یلدا، سریانی است؛ یعنی میلاد؛ چون شب یلدا را با میلاد مسیح مطابق می‌شمردند.
ایرانیان این شب را شب تولد میترا (مهر) می‌دانستند. بنابراین نوئل غربی همان شب یلدا یا شب چله‌ی ایرانی است.
مراسم تولد میترا به عنوان یک روز مقدس، با آیین مهر به اروپا رفت. تا آن زمان جشن تولد و تعمید مسیح در روز ششم ژانویه برگزار می‌شد. پس از آن که بسیاری از آداب و رسوم مهری وارد آن شد، میلاد مهر که به اعتقاد مهرپرستان، نجات‌بخش بشر خواهد بود، به مسیح منتسب گشت و با گسترش مسیحیت در شرق، دوباره به ایران برگشت و شب یلدا نامیده شد.
این طولانی‌ترین شب سال برای ایرانیان، گجسته (شوم) بود؛ زیرا علاوه بر سرمای سخت زمستانی، در این شب دیرنده، یورش اهریمن تاریکی تداوم می‌یافت.
برای دفع این گجستگی (شومی) ایرانیان تا باز آمدن خورشید گرداگرد آتش شادی می‌کردند؛ خوان می‌گستردند و میزد (mayazd) نثار می‌کردند.
ایرانیان باستان برای این که شب یلدا را به رغم اهریمن بدکنش به خوشی بگذرانند، آخرین بازمانده‌های میوه‌های پاییزی را جمع می‌کردند و بر خوان می‌نهادند و تا سپیده‌ُ صبح بیدار می‌ماندند. در واقع این میزد را به اهورامزدا پیش‌کش می‌کردند. این خوان میوه، شگون داشت و زمستان را پربرکت می‌کرد.

تعمید: غسلی در مراسم مسیحیان که کودک را در آبی به نام "معمودانی" فرومی‌برند تا کودک پاک شود.
مَیَزد: نوشخواره؛ نذر یا ولیمه‌ی غیر مایع مانند گوشت و نان در برابر زوهر (zuhr) که نذر و نیاز مایع است. ‌این خوراک را بر سکویی می‌چیدند و کسی که برای پخش کردن خوراکی‌ها گماشته‌می‌شد، "مَیَزدپان" نام داشت که امروزه به "میزبان" تغییر یافته است.


برگرفته از :
فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها. دکتر محمد جعفر یاحقی.

#یلدا

✍️انجمن علمی ویراستاری ایران

@anjomanvirastari📝

موبِد:
آه اینان چه می‌گویند؛
سخن از پلیدی چندان است که جای مزدااهورا نیست.
گویی پایان هزاره‌ی اهورایی‌ست.
باید به سراسر ایران‌زمین پندنامه بفرستیم.

زن:
پندنامه بفرست ای موبد، اما اندکی نان نیز بر آن بیفزای.
ما مردمان از پند سیر آمده‌ایم و بر نان گرسنه‌ایم.

مرگ‌یزدگرد
بهرام‌بیضایی امروز درگذشت.

فیلم‌سازی به نظامی فئودالی می‌ماند زیرا یک نفر هست که جای دوربین را تعیین کند. دموکراسی در عالم هنر جایی ندارد. در هنر دموکراسی نداریم، همچنان‌ که در زندگی هم نشانی از دموکراسی نیست‌.

—بلا تار، از گفتار مستند «زمانی فیلمساز بودم» (ژان-مارک لامور، ۲۰۱۳).

@Ciinematheque

سبک‌های نقاشی

Léon Cogniet, Massacre of the Innocents, 1824
قتل عام بی گناهان
لئون کونیه
این اثر صحنه کشتار کودکان بی‌گناه در بیت لحم توسط سربازان هرود در هنگام تولد عیسی مسیح را به تصویر کشیده‌است. اما نقاش تمرکز خود را بر مادری گذاشته است که کودکش را در هراسی توصیف ناپذیر به آغوش کشیده
@artsearching

هر شب در این کشور
ما رفتگان، با برف و بوران باز می‌گردیم
در پنجره‌های به دریا باز
از هیاهو و بانگ چشم‌انداز
یک رشته گلدان می‌برند از خواب‌های ناز
ما را تماشا می‌کنند از دور
که هم صدای بچه‌های مرده می‌خوانیم
آوازمان، در برف پایان زمستانی
بر آبهای مرده می‌بارد
@artsearching

مردان نمکی زنجان که باهوش مصنوعی حیات یافته‌اند

زاری بر مرگ اسفندیار
موزۀ متروپولیتن
شاهنامه دموت
ایلخانی
@artsearching

زاری بر مرگ فرود پسر سیاوش
شاهنامه طهماسبی
صفوی اول
@artsearching