#نسخه_خوانی

طغا تیمور خان بن ارپاخان که از اولاد چنگیزی بود، این قطعه را به خواجه یحیی کرائی که از [سران] سربداران بود نوشته ارسال داشت. الحق که خواجه، شجاعِ زمانه و شیعه مذهب بود.

گردن بِنِهْ جفای زمان را و سر مکش
کار بزرگ را نتوان داشت مختصر

سیمرغ‌وار چون نتوان کرد قصد قاف
چون صعوه خرد باش [و] فروگیر بال و پَر

بیرون کن از دماغ، خیالِ محال را
تا در سرت نرود صدهزار سر

خواجه در جواب خان این قطعه را موزون کرده به خان مشارٌالیه فرستاد:

گردن چرا نَهیم جفای زمانه را؟
راضی چرا شویم به هر کار مختصر؟

دریا و کوه را بگذاریم و بگذریم
سیمرغ‌وار زیر پَر آریم بحر و بَر

یا بر مراد، بر سر گردون نهیم پای
یا مَردوار بر سَرِ همّت نهیم سَر

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸 شاعران: #طغا_تیمورخان و #خواجه_یحیی_کرابی
📙از یک نسخۀ خطی مجلس؛ تاریخ کتابت: اواخر قرن 13 ق

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

بیت

ای کینِ تو چون سُرینِ سیمینِ تو سخت
وی عهدِ تو همچو بندِ شلوارِ تو سُست

مجد همگر شیرازی


💐🍃🍃@hazliatvahajviat

🌸 دَر حاشیهٔ مَطالعِ عارِضِ یار

🌸 دَورٌ و تَسَلسُلٌ و فیه نَظَرٌ

📔النظم:ست أراجيز
✏️الناظم: #علي_الحسيني_الميبدي
🔎 الموضوع:#متنوع
📮 الناشر:منشور على الانترنت
📏 البحر: #الرجز
__________________________

این مجموعهء شریفهء نفیسه، محتوی ۶ ارجوزه از مرحوم میبدی است، که عبارتند از بطیخیه، سفرجلیه، نوروزیه، حمامیه، ایرانیه و منطقیه.

نسخهء چاپ چوبی ارجوره شیخ الرئیس مطبوع بسال ۱۸۲۹
https://t.me/manzomaat/2580

فایل دیگری از این نسخه
https://t.me/manzomaat/2581

فایل دیگری از این نسخه
https://t.me/manzomaat/2582

للحفظ سبع مرات في اليوم

وصفی غریب از مولفِ تالیفِ شریفِ "المختارات من الرسائل" در مقدمهء کتاب از اوصافِ خودش :

بسم الله الرحمن الرحیم رب تمّم
الحمد لله رب العالمین و الصلوة علی رسوله محمد و آله اجمعین

... قصّه‌گویِ قصدِ فلک، مجروحِ سهامِ سپهر، خسته دلِ ستمِ چرخ، غمْ‌غذایِ قضا، غصه بهرهء قَدَر، سرگشتهء تلوّن احوال، شکستهء تواترِ اهوال، کاسته‌تنِ نوایبِ دهر، گداخته‌دلِ آتشِ فراق، آسیب رسیدهء آفتِ هجران، افکندهء محنتِ جدایی، درماندهء وحشتِ تنهایی، حرمانْ‌حظِّ خدمتِ احباب، اندوهْ نصیبِ دوریِ صحبتِ اصدقا، منغّص عمرِ مکدّر عیش، پریشان خاطرِ آشفته ضمیر، مشوش روزگارِ پرخون چهره، مونس گم کردهء مایوس مانده، خرمن سوختهء دوست از دست رفته می‌نماید ...

کانال عتائق 📝 @ataeq

هو الموفّق المعین

در هفتهء اخیر فراغتی دست داد تا کتابِ مستطابِ "فرائد الفوائد در احوال مدارس و مساجد" اثرِ ملا محمدزمان تبریزی را مطالعه نمایم.
ان‌شاءالله بعضِ اشعارِ لطیفه را که مولف بتناسب مقام، ذکر کرده بود، تقدیم نظر شما خواهم نمود. بمنّه و توفیقه

کانال عتائق 📝 @ataeq

پیش از بنای مدرسه و دین* و سومنات
ما با تو بوده‌ایم در اطوار کائنات

مذکور در فرائد الفوائد

*ضبط در نسخهء مصحح مطبوع چنین بود، ولی بظن حقیر دیر انسب است.

کانال عتائق 📝 @ataeq

ما حَوَى الْعِلْمَ جميعاً واحدا
لا و لو مارَسَه ألف سنة
إنّما العلم بعيد غوره
فخذوا من كل شيءٍ أحسنه

مذکور در فرائد الفوائد

کانال عتائق 📝 @ataeq

پرتو عمر چراغیست که در بزم وجود
به نسیم مژه بر هم زدنی خاموشست

مذکور در فرائد الفوائد

کانال عتائق 📝 @ataeq

از بهر فساد و جنگ جمعی مردم
کردند به کوه گمرهی خود را گم
در مدرسه هر علم که آموخته‌اند
في القبر يضُرّهم و لا ينفعُهم

مذکور در فرائد الفوائد

کانال عتائق 📝 @ataeq

در مدرسه کردیم بسی گفت و شنود
وز سرّ جهان یک سر مو رخ ننمود
هر چند گشودیم بسی مشکلها
ز اینها بجز افسانه کاری نگشود

مذکور در فرائد الفوائد منسوب به ملاجلال

کانال عتائق 📝 @ataeq

إنّي لأكتم من علمي جواهره
كيلا يري العلم ذو جهلٍ فيفتننا

و قد تقدم في هذا أبوحسن
إلي الحسين و وصّى قبله حسنا

و ربّ جوهر علمٍ لو أبوح به
لقيل لي أنت ممّن تعبّد الوثنا

و لاستحلّ رجال المسلمون دمي
يرون أقبح ما يأتونه حسنا

مذکور در فرائد الفوائد منسوب به امام سجاد علیه السلام

کانال عتائق 📝 @ataeq

در غرور این هوس گر جان نهم
به که دل در خانه و دکان نهم

مذکور در فرائد الفوائد

کانال عتائق 📝 @ataeq

هر كه را توفيق حق آمد دليل
عزلتى بگزيد و رست از قال و قيل

عزت اندر عزلت آمد اى فـلان
تو چه جويى ز اختلاط اين و آن

پا مكش از دامن عزلت بدر
چند گردى چون گدايـان در بدر

گر ز ديو نفس میجويى امان
رو نهان شو چون پرى از مردمان

از حقائق بر تو نگشايد درى
زين مجازى دوستان تا نگذرى

مذکور در فرائد الفوائد منسوب به شیخ بهایی

کانال عتائق 📝 @ataeq

یک چند چراغ آرزوها پف کن
قطع نظر از جمال هر یوسف کن
زین شهد یک انگشت به کامت برسان
در لذت اگر محو نگردی تف کن

مذکور در فرائد الفوائد

کانال عتائق 📝 @ataeq

أبو نواس و نظّام معتزلی

حدّثَ بعضُ آلِ نوبخت ،قال: جاء النّظّامُ یوماً فسَألَنا عن منزلِ أبي نواس فقلنا له : إنّهُ یسکن تلک الغُرفةَ و أومَأنا إلی غرفةٍ کانَ ینزِلُها و کانَ له غلامٌ أسودُ و حمارٌ أسودُ.قال: فاستَأذنَ علیه و قالَ لهُ أنشِدني قولَکَ:

ترکتَ منّي قلیلاً
مِنَ القلیلِ أقلّا
یَکادُ لا یتَجزّا
أقلُّ في اللّفظِ مِن لا

فأنشده ،فقال له النّظّامُ : أنتَ أشعرُ النّاسِ في هذا المعنی.والجزءُ الّذي لا یتجزّأ¹ منذُ دَهرِنا نخوضُ فیه ،ماخرج فیه لنا منَ القولِ ما جمعتَه أنتَ فیه في بیتٍ واحدٍ.²

ترجمه:

بعضی از آل نوبخت حکایت کردند که روزی نظّام آمد و ازما ،نشانِ منزل ابی نواس پرسید ،بدو گفتیم که آن غرفه است و اشاره به غرفه ای کردیم که ابونواس در آن منزل داشت.واورا غلامی سیاه و درازگوشی دیزه بود.از ابی نواس اجازت گرفت و گفت: سخنت را انشادکن که در آن گفته ای:

از من اندکی را بجا گذاشتی ،از اندک اندک تر.
نزدیک آمد که قسمت نشود .در گفتن کمتر از «لا».

ابو نواس خواند.نظّام بدو گفت: انت شاعرترین مردمان هستی در این معنی.
ما دیر زمانی است که در معنی جزء لا یتجزّا سخن می رانیم و در آن فرو رفته ایم و آنچه به دست ما آمده چندان نیست که تو در یک بیت گرد آورده ای.

جوهر فرد و یا همان جزء لا یتجزّا در ادب فارسی و اشعار شعرای پارسی زبان نمود پیدا کرده و شعرای ما دهانِ معشوق را از جهتِ تنگی و کوچکی به جوهر فرد تشبیه کرده اند.
چندین مورد قبلاً در همین صفحه منتشر شده ،اکنون دو بیت دیگر از آن را یاد می کنیم:

بیت

آن نقطه ای که بر سرِ تقسیمِ اوست بحث
دلدار ما نمود به یک خنده حلّ آن

أیضاً

دوش از نقطهٔ موهومه سخن رفت و نشد
حلّ این مسئله تا تو نگشودی دهنت

_______

1_جوهر فرد: (اصطلاح متکلّمین ) جوهری که به هیچ وجه تجزّی قبول نکند، نه عقلاً و نه وهماً و نه فرضاً. جزء لایتجزّی: ذرّه . کوچک ترین جزو هر جسم که قابل تجزیه و تقسیم نیست . کنایه از دهان محبوب . دهان معشوق :

چون به بازیچه شوم ملزم ارباب کلام
خنده ٔ جوهر فرد است دلیل تقسیم

عرفی

بعد ازینم نبود شائبه در جوهر فرد
که دهان تو بدین نکته خوش استدلالی است .

حافظ.

2_اخبار أبی نواس ،ابن منظور المصری ،تصحیح محمّد عبدالرّسول ابراهیم و عبّاس الشّربینی ،صفحهٔ ۱۴۹

🌾🍃🍃@adabvahekmat