📌📌📌Бөгөн илебеҙ тарихында мөһим даталарҙың береһе – Ленинград ҡалаһын фашист блокадаһынан тулыһынса азат иткән көн.

❗1941 йылдың 8 сентябренән 1944 йылдың 27 ғинуарына тиклем, 872 көн дауамында Ленинградты һаҡлаусылар, ҡала халҡы һәм совет яугирҙары ғүмерҙәре, ҡала һәм ил өсөн батырҙарса көрәшә.

❗Ленинград - хәҙерге Санкт-Петербург ҡалаһы – 900 көнгә яҡын ҡамауҙа ҡалып, еңеп сыға алған берҙән-бер ҡала.

❗872 көндә фашистар 107 мең авиабомба, 150 мең снаряд яуҙыра.

❗1941 йылдың декабрендә Ленинградта 53 мең кеше үлә, 1942 йылдың ғинуарында – 100 меңдән ашыу, февралендә – 100 меңдән ашыу, 1942 йылдың мартында – 100 меңгә яҡын, майында – 50 мең, июлдә 25 мең, сентябрҙә – 7000 кеше. Нюрнберг процесында бөтәһе 632 мең кеше үлгән, тигән мәғлүмәт яңғырай, әммә ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса ҡорбандар һаны 1 миллионға яҡын.
❗Йәшәү юлы һәм һауа буйынса 1,7 миллион кеше эвакуациялана.

❗Блокада осоронда дәүләт хеҙмәткәрҙәре балаларына көнөнә 125 грамм икмәк таратып бирелә.

❗Совет ғәскәрҙәре күп тапҡырҙар блокаданы йырып үтергә тырыша, әммә тик 1943 йылдың ғинуарында ғына быға өлгәшә алалар. “Осҡон” операцияһы һөҙөмтәһендә Ладога күленән көньяҡтараҡ 8-11 километр киңлектәге коридор асыла.
❗Ладоганың көньяҡ яры буйлап 18 көндә 33 километрлыҡ тимер юлы һалына һәм Нева йылғаһы аша сығыу ойошторола. Шуның аша 1943 йылдың февралендә Ленинградҡа аҙыҡ-түлек, сеймал, беоприпастар килә башлай.

❗27 ғинуарҙа еңеү айҡанлы 324 туптан 24 артиллерия залпы яңғырай.

❗Блокада башланғандың беренсе көндәрендә композитор Дмитрий Шостакович үҙенең Етенсе симфонияһын яҙа һәм уға Ленинград, Блокада симфонияһы тигән исем бирә. Ул 1942 йылдың 9 авгусында филармонияның Ҙур залында уйнала.

❗1945 йылдың 1 майында Юғары Баш командующий бойороғо менән Ленинград Сталинград, Севастополь һәм Одесса менән бергә герой-ҡала тип атала. 1965 йылдың 8 майында Герой-ҡала званиеһы бирелә.

✅Башҡортостандан 16 мең яугир Ленинградты фашистарҙан һаҡлап, йән бирә.
✅Ленинградтың 130 мең кешеһе һуғыш йылдарында Башҡортостанда ышыҡ таба.

💯Вәхшилеккә ҡаршы торған ябай халыҡтың, балаларҙың һәм яугирҙарҙың батырлығын хәтеребеҙҙә тоторға тейешбеҙ!

😍Ауылда һиллек. Белорет районы Ҡоҙғон-Әхмәр ауылынан күренештәр.

Яңы тыуған көн шатлығы менән килһен, ҡотоғоҙ артһын!

Фото авторы Наталья Вилкова.

⚡УРЫН АЯҒЫ⚡
🌸Түшәк һәм һандыҡ аҫтарына ҡуйыла торған махсус әйберҙәр - “урын аяғы”, “һандыҡ аяғы”, “кейем урыны” тип йөрөтөлгән.

🌸Һандыҡ һәм түшәк менән бергә (йәки айырым түшәк кенә) улар урындыҡтың стена буйындағы тар яғын тотош алып торған һәм ғәҙәттә йорттоң “таҙа” өлөшөндә урынлашҡан. Килен бирнәһе булған осраҡта аш-һыу яраштырған өлөштә урынлашҡан.

🌸Элек аяҡтар түшәк һәм һандыҡ аҫтына ҡуйыу өсөн генә түгел, ә һаба (тура дүртмөйөш төплө күн ҡымыҙ һауыты) аҫтына, өҫтөнә таҡта ябылғандары тирмәнең хужалыҡ өсөн тәғәйенләнгән өлөшөндә һауыт-һаба һаҡлау, самауыр ҡуйыу өсөн һ.б. тотонолған. Улар ҙурлығы, эшләнеше, биҙәлеше менән айырылып торған.

📐Урын аяҡтары тәпәш кенә булған: иҙәндән өҫкө ҡырына тиклем ни бары 30-35, һирәк осраҡта 40 см бейеклектә эшләнгән.

📐Киңлеге 50 см тирәһе, ә оҙонлоғо 90-130 см итеп алынған.

⚖Боронғо әйберҙәрҙең һәр өлөшө уйланылып эшләнгән булғанға күрә, ауырлығы бик еңел тартҡан.

🌸Ҡабырғалары менән ҡуйылған ике таҡтаны (урын аяғының оҙонлоғона) ситтән саҡ ҡына эскә индереп киңлегенә тап килгән өс-дүрт беркеткес ярҙамында тоташтырғандар. Ошо рам-рәшәткәгә аяҡтары тоташтырылған.

🌸Ултыраҡ тормошҡа күскәс, ҡатмарландыбыраҡ эшләгәндәр. Алғы яғын тулыһынса ҡаплап эшләй башлағандар, йөҙлөк һәм өҫкө мөйөштәрен ҡаплап торған ҡанаттары барлыҡҡа килгән.

🌸Ҡайһы берҙәренә шылдырып асылмалы тартма йәки кәштә һәм асылмалы ҡапҡастар оҫталағандар.

🌸Урын аяғының алғы яғы ғына биҙәлгән.

📌ҺҮРӘТТӘ:

✅Әбйәлил районы Әхмәт ауылындағы урын аяғы бигерәк зауыҡлы булыуы менән айырылып тора. Уны экспедициялары барышында С.И. Руденко, В.С. Сыромятников, Б.Г. Кәлимуллин күргән һәм һүрәттәргә, фотоларға төшөрөп алған.

✅Баймаҡ районы 1-се Этҡол ауылы. 1958 йыл. Г.И. Мөхәмәтшин һүрәте.

✅Ейәнсура районының Этҡол һәм Башҡорт Сиреғолы ауылы, Йылайыр районы Йомағужа ауылы. 1958 йыл. Г.И. Мөхәмәтшин һүрәте.

📌"Монетник" Рәсәй Милли парктарына бағышланған тәңкәләр коллекцияһын сығарған. Тимер һумлыҡтарҙың бер яғында илдең 60 паркы сағылған, араларында "Башҡортостан" милли паркы ла бар.