Forwarded from ХАЛЫҠ АРБАҺЫ - НАРОДНАЯ ТЕЛЕГА
Йөҙәтмәһен әжәл юраусылар,
Беҙ булғанбыҙ, барбыҙ, буласаҡбыҙ,
Үҙебеҙҙең йырыбыҙҙы йырлап
Тарих арбаһында барасаҡбыҙ.
Әммә һис ҡасан да бирелмәбеҙ
Күкрәк һуға торған мин-минлеккә,
Табынырбыҙ башҡорт илендәге
Татыулыҡтар менән именлеккә.
Мостай Кәрим шиғыры – Беренсе бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына ҡотлау сәләме ул. Шунан бирле 30 йыл ғүмер үткән. Был шиғыр әлегебеҙгә– башҡорт халҡы, башҡорт йәмәғәтселеге һуңғы бер нисә йылда кисергән һынылышлы мәлдәргә лә ауаздаш. Күкрәк һуға торған мин-минлектән халҡыбыҙҙы яр ситендә бейетеп, хатта бәләгә тарытҡандарын да үткәрҙек. Ситтән өрөп ятҡан эттәр ише, диңгеҙаръяғына ҡасып, "былай барһа – халҡыбыҙ бөтә" тип әжәл юраусыларыбыҙ ҙа юҡ түгел. Милли темала бысраҡ сәйәсәт ҡороусылар өлөшө ул. Әммә уртаҡ кәмәбеҙҙе сайҡалдырыусыларға ҡараш аныҡ һәм ҡәтғи булды. Бөгөнгөбөҙ ҙә, киләсәгебеҙ ҙә күкрәк һуға торған мин-минлектә түгел, татыулыҡтар менән именлектә – иң ауыр мәлдәрҙә тап ошо юл һайланды, ошо юлдың хаҡлығы тураһында һүҙ барҙы. Аңлатҡанды ла аңламаған провокаторҙарға халыҡ башын туҡтауһыҙ бутарға юл ҡуйылманы.
Ҡоролтайҙың 30 йыллығына арналған сара ана шул осорҙоң хәҙер ысын мәғәнәһендә артта ҡалыуын күрһәтте. Ул төрлө өлкәлә эшләгән, уңыш ҡаҙанған башҡорт зыялыларын тупланы. Халҡым тип тамаҡ ярып яр һалғандарға алмашҡа шым ғына үҙ эштәрен алып барған, мөмкинлектәренә файҙаланып, халҡы, йәштәргә реаль ярҙам күрһәткән яңы башҡорттарҙы йыйҙы. Сараға ижтимағи эштәрҙән, милли һорауҙарҙан бөтөнләй ситтә торған, әммә эш-ҡаҙаныштары менән милләтебеҙ бәҫен күтәргән шәхестәр ҙә саҡырылды.
Республика етәксеһе Радий Хәбиров үҙ халҡы менән бергәлеген күрһәтеп, төрлө район-ҡалаларҙан, илбеҙҙең төрлө төбәктәренән йыйылған милләттәштәре менән йәнә осрашты. Әгәр ҙә былтыр үткән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайындағы сығышында ул шул уҡ Баймаҡ ваҡиғаларына, һатлыҡйән ҡасаҡтар темаһына туҡталып үтһә, быйыл –юҡ. Былтыр тел, мәҙәниәтебеҙ үҫеше өсөн алып барылған күп эштәрҙе барлаһа –быйыл юҡ.
Сөнки, халыҡ эмоциянан арынды - аҡты- ҡаранан үҙе айырҙы хәҙер. Һуңғы йылдарҙа телебеҙ, рухиәтебеҙ өсөн алып барылған эштәрҙе лә белеп, хуплап тора. Иң мөһиме, тап әлеге шарттарҙа берҙәмлектең көсөн, татыулыҡ менән именлектең мәғәнәһен аңлайбыҙ.
Беҙ булғанбыҙ, барбыҙ, буласаҡбыҙ,
Үҙебеҙҙең йырыбыҙҙы йырлап
Тарих арбаһында барасаҡбыҙ.
Әммә һис ҡасан да бирелмәбеҙ
Күкрәк һуға торған мин-минлеккә,
Табынырбыҙ башҡорт илендәге
Татыулыҡтар менән именлеккә.
Мостай Кәрим шиғыры – Беренсе бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына ҡотлау сәләме ул. Шунан бирле 30 йыл ғүмер үткән. Был шиғыр әлегебеҙгә– башҡорт халҡы, башҡорт йәмәғәтселеге һуңғы бер нисә йылда кисергән һынылышлы мәлдәргә лә ауаздаш. Күкрәк һуға торған мин-минлектән халҡыбыҙҙы яр ситендә бейетеп, хатта бәләгә тарытҡандарын да үткәрҙек. Ситтән өрөп ятҡан эттәр ише, диңгеҙаръяғына ҡасып, "былай барһа – халҡыбыҙ бөтә" тип әжәл юраусыларыбыҙ ҙа юҡ түгел. Милли темала бысраҡ сәйәсәт ҡороусылар өлөшө ул. Әммә уртаҡ кәмәбеҙҙе сайҡалдырыусыларға ҡараш аныҡ һәм ҡәтғи булды. Бөгөнгөбөҙ ҙә, киләсәгебеҙ ҙә күкрәк һуға торған мин-минлектә түгел, татыулыҡтар менән именлектә – иң ауыр мәлдәрҙә тап ошо юл һайланды, ошо юлдың хаҡлығы тураһында һүҙ барҙы. Аңлатҡанды ла аңламаған провокаторҙарға халыҡ башын туҡтауһыҙ бутарға юл ҡуйылманы.
Ҡоролтайҙың 30 йыллығына арналған сара ана шул осорҙоң хәҙер ысын мәғәнәһендә артта ҡалыуын күрһәтте. Ул төрлө өлкәлә эшләгән, уңыш ҡаҙанған башҡорт зыялыларын тупланы. Халҡым тип тамаҡ ярып яр һалғандарға алмашҡа шым ғына үҙ эштәрен алып барған, мөмкинлектәренә файҙаланып, халҡы, йәштәргә реаль ярҙам күрһәткән яңы башҡорттарҙы йыйҙы. Сараға ижтимағи эштәрҙән, милли һорауҙарҙан бөтөнләй ситтә торған, әммә эш-ҡаҙаныштары менән милләтебеҙ бәҫен күтәргән шәхестәр ҙә саҡырылды.
Республика етәксеһе Радий Хәбиров үҙ халҡы менән бергәлеген күрһәтеп, төрлө район-ҡалаларҙан, илбеҙҙең төрлө төбәктәренән йыйылған милләттәштәре менән йәнә осрашты. Әгәр ҙә былтыр үткән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайындағы сығышында ул шул уҡ Баймаҡ ваҡиғаларына, һатлыҡйән ҡасаҡтар темаһына туҡталып үтһә, быйыл –юҡ. Былтыр тел, мәҙәниәтебеҙ үҫеше өсөн алып барылған күп эштәрҙе барлаһа –быйыл юҡ.
Сөнки, халыҡ эмоциянан арынды - аҡты- ҡаранан үҙе айырҙы хәҙер. Һуңғы йылдарҙа телебеҙ, рухиәтебеҙ өсөн алып барылған эштәрҙе лә белеп, хуплап тора. Иң мөһиме, тап әлеге шарттарҙа берҙәмлектең көсөн, татыулыҡ менән именлектең мәғәнәһен аңлайбыҙ.
👍8❤2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
⚡Путин Көнбайыш өсөн Рәсәй активтарын тартып алыу эҙемтәләре тураһында: Имидж йәһәтенән юғалтыуҙарҙан тыш, хәҙерге финанс донъя тәртибенең фундаменталь нигеҙҙәре менән бәйле тура юғалтыуҙар ҙа булыуы ихтимал. Шуға күрә быны эшләүе еңел түгел. Иң мөһиме: нимә урлаһалар ҙа, нимә генә эшләһәләр ҙә, ҡасан да булһа, кире ҡайтарырға тура киләсәк. Бынан тыш, беҙ үҙ мәнфәғәттәребеҙҙе яҡлаясаҡбыҙ. Иң элек, судтарҙа.
❤5💯3👌2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Путин Ҡытай менән мөнәсәбәттәр тураһында: Си Цзиньпин - ышаныслы дуҫ, тотороҡло партнёр һәм союздаш. Рәсәй-Ҡытай мөнәсәбәттәре донъялағы тотороҡлоҡтоң мөһим факторы булыр тора.
❤4👍2🔥1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
⚡Путин сит ил агенттары тураһындағы законға комментарий бирҙе: Был беҙҙең уйлап табыу түгел. Ул тотош Көнбайыш дәүләттәрендә, АҠШ-та ҡабул ителде. Унда был закондар ҡатыраҡ, уларға енәйәт яуаплылығы янай. Беҙҙең закон бер генә нәмәне талап итә: финанслау сығанаҡтары тураһында белдерергә. Беҙҙә репрессиялар һәм енәйәт эҙәрләүҙәре юҡ. Әгәр кешеләр тышҡы финанслау сығанаҡтарынан баш тарта икән, улар исемлектәрҙән сығарыла.
💯5👍2👌1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
"Башҡортостан алдына ҡуйған маҡсаттарына ирешәсәгенә ышанам", - В.В. Путин.
Башҡортостан журналисы Ләйсән Закирова ил Президентына республика халҡынан сәләм еткерә һәм һорау бирә алды.
💯5❤3👍2
Морат Шафиҡов, Башҡортостандағы Халыҡ фронты рәйестәше:
"ПРЕЗИДЕНТ МЕНӘН ТУРА БӘЙЛӘНЕШТӘ экологик көн тәртибенең рәсми рәүештә РФ территорияһында "теләнмәгән" тип табылған "халыҡ-ара ойошмалар"ҙың илебеҙҙе тотҡарлау ҡоралына әүерелеүе тураһында һүҙ ҡуҙғатылды.
Рәсәй газын һәм күмерен алмаштырыу өсөн Европа илдәре бер-бер артлы үҙҙәренең күмер шахталарын яңынан аса һәм инде ошо экологик булмаған яғыулыҡтан баш тартырға бик саҡырып бармай, был ЭКОЛОГИЯ күптән сәйәси контекст алыуы һәм экоэкстремизм менән көрәш дауам итәсәге тураһында һөйләй, ә "дуҫ булмаған" илдәрҙә "эшкә өйрәнгән" "эшмәкәрҙәр" ҡасан да булһа СИТ ИЛ АГЕНТЫ тип иғлан ителәсәктәр..."
💯5❤1👍1
Forwarded from Валитов TV
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Берҙәмлектә көс: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына - 30 йыл!
🔥6👍3💯1
Forwarded from Яҡты-media
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Украина ЦИПСО-һы башҡорт йырсыһын сепаратисҡа әйләндерергә хыяллана.
ZaGa - йәш, талантлы Әбйәлил егете һәм бер үк ваҡытта халыҡ артисы Рөстәм Ғизәтуллиндың протежеһы. Агенттар тәүҙә уның йыр һүҙҙәренә һәм кейемендәге Салауат Юлаев образына бәйләнә. Аҙаҡ барыһын да бутап, милләтселек, сепаратизмдан бутҡа бешереп, социаль селтәрҙәрҙә тарата башлай. Заһир Ғәлиәкбәров әйтеүенсә, яңы «статусы» тураһында ул подписчиктарынан ишетеп белгән һәм аптырап ҡалған. Сөнки продюсеры менән МХО-лағы егеттәребеҙгә даими ярҙам итеп тора.
⭐️ Яҡты-mediaға яҙыл
ZaGa - йәш, талантлы Әбйәлил егете һәм бер үк ваҡытта халыҡ артисы Рөстәм Ғизәтуллиндың протежеһы. Агенттар тәүҙә уның йыр һүҙҙәренә һәм кейемендәге Салауат Юлаев образына бәйләнә. Аҙаҡ барыһын да бутап, милләтселек, сепаратизмдан бутҡа бешереп, социаль селтәрҙәрҙә тарата башлай. Заһир Ғәлиәкбәров әйтеүенсә, яңы «статусы» тураһында ул подписчиктарынан ишетеп белгән һәм аптырап ҡалған. Сөнки продюсеры менән МХО-лағы егеттәребеҙгә даими ярҙам итеп тора.
⭐️ Яҡты-mediaға яҙыл
👍5
3 йыл элек Башҡортостандың беренсе Президенты Мортаҙа Рәхимов фани донъянан китте. Бөгөн Рәхимов заманында (ә был 20 йыл, әйткәндәй) иҡтисад та, демография ла үҫеште, мәктәптәр һәм ФОКтар асылды, юлдар төҙөкләндерелде, һәм әлбиттә, Башҡортостанда Татарстанға ҡарағанда яҡшыраҡ йәшәлде, тип хәтерләү модала.
Был хәтирәләргә Рәүфә Рәхимованың киң мәғлүмәт саралары һәм Хәбиров килгәс, ситкә шылған элиталар бирелергә ярата.
Шул уҡ ваҡытта яҡын үткәндәр менән бик һаҡ булырға кәрәк, сөнки нәҡ бөгөн шул заманда ҡабул ителгән ҡарарҙарҙың эҙемтәһен тоя башланыҡ. Бынан тыш, нишләптер бөтәһе лә ул саҡта республиканың байлығы 3 кит – нефть сәнәғәте, нефтехимия һәм машиналар төҙөү иңендә ятыуы тураһында өндәшмәй.
Һәм бына, Рәхимов дәүере бөткәс, 1-се кит – нефть сәнәғәте – ипләп кенә шәхси ҡулдарға шылды һәм уны кире дәүләткә ҡайтарыр өсөн юғары чиновниктарҙы ултыртыу талап иткән ҙур операция яһарға тура килде. Тик республикаға Башнефть акцияларының ни бары 25 проценты ғына эләкте: юҡ саҡта быныһы ла яҡшы.
2-се кит – нефть химияһы – шулай уҡ Бабайҙың һуңғы етәкселек йылдарында әүҙем рәүештә шәхси милеккә күсерелә башлап, Хәмитов заманында тулыһынса Башҡортостандан шылды. Активтарҙы контролгә алыу өсөн Р. Хәбировҡа күп көс һалырға тура килде. Тағы ла Башҡортостанға өлөшләтә генә ҡайтарып булды.
Ошоларҙан сығып ҡараһаҡ, республика активтарын һатыу нәҡ Мортаҙа Рәхимов осоронда башланған, ә улар бөгөнгө МХО һәм санкциялар баҫымы шарттарында бик тә кәрәк булыр ине. Данлы Рәхимов осоро төп иҡтисади предприятиеларҙан ҡолаҡ ҡаҡҡан республика халҡы өсөн бик үк яҡшы тамамланманы шул.
Әммә был ғына ла мөһим түгел. Алмаш һайлай алмай, Бабай Башҡортостандың сәйәси системаһының конфликтлылығына һәм элиталарҙың тоталь дошманлығына нигеҙ һалды, быны тик Радий Хәбиров ҡына саҡ туҡтата алды.
Рәхимовтың бер бөртөк улы, халыҡты талап, енәйәт эҙәрлекләүенән дошман булған Австрияла йәшенеп ята, ә үҙен Рәхимов кланы лидеры тип атаған Рәүфә Рәхимова кешегә ҡул күтәргән өсөн мәжбүри эштәр һәм МХО-ны дискредитациялағанға штрафтар менән генә таныта.
Был хәтирәләргә Рәүфә Рәхимованың киң мәғлүмәт саралары һәм Хәбиров килгәс, ситкә шылған элиталар бирелергә ярата.
Шул уҡ ваҡытта яҡын үткәндәр менән бик һаҡ булырға кәрәк, сөнки нәҡ бөгөн шул заманда ҡабул ителгән ҡарарҙарҙың эҙемтәһен тоя башланыҡ. Бынан тыш, нишләптер бөтәһе лә ул саҡта республиканың байлығы 3 кит – нефть сәнәғәте, нефтехимия һәм машиналар төҙөү иңендә ятыуы тураһында өндәшмәй.
Һәм бына, Рәхимов дәүере бөткәс, 1-се кит – нефть сәнәғәте – ипләп кенә шәхси ҡулдарға шылды һәм уны кире дәүләткә ҡайтарыр өсөн юғары чиновниктарҙы ултыртыу талап иткән ҙур операция яһарға тура килде. Тик республикаға Башнефть акцияларының ни бары 25 проценты ғына эләкте: юҡ саҡта быныһы ла яҡшы.
2-се кит – нефть химияһы – шулай уҡ Бабайҙың һуңғы етәкселек йылдарында әүҙем рәүештә шәхси милеккә күсерелә башлап, Хәмитов заманында тулыһынса Башҡортостандан шылды. Активтарҙы контролгә алыу өсөн Р. Хәбировҡа күп көс һалырға тура килде. Тағы ла Башҡортостанға өлөшләтә генә ҡайтарып булды.
Ошоларҙан сығып ҡараһаҡ, республика активтарын һатыу нәҡ Мортаҙа Рәхимов осоронда башланған, ә улар бөгөнгө МХО һәм санкциялар баҫымы шарттарында бик тә кәрәк булыр ине. Данлы Рәхимов осоро төп иҡтисади предприятиеларҙан ҡолаҡ ҡаҡҡан республика халҡы өсөн бик үк яҡшы тамамланманы шул.
Әммә был ғына ла мөһим түгел. Алмаш һайлай алмай, Бабай Башҡортостандың сәйәси системаһының конфликтлылығына һәм элиталарҙың тоталь дошманлығына нигеҙ һалды, быны тик Радий Хәбиров ҡына саҡ туҡтата алды.
Рәхимовтың бер бөртөк улы, халыҡты талап, енәйәт эҙәрлекләүенән дошман булған Австрияла йәшенеп ята, ә үҙен Рәхимов кланы лидеры тип атаған Рәүфә Рәхимова кешегә ҡул күтәргән өсөн мәжбүри эштәр һәм МХО-ны дискредитациялағанға штрафтар менән генә таныта.
👍4
❓ХӘЙБУЛЛАЛА МӘКТӘПТӘРҘЕ ЯБАЛАРМЫ?
Балалар һәм мәктәп тиһәң, ауыл халҡының йөрәгенә тейә был һүҙҙәр. Сөнки күптәр мәктәптәр йәшәһә, ауыл да йәшәй, тигән фекерҙә. Балалы йәш ғаиләләрҙе ауылда ҡалдырыу, тимәк, ауылды йәшәтеү өсөн төп шарттарҙың береһе иҫәпләнә шул был.
Буранбай Асҡаров Оло Әбеш, Йәнтеш, Антингән, Ивановка, Яңы Ергән һәм Мәмбәт ауылдары мәктәптәрен район хәкимиәте аҡса юҡлыҡҡа һылтанып, башҡа белем усаҡтарына ҡушырға ниәтләүҙә ғәйепләй. Ул шулай уҡ был балаларҙың белем алыуға хоҡуғын боҙа, ә район хакимиәте башлығына ҡиммәтле автомобиль бүләк иттеләр, тип иҫбатлай. Шуға, уныңса, ришүәтселеккә тикшереү үткәрергә, машиналар ниндәй аҡсаға алыныуын тикшерергә, мәктәптәрҙе “ҡушыуҙы” туҡтатырға кәрәк.
❓Әммә ысынында һүҙ был ауыл мәктәптәрен ябыу һәм юҡ итеү хаҡында бармай, тик әлеге лә баяғы, мәғарифты оптимәлләштереү генә көтөлә. Был нимәне аңлата һуң?
Нисек кенә ҡыҙғаныс булмаһын, районда демографик үҙгәрештәрҙе иҫәпкә алырға тура килә – ауылда күпме бала бар, күпмеһе мәктәпкә йөрөй. Һәм балалар һаны күп булмағас, был белем усаҡтарын үҙгәртеп ҡоралар – яҡындағы ҙурыраҡ мәктәптәр ҡарамағына индерәләр. Уҡыусылар, ғәҙәттәгесә, үҙ ауылындағы мәктәптә белем алыуҙы дауам итә, уҡытыусылар эштә ҡала, әммә директорҙар урынына ғына дөйөм етәкселек була. Был уҡыу процесына йоғонто яһамайса, аҡса мәсьәләһен яйға һалырға ярҙам итергә тейеш.
Әйткәндәй, 2025 йылғы уҡыу йылынан Маҡан мәктәбенә 27 уҡыусы белем алған Мәмбәт ауылы мәктәбе, Аҡъярҙағы күп баҫҡыслы 3-сө мәктәбенә 29 уҡыусылы Антингән ауылы һәм 10 уҡыусылы Йәнтеш ауылы мәктәптәре ҡараясаҡ. 2026 йылдан тағы ла Яңы Ергән мәктәбе (38 уҡыусы) 2-се Аҡъяр урта мәктәбенә, Ивановка ауылы мәктәбе (32 уҡыусы) Татырүҙәк урта мәктәбенә “ҡушыу” ниәтләнә.
Ә бына Советтар Союзы Геройы Ҡ.Х. Әхмәтшин исемендәге Оло Әбеш урта мәктәбе элеккесә эшләйәсәк. Ғөмүмән, бер мәктәп тә ябылмай һәм ҡыҫҡартылмай, ни бары етәкселек итеү йәһәтенән генә үҙгәрештәр индерелә.
⚡Быларҙан сығып, шундай һорау тыуа: мәсьәләнең айышына төшөнөп етмәгән халыҡты ҡузғыртып, район етәкселегенә ҡаршы ҡуйыуҙан кем ота?
Балалар һәм мәктәп тиһәң, ауыл халҡының йөрәгенә тейә был һүҙҙәр. Сөнки күптәр мәктәптәр йәшәһә, ауыл да йәшәй, тигән фекерҙә. Балалы йәш ғаиләләрҙе ауылда ҡалдырыу, тимәк, ауылды йәшәтеү өсөн төп шарттарҙың береһе иҫәпләнә шул был.
Һәм ошо “ауыртҡан ер”гә юҡтан ғауға сығарырға әҙер тороусылар ҙа әленән әле “баҫып” ала. Буранбай Асҡаровтың Хәйбулла районында ауыл мәктәптәре ябылыуға бәйле республика прокуроры Игорь Пантюшинға яҙған асыҡ хаты шундай аҙымдың береһе.
Буранбай Асҡаров Оло Әбеш, Йәнтеш, Антингән, Ивановка, Яңы Ергән һәм Мәмбәт ауылдары мәктәптәрен район хәкимиәте аҡса юҡлыҡҡа һылтанып, башҡа белем усаҡтарына ҡушырға ниәтләүҙә ғәйепләй. Ул шулай уҡ был балаларҙың белем алыуға хоҡуғын боҙа, ә район хакимиәте башлығына ҡиммәтле автомобиль бүләк иттеләр, тип иҫбатлай. Шуға, уныңса, ришүәтселеккә тикшереү үткәрергә, машиналар ниндәй аҡсаға алыныуын тикшерергә, мәктәптәрҙе “ҡушыуҙы” туҡтатырға кәрәк.
❓Әммә ысынында һүҙ был ауыл мәктәптәрен ябыу һәм юҡ итеү хаҡында бармай, тик әлеге лә баяғы, мәғарифты оптимәлләштереү генә көтөлә. Был нимәне аңлата һуң?
Нисек кенә ҡыҙғаныс булмаһын, районда демографик үҙгәрештәрҙе иҫәпкә алырға тура килә – ауылда күпме бала бар, күпмеһе мәктәпкә йөрөй. Һәм балалар һаны күп булмағас, был белем усаҡтарын үҙгәртеп ҡоралар – яҡындағы ҙурыраҡ мәктәптәр ҡарамағына индерәләр. Уҡыусылар, ғәҙәттәгесә, үҙ ауылындағы мәктәптә белем алыуҙы дауам итә, уҡытыусылар эштә ҡала, әммә директорҙар урынына ғына дөйөм етәкселек була. Был уҡыу процесына йоғонто яһамайса, аҡса мәсьәләһен яйға һалырға ярҙам итергә тейеш.
Әйткәндәй, 2025 йылғы уҡыу йылынан Маҡан мәктәбенә 27 уҡыусы белем алған Мәмбәт ауылы мәктәбе, Аҡъярҙағы күп баҫҡыслы 3-сө мәктәбенә 29 уҡыусылы Антингән ауылы һәм 10 уҡыусылы Йәнтеш ауылы мәктәптәре ҡараясаҡ. 2026 йылдан тағы ла Яңы Ергән мәктәбе (38 уҡыусы) 2-се Аҡъяр урта мәктәбенә, Ивановка ауылы мәктәбе (32 уҡыусы) Татырүҙәк урта мәктәбенә “ҡушыу” ниәтләнә.
Ә бына Советтар Союзы Геройы Ҡ.Х. Әхмәтшин исемендәге Оло Әбеш урта мәктәбе элеккесә эшләйәсәк. Ғөмүмән, бер мәктәп тә ябылмай һәм ҡыҫҡартылмай, ни бары етәкселек итеү йәһәтенән генә үҙгәрештәр индерелә.
⚡Быларҙан сығып, шундай һорау тыуа: мәсьәләнең айышына төшөнөп етмәгән халыҡты ҡузғыртып, район етәкселегенә ҡаршы ҡуйыуҙан кем ота?
👍4❤2👌1
🔥Дуҫлыҡ уты тураһында. 1789 йылдың сентябрендә сираттағы рус-швед һуғышы осоронда Финляндияла Рәсәй флоты адмиралы Нассау-Зигендың адъютанты һәләк була. Де Вараж фамилиялы был адъютант, адмиралы кеүек үк, революциянан һуң рустар яғына күскән француз дворяндарынан була.
Артҡа сигенгән шведтарҙы баҫтырғанда француз кешеһе вафат булып ҡалыуы тураһында хатта ул саҡта Финляндияла беҙҙең ҡоро ер ғәскәрҙәре баш командующийы булған граф Валентин Платонович Мусин-Пушкин менән Екатерина II хатлаша. Эш шунда, “француз диңгеҙ офицеры кавалер Девараж” (батшабикә хаттарында уны шулай тип атай) фин ярҙарында үлтерелә... башҡорттар тарафынан.
Ул һуғышта уҡ-һаҙаҡтар менән ҡоралланған башҡорт иррегуляр кавалерияһының бер нисә полкы ҡатнаша, ә “Мальта рыцаре” Д’Вараж рус галера флотилияһы десанты составында финдарҙың хәҙерге Котка ҡалаһы тирәһендә була. Десант беҙҙең ҡоро ер ғәскәрҙәре менән берлектә эш итә һәм ярайһы ғына уңыштар ҡаҙана. Әммә сигенеп барған дошманды ҡыуған саҡта нәҡ шул француз-башҡорт “дуҫлыҡ уты” асыла.
Екатерина II генерал Мусин-Пушкинға ҡуша: “тейешенсә был ваҡиғаны тикшерергә һәм ҡарарға, башҡорттарҙың ҡомһоҙлоғо һәм башбаштаҡлығы быға сәбәп булмағанмы”.
Капитан Сергей Тучков, буласаҡ генерал һәм беренсе рус хәрби энциклопедияһы авторы, ә ул саҡта батальон командиры һәм Котка эргәһендәге десантта ҡатнашыусы был ваҡиғаларҙы шулай тасуирлай:
Был осраҡты тикшереү тамамланғас, батшабикәнең стас-секретары Александр Храповицкий (“литва” дворяндары тоҡомонан һәм бер үк ваҡытта Петр I законһыҙ ейәне) үҙенең көндәлегендә бик әсе генә итеп яҙып ҡалдыра:
P.S. Әйткәндәй, ул саҡта башҡорттар шведтарҙы таң ҡалдыра. Солохтан һуң швед короле Густав III был Азия һыбайлыларын күрергә теләй. Һәм башҡорт старшинаһы Күсәрбай Аҡсулпанов швед батшаһына уҡ атыу һәм джигитовка оҫталыҡтарын күрһәтә – мәҫәлән, йомортҡа сойорғотоп, йәйәһен алып, һауала саҡта уҡ тейҙереп өлгөрә ала. Күсәрбайҙың улы Наполеон һуғыштарында һәм Парижды алғанда ҡатнаша....
Алексей Волынец.
Артҡа сигенгән шведтарҙы баҫтырғанда француз кешеһе вафат булып ҡалыуы тураһында хатта ул саҡта Финляндияла беҙҙең ҡоро ер ғәскәрҙәре баш командующийы булған граф Валентин Платонович Мусин-Пушкин менән Екатерина II хатлаша. Эш шунда, “француз диңгеҙ офицеры кавалер Девараж” (батшабикә хаттарында уны шулай тип атай) фин ярҙарында үлтерелә... башҡорттар тарафынан.
Ул һуғышта уҡ-һаҙаҡтар менән ҡоралланған башҡорт иррегуляр кавалерияһының бер нисә полкы ҡатнаша, ә “Мальта рыцаре” Д’Вараж рус галера флотилияһы десанты составында финдарҙың хәҙерге Котка ҡалаһы тирәһендә була. Десант беҙҙең ҡоро ер ғәскәрҙәре менән берлектә эш итә һәм ярайһы ғына уңыштар ҡаҙана. Әммә сигенеп барған дошманды ҡыуған саҡта нәҡ шул француз-башҡорт “дуҫлыҡ уты” асыла.
Екатерина II генерал Мусин-Пушкинға ҡуша: “тейешенсә был ваҡиғаны тикшерергә һәм ҡарарға, башҡорттарҙың ҡомһоҙлоғо һәм башбаштаҡлығы быға сәбәп булмағанмы”.
Капитан Сергей Тучков, буласаҡ генерал һәм беренсе рус хәрби энциклопедияһы авторы, ә ул саҡта батальон командиры һәм Котка эргәһендәге десантта ҡатнашыусы был ваҡиғаларҙы шулай тасуирлай:
Был ваҡытта принц Ниссау үҙенең иң яҡшы ярҙамсыһын, Мальта кавалеры Варажды юғалтты: ул был төшкәндә хәбәрһеҙ юғалды. Уны эҙләргә ебәрелгән отрядтар уңышҡа өлгәшә алмай ҡайтты: ниһайәт, был тәжрибәле һәм батыр диңгеҙсе һәләк булған ҡайғылы осраҡ асыҡланды. Ярға төшкәс, ул ғәскәр артынан йәйәү бара алмай, сөнки был тиклем алыҫ ара үтергә күнекмәгән, һәм шуға үҙенә ат эҙләп бер чухна ауылына инә. Русса ла, чухна телен дә белмәй һәм яланда утлап йөрөгән крәҫтиән аттарын күреп, береһен тота, атты эйәрләмәй менеп ултыра, ә дилбегә урынына үҙенең кеҫә ҡулъяулығын ҡуллана.
Әммә ат артынан баҫыу буйлап йөрөгәндә аҙаша, шулай урман буйлап барғанда беҙҙең ҡоро ер армияһынан ебәрелгән башҡорттарға тап була. Был ярым ҡырағай яугирҙар уның сит ил ордендарын күреп, яҡыныраҡ киләләр һәм һорауҙарына французса яуап биргәс, дошман офицеры икән тип уйлайҙар һәм пленға алырға теләйҙәр, ә ул ҡылысын сығара, һаҡлана башлай, шул рәүешле башҡорттар тарафынан үлтерелә лә. Улар үҙҙәре уның орден билдәләрен Нассауға килтереп был турала һөйләй һәм юғары швед чиновнигын үлтергән өсөн награда һорай...
Был осраҡты тикшереү тамамланғас, батшабикәнең стас-секретары Александр Храповицкий (“литва” дворяндары тоҡомонан һәм бер үк ваҡытта Петр I законһыҙ ейәне) үҙенең көндәлегендә бик әсе генә итеп яҙып ҡалдыра:
“Веражды беҙҙең башҡорттар үлтергән; үҙе ғәйепле: күҙҙәре аҡайып, күк сюртукта чухна атында сапҡан һәм русса бер һүҙ ҙә белмәгән...”
P.S. Әйткәндәй, ул саҡта башҡорттар шведтарҙы таң ҡалдыра. Солохтан һуң швед короле Густав III был Азия һыбайлыларын күрергә теләй. Һәм башҡорт старшинаһы Күсәрбай Аҡсулпанов швед батшаһына уҡ атыу һәм джигитовка оҫталыҡтарын күрһәтә – мәҫәлән, йомортҡа сойорғотоп, йәйәһен алып, һауала саҡта уҡ тейҙереп өлгөрә ала. Күсәрбайҙың улы Наполеон һуғыштарында һәм Парижды алғанда ҡатнаша....
Алексей Волынец.
❤4