2011

اساساً پاویون‌های سرپنتاین طراحی فضا درون یک پارک قلمداد می‌شوند. از ایشیگامی گرفته تا ژاک هرزوگ هرکدام برای برقراری یک رابطه‌ی موثر میان اثر و این محیط‌طبیعی، سیاست‌هایی اتخاذ کرده‌اند؛ اما زومتور سیاست عجیب و مخصوص به خودش را انتخاب کرده: طراحی یک‌ «باغ» درون یک «پارک». به عبارتی آرشیتکت، دوقطبی پاویون - طبیعت را از طریق بازی طبیعت-طبیعت واژگون، و خودِ پاویون را به محمل یک طبیعت مضاعف تبدیل کرده است.
با این‌حال چگونه می‌توان یک باغ را درون یک پارک، مرئی کرد؟ راهبرد زومتور جرزهای ضخیمی است که این درون را از آن بیرون، به قطعیت جدا می‌کند و البته هم‌زمان با این جدایی، مرزبندی خاص زومتور با ارزش‌های معماری مدرن هم پدیدار می‌شود. تداوم فضا زمانی میان درون و بیرون به‌عنوان میراث مدرنیسم با دیوارهای دولایه‌ای که هیچ روزن مستقیمی به بیرون ندارند، نفی می‌شوند. زومتور این کار را اکثر اوقات انجام می‌دهد و یکی از نتایج آن، شکل گرفتن هویت‌ مستقل درون و بیرون و از آن مهم‌تر مفهوم آستانه است. آستانه یعنی جایی که شما کنده‌شدن از یک بیرون و وارد‌شدن به یک درون را تجربه می‌کنید. در این پاویون، این تجربه یک لحظه‌ی آنی که با بازکردن یک در نازک رخ‌می‌دهد نیست. بلکه برهه‌ای از زمان و بخشی از فضا را از آن خود می‌کند: باید از یک روزن رد شد، کمی بین دیوارهای تاریک به‌دنبال نور بعدی حرکت کرد و سپس با یک چرخش وارد شد. سکانس‌بندی مشابهی با آن‌چه در مسجد شیخ‌لطف‌الله هم هنرمندانه رخ‌داده‌است.
تضاد درون و بیرون توسط مواد هم غلیظ‌تر می‌شود: هر چه درون رنگی، روشن و سرزنده است؛ بیرون تیره، کدر و سرد است. سقف شیب‌دار هم به سمت حیاط‌مرکزی پایین می‌آید و تناسب فضای درون را به بدن مخاطب نزدیک‌می‌کند.
بااین‌حال زومتور مرکز فضا را با گیاهان پرکرده و به‌همین‌دلیل تجربه دربرگرفته‌شدن کامل نمی‌شود. نوعی تناقض در لحظه‌ی آخر آشکارمی‌شود: وقتی همه‌چیز مهیا‌شده‌است تا شما به‌جای نگاه‌کردن به پاویون همچون یک شئ، درون آن همچون یک محیط درگرفته شوید؛ اشغال‌شدن کل فضای مرکز، مانع از تحقق تمام‌و‌کمال آن می‌شود و ازقضا مرکز به سکویی نمایشی برای نشستن درکنار و تماشای گیاهان تبدیل می‌شود. شما در میانه‌ی فضا و درمیان گیاهان نیستید، بلکه درگیر تماشای آن ها مثل تصاویر شده‌اید.
ی.موسی پور
@archresearchmethod

کوبه - شمارۀ سوم - ویژه‌نامۀ «ملی‌گرایی و معماری» - تابستان ۱۳۹۹
@koubeh
koubeh.com

تعدادی از دانشجویان خوب دانشگاه تهران، در تلاش هستند تا از طریق این نشریه به تولید محتوا پیرامون معماری بپردازند. دورادور پیگیر فعالیت هایشان هستم و حالا که این شماره اخیر را منتشر کردند فکر میکنم استاندارد خوب و قابل قبولی را بدست آورده اند. این شماره به مفهوم ملیت ایرانی و نسبت آن با معماری میپردازد و به صورت یک پرونده شامل مصاحبه و یاداشت و ترجمه ارائه شده است که آن را جهت مطالعه با شما در میان میگذارم. با آرزوی موفقیت برای دوستان خوب کوبه.

@archresearchmethod

برخی مجموعه استوری هایی که اخیرا در اینستاگرام منتشره شدن است را به صورت پی دی اف در اینجا قرار دادم. اولی به موضوع بدفهمی از فرمالیسم اشاره دارد، دومی به یک تامل کوچک روی دلالت های فضایی ویروس کرونا میپردازد و سومی با اشاره به مصاحبه ابراهیم توفیق درباره تهران به مرور خیلی کوتاهی از مسئله نگاه غیردرون ماندگار در فهم ما از تهران میپردازد. ذکر این نکته ضروری است استوری های اینستاگرام به قصد ایجاد علائق مطالعاتی در کلیت مخاطبان تهیه می شود و ظرافت های تخصصی در آنها کمرنگ تر است.

@archresearchmethod

بیست و هشتمین فیلمْ گفتار از مجموعه ی فیلمْ گفتارهای"آموزش معماری؛ بحران [های] وضعیت [معاصر] و چشم اندازهای آینده🔺. محمد یاسر موسی پور. حجم پایین

#محمد_یاسر_موسی_پور
#آموزش_معماری
#پداگوژی
#فیلم_گفتار_های_اتووود
@etooodchannel

.
مردم باوری رادیکال یک معمار
در این پست می خواهم به بهانه معرفی یونا فریدمن تامل دیگری بر مواجهه معمارانه با مسئله مردم داشته باشم. فریدمن در ایران بسیار کم شناخته شده است. او یک معمار مجاری-فرانسوی بود که سال گذشته از دنیا رفت. شناخت ما از فریدمن به 1959 بر میگردد. زمانی که او اولین مانیفست خودش را با نام «معماری سیار» ارائه کرد. او میگفت معماران مدرن از نیازهای انسان حرف می زدند اما به جای آدم واقعی، یک انسان میانگین تعریف کردند و برای او دست به طراحی زدند. اشاره ای تلویحی به ترسیمات مدولار لوکوربوزیه. اما او میخواست معماری به کاربران واقعی و آرزوهای متکثرشان درباره فضا مربوط باشد. نه یک انسان انتزاعی که ملاک عمل معماران پیش از او بود. نکته جالب درباره فریدمن این است که او برای انجام این محافظه کاری به شدت رادیکال است. او برای مشروعیت دادن به هر آنچه مردم میخواهند، میخواست همه چیز را در معماری دگرگون کند و تا سرحد تبعات آنچه ادعا میکرد پیش رفت؛ این رادیکالیزم مردم باورانه در مجموعه ترسیمات او از شهر فضایی خودش را چنین نشان میداد: شهری که تحت تاثیر فضای بعد از جنگ، بر فراز شهرها و مزارع موجود افراشته شده است... با فضایی که چیزی جز زیرساخت های سازه ای و تاسیساتی نیست. شهری که مثل یک پلتفرم آزاد، آماده است تا هر کاربری آرزوهای فضایی اش را مثل یک فرضیه به آزمایش بگذارد. شهر فریدمن رویای یک خودمختاری حداکثری برای کاربر را در سر می پروراند و برای این که رویای خود را بدون لکنت به تصویر میکشید. فکرهای بر کاغذ باقی مانده فریدمن همچنین نشان میدهد که چگونه شکل مطلق معماری سیار، برای مردم و آرزوهای سیارشان دشواریاب است. احتمالا آراونای امروز را میتوان تصویری از فریدمنِ منهای رویا دانست. ظرایف بیشتر از حوصله این پست خارج است اما درباره فریدمن حتما بیشتر خواهم نوشت.
@archresearchmethod

.
ایده های تاریخ معماری از کجا می آیند؟
.
همان طور که قبلاً از فریدمن نوشتم، او تصمیم داشت به جای تعریف یک انسان میانگین و طراحی یک فضای قطعی بر اساس نیازهایش، معماری را به یک پلتفرم آزاد تبدیل کند که هر انسان با هر تفاوتی بتواند معماری خودش را روی آن بسازد. این انعطاف از معماری یک شبکه از فضای خالی باقی می‌گذاشت که مجموعه ای از قابلیت ها بود.
اما سوال مهم این است که این ایده های مبتنی بر تخیل که مثل ترسیمات بعدی آرکیگرام و متابولیست ها و ...به بخشی از تاریخ اندیشیدن درباره معماری تبدیل شد، از کجا تغذیه می شوند؟ آیا فریدمن ایده های قبلی را مطالعه میکند و سپس شهرهای شناور و سیار را به تاریخ معماری می افزاید؟
خیر. او حتما با مطالعه و اشراف کافی از معماری مدرن فکر میکند. اما این مطالعه یک بازوی تفکر است. او مشاهده هم دارد. مشاهدات او از وضعیت شهرها پس از جنگ های جهانی، بخش جدایی ناپذیر تفکر فریدمن است. در پاسخ به این وضعیت است که او شناور شدن شهر روی شهر موجود را به جای تخریب و بازسازی مطرح میکند. تفکر یک دیالکتیک بین مطالعه و مشاهده است. بین امر انتزاعی و انضمامی.
ولادیمیر بلوگوفسکی در ۹۲ سالگی از فریدمن میپرسد که ایده این معماری از کجا آمد؟ فریدمن پاسخ می دهد، من در جنگ جهانی بیست و یک سالم بود و اواخر جنگ توسط آلمان ها در بوداپست اسیر شدم. شهر در سرمای وحشتناک زمستان بود و خانه ها با شیشه های شکسته و بدون آب و برق رها شده بودند اما ما یک میلیون نفر دوام آوردیم. در آن لحظات من فهمیدم چقدر نظم های زندگی ما شکننده است. از آنجا به یک معماری فکر میکردم که منعطف و آماده انطباق با واقعیت های متغیر باشد.
.
تفکر اگرچه بسیار عام عرضه می شود اما در آبشخورهایش همین قدر شخصی است و به تجربه متصل است.

@archresearchmethod

در همه ویدیوهای تلخ دیشب، یک فیلمبردار وجود دارد که از فاصله ای امن، در حال ثبت و روایت فاجعه است...
اما دقیقا زمانی که ما و فیلمبردار گرم تماشا میشویم، فاجعه در یک لحظه یادآوری میکند که هیچ نقطه امنی بیرون از آن، برای تماشا کردن وجود ندارد؛ قصه، راوی را درون خود می بلعد و زمان مچاله می‌شود.
و البته راوی در این یکه خوردن تنها نیست چون آن لحظه گرداب گونه، بلافاصله به موضع امن ما تماشاگران فیلم هم حمله میکند و آن شوک بلعیده شدن را تجربه میکنیم.
در دنیایی که به قول بودریار، فاجعه آنقدر درآینه تصاویر تکثیر می‌شود که زهر آن گرفته می شود و به یک ابژه خبری برای تماشای‌ بعدازظهر تبدیل میشود، ویدیوهای دیشب هسته دهشتناک خشونت را از پشت لفاف داده های خبری بیرون میکشد و خود را به همه در خاورمیانه یادآوری میکند: زمانی که فاجعه رخ می‌دهد، هیچ موضع امنی برای نگریستن نیست.
ی.موسی پور
@archresearchmethod