🧬 تاریخچهٔ کشف DNA؛ از آزمایش گریفیت تا مدل واتسون و کریک
تا مدتها دانشمندان نمیدانستند مادهٔ وراثتی دقیقاً چه ماهیتی دارد. یکی از مهمترین سرنخها در سال ۱۹۲۸ و با آزمایشهای فردریک گریفیت به دست آمد.
🔬 آزمایش گریفیت
گریفیت آزمایشهای خود را روی باکتری استرپتوکوکوس نومونیا (Streptococcus pneumoniae) انجام داد.
🟢 باکتری کپسولدار
بیماریزا و کشنده برای موش
🟠 باکتری بدون کپسول
غیر بیماریزا
گریفیت چهار حالت را بررسی کرد. در حالت شگفتانگیز، وقتی باکتریهای بدون کپسول زنده را همراه با باکتریهای کپسولدار کشتهشده با گرما به موش تزریق کرد:
🐁 موش مرد!
اما اتفاق مهمتر این بود که از بدن موش مرده، باکتریهای کپسولدار زنده به دست آمدند.
💡 گریفیت نتیجه گرفت که عاملی از باکتریهای کپسولدار مرده به باکتریهای بدون کپسول منتقل شده و باعث ایجاد ویژگی جدید در آنها شده است. او این پدیده را «تبدیل» نامید.
❓ اما این عامل تبدیلکننده چه بود؟
DNA؟ پروتئین؟ یا مادهای دیگر؟
در ادامه، ایوری و همکارانش با آزمایشهای دقیق خود به پاسخ این سؤال نزدیک شدند.
📚 ادامه مقاله را در سایت «زیستشناسی ماهفروزی» بخوانید:
https://azonline.ir/2026/08/13/dna/
👉 ادامه مقاله: تاریخچهٔ کشف DNA
در ادامه مقاله میخوانید:
🧪 آزمایشهای ایوری
🧬 انواع DNA و RNA
🔹 ساختار نوکلئوتید
🔗 پیوندهای مهم در DNA
📊 مشاهدات چارگاف
🔬 آزمایش پراش پرتو ایکس فرانکلین و ویلکینز
🧬 مدل مارپیچ دوگانهٔ واتسون و کریک
🎯 نکات مهم و کنکوری
تا مدتها دانشمندان نمیدانستند مادهٔ وراثتی دقیقاً چه ماهیتی دارد. یکی از مهمترین سرنخها در سال ۱۹۲۸ و با آزمایشهای فردریک گریفیت به دست آمد.
🔬 آزمایش گریفیت
گریفیت آزمایشهای خود را روی باکتری استرپتوکوکوس نومونیا (Streptococcus pneumoniae) انجام داد.
🟢 باکتری کپسولدار
بیماریزا و کشنده برای موش
🟠 باکتری بدون کپسول
غیر بیماریزا
گریفیت چهار حالت را بررسی کرد. در حالت شگفتانگیز، وقتی باکتریهای بدون کپسول زنده را همراه با باکتریهای کپسولدار کشتهشده با گرما به موش تزریق کرد:
🐁 موش مرد!
اما اتفاق مهمتر این بود که از بدن موش مرده، باکتریهای کپسولدار زنده به دست آمدند.
💡 گریفیت نتیجه گرفت که عاملی از باکتریهای کپسولدار مرده به باکتریهای بدون کپسول منتقل شده و باعث ایجاد ویژگی جدید در آنها شده است. او این پدیده را «تبدیل» نامید.
❓ اما این عامل تبدیلکننده چه بود؟
DNA؟ پروتئین؟ یا مادهای دیگر؟
در ادامه، ایوری و همکارانش با آزمایشهای دقیق خود به پاسخ این سؤال نزدیک شدند.
📚 ادامه مقاله را در سایت «زیستشناسی ماهفروزی» بخوانید:
https://azonline.ir/2026/08/13/dna/
👉 ادامه مقاله: تاریخچهٔ کشف DNA
در ادامه مقاله میخوانید:
🧪 آزمایشهای ایوری
🧬 انواع DNA و RNA
🔹 ساختار نوکلئوتید
🔗 پیوندهای مهم در DNA
📊 مشاهدات چارگاف
🔬 آزمایش پراش پرتو ایکس فرانکلین و ویلکینز
🧬 مدل مارپیچ دوگانهٔ واتسون و کریک
🎯 نکات مهم و کنکوری
🧠 گفتار اول فصل اول زیستشناسی یازدهم | تنظیم عصبی
یاختههای عصبی، پیام عصبی را منتقل میکنند
بافت عصبی از دو نوع یاخته تشکیل شده است:
🔹 نورونها؛ یاختههایی که پیام عصبی را ایجاد، هدایت و منتقل میکنند.
🔹 یاختههای پشتیبان؛ یاختههایی که در تغذیه و حفاظت از نورونها، ساخت غلاف میلین، حفظ همایستایی و ایجاد داربست برای استقرار یاختههای عصبی نقش دارند.
ساختار نورون
هر نورون از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
۱. آکسون (آسه): رشتهای سیتوپلاسمی است که پیام عصبی را از جسم یاختهای خارج میکند.
۲. دندریت (دارینه): رشتههای سیتوپلاسمی هستند که پیام را دریافت کرده، به یاخته وارد و آن را به جسم یاختهای منتقل میکنند.
۳. جسم یاختهای: بخش اصلی نورون است که هسته و اندامکهای یاخته در آن قرار دارند.
مطالعه کامل مقاله «گفتار اول فصل اول زیستشناسی یازدهم؛ تنظیم عصبی»
https://azonline.ir/2026/08/14/zist11/
در ادامه، موضوعات مهمی مانند انواع نورون، غلاف میلین و گره رانویه، پتانسیل آرامش، پتانسیل عمل، کانالهای نشتی و دریچهدار، پمپ سدیم ـ پتاسیم و نحوه انتقال پیام در سیناپس را بهصورت کامل و نکتهمحور بررسی کردهایم.
یاختههای عصبی، پیام عصبی را منتقل میکنند
بافت عصبی از دو نوع یاخته تشکیل شده است:
🔹 نورونها؛ یاختههایی که پیام عصبی را ایجاد، هدایت و منتقل میکنند.
🔹 یاختههای پشتیبان؛ یاختههایی که در تغذیه و حفاظت از نورونها، ساخت غلاف میلین، حفظ همایستایی و ایجاد داربست برای استقرار یاختههای عصبی نقش دارند.
ساختار نورون
هر نورون از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
۱. آکسون (آسه): رشتهای سیتوپلاسمی است که پیام عصبی را از جسم یاختهای خارج میکند.
۲. دندریت (دارینه): رشتههای سیتوپلاسمی هستند که پیام را دریافت کرده، به یاخته وارد و آن را به جسم یاختهای منتقل میکنند.
۳. جسم یاختهای: بخش اصلی نورون است که هسته و اندامکهای یاخته در آن قرار دارند.
مطالعه کامل مقاله «گفتار اول فصل اول زیستشناسی یازدهم؛ تنظیم عصبی»
https://azonline.ir/2026/08/14/zist11/
در ادامه، موضوعات مهمی مانند انواع نورون، غلاف میلین و گره رانویه، پتانسیل آرامش، پتانسیل عمل، کانالهای نشتی و دریچهدار، پمپ سدیم ـ پتاسیم و نحوه انتقال پیام در سیناپس را بهصورت کامل و نکتهمحور بررسی کردهایم.
Forwarded from کانال ویژه ی زیست شناسی یازدهم استاد ماهفروزی
🌲 گفتار دوم فصل اول زیستشناسی یازدهم
ساختار دستگاه عصبی
مقدمه
دستگاه عصبی یکی از دستگاههای مهم بدن است که در دریافت اطلاعات، پردازش و انتقال پیامهای عصبی و هماهنگی فعالیتهای بدن نقش دارد.
دستگاه عصبی به دو بخش اصلی تقسیم میشود:
دستگاه عصبی مرکزی
دستگاه عصبی محیطی
دستگاه عصبی مرکزی شامل مغز و نخاع است و دستگاه عصبی محیطی شامل اعصاب و گرههای عصبی خارج از مغز و نخاع است.
۱. مغز
مغز همهٔ مهرهداران در دوران جنینی از سه بخش تشکیل میشود:
مغز بالایی یا جلویی
مغز میانی
مغز پایینی یا عقبی
در انسان، مغز میانی رشد زیادی نکرده است؛ بنابراین مغز انسان را به دو بخش تقسیم میکنیم:
مغز بالایی یا جلویی
شامل:
مخ
سامانهٔ لیمبیک
تالاموس
هیپوتالاموس
مغز پایینی یا عقبی
شامل:
مخچه
ساقهٔ مغز
ساقهٔ مغز از پایین به بالا شامل:
بصلالنخاع ← پل مغزی ← مغز میانی
است.
مغز میانی نیز شامل برجستگیهای چهارگانه و پایکهای مغزی است.
۲. مخ
مخ بزرگترین بخش مغز است و از دو نیمکرهٔ چپ و راست تشکیل شده است.
⭐ هر نیمکره، اعمال ارادی نیمهٔ مقابل بدن را کنترل میکند.
مادهٔ خاکستری و سفید مخ
سطح مخ خاکستری و بخش میانی آن سفید است.
مادهٔ خاکستری: اجتماع جسم یاختهای نورونها
مادهٔ سفید: بیشتر شامل رشتههای عصبی میلیندار
تفاوت عملکرد دو نیمکره
نیمکرهٔ چپ بیشتر در فعالیتهایی مانند:
حساب
ریاضی
منطق
نقش دارد.
نیمکرهٔ راست بیشتر در فعالیتهایی مانند:
کارهای ظریف
فعالیتهای هنری
موسیقی
نقش دارد.
چینخوردگی قشر مخ
قشر مخ دارای چینخوردگی است که دو اهمیت مهم دارد:
کمک میکند قشر مخ با وجود حجم محدود جمجمه در آن جای گیرد.
نسبت سطح به حجم آن افزایش یابد.
لوبهای مخ
⭐ بزرگترین لوب مخ، لوب پیشانی است.
⭐ کوچکترین لوب مخ، لوب پسسری است.
لوب بویایی
لوب بویایی در زیر لوب پیشانی قرار دارد.
⭐ نکتهٔ مهم: کوچکترین لوب مغز، لوب بویایی است.
بنابراین باید بین مخ و مغز تفاوت قائل شد:
مورد بزرگترین لوب کوچکترین لوب
مخ لوب پیشانی لوب پسسری
مغز لوب پیشانی لوب بویایی
رابطهای بین دو نیمکرهٔ مخ
بین دو نیمکرهٔ مخ دو رابط مهم وجود دارد:
جسم پینهای
جسم پینهای دستهای از تارهای عصبی میلیندار است که دو نیمکرهٔ مخ را به یکدیگر مرتبط میکند.
رابط سهگوش یا مثلثی
رابط سهگوش ساختاری سفیدرنگ است.
رأس آن در قسمت جلو آزاد است.
قاعدهٔ آن به جسم پینهای متصل است.
۳. سامانهٔ لیمبیک
سامانهٔ لیمبیک یا سامانهٔ کنارهای دستهای از نورونهاست که در اطراف تالاموس و هیپوتالاموس قرار دارند و این دو بخش را به قشر مخ متصل میکنند.
سامانهٔ لیمبیک از بخشهای مختلفی تشکیل شده است؛ مانند:
آمیگدال
هیپوکامپ یا اسبک مغز
و بخشهای دیگر
ادامه مطلب:
https://t.me/+nxGHII0YKNA5ZDE0
عضویت در کانال ویژه:
@azonlin_admin
ساختار دستگاه عصبی
مقدمه
دستگاه عصبی یکی از دستگاههای مهم بدن است که در دریافت اطلاعات، پردازش و انتقال پیامهای عصبی و هماهنگی فعالیتهای بدن نقش دارد.
دستگاه عصبی به دو بخش اصلی تقسیم میشود:
دستگاه عصبی مرکزی
دستگاه عصبی محیطی
دستگاه عصبی مرکزی شامل مغز و نخاع است و دستگاه عصبی محیطی شامل اعصاب و گرههای عصبی خارج از مغز و نخاع است.
۱. مغز
مغز همهٔ مهرهداران در دوران جنینی از سه بخش تشکیل میشود:
مغز بالایی یا جلویی
مغز میانی
مغز پایینی یا عقبی
در انسان، مغز میانی رشد زیادی نکرده است؛ بنابراین مغز انسان را به دو بخش تقسیم میکنیم:
مغز بالایی یا جلویی
شامل:
مخ
سامانهٔ لیمبیک
تالاموس
هیپوتالاموس
مغز پایینی یا عقبی
شامل:
مخچه
ساقهٔ مغز
ساقهٔ مغز از پایین به بالا شامل:
بصلالنخاع ← پل مغزی ← مغز میانی
است.
مغز میانی نیز شامل برجستگیهای چهارگانه و پایکهای مغزی است.
۲. مخ
مخ بزرگترین بخش مغز است و از دو نیمکرهٔ چپ و راست تشکیل شده است.
⭐ هر نیمکره، اعمال ارادی نیمهٔ مقابل بدن را کنترل میکند.
مادهٔ خاکستری و سفید مخ
سطح مخ خاکستری و بخش میانی آن سفید است.
مادهٔ خاکستری: اجتماع جسم یاختهای نورونها
مادهٔ سفید: بیشتر شامل رشتههای عصبی میلیندار
تفاوت عملکرد دو نیمکره
نیمکرهٔ چپ بیشتر در فعالیتهایی مانند:
حساب
ریاضی
منطق
نقش دارد.
نیمکرهٔ راست بیشتر در فعالیتهایی مانند:
کارهای ظریف
فعالیتهای هنری
موسیقی
نقش دارد.
چینخوردگی قشر مخ
قشر مخ دارای چینخوردگی است که دو اهمیت مهم دارد:
کمک میکند قشر مخ با وجود حجم محدود جمجمه در آن جای گیرد.
نسبت سطح به حجم آن افزایش یابد.
لوبهای مخ
⭐ بزرگترین لوب مخ، لوب پیشانی است.
⭐ کوچکترین لوب مخ، لوب پسسری است.
لوب بویایی
لوب بویایی در زیر لوب پیشانی قرار دارد.
⭐ نکتهٔ مهم: کوچکترین لوب مغز، لوب بویایی است.
بنابراین باید بین مخ و مغز تفاوت قائل شد:
مورد بزرگترین لوب کوچکترین لوب
مخ لوب پیشانی لوب پسسری
مغز لوب پیشانی لوب بویایی
رابطهای بین دو نیمکرهٔ مخ
بین دو نیمکرهٔ مخ دو رابط مهم وجود دارد:
جسم پینهای
جسم پینهای دستهای از تارهای عصبی میلیندار است که دو نیمکرهٔ مخ را به یکدیگر مرتبط میکند.
رابط سهگوش یا مثلثی
رابط سهگوش ساختاری سفیدرنگ است.
رأس آن در قسمت جلو آزاد است.
قاعدهٔ آن به جسم پینهای متصل است.
۳. سامانهٔ لیمبیک
سامانهٔ لیمبیک یا سامانهٔ کنارهای دستهای از نورونهاست که در اطراف تالاموس و هیپوتالاموس قرار دارند و این دو بخش را به قشر مخ متصل میکنند.
سامانهٔ لیمبیک از بخشهای مختلفی تشکیل شده است؛ مانند:
آمیگدال
هیپوکامپ یا اسبک مغز
و بخشهای دیگر
ادامه مطلب:
https://t.me/+nxGHII0YKNA5ZDE0
عضویت در کانال ویژه:
@azonlin_admin
🌳 آزمون فصل 1 زیست شناسی یازدهم
🌲بعد از آزمون برای دریافت رمز پاسخنامه تشریحی پیام دهید .
🌲لطفا برای حمایت از مجموعه ی ما جهت تولید محتوا ، برگزاری آزمون رایگان و .... از یکی از تبلیعات سایت بازدید نمائید.
✍️ تماس با ادمین : @azonlin_admin
https://azonline.ir/2026/08/17/111/
🌲بعد از آزمون برای دریافت رمز پاسخنامه تشریحی پیام دهید .
🌲لطفا برای حمایت از مجموعه ی ما جهت تولید محتوا ، برگزاری آزمون رایگان و .... از یکی از تبلیعات سایت بازدید نمائید.
✍️ تماس با ادمین : @azonlin_admin
https://azonline.ir/2026/08/17/111/
Forwarded from کانال جامع زیست یازدهم ( زیست ، نکته ، تست ، کنکور) (محمد ماهفروزی)
سئوال کنکور سراسری داخل مرداد 1405
سطح سئوال: دشوار
فصل 2 زیست شناسی یازدهم گفتار 2 فصل 2
سطح سئوال: دشوار
فصل 2 زیست شناسی یازدهم گفتار 2 فصل 2
Forwarded from کانال جامع زیست یازدهم ( زیست ، نکته ، تست ، کنکور) (محمد ماهفروزی)
*پاسخ سئوال 2 کنکور سراسری داخل مرداد 1405: گزینه 2*
بخش A = لکه ی زرد بخش B : نقطه ی کور بخش C = رگ های خونی
تصویر با استفاده از عکاسی فوندوس تهیه شده است. در این روش از طریق مردمک شبکیه ی چشم مشاهده می شود.
بررسی گزینه ها :
1- نادرست : A و B هر دو بخشی از شبکیه چشم هستند.
2- درست : درقسمت B ( نقطه ی کور) گیرنده ی نوری وجود ندارد. ماده ی حساس به نور درون گیرنده های نوری قرار دارند.
3- نادرست: تنها بخش A ( لکه ی زرد) درست در امتداد محور نوری کره ی چشم قرار دارد.
4- نادرست : جلویی ترین بخش کره ی چشم قرنیه نام دارد. قرنیه مواد غذایی و اکسیژن را از زلالیه دریافت می کند نه رگ خونی
بخش A = لکه ی زرد بخش B : نقطه ی کور بخش C = رگ های خونی
تصویر با استفاده از عکاسی فوندوس تهیه شده است. در این روش از طریق مردمک شبکیه ی چشم مشاهده می شود.
بررسی گزینه ها :
1- نادرست : A و B هر دو بخشی از شبکیه چشم هستند.
2- درست : درقسمت B ( نقطه ی کور) گیرنده ی نوری وجود ندارد. ماده ی حساس به نور درون گیرنده های نوری قرار دارند.
3- نادرست: تنها بخش A ( لکه ی زرد) درست در امتداد محور نوری کره ی چشم قرار دارد.
4- نادرست : جلویی ترین بخش کره ی چشم قرنیه نام دارد. قرنیه مواد غذایی و اکسیژن را از زلالیه دریافت می کند نه رگ خونی
Forwarded from کانال جامع زیست یازدهم ( زیست ، نکته ، تست ، کنکور) (محمد ماهفروزی)
تصویر از شبکیه چشم با عکاسی فاندوس
Forwarded from کانال جامع زیست یازدهم ( زیست ، نکته ، تست ، کنکور) (محمد ماهفروزی)
تصویر ساده از شبکیه چشم با عکاسی فاندوس
Forwarded from کانال جامع زیست دهم (زیست ، نکته ، تست ، کنکور) (محمد ماهفروزی)
سئوال 13 آزمون سراسری کنکور داخل مرداد 1405
Forwarded from کانال جامع زیست دهم (زیست ، نکته ، تست ، کنکور) (محمد ماهفروزی)
پاسخ سئوال 13 کنکور سراسری 1405
🌳 تحلیل آزمون درس زیست شناسی در کنکورسراسری داخل مرداد 1405
https://azonline.ir/2026/08/21/tahlin405/
https://azonline.ir/2026/08/21/tahlin405/