در چند پست تلاش خواهم کرد تا برخی مبانی فلسفی بسیار متداول و البته مغفول مانده را با زبانی قابل فهم مرور کنیم. همچنین دلوز و گتاری و دریدا و ...
امشب با اولین بخش آغاز می کنیم

دلوز و گتاری در دو کتاب مهم دیدگاه های مشترک خود را بیان کرده اند. یکی کتابی تحت عنوان "آنتی ادیپ،شیزوفرنی و سرمایه داری" و دیگری کتابی با نام "هزار فلات" که بعضا به هزار سطح صاف نیز ترجمه شده است‌. در کتاب اول، آنها به روانکاوی می تازند. اما چرا؟ زیرا روانکاوی از یک سوژه ی نرمال سخن میگوید که فرایندی به نام ادیپی شدن را طی کرده است. بر همین اساس روانکاوی روان پریش را کسی میداند که در فرایند ادیپیزه شدن ناکام مانده است. حال می توان پرسید که ادیپی شدن چیست و چرا مورد نقد دلوز و گتاری واقع شده است. فروید با رجوع به اسطوره ادیپوس در یونان، عقده ای به نام ادیپ را تئوریزه میکند. عقده ای که حاصل میل کودک به مادر خود است.میلی که توسط اوتوریته پدر سرکوب می شود و بدین ترتیب قانون در بدوی تربن و نخستین صورت خودش در کودک درونی شده و به او امکان ورود به فرآیند اجتماعی شدن و نظم نمادین را میدهد.
وقتی دلوز و گتاری از آنتی ادیپ سخن میگویند، قرائتی سمبولیک از آن دارند‌. از نگاه این دو، در فرایند ادیپی شدن، فرایند پذیرش سرکوب و مطیع شدن در برابر نظمی است که ابلاغ گردیده است. آنها این قرائت سمبولیک را دارند تا با آمیختن فروید با مارکس، آن اوتوریته را با اوتوریته بورژوازی مقایسه کنند‌. طبقه ای که به دنبال استقرار نظم خود و به گردش در آوردن سرمایه است. به این ترتیب بورژوازی با سرکوب میل آزاد سوژه های انسانی، آن را کانالیزه کرده و به نفع خود به نظم در می آورد. برای آنها مدرسه نیز شکل دیگری از خانواده است که این بار در آنجا میل سوژه به دانش ادیپیزه شده و کانالیزه می شود. در این میان شیزوفرنی که یک بیماری روان پریشانه است که در آن ارتباط انسان با زبان دچار اختلال می شود و شخصیت او ناپایدار میگردد، برای دلوز و گتاری به جای تهدید یک فرصت بی نظیر شمرده می شود. از نظر آنها شیزوفرنی تنها شکل بیرون افتادن از نظم نمادین و اتوریته اجتماعی است. شیزوفرنی از همین رو برای سرمایه داری خطرناک است و به زعم این دو، برای داشتن سوژه انقلابی، به جای ادیپیزه شدن، باید سوژه شیزوفرنیزه شود. میل این سوژه از در قلمروها سازماندهی نمی شود و به نوعی ایلیاتی بودن و بی قلمرو بودن دست می یابد. این همان چیزی است که به مرور در کتاب دوم دلوز و گتاری پیگیری می شود. بدون قلمرو بودن، مرکز نداشتن و مقاومت کردن در برابر هر سلسله مراتبی. آنها ایدئال خود را در ریزوم یافتند. شکلی از گیاهانی که هم ریشه در بیرون خاک دارند و هم ساقه ای افقی که در زیر خاک رشد میکند. این می‌تواند بهترین مثال برای یک امر ضد سلسله مراتبی باشد.بخصوص که در تاریخ اندیشه همواره نماد سلسله مراتب، درخت و و نظم مستقر در آن بوده است.برای نداشتن سلسله مراتب بایستی که آغاز و پایانی در کار نباشد و ریزوم نیز چنین است. آن را از هر کجا که قطع کنید دوباره می تواند مستقل باشد و رشد کند. این یعنی مرکز فرماندهی آن در نقطه ای نهادینه نشده است که نقاط دیگر بر مبنای نزدیکی ودوری نسبت به آن ارزش گذاری شوند.
برای دلوز و گتاری، جهان ماهیتی ریزوماتیک دارد. جایی که در آن تفاوت ها روی یکدیگر تا میخورند و تقابلی در کار نیست. این فولد شدن و تا شدن تفاوت ها موجب می شود تا نگاه ان دو به تفاوتاز نگاه نشانه شناختی دریدا فاصله بگیرد. آنها جهان را چیزی بیرون از نظام نشانه شناختی زبان می دانند و زبان یعنی جایی که نظم و قانون جهان را کانالیزه و سلسله مراتبی میکند. در جهان ریزوماتیک دلوزی، زنبور عسل ادامه گلی است که روی آن می نشیند‌. از آن تغذیه میکند و همزمان به گرده افشانی و تولید مثل آن کمک میکند. این امتداد تا خورده تفاوت هاست. معماران فولدینگ، تلاش کردن با ایده گرفتن از چنین هستی شناختی متفاوتی، آثاری حلق کنند که محصول هم نشینی لایه های متفاوتی است که بر هم تاخورده اند و به جای تعارض، به بخشی از یکدیگر تبدیل شده اند. بناهایی که به جای رشد عمودی، ریزوم وار و افقی رشد میکنند و در عین حال، ضدقلمرو و ایلیاتی هستند.
محمدیاسر موسی پور

@archresearchmethod

این روزها بسیاری از ارتباط معماری و قدرت سخن می گویند
این فواره های پارک آب و آتش است
مردم در ابتدای بهره برداری از این جا دور آن حلقه میزدند و به نوبت سرخوشانه از لای آنها رد میشدند...
این صحنه اگر در نیویورک باشد احتمالا مفسران می گویند این دسیسه قدرت مسلط، یعنی سرمایه داری ا‌ست تا سوژه ها را مفتون صنعت تفریح و سرگرمی کند و به تحمیق توده ها بپردازد
اما در اینجا این صحنه نه تنها از قدرت ریشه نمی گرفت، بلکه بعد از مدتی مامورانی در محل مستقر شدند که کسی دور فواره ها توقف هم نکند

نمی شود به مسائل معماری انتزاعی اندیشید... امروز وقت آن است که به اندیشیدن مان مختصات انضمامی بدهیم تا به جای نزدیک شدن به موضوع اندیشه با اندیشیدن از آن دورتر نشویم
باید مسائل جهانی را در مختصات خودمان بازخوانی کنیم...مثل کاری که فرهادی در سینمای خود می‌کند و اگرچه روی دروغ دست میگذارد اما آن را در انضمامی ترین موقعیت ممکن جاسازی میکند تا درام از آن صورت بندی شود

@archresearchmethod

باید انتقادی بیندیشیم...نه چون مد روز است...چون شرایط ما ایجاب میکند
اندیشیدن به معماری و هنر در ایران زیر بار پاسخ های سرراست و ایدئولوژیک مستهلک شده است.
پاسخ های سرسپرده...سرسپردگی به سنت، مدرنیسم، غرب و یا آن طبیعت زیستی از دست رفته‌...
انتقادی بودن پاسخی به همین موقعیت انضمامی است... نه نیچه نه فوکو و نه هایدگر....پیش از هر چیز ما به سقراط نیاز داریم
مردی که در شهر میگشت و با سوال های پیایی، پرده از بدیهی نبودن پاسخ های سرراست برمیداشت
سقراط مهم ترین چیزی که میدانست همان بود که چیزی نمی داند...مهم ترین جوابش این بود که هیچ جوابی جواب نهایی نیست...او پدر اندیشیدن انتقادی است

برای فرار موقت از هیولای ایدئولوژی راهی نیست جز رها کردن پاسخ ها و دویدن به دنبال صورت بندی تازه ای پرسش ها

@archresearchmethod

شعری از ملارمه به نام پرتاب تاس

@archresearchmethod

این شعری از استفان مالارمه به نام پرتاب تاس است که در آن واژه ها هم انگار مثل تاس روی کاغذ پرتاب شده اند...
او جایی به زیبایی می گوید که اندیشیدن هم همچون پرتاب یک تاس به هوا است...سطری که آلن بدیو را تکان میدهد
فعلا کاری به رخداد بدیو و نقش پرفورمنس در زبان شعری ندارم

اکنون مسئله همین یادآوری است
بله دوستان اندیشیدن یعنی قرار دادن خود ‌در مسیر پر مخاطره ای مثل پرتاب یک تاس که پایان نامعینی از ابتدا داره
اون اندیشیدنی که نتایجی که در جیب داریم رو بازتولید و توجیه و بازتحکیم میکنه اسمش اندیشیدن نیست

...باید انتقادی بود....باید سقراط بود

@archresearchmethod

.
به هر موضوعی در دنیا و اصلا به دنیا از مواضع متعددی میشه نگاه کرد...اما از بین این مواضع یک موضع هست که قبول نداره یکی از مواضعه...بلکه میگه من خود موضوع هستم و به شکلی بدیهی دنیا همینه که میگم. به اون موضع میگیم ایدئولوژی...
فرقی هم نمی کنه از سنت بگه یا از پسامدرنیته....
ایدئولوژیک نباشیم...

@archresearchmethod

تصویر اول کنسرت هال لوس آنجلس و دومی خانه فرانک گهری در سانتامونیکاست ...به جرات می توان گفت که استتیک ایدئولوژی سرمایه داری در مدیوم معماری است...معمار را به سمت تولید ابژه های تماشایی اغواکننده هل میدهد و هر نیروی انتقادی را درونی کرده و می بلعد

بزودی در باب حدید هم این قرائت را نشان خواهم داد

@archresearchmethod

⭕️سخنرانی نیاز دانشجویان علوم انسانی به فلسفه
پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی - 22 آبان 1389
@mostafamalekian

.
این اثر از پیتر زومتور را باید به حسرت نگریست
از بیرن مکعبی بتنی و از درون همچون مخروطی با قالبهایی چوبی که پس از اتمام بنا، زومتور چوب های آن را آتش زده تا بوی سوختگی و نم همواره جزئی از فضای اثر باشد
او تحت تاثیر پدیدارشناسان علاقمند به ادراک حسی به جای خرد پوزیتیویستی است

به عنوان ساکن کشوری که لااقل از قرن ششم هجری تمام ابعاد اندیشیدنش به خویشتن از عقل فلسفی به شعر و عرفان تصعید شده حتما با حسرت به این اثر مینگرم... نه به این دلیل که اعتقاد داشته باشم ما جبرا و تنها به همین سیاق می بایست معماری میکردیم
به این معنا که اگر بنا بود در همین دهه های اخیر، ما هم سهمی از پیشبرد مرزهای معماری در دنیا داشته باشیم، شاید خیلی دشوار و دور از دسترس بود که آن سهم، کتابخانه سیاتل کولهاس و یا کلمبوس آیزنمن باشد، اما به راحتی می توانست همین نمازخانه برادر کلاوس باشد...این اثر میتواند در یک جهان موازی کاری از یک آرشیتکت ایرانی باشد

اما به جای آن ما امروز خیل عظیمی از شیفتگان معماری زومتور داریم
چون ظاهرا این معماری به ذائقه ما خوش می آید
همان ذائقه ای که گویا فقط برای مصرف فعال می شود
تولید امر نو آسان نیست
آسان نیست که در خلال ارائه قرائتی غیر عقل محور از عالم، فرایند ساخت معماری را درون مدیوم تاریخی آن تکان بدهی و پس از پایان مراحل ساخت، با به آتش کشیدن بنا ساخت تازه ای از آن را آشکار کنی

محمدیاسر موسی پور

@archresearchmethod

چندی پیش کتابفروشی پاگرد ازمن خواسته بود تا لیستی از کتابهای مفید تهیه کنم که آن را اینجا هم میگذارم... لزوما این کتابها ارتباط مستقیم با معماری ندارند اما همگی خوب و موثرند...به مرور کتابهای بیشتری هم خواهم گذاشت

معنای زندگی تری ایگلتون ترجمه عباس مخبر

از مدرنیسم تا پست مدرنیسم لارنس کهون

سرگشتگی نشانه ها گزینش مانی حقیقی

حقیقت و زیبایی بابک احمدی

حامعه شناسی سلیقه یوکا گرونو

مبانی پارادایمی روش های کمی و کیفی تحقیق در علوم انسانی محمدتقی ایمان


ژیژک تونی مایر نشر مرکز


ژان بودریار ریچارد جی . لین


آثار کلاسیک فلسفه نایجل واربرتون

واضح اندیشیدن نشر گمان

مبانی استدلال نشر ققنوس
درآمدی بر تولید فضا هانری لوفور نشر تیسا

پیش گامان معماری مدرن پیتر بلیک

تجربه مدرنیته مارشال برمن

هنر امر متعالی مبتذل ژیژک

نگاه واقعی تاد مک گوان

اکران اندیشه نشر مرکز

فلسفه به روایت فیلسوفان نشر ققنوس

زبان فضا برایان لاوسون

محاط در محیط آزاده شاهچراغی

مبانی جامعه شناسی گیدنز

لاکان و امر سیاسی استاریاکیس

هنر مدرنیسم ساندرا بکولا

هنر همیشه بر حق بودن شوپنهاور

اما آیا این هنر است؟ سینتیا فریلند

تئوری معماری پست مدرن، کیت نزبیت ترجمه پویان روحی

@archresearchmethod

در پانل جمع بندی به همراه علی کرمانیان تلاش خواهیم کرد موقعیت های موجود و افق های ممکن را درباره نسل نوی معماری ایران ترسیم کنیم