ҚР Жоғары аудиторлық палатасында Жамбыл облысында жүргізілген мемлекеттік аудиттің қорытындысы шығарылды

ҚР Жоғары аудиторлық палатасының отырысында Жамбыл облысында мемлекет қаражаты мен активтерін пайдалану тиімділігіне жүргізілген аудиттің қорытындылары қаралды.

📈 2020-2024 жылдар аралығында өңірдің негізгі макроэкономикалық көрсеткіштері өскен. Алайда Қазақстанның жалпы ішкі өнімінің жалпы құрылымында облыстың үлес салмағы 2,7%-дан 2,3%-ға дейін төмендеді.

📈 Биыл 10 айдың қорытындысы бойынша өңірге тартылған инвестициялар көлемі 553 млрд теңгеден асты, бұл 2024 жылдың осы кезеңіндегі көрсеткіштерден 1,4 есе жоғары. Алайда 2020-2024 жылдар кезеңінде негізгі капиталға салынған инвестициялар деңгейі бойынша облыс республикалық рейтинг көшбасшыларынан 3,5 есе артта қалып отыр.

📌Жалпы Жоғары аудиторлық палата жүргізген аудит барысында бюджеттік жоспарлау, мемлекеттік сатып алу, инвестициялық жобаларды басқару бөлігінде, сондай-ақ «Тараз» ӘКК» АҚ қызметінде бірқатар бұзушылық пен кемшілік анықталды.

Мәселен, Жамбыл облысы республикалық бюджеттен түсетін түсімдерге тәуелді. 2020-2024 жылдары бюджеттен түсімдер орта есеппен 80%-ды құрады. Осы кезеңде трансферттер 344 млрд теңгеден 521 млрд теңгеге дейін 51% өскен. Ал 38 млрд теңгеден астам сомаға бюджет қаражатын игермеу фактілеріне жол берілген.

Өңірді дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған бағдарламасында Тараз кәріз-тазарту нысандарының болмауы, тұрғын үй алуға кезекте тұрғандар санының өсуі және суармалы жерлерде су үнемдеу технологияларын енгізу деңгейінің төмендігі сияқты бірқатар маңызды және өзекті проблеманы шешу жөніндегі көрсеткіштер мен іс-шаралар қамтылмаған.

Мемлекеттік сатып алу саласында Тараз қаласының құрылыс және тұрғын жай-коммуналдық шаруашылық бөлімдерінің «қызмет бабында пайдалану үшін» деген грифі бар шарт жасасудың ерекше тәртібін негізсіз қолдану фактілері анықталды. Бұл адал бәсекелестікті шектеуге алып келеді. Сонымен қатар үлестес компаниялармен шарттар жасасу жағдайлары бар.

Аудиторлар Тараз қаласында және облыста инвестициялық жобалардың іске асырылуы нашар бақыланатынын атап өтеді. Мердігерлерге орындалмаған жұмыс үшін ақы төлеу және әлі өтелмеген берешектері бола тұра аванс беру фактілері орын алған.

Мысалы, Тараз қаласының ТКШ бөлімі биыл маусым айында қалалық автожолдарды орташа жөндеу бойынша екі жобаға 537 млн теңгеден астам төлем жасаған, бірақ 70 күн өтсе де жұмыс басталмаған. Аталған жұмыс тамыз айында аудит жүргізу нәтижесінде ғана басталды.

Жамбыл облысы Шу ауданының 18 елді мекеніне жеткізілетін газ құбырын салудың нормативтік мерзімі екі жыл болса да, алты жылдан астам уақыт бойы аяқталмай келеді. Нәтижесінде 8,2 млрд теңге игерілмей, жоғары тұрған бюджетке қайтарылған, яғни қаражат тиімсіз пайдаланылған.

«Тараз» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясының даму жоспарында Қоғам қызметінің тиімділігін арттыруға бағытталған көрсеткіштер жоқ. Сондай-ақ 2024 жылғы желтоқсанда бекітілген көрсеткіштер саны
18-ден 5 бірлікке дейін қысқартылып, ал қалғандары бойынша индикаторлар нақты қол жеткізілген нәтижелерге дейін түзетілген.

📌Жалпы аудит қорытындысы бойынша:

🔵58,5 млрд теңгеге қаржылық бұзушылықтар анықталды, оның 47,1 млрд теңгесі бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік саласындағы бұзушылықтар;

🔵75,6 млрд теңге тиімсіз жоспарланылған және пайдаланылған.

Анықталған бұзушылықтар мен кемшіліктерді жою, лауазымды адамдарды жауапкершілікке тарту, сондай-ақ заңнамаға қажетті өзгерістер енгізу жөніндегі жұмыс Жоғары аудиторлық палатаның бақылауында болады.

🚀 @auditpalatasy

Итоги государственного аудита в Жамбылской области подведены в ВАП РК

На заседании Высшей аудиторской палаты РК рассмотрены итоги аудита эффективности использования средств и активов государства, проведенного в Жамбылской области.

📈 Как отмечается в аудиторском заключении, за период 2020-2024 годов регион демонстрирует рост ключевых макроэкономических показателей. Однако удельный вес области в общей структуре ВВП Казахстана снизился с 2,7% до 2,3%.

📈 По итогам 10 месяцев текущего года объем привлеченных инвестиций в регион составил свыше 553 млрд тенге, что в 1,4 раза выше показателей за аналогичный период 2024 года. Однако по уровню инвестиций в основной капитал за период 2020-2024 годов область отстает от лидеров республиканского рейтинга более чем в 3,5 раза.

📌В целом аудит ВАП выявил ряд нарушений и недостатков в части бюджетного планирования, государственных закупок, управления инвестиционными проектами, а также в деятельности АО «СПК «Тараз».

Так, сохраняется высокая зависимость Жамбылской области от поступлений из республиканского бюджета, доля которых за 2020-2024 гг. в среднем составляет 80%. За этот период рост трансфертов составил более 51% – с 344 млрд тенге до 521 млрд тенге. При этом аудиторы выявили, что в области допущены факты неосвоения бюджетных средств на сумму более 38 млрд тенге.

Программа развития региона на 2021-2025 годы не включает в себя показатели и мероприятия по решению ряда наиболее значимых и актуальных проблем. Это отсутствие очистных сооружений в г. Тараз, рост числа очередников на получение жилья и низкий уровень внедрения водосберегающих технологий на орошаемых землях.

В сфере госзакупок выявлены факты необоснованного применения Отделами строительства и жилищно-коммунального хозяйства города Тараз особого порядка заключения договоров с грифом «Для служебного пользования», что приводит к ограничению добросовестной конкуренции. Кроме того, имеются случаи заключения договоров с аффилированными компаниями.

Аудиторы отметили слабый контроль за реализацией инвестиционных проектов в городе Тараз и области. Так, имеют место факты оплаты подрядчикам невыполненных объемов работ и перечисления авансов при наличии еще непогашенных задолженностей.

Например, Отдел ЖКХ г. Тараза в июне текущего года оплатил свыше 537 млн тенге по 2-м проектам среднего ремонта городских автодорог, но по истечении 70 дней работы так и не были начаты. Фактическое выполнение оплаченного объема работ началось только вследствие проведения аудита в августе т.г.

Еще один пример – строительство подводящего газопровода к 18 населенным пунктам Шуского района Жамбылской области не может завершиться на протяжении более 6 лет при нормативном сроке в 2 года, что привело к неэффективному использованию выделенных 8,2 млрд тенге по причине их неосвоения и возврата в вышестоящий бюджет.

Что касается социально-предпринимательской корпорации «Тараз», в плане развития отсутствуют показатели, направленные на повышение эффективности деятельности Общества. Кроме того, в декабре 2024 года количество имеющихся показателей было сокращено с 18 до 5 единиц, а индикаторы по оставшимся скорректированы до фактически достигнутых результатов.

📌В целом по итогам аудита установлены:

🔵финансовые нарушения на 58,5 млрд тенге, в том числе 47,1 млрд тенге нарушения в сфере бухгалтерского учета и финансовой отчетности;

🔵неэффективное планирование и использование бюджетных средств – на 75,6 млрд тенге.

Работа по устранению выявленных нарушений и недостатков, привлечению должностных лиц к ответственности, а также внесению необходимых изменений в законодательство будет находиться на контроле Высшей аудиторской палаты.

🚀 @auditpalatasy

Мемлекеттік сатып алулардың негізсіз қымбаттау тәуекелі төмендейді: Жоғары аудиторлық палата жүргізген аудиттен кейін қағидаларға жаңа өзгерістер енгізілді
 
Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына жаңа өзгерістер енгізілді. Олар бюджет шығыстарының тиімділігін арттыруға бағытталған. Тиісті шаралар ҚР Жоғары аудиторлық палатасының ұсынымы бойынша қабылданды.

📌Мемлекеттік ресурстарды тиімді пайдалануға қатысты жүргізілген кейбір аудиттердің қорытындылары бойынша заңнамада жүйелі кемшіліктер анықталды. Аталған кемшіліктер тауарларды, жұмыс және қызметтерді жеткізушілердің міндеттемелерін тиісінше орындамауына мүмкіндік береді.

Мемлекеттік сатып алу саласындағы құқықтық актілерге тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізу қажеттілігі сараптамадан кейін жеткізушілердің жобалау-сметалық құжаттамаға өзгерістер енгізу арқылы қосымша қаражат бөлу туралы сұрау мүмкіндігіне ие болуына байланысты туындады.

Осыған байланысты Қазақстан Республикасының Үкіметіне мемлекеттік сатып алу туралы заңнамаға өзгерістер енгізу мәселесін қарау ұсынылды. Жеткізушіні таңдау шарттарының бірі ретінде қолданылатын баға жеңілдігін қолдану тәртібін нақтылау ұсынылды.

✔️ Нәтижесінде ҚР Қаржы министрінің бұйрығымен Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына тиісті түзетулер енгізілді.

Енді мынандай норма бекітілді: егер шартқа сараптамадан өткен жобалау-сметалық құжаттаманы түзетуге байланысты шарт сомасын ұлғайтуға әкелетін өзгерістер енгізілсе, шарт сомасын ұлғайту конкурс шеңберінде әлеуетті жеткізуші ұсынған бағаны беру кезінде есептелген демпингтің ең төменгі шектік мәнін ескере отырып жүзеге асырылады.

Бұл өзгеріс мемлекеттік шарттар сомасын ұлғайту кезінде баға шарттарын неғұрлым нақты ескеруге мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде бюджет шығыстарын оңтайландыруға ықпал етеді.

🚀 @auditpalatasy

Риск необоснованного удорожания госзакупок снизится: после аудита ВАП в правила внесены новые изменения

В Правила осуществления государственных закупок внесены новые изменения, направленные на повышение эффективности бюджетных расходов. Соответствующие меры приняты по рекомендации Высшей аудиторской палаты РК.

📌По итогам отдельных аудитов, касающихся эффективного использования государственных ресурсов, были установлены системные недостатки в законодательстве, создающие условия для ненадлежащего исполнения обязательств поставщиками товаров, работ и услуг.

Необходимость внесения соответствующих изменений и дополнений в правовые акты в сфере государственных закупок возникла из-за ситуаций, когда после проведения экспертизы поставщики имели возможность путем внесения изменений в проектно-сметную документацию запрашивать выделение дополнительных средств.

В связи с чем Правительству РК было рекомендовано рассмотреть вопрос внесения изменений в законодательство о госзакупках. Предлагалось уточнить порядок применения ценовой скидки, которая используется как одно из условий выбора поставщика.

✔️ В результате приказом министра финансов РК соответствующие поправки были внесены в Правила осуществления государственных закупок.

Теперь закреплена норма: если в договор вносятся изменения, приводящие к увеличению суммы в связи с корректировкой проектно-сметной документации, прошедшей экспертизу, то увеличение суммы договора производится с учетом минимального порогового значения демпинга, рассчитанного при подаче цены потенциальным поставщиком в рамках конкурса.

Данное изменение позволит более корректно учитывать ценовые условия при увеличении суммы государственных контрактов, что, в свою очередь, позволит оптимизировать бюджетные расходы.

🚀 @auditpalatasy

Үкімет бюджетті бағалау қорытындысы бойынша Жоғары аудиторлық палата ұсынымдарын орындаудың жаңа тәртібін бекітті

ҚР Үкіметі республикалық бюджеттің атқарылуы туралы жылдық есепті жасау және ұсыну қағидаларына өзгерістер енгізді. Бұл өзгерістерде Жоғары аудиторлық палата ұсынымдарын орындау жөніндегі арнайы Жол картасын әзірлеу және бақылаудың нақты тәртібі енгізілді.

📌Мұндай өзгерістер енгізуге Жоғары аудиторлық палата бастамашы болды.

Енді мынандай тәртіп бекітілді⤵️


1️⃣ Алдымен бюджеттің атқарылуына жауапты орталық мемлекеттік орган тиісті жыл бойынша Үкіметтің есебіне Жоғары аудиторлық палата ұсынымдарын орындау жөніндегі Жол картасының жобасын дайындайды. Онда нақты іс-шаралар мен оларды іске асыру мерзімдері ұзақ мерзімді, орта мерзімді және қысқа мерзімді кезеңдер бойынша айқындалады.

2️⃣ Жол картасының жобасы келісу үшін Жоғары аудиторлық палатаға жолданады. Құжатты мақұлдау немесе ұсыныстар және ескертулермен кері қайтару үшін Жоғары аудиторлық палатаға 10 жұмыс күні беріледі.

3️⃣ Одан кейін бақылау кезеңі басталады. Жол картасының нақты тармақтарын орындауға жауапты барлық мемлекеттік орган өз жұмысы туралы әр тоқсан сайын есеп беруге міндетті (есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-інен кешіктірмей).

4️⃣Палата ұстанымы берілгеннен кейін орталық орган Жол картасының орындалу барысы туралы Үкімет Аппаратын хабардар етеді.

Осылайша, республикалық бюджеттің атқарылуы туралы Үкімет есебіне берілген Жоғары аудиторлық палата ұсынымдарын орындау процесі неғұрлым ашық әрі құрылымды болады. Енді әрбір әрекет тіркеліп, бақылауға алынып, түпкі нәтижеге дейін жеткізіледі.

Жалпы алғанда, Жол картасы мен жаңа есептілік тәртібін енгізу мемлекеттік органдарға өз міндеттері мен мерзімдерін нақты түсінуге мүмкіндік береді, ал Жоғары аудиторлық палата өз ұсынымдарының орындалуын жедел бақылай алады.

🚀 @auditpalatasy

Правительство утвердило новый порядок исполнения рекомендаций ВАП по итогам оценки бюджета

Правительство РК внесло изменения в Правила составления и представления годового отчета об исполнении республиканского бюджета. В них появился четкий порядок разработки и контроля специальной Дорожной карты по выполнению рекомендаций Высшей аудиторской палаты.

📌Процесс внесения новых изменений был инициирован ВАП.

Теперь закреплен следующий порядок⤵️

1️⃣ Сначала центральный госорган, отвечающий за исполнение бюджета, готовит проект Дорожной карты по исполнению рекомендаций ВАП к отчету Правительства за соответствующий год. В ней определены конкретные мероприятия и сроки реализации: на долгосрочный, среднесрочный и краткосрочный периоды.

2️⃣ После подготовки проект Дорожной карты направляется на согласование в Высшую аудиторскую палату. У ВАП будет 10 рабочих дней, чтобы либо одобрить документ, либо вернуть его с предложениями и замечаниями.

3️⃣ Дальше начинается этап контроля. Все госорганы, которые отвечают за выполнение конкретных пунктов Дорожной карты, должны каждый квартал отчитываться о своей работе (не позднее 5 числа месяца, следующего за отчетным периодом).

4️⃣ После получения позиции ВАП центральный орган информирует Аппарат Правительства о том, как продвигается выполнение Дорожной карты.

Таким образом, процесс выполнения рекомендаций Высшей аудиторской палаты к отчету Правительства об исполнении республиканского бюджета станет более прозрачным и структурированным: каждое действие теперь будет фиксироваться, контролироваться и доводиться до конечного результата.

В целом введение Дорожной карты и нового порядка отчетности позволит госорганам четко понимать свои задачи и сроки, а у ВАП появится возможность оперативно контролировать, как выполняются ее рекомендации.

🚀 @auditpalatasy

Жоғары аудиторлық палатада азаматтарды зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыру жүйелеріне жүргізілген мемлекеттік аудит қорытындылары шығарылды
 
📌Қазақстанда азаматтарды зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің тиімділігіне жүргізілген мемлекеттік аудит аяқталды. Оның қорытындылары Әлихан Смайыловтың төрағалығымен өткен ҚР Жоғары аудиторлық палатасының отырысында қаралды.

Зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің тұрақты жұмыс істеуі үшін жағдай жасау – кез келген мемлекеттің негізгі міндеттерінің бірі. Осы механизмдер арқылы әлеуметтік осал топтарға жататын азаматтар қажет болған жағдайда қолдау ала алады.

Қазақстан Конституциясы өз азаматтарына жалақы мен зейнетақының ең төмен мөлшеріне, жасына қарай, ауырған, мүгедектікке шалдыққан, асыраушысынан айырылған жағдайда және өзге де заңды негіздер бойынша әлеуметтік қамсыздандыруға кепілдік береді.

📊 Аудит қорытындыларына сәйкес елімізде жыл сайын зейнетақы мен жәрдемақы алушылардың саны да, төлемдер сомасы да артып келеді. Соңғы 5 жылда орташа ынтымақты зейнетақы 37%, орташа базалық зейнетақы 45%, Зейнетақы қорынан төленетін орташа зейнетақы 25% өсті. Мемлекеттік жәрдемақылардың орташа мөлшері 58%, ал Әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетін төлемдер 2,5 есе өскен.

Сонымен қатар аудит қорытындысы бойынша назар аударуды және жетілдіруді қажет ететін бірқатар бағыт бар.

Мәселен, зейнетақы алушылар туралы ақпарат алмасу мәселелері бойынша халықаралық келісімдер жасасуды жандандыру талап етіледі. Бұл Қазақстанда және азаматтығы бойынша тұрған жерінде қосарланған төлем төлеу тәуекелін азайтуға мүмкіндік береді.

Өзін-өзі жұмыспен қамтитын азаматтар тарапынан зейнетақы жарналарының тұрақтылығы мәселесі өзекті болып отыр. Бұл өте маңызды, өйткені зейнетке шыққан кезде ұсынылған төлем деңгейін алу үшін жинақ жеткілікті болуы керек.

Әлеуметтік сақтандыру қорының активтерін басқару тиімділігін арттыру үшін жекелеген практикалар мен тәсілдер қайта қарауды немесе жіті бақылауды қажет етеді.

Аудиторлар жүктілік және босану бойынша көп төлемдер алу үшін кіріс деңгейі мен жұмыс орындарының санын жасанды түрде көбейтіп көрсету фактілерін де анықтады. Кейбір жағдайларда аударымдар бір мезгілде 3-10 жұмыс орнынан түсіп отырған, ал 169 адам 16-дан астам ұйымда есепте тұрған. Мұндай фактілерді болдырмау үшін нормативтік базаны пысықтау қажет.

Сонымен қатар Әлеуметтік сақтандыру қорының активтерін сенімгерлік басқарудан шамадан тыс алу фактілері тіркелген. Бұл 216 млрд теңгеден астам сомаға активтерді тиімсіз пайдалануға әкелді.

Әлеуметтік төлемдердің шекті мөлшері туралы норманың болмауы, сондай-ақ төлем алушылардың табысын растауда мемлекеттік кірістер органдарымен өзара іс-қимылдың жеткіліксіздігі шамамен 96 млрд теңге Әлеуметтік сақтандыру қоры активтерінің жоғалуына әкелді.

Қайтыс болғандар, тұрақты тұруға кетуге рұқсат алғандар, консулдық есепке алынғандар және т.б. туралы мәлімет алу мәселелері бойынша уәкілетті мемлекеттік органдардың дерекқорларымен интеграцияның болмауы зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерінің тиімділігін төмендетеді. Бұл мәселе пысықтауды талап етеді.

Алдағы жоспарлы кезеңде зейнетақы мен жәрдемақы алушылар санын жоспарлаудың келісілген әдістемесі де қажет, бұл бюджетті қалыптастыру және оны атқару сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

🔵Аудит қорытындысы бойынша 5 млн теңгеге қаржылық бұзушылықтар, 216,2 млрд теңгенің тиімсіз пайдаланылғаны анықталды.

🔵46 жүйелі кемшілік анықталды.

🔵22 материал әкімшілік жауаптылықты қарау үшін берілді.

🔵2 факт бойынша материалдар құқық қорғау органдарына жіберіледі.

🚀 @auditpalatasy