардың біреуінде шартты тоқтатуға негізді себебі болуы үшін екінші тарап өзінің шарттық міндеттемелерін елемеуі немесе орындамауы керек. Оған қоса бұндай әрекет шартты өрескел дәрежеде бұзғанда ғана негізді себеп болып табылады.

Әрине, футболшының допинг қолдануы – клубқа футболшының еңбек шартын біржақты тәртіппен бұзу үшін негізді себеп бола алады, өйткені ойыншы екі тарап жасасқан келісімді өрескел түрде бұзып тұрғаны айдай анық.

Футболдағы допингтің кең таралмағаны ойыншылардың командалық спорт түрінде допинг қолданысының әсері минималды екенін түсінулеріне байланысты шығар, ал тиянақсыз Гомес және Погба кәсіпқой мансаптарының алдына үлкен сұрақ белгісін қойды.

Әлем чемпионаты 2034: альтернативасыз таңдау

31 қазан күні 2034 жылғы әлем чемпионатын өткізуге өтінім беру дедлайны өтті. Бұл жарысты өткізу құқығы екі аймаққа берілген: Азия және Океания. Неліктен? ФИФА 2002 жылдан бастап әлем чемпионатының жаңа өткізуші мемлекетін таңдау барысында аймақтардың кезектесу қағидатын қолданады.

Соңғы жарыс Азияда өтті, келе жатқан ӘЧ Солтүстік Америка елдерінде өтеді, ал 2030 жылы өтетін турнир Еуропа, Африка және Оңтүстік Америка жерлерін қамтуына байланысты ӘЧ-2034 не Азия, не Океанияда өту керек.

Австралия өзінің өтінімін бермегендіктен, Сауд Арабиясы жалғыз таңдау болып тұр. ФИФА ӘЧ-2030 жарысының 3 алғашқы ойынын Уругвай, Аргентина және Парагвайға бере салу арқылы Сауд Арабияға жарысты өткізуге қызыл кілем төселген ашық жол ұйымдастырды деуге болады.

Сарапшылардың пікірлеріне сәйкес Сауд Арабия өтініміне қарсы шынайы бәсекелес болмаған, Австралия және Жаңа Зеландияға инфрақұрылымдық мәселелерге қатысты чемпионаттың ұлғайтылған форматын өткізу қиындау болады, ал Азия елдерінің көбі Сауд Арабияға қолдау көрсеткен.

Бастапқы жоспарларға сәйкес Сауд Арабиясы 2030 жылғы әлем чемпионатын өткізгісі келген, кезектесу қағидатын Египет және Греция елдерімен біріктірілген өтінім арқылы өтіп кету ойластырылған. Саудтықтардың жоспарлары өзгеріп, бұндай ауқымды іс-шараның ешкіммен бөліскісі келмейтін сияқты.

Бұл шешімді ФИФА енді ресми түрде 2024 жылдың соңында жария етуі керек. Реттеулерге сәйкес әлем чемпионатының иегерін ФИФА Конгрессі, яғни барлық 211 ассоциация мүшелері, жиналып дауыс беру арқылы шешім қабылдайды. Бұл процесс Сауд Арабиясы үшін жай ғана рәсімділік болып тұр.

Заманауи футбол және 10-позициясы

Адидас арнасында Зидан және Месси қатысуымен керемет бейнесұхбат шықты. Сұхбатта футбол аңыздары бір-біріне үлкен құрмет көрсетіп футбол және өмір жайында әңгімелескен.

Бейнедегі келесі диалог осы мәтінді жазуға шабыттандырды:

Зидан: «Бүгінгі күні 10-дық позициясы жоғалған деуге болады. Егер 4-3-3, 4-4-2 жүйелерімен ойнасаң, бұл жүйелерде 10-дық жоқ.
Месси: «Қазір көбінесе бұл функцияны ішкі ойыншылар (8-діктер) немесе жалған вингерлер орындайды, бірақ, иә, кезіндегі 10-дықтар жоғалған. Біздің 10-дық, байланыстырушы (энганче) Аймар, Рикельме сынды ойыншылар қазір жоқ».

10-дықтардың жоғалуына не себепкер болғанын талқыламас бұрын, Месси мен Зидан меңзеп тұрған 10-дықтың тактикалық портретін суреттеп көрейік.

Олар қорғаныстық міндеттерден толықтай босатылған болатын, осыған байланысты алаң жиегінде орналасуында толық еркіндікке ие болған. Еркіндікті 10-дықтар жартылай қорғаныс пен шабуылды байланыстыру арқылы командасының ойынын ұйымдастыру міндетін орындау үшін қолданған.

Бұл рөлді орындау үшін футболшының техникалық, пас беру және кеңістікті түсіну/сезу шеберлігі аса жоғары деңгейде дамыған болу керек. Футбол қауымдастығы Месут Озилді әділетті түрде осы позицияның соңғы өкілі деп атаған.

Энганче, треквартиста немесе плеймейкердің жойылуына басты себепкер футбол ойынының өзі, атап айтқанда, оның дамуы мен тактикалық эволюциясы. Заманауи командалардың ажырамас бөлігі позициялық шабуыл мен жоғары прессинг болып табылады.

Позициялық шабуылда ойыншылар бапкер таңдаған жүйені қатаң түрде сақтауы қажет болса, ал прессинг сәтті болу үшін оған ұжымның барлық мүшесі атсалысу керек. Сәйкесінше 10-дықтарға тән еркіндік пен қорғаныстағы жалқаулыққа қазіргі футболда орын табылмайды.

Нағыз 10-дық позициясы жойылуымен футбол таза түріндегі жеке дарындық сиқырдан айырылып, күрделі жүйе механизмі ретінде әрекет ететін ұжымдық сиқырға қол жеткіздік деп ойлаймын.

«Эвертон» және қаржылық реттеу

Премьер Лиганың profit and sustainability ережелерін бұзғаны үшін «Эвертоннан» 10 ұпай алынып тасталды, нәтижесінде олар кестеде 19-шы орынға түсіп кетті.

Қаржылық реттеулерге сәйкес клуб 3 жылдық мерзім ішінде 105 миллион фунт стерлинг шығын көрсете алады, ал мерсисайдтықтар 372 миллион фунт стрелингке шығынға түскен.

Премьер Лига аталған бұзушылық үшін 12 ұпай алу жазасын сұраған, тәуелсіз комиссия жазаны 2 ұпайға жұмсартты. Клубтың іс жүргізу кезіндегі ашық және жауапкершілікпен көмек көрсету мінез-құлығы жұмсартуға әсер етті.

Бұл ағылшын футболы үшін үлкен прецедент болуы мүмкін. Profit and sustainability ережелері 2013 жылдан бастап енгізілген, сол сәттен бері ұпай алу жазасы алғаш рет қолданылды.

«Эвертон» бір бұзушылық үшін осылай ауыр түрде жазаланса, онжылдықтар бойы бұзушылық жасаған "күдіктілердің" жазасы өте ауыр болатын сияқты.

Өзекті ақпараттарға сәйкес Абрамович кезінде «Челси» кейбір жұмыскерлеріне оффшорлық компаниялар арқылы ақша төлеу тәсілімен қаржылық реттеулерді бұзды деп айыпталды. Оған қоса, қаржылық реттеуге қатысты 100-ден аса бұзушылықпен айыпталған «Ман Сити» бар.

Спорт заңгері Кэтрин Форшоу «Сити» және «Челси» жазалары бойынша:

«Челси және Манчестер Сити клубтарымен салыстырғанда Эвертонның жазасы ауырлық деңгейі бойынша төменірек болуы керек. Сондықтан екі клубқа қатысты дивизионға төмендету жазасы қолданылуы мүмкін деп ойлаймын».

Менше бұндай жаза тағылған айыптар дәлелденсе ақылға қонымды және пропорционалды болып табылады, алайда іс жүзінде орын алатынына сенбеймін. Лиганың өзі бірден қос топ клубтан айырылу қадамына қаншалықты дайын?

Жартылай қорғаушы = болашақ бапкер?

Пеп Гвардиола Sky Sports арнасына кішігірім сұхбат берді. Қазір ойнап жүрген ойыншылардың ішінде кімді болашақ бапкер ретінде көресіз деген сұраққа ойланбастан Гюндоган есімін атады.

Илкай ойынды жақсы түсінеді, жақсы қарым-қатынас орната алады, құрметке ие және ойынға құмарлығы бар. Ол бапкер болатынына сенімдімін.

Осыған байланысты бірден the Athletic мақаласындағы статистика есіме түсті. Келтірілген мәліметке сәйкес қазіргі бапкерлердің 42.4% жартылай қорғаныста өнер көрсеткен. Қорғаушылар бапкерлердің 34.5% құрса, шабуылшылар 19.6% көрсеткішіне ие. Футбол ұстаздарының 3.5% ғана қақпашы екен.

Жартылай қорғаушылардың басымдығын олардың алаңдағы міндеттерімен байланыстыруға болады. Ойын барысында белсенді түрде барлық фазаларында маңызды рөл атқарады. Олар шабуылды бастау, өрбітуді жүзеге асыра тұра, қарымта шабуыл мүмкіндігіне жол ашпаулары қажет.

Қорғаныс пен шабуылдағы серіктестерін байланыстыру арқылы алаңдағы бапкер міндетін атқарады деуге болады. Бұндай күрделі функцияларды ойынға қатысты терең деңгейдегі түсінігі бар ойыншылар ғана орындай алатыны анық.

Гвардиола, Анчелотти, ван Гал, Зидан, Хави және Артета сынды жоғары деңгейдегі бапкерлер ойыншы мансаптарын жартылай қорғаныс аймағында өткізгені кездейсоқтық емес деп ойлаймын.

Пеп таңдауы Гюндоганға түскені мені таңғалдырмайды. «Сити» сапында жартылай қорғаныс аймағында тіреушіден бастап қосымша шабуылшы рөлдерінде жай ғана ойын көрсетпей, тұрақты түрде сапалы нәтиже берген. Ойындағы ең қиын жүйелердің бірінде әмбебаптықты сәтті жүзеге асыра білу – футболды терең түсіне алудың айқын көрінісі.

Бұдан басқа Илкайдың футбол тәлімгерлер тізіміне назар салу қажет: Гвардиола, Клопп, Тухель, Флик және Хави. Бұндай ұстаздармен бапкер болмау футболға қарсы қылмыс болып көрінеді. Келтірілген тізіммен Хаби Алонсо ғана бәсекелесе алатын сияқты. Испандықты тәрбиелеген ұстаздар – Гвардиола, Моуриньо, Анчелотти және Бенитез.

Қорытындылай келе, жартылай қорғаушылар міндетті түрде сапалы бапкер болады деген тұжырымға келген дұрыс емес. Клопп, Почеттино, тен Хаг және Постекоглу кезінде қорғаушылар болса, сэр Алекс пен Кройфф шабуылда өнер көрсеткен. Лопетеги қақпашы болса, ал Сакки, Моуриньо және Сарри футболды кәсіби деңгейде мүлде ойнамаған.

Жартылай қорғаушыларға ойыншы кезіндегі жинаған тәжірибесі бапкер мамандығын меңгеруге көбірек көмектеседі деп айтқан дұрыс болар.

Қазіргі ойыншылардың қайсысы жоғары деңгейдегі бапкер бола алады деп ойлайсыз? Менің таңдауым – Киммих.

«Астон Вилла»: гуд ибенинг

«Вилла» жанкүйерлерінің кеші қайырлы болып өтуінің басты демеушісі – Унаи Эмери. Испан маманы Гвардиоланы ойсырата жеңді: соққы бойынша 22-2; айып алаң ішіндегі соққылар 12-2; болжамды голдар көрсеткіші 2.21-0.86.

Жалпы «Астон Вилла» 2023 жылы 72 ұпай жинаған, бұл чемпиондыққа таласқан «Арсенал» және «Ман Ситиден» кейінгі үздік көрсеткіш, ал керемет жеңіс оларды турнирлік кестеде 3-ші орынға көтерді.

Эмери команданы сапалы ойын деңгейіне егжей-тегжейлі тактикалық нұсқаулықтар арқылы жеткізді. Мәселен, Уоткинске айып алаң ішіндегі қозғалысын жетілдіру үшін Кавани ойынын зерттеу тапсырмасы берілген. Ағылшындық командасына осы маусымда 13+6 голдық үлес қосқан.

Испан маманына арнайы жасалған жайлы орта жұмысына оң түрде әсер етіп жатқаны анық. Бирмингемге «Арсеналда» болмаған жеке көмекшісі Дамиан Видаганимен қатар тағы бірнеше испан маманы келді, жазда «Севилья» клубында бірге еңбек еткен Мончимен қайта қосылды.

Клуб иелері сөздеріне қарағанда Эмери бастаған жобаға үлкен сенім артатын болып көрінеді. Нассеф Савирис және Уэс Эденс:

Біз Унаиге спортқа қатысты шешімдерді қабылдауға мүмкіндік беруіміз керек. Мончи екеуі ойыншыларды таңдасын, өз жағымыздан жобаны дамыту үшін уақыт пен мықты жүйе қамтамасыз етеміз.

«Астон Вилла» бұндай қарқынды маусым бойы ұстай алатынына сенбеймін, бірақ әзірге кестеде жайғасқан орындары салыстырмалы түрде әділетті. Не болса да бұл жоба перспективті әрі қызықты екені сөзсіз.

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

«Сити» болса Родриді сапалы түрде ауыстыру жолын таба алмаған сияқты, маусымдағы барлық жеңілістер тіреушінің ойнамаған матчтарында болған. Пеп Ковачич пен Нуньешті тіреуші ретінде ойнатпайды, ал Калвин Филлипске мүлде сенбейді.

Қалалықтар сапындағы жарақаттар, қате трансферлер және Пептің аз ойыншы құрамын қолдану әдеті кезекті қызықты чемпиондық жарысқа алып келетін сияқты.