وآنکه دانش نباشدش روزی...

در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که زیربنای آموزش و یادگیری بسیار سست شده است. به دلایل بسیار، عموم مردم دوست دارند فقط به اندازه گذران زندگی‌شان یاد بگیرند و گاهی نیز همان اندازه را نیز از خود دریغ می‌کنند.

این روزها بیشتر افراد در دوره‌های آموزش چندماهه شرکت می‌کنند، مهارتی بدست می‌آورند و با کمک آن درآمد زایی می‌کنند. شرایط زمانه به شکلی تغییر کرده است که به جای درس خواندن و دانشگاه رفتن می‌توان با چند کلاس آزاد وارد بازار کار شد. این روال در بیشتر علوم و فنون رخ داده است. بسیاری از موسسه‌ها هم شیوه آموزش خود را تغییر داده‌اند و با طراحی دوره‌های کاربردی کوتاه مدت دانش‌آموزان را روانه بازار کار می‌کنند.

روندی که در زندگی اجتماعی و اقتصادی شکل گرفته است، به فضای دانش نیز سرایت کرده‌است. بسیاری از کسانی که به دنبال تجربه‌ای درونی و آموزه‌های معنوی هستند با شیوه بازاری مواجه می‌شوند. برای کسانی که درکی از عمق این آموزه‌ها ندارند همواره این توقع وجود دارد که چنین علومی نیز در دوره‌های آموزشی چند ماهه آموزش داده شود. بر اساس چنین تقاضایی عده‌ای نیز تصمیم می‌گیرند چنین شیوه‌ای از آموزش را نیز عرضه کنند.

در این آشفته بازار فراموش می‌شود که دانش‌هایی نیز هستند که گاهی برای آموختن آن‌ها یک عمر کافی نیست و عمری دگر بباید بعد از وفات ما را! دانش‌های راستین نیاز به سال‌ها یادگیری دارند. این دانش‌ها به یکباره و در کوتاه مدت قابل انتقال نیستند. از سوی دیگر بسیاری از این دانش‌ها تنها برای استفاده روزمره نیستند بلکه کارشان صفا و صیقل سجنجلِ درون است.

این تضاد هموار وجود دارد که دریافت دانش راستین راه میانبری دارد یا نه. در دو دهه گذشته تقلب بسیاری در دانش معنوی بوجود آمد. از یک سو دانش سطح پایین غربی و از سوی دیگر ارائه نادرست دانش‌های شرقی سبب شد دانش راستین گوشه نشین شود و دانش بدل بدرخشد. بزرگترین بازندگان چنین رخدادی جویندگانی هستند که راه را از چاه نمی‌دانند و همواره سرگردان می‌مانند.

خواجه نصیر یاد آوری می‌کند که «زیبنده است که طالب علم و دانش از هر علمی بهترینش را برگزیند». این جمله یادآور یکی از اصول کیمیاگری هرمس در لوح زمردین است که می‌گوید: «با دقت و صبوری، کم را از بسیار و بهترین را از انبوه برگزین».

توصیه دیگر خواجه این است که «متون درسی ناب و اصیل را برگزیند نه متون غیر اصیل که اساس و پایه ای ندارد». در این روزها می‌بینیم که افراد صدها کتاب و نوشته را دست به دست می‌کنند اما حتی یکی از آن‌ها را کامل مطالعه نمی‌کنند.

همچنین هیچ درکی ندارند که مطالب کدام کتاب مفید و درست است و کدام کتاب نادرست و ناکارآمد. بر همین اساس خواجه توصیه می‌کند که انتخاب علم و انتخاب کتاب حتما باید با توصیه استاد باشد.

انتخاب استاد اما از همه سخت تر است. توصیه می‌شود ابتدا مدتی در مورد استادانی که می‌توانید به آن‌ها مراجعه کنید تحقیق کنید و با شتاب در‌این باره تصمیم نگیرید. او هم چنین می‌گوید هنگامی که استادی را که انتخاب کردید دیگر او را رها نکرده و به استاد دیگر نپردازید. خواجه همچنین توصیه می‌کند که بر کتاب و مکتبی که می‌آموزید استوار باشید و تا آن را به طور کامل نیاموخته‌اید به سراغ چیز دیگری نروید.

شرایط امروز زندگی ما قدم نهادن در راه دانش راستین را برای همه و به آسانی فراهم نمی‌کند. تلاشی دوچندان لازم است تا گام در راه بگذاریم. یافتن استاد درست، کتاب‌های صحیح و معتبر، نقشه گنجی است که نصیب هر کسی نمی‌شود. درستی و راستی نیز در راه دانش بنیه‌ای است که این راه می‌طلبد.

بخشی از سرمقاله ماهنگار شباهنگ ۱۴۰۱
احسان خازنی

در تنگی نفس

دیدی که فلک به من چه نیرنگی کرد
مرغ قفس از دلم بد آهنگی کرد
آن سینه که عالمی درو می‌گنجید
تا نیم دمی برآورم تنگی کرد

-شیخ ابوالفیض فیضی-

📚 کتاب اطبای عهد مغلیه

کانال عتائق 📝 @ataeq

امان از عنایت‌نامه‌ی قوّادان!

و مردی بود به نشابور که وی را ابوالقاسم رازی گفتندی. و این مرد، بوالقاسم، کنیزک پروردی و نزدیک امیرنصر آوردی و با صلت بازگشتی. و چند کنیزک آورده بود وقتی، امیرنصر بوالقاسم را دستاری داد و درباب وی عنایت‌نامه نبشت. نشابوریان او را تهنیت کردند، و نامه بیاورد به مظالم برخواندند. از پدرم شنودم که قاضی بوالهیثم پوشیده گفت-و وی مردی فراخ‌مزاح بود- ای بوالقاسم یاد دار، قوّادی به از قاضی‌گری.

تاریخ بیهقی، تالیف ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی، به تصحیح محمد جعفر یاحقی و مهدی سیدی، انتشارات سخن، تهران:۱۳۸۸ ص ۳۴۳

@barebaaghedaanesh

والهوى عذب مع الوصال سمّ مع الفراق

[و شیفتگی، همراه وصال گواراست، و همراه فراق کُشنده است.]

📚 معجِز احمر، ابوالعلاء معرّی

کانال عتائق 📝 @ataeq

بئس اللّیالی سَهِدتُ مِن طربی
شوقاً إلى مَن يَبيتُ يَرقُدُها
-متنبی-

[چه بد شبهایی بودند، که من از غم فراق کسی بی‌خواب بودم، که او آن شب‌ها را آسوده خفته بود.]

کانال عتائق 📝 @ataeq

وَلولا مُفارَقَةُ الأَحبابِ ما وَجَدَت
لها المَنايا إِلى أَرواحِنا سُبُلا
-متنبی-

[و اگر نبود فراق عزیزان، مرگ هرگز راهی به جان‌های ما نمی‌یافت.]

کانال عتائق 📝 @ataeq

من آقامحمدخان را قاتل، جانی و آدمکش می‌دانستم و حتی هنگامی که کتاب سوم دبیرستان را نوشتم تا می‌توانستم به آقامحمدخان تاختم. اما اکنون توبه می‌کنم به این علت که آقامحمدخان را بر مبنای عوامیّت و شایعه‌هایی که در ذهن من و امثال من وجود داشت، قضاوت کردم. بنابراین هنگامی که کتاب «برآمدن قاجار» را شروع کردم، متوجه شدم داستان در مورد آقامحمدخان قاجار به گونهٔ دیگری است. مثلاً اینکه آقامحمدخان بیست هزار جفت چشم را در کرمان از حدقه درآورد، دروغ محض است. نه او بلکه لطفعلی‌خان با کمک عنصری بیگانه به نام تیمورشاه درّانی در کرمان قتل‌عام کرد.

دکتر غلامحسین زرگری‌نژاد؛
استاد تاریخ دانشگاه تهران

#متفرقه

بیت مشارالیه:
شکر دارم که اگر خدمت بانکی کردم
خدمت من همه در بانک کشاورزی بود

«غزل»

خیالی[بخارایی] «رَحِمَهُ الله»¹


ای تیر غمت را دل عشّاق نشانه
خلقی به تو مشغول و تو غائب ز میانه

مقصود من از کعبه و بت خانه تو بودی
مقصود تویی کعبه و بت خانه به خانه

گه معتکفِ دِیرم و گه ساکن مسجد
یعنی که ترا می‌طلبم خانه به خانه

حاجی به رهِ کعبه و من طالب دیدار
او خانه همی جوید و من صاحب خانه

تقصیر خیالی به امید کرم تست
یعنی که گنه را به ازین نیست بهانه

____
1_احمد بن موسی خیالی معروف به خیالی بخاری از شاعران قرن نهم است که در ماوراءالنهر می‌زیسته است. خیالی بخاری از معاصران و شاگردان خواجه عصمت بخاری است. او در عهد الغ‌بیک می‌زیست و در حدود سال ۸۵۰ بدرود حیات گفت.
شیخ بهایی غزل او به مطلع «ای تیر غمت را دل عشاق نشانه ...» را تخمیس کرده که بسیار معروف است.

🌾🍃🍃@adabvahekmat

#نسخه_خوانی

نَردی است جهان، که بُردَنَش باختن است!
نَرّادیِ آن، به عیشِ کم ساختن است

دنیا به مَثَل، چو کعبَتَینِ نَرد است
برداشتنش برای انداختن است

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شکیبی اصفهانی، محمدرضا بن عبدالله اصفهانی متخلص به شکیبی از شاعران فارسی‌زبان ایرانی قرن دهم و یازدهم هجری در دربار مغولی هند.

📕 نسخه خطی گوهر شب‌چراغ (کتاب الاوصاف) از: شیخ حسن جابری انصاری ، مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

والمحب لا يلام على ما يقول

کانال عتائق 📝 @ataeq

«شِکوه»

«بیت»

دولت به خران دادی و نعمت به سگان
پس ما به تماشای جهان آمده ایم


💐🍃🍃@hazliatvahajviat

🥶
🪶 امروز که در سرمای استخوان سوز در این کوچه قدم می‌زدم، یاد سخنِ آن اعرابی افتادم:
‏

سُئِل أعرابي: ماذا صنع بك البَرد؟
‏ قال: "لو أن كلَّ الأمّة جاءت لتبايعني على الخلافة ما مددتُ يدي. 😂"

🌨 به یادت هستم؛ کاش در این سرما کنارم بودی که

بَرْدُ الشِّتاءِ شَديدٌ لا يُخَفِّفُهُ
إلَّا أَحاديثُ عُشَّاقٍ لِعُشَّاقِ

🌨❄️
#ثلجیات
#بردیات

🍃 @Adab_estaan

#نسخه_خوانی

دلِ خرابِ من و مِـهـرِ بوتراب در او
خرابه‌ایست که می‌تابَد آفتاب در او

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شعر از: کمال‌الدین سحابی استرآبادی از فقهاء، عارفان و شاعران سدهٔ دهم.

📕 بیاض بنده علی خان باسطی، محفوظ در کتابخانه بریتانیا.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺