اما وقتی که یک سوال را در درست داریم،
به چه چیز آن دقت کنیم، که بایسته های روش شناسانه از آن بدست بیاید؟
اولین نکته این است که ماهیت معرفت شناختی این سوال چیست، و صدق و کذب پاسخ احتمالی آن را چگونه می توان بررسی کرد.
به این سه سوال دقت کنید:
۱- در حال حاضر چند درخت کاج در پارک لاله تهران موجود است؟
۲- آیا قطع درختان سبز عملی غیر اخلاقی است؟
۳- آیا دیروز، در پارک لاله درختی را قطع کرده اند ؟
با این سه مثال پارکی بحث را ادامه خواهیم داد.

@archresearchmethod

این سه سوال، سه تفاوت اساسی در ماهیت خود دارند،
سوال اول از جنس سوالهایی است، که اگر از الان به مدت ساعتها و روزها هم به آن فکر بکنیم،
با نشستن و فکر کردن جواب معتبری برای آن بدست نمی آید. این سوال داده تجربی می طلبد.
در روش تحقیق، میگویند که این سوال ها کار میدانی نیاز دارند. یعنی باید برای جمع آوری داده های تجربی به میدان واقعیت رفت.
اما سوال دوم را با سالها کار میدانی هم نمی توان پاسخ داد، زیرا که این سوال، نیاز به نشستن و اندیشیدن دارد و اصطلاحا از جنس عقلی است‌.
سوال سوم، با هر دو سوال دیگر متفاوت است. نه تجربی است و نه عقلی...
تاریخی است.نه به معنای متداول آن. تاریخی است حتی اگر مربوط به یک روز پیش یا حتی یک ساعت پیش باشد.
فرقش با سوال اول این است، که سوال اول داده های تجربی اش موجود است. اما داده های این سوال دیگر موجود نیست‌. یعنی عمل قطع کردن درخت انجام شده و تمام شده.
در روزهای آینده توضیحات این گام مهم را کامل تر خواهم کرد.
@archresearchmethod

مصطفی ملکیان، با تجربه سالها تامل بر علوم انسانی سه نام گذاری جالب، برای این سه نوع گزاره دارد...
گزاره های تجربی go and see
گزاره های عقلی sit and think
گزاره های تاریخی go and ask

این نام ها نشان میدهد که چگونه پاسخی که برای هر پرسشی از این جنس ادعا میشود، روش سنجشی متناسب با خودش را اقتضا میکند
@archresearchmethod

همانطور که میبینید،
دسته اول قلمر علم است ، دسته دوم قلمرو فلسفه، و دسته سوم قلمرو تاریخ
همینجا یکی از نکاتی که صحبت کردن از روش تحقیق در معماری را واجد پیچیدگی ها زیادی میکند این است که،
دانشجویان رشته فلسفه، به طور عمده با یک دسته ازین گزاره ها روبروست و روش شناسی کار با آنها را به مرور فرا میگیرد،
یا یک دانشجوی رشته شیمی می داند که به طور عمده باید روش تجربی را بیاموزد و ...
اما آز آنجاییکه معماری قلمروی چند رشته ای است و علاقه دارد به همه این حوزه ها سرکشی کند،
تحقیقات در حوزه آن نیز، به لحاظ روش شناختی، تنوع زیادی پیدا میکند،
و عدم این تفکیک ها، موجب سردرگمی بسیاری از دانشجویان معماری شده است.
به زودی مثالهایی از این گفتار را در حوزه معماری با شما در میان خواهم گذاشت.
@archresearchmethod

@archresearchmethod. کانال روش تحقیق در معماری

در عالم معماری،
مباحثی همچون روانشناسی محیطی، طرلحی پژوهی، انرژی و...
از مصادیق بحث های تجربی پیرامون معماری هستند. یعنی اگر مطلبی را مدعی می شوند، این مطلب را از فیلتر شواهد تجربی گذرانده اند. و گزاره هایی که اظهار می کنند با فکت تجربی قابل نقض است.
اما مباحثی همچون زیبایی شناسی، فلسفه هنر و معماری و بخش هایی ار حکمت هنر اسلامی، جزو مباحث عقلی معماری هستند. مباحثی از این دست، محصول اندیشیدن و استدلال هستند و با شواهد تجربی نقض نمی شوند.(مثالهای بیشتری خواهم زد)
نباید فراموش کرد که،
همانطور که درباره مباحث تجربی نمی شود با نشتن و فکر کردن نتیجه گرفت، در مباحث عقلی نیز نمی شود با رفتن و مشاهده کردن نتیجه گیری کرد. تناسب پرسش و روش از همه چیز مهم تر است.
در زبان روش تحقیق، این تناسب، تامین کننده حداقلی، برای مفهوم اعتبار درونی پژوهش است.
اعتباردرونی یا internal validity در عمق خود به این معناست که، روش شما همان پاسخی را برای تحقیق تولید کند، که به دنبال آن بوده است.(نه چیزی مشابه آن ولی متفاوت)
@archresearchmethod

- آیا زندگی در ساختمان های بالای چهارده طبقه، موجب افسردگی می شود؟

- زیبایی چیست؟

- ایوان از چه زمانی به معماری ایران وارد شد؟

اینها، مثالهایی از پرسش هایی با ماهیت، تجربی، عقلی، و تاریخی هستند...
فارغ از اینکه بر روی روش تحقبقمان چه اسمی بگذاریم، میدانیم که اولی نیاز به رفتن و بررسی فکت تجربی دارد، دومی نیاز به نشستن و اندیشیدن و استدلال کردن، و سومی پرس و جو از منابع و مستنداتی که به جا مانده است.
@archresearchmethod

همانطور که میبینیم، از قضا گرایش دانشجویان معماری و معماران، به مباحث عقلی و فلسفی نیز بسیار زیاد است. اما عدم آموزش صحیح موجب می شود تنها تصور ما از تحقیق کار پرسشنامه ای باشد و در برابر پرسش های دیگری که داریم منفعل باشیم و احساس کنیم آنجا هر کسی هر چیزی می تواند بگوید.
تحقیق درباره امور تجربی، ابزارهای خودش را دارد. پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده، ابزارهایی است که توسط آنها، از واقعیت به طرز روشمندی داده تجربی بر میداریم.
در حقیقت کسی که علاقمند تحقیق در چنین اموری است، باید شکل روشمند تجربه کردن را بداند، و کسی که مشتاق تحقیق در امور عقلی است، باید شکل روشمند بهره گرفتن از عقل را بداند.
در تحقیق در امور تجربی، دو رویکرد به برخورد با داده ها وجود دارد. یکی رویکرد کمی و دیگری رویکرد کیفی. عموما رویکرد کیفی، به تکنیک مصاحبه بیشتر اقبال نشان می دهد و کمی به مشاهده و پرسشنامه.
(بزودی درباره کمی و کیفی و همه سوتفاهماتی که درباره آنها هست نیز، مطالبی را عرض خواهم کرد)
📚🖋🔍
@archresearchmethod

یک مثال میزنم که مورد پرسش خیلی از دانشجویان معماری نیز هست و معمولا روشنگر است. وقتی شما مدعی بشوید که بنای مسجد شیخ لطف الله زیباست، این ادعایی از جنس عقلی است. یعنی باید با تعریف مفهومی از زیبایی، و یک سلسله استدلال نشان دهید که چرا مفهوم زیبا با مختصاتی که بیان کردید، به این بنا قابل حمل است. گاهی در اینجا، دانشجویان به طور کلیشه ای تمایل به رفتن و پرسش نامه پر کردن دارند. البته این کار اشکال ندارد، اما با پرسشنامه پرکردن شما جواب این سوال که «آیا مسجد شیخ لطف الله زیباست؟» را نمی یابید، بلکه جواب این سوال را می یابید که، «آیا مردم مسجد شیخ لطف الله را زیبا ارزیابی می کنند؟». و خب اینکه روش شما جوابی به بدست آورده که پرسش شما دنبالش نبوده، اعتبار درونی کار شما را به هم می زند

@Archresearchmethod

نام jack nasar و پژوهش هایی که به انجام رسانده را جست و جو کنید. او یک محقق است که با روش تجربی به سراغ مسائل می رود. او که کارش از جنس روانشناسی محیطی است، وقتی می خواهد از زیبایی هم به عنوان یک کیفیت در محیط ساخته شده سخن به میان بیاورد و آن را تحلیل کند، با وقوف کامل به همین تفکیک های معرفت شناسانه، به جای استفاده از واژه زیبایی، از واژه واکنش زیبایی شناختی با Aesthetic response استفاده می کند. این یعنی من کاری ندارم که چه چیز زیباست!! من کار به این دارم که چه چیز در انسان واکنش زیباشناسانه تولید می کند. به عبارت بهتر، انسان چه چیزی را زیبا حس می کند. همین امر باعث میشود ابزارهای تجربی که وی در دست دارد، مثل پرسشنامه، به کار پاسخ دادن این پرسش بیاید.
@Archresearchmethod

ممنونم از همه دوستان عزیزی، که از طریق آدرس ارتباطی، نظرات و پیشنهادات مفیدی را برای من میفرستند و یا ابراز لطف میکنند.
توی این حدود یک هفته که کانال راه اندازی شده سعی بر این بود که همان رویه کلاس ها و ورکشاپ های حضوری را دنبال کنم و با زبان ساده در خدمت شما باشم.
استقبال از این حرکت در این فرصت کوتاه، تایید دیگری است بر نیاز شدید فضای آکادمیک ما به تجدید نظر در برخورد با آموزش روش تحقیق...
امیدوارم که علیرغم گرفتاری های این روزها، بتوانم به طور مستمر این مسیر را پیگیری کنم.
از همراهی شما ممنون
☺️

پیرو مطلب قبل، این فایل مقاله ای بسیار مهم و خواندنی از جک نسر هست که پیشنهاد میکنم، برای فهم اینکه چطور نسر درباره زیبایی به صورت تجربی و empirical سحن میگوید، حتما مطالعه کنید...
این مقاله در نشریه EB که مخفف environment and behaviorهست منتشر شده است. این نشریه که به صورت علمی به ارتباط رفتارهای انسانی و محیط میپردازد، در پایگاه sagepublicationjournals.com نمایه میشود و قابل دسترسی است. اما دسترسی به فایل کامل مقاله ها نیاز به اکانت دانشگاهی دارد.
@archresearchmethod

دوستان عزیزم
امشب در اولین فرصتی که به دست بیاید
با پاسخ به چند سوالی که از طرف مخاطبین کانال بدستم رسیده در خدمت شما خواهم بود...

@archresearchmethod

یکی از دوستان پرسیده است، که چگونه سوالی را انتخاب کنیم که بعد از چند ماه مرور سابقه موضوع، متوجه نشویم که قبلا کار شده؟
جواب این است که، در حقیقت تنها کسی که میتواند چنین سوالی مطرح کند، شخصی است که در یک موضوع به خبرگی کامل رسیده و در جریان آخرین مطالب منتشر شده آن حوزه هست.
چنین افرادی معمولا توسط مجلات معتبر به عنوان داور انتخاب می شوند. مثلا وقتی شما یک مقاله میفرستید به داوری، طرف با یک نگاه کامنت میگذارد که شما مقاله فلانی، فلانی، و فلانی را که فلان تاریخ منتشر شده، اصطلاحا میس کرده اید یا جا انداختید.
بعضا سردبیر مجلات به این افراد سفارش مقاله مروری هم می دهند.
مقاله مروری مقاله ای است، تمام مقالات منتشر شده در یک موضوع را مرور تحلیلی و جمع بندی میکند.
اما این طبیعی است که همه چنین تسلطی نداشته باشند. به همین دلیل شما تنها می توانید ابتدای امر یک حوزه علاقه رو انتخاب کنید، و یک سوال ابتدایی داشته باشید، اما پس از انجام مرور سابقه موضوع و تفحص مفصل، به یک سوال دقیق و بدیع برسید که ارزش بررسی داشته باشد.
@archresearchmethod

دوست دیگری سوال پرسیده که اگر من سوال پژوهشم این باشد که چه ویژگی های مشترکی میان خانه های سنندج هست؟ این سوال درست است که کار تجربی میخواهد اما پس از جمع آوری دیتاها نیاز به کار عقلی دارد.در این باره روش چه می شود.
در پاسخ این نکته را لازم به یاداوری میدانم که به سوالی تجربی میگوییم که بدون رفتن و رصد کردن شواهد تجربی(چه از طریق مشاهده، چه پرسشنامه و چه مصاحبه)، نتوان به آن پاسخ داد. وگرنه بدون شک همواره برای تحلیل دیتاهای به دست آمده به عقل نیاز داریم.
مهم این است که نمی شود تنها با نشستن مدعی شد که چه ویژگی هایی بین خانه های سنندج مشترک است. و همچنین اگر کسی بخواهد جواب ما را زیر سوال ببرد، باز هم باید برود و فکت تجربی بیاورد.
ولی اگر معلمی از شما بپرسد که آیا اخلاقی است که گاهی به مصلحت، وفای به عهد نکنیم؟
آنگاه شما میتوانید بدون بیرون رفتن از کلاس جواب خود را صرفا با استدلال عقلی و منطقی اقامه کنید. و دوست شما هم اگر بخواهد جواب شما را زیر سوال ببرد، باز میتواند با استدلالی دیگر به مقابله با پاسخ شما بپردازد.
برای فهم بهتر این مطلب که بسیار هم مهم و کلیدی است میتوانید به مفاهیم پیشینی و پسینی در فلسفه کانت مراجعه نمایید‌.
@archresearchmethod

و اما در ادامه مباحث، به این میپردازیم که، پاسخ سوالاتی که درباره آن تحقیق میکنیم، چه می شود.
آنها در قالب مقالات به جامعه علمی عرضه می شوند.
این پاسخ ها در کنار هم یک دانش عمومی به وجود می آورند...
به این دانش تئوری یا نظریه می گوییم.
تئوری چیست؟
تئوری یک مجموعه از مفاهیم و گزاره هاست، که برای توصیف، تبیین، پیش بینی و کنترل واقعیت به کار می رود.
اگر بدانیم که وقتی تحقیق میکنیم، در حال تدوین و تکمیل بدنه تئوریک دانش هستیم، بهتر کاری که انجام میدهیم را درک میکنیم و می دانیم که از یک تحقیق چه انتظاری می رود.
در ادامه پست ها، از فردا کمی به تئوری و نسبت آن با تحقیق میپردازیم
@archresearchmethod

جالب است بدانید تئوری از ریشه واژه تئوریا، به معنای دیدن است.
یونانی ها به تماشاچی های تئاتر تئوروس میگفتند.
در حقیقت اگر نسبت دیدن عالم و فهم عالم را در یک واژه جمع کنیم، می توانیم بگوییم که تئوری یک بینش است.
هر تئوری چیزی نیست، جز پیشنهادی برای نگزیستن به عالم، به شیوه ای خاص....
وقتی از دریچه یک تئوری مشخص به اطرافمان نگاه میکنیم، آن تئوری می تواند پدیده ها و چرایی شان را برای ما توضیح دهد...
@archresearchmethod

برای مثال، همه شما معماران، مطالعه کوین لینچ درباره خوانایی در شهر را مطالعه کرده اید.
لینچ یک تئوری ساخته و پرداخته کرده است...این تئوری به شما امکان نگریستن به شهر به یک شیوه مشخص را می دهد.
لینچ تئوری اش را چگونه ساخته است؟

او یک ایده در سر داشته، مبنی بر این که شهر را میتوان با تصویری که از خود در ذهن ها به جا میگذارد توضیح داد. و با این توضیح، بسیاری از سوال های مطروحه درباره اینکه چرا برخی شهرها را حوب به یاد می آوریم و برخی را نه و ...پاسخ پیدا میکنند
لینچ این ایده را طی یک روند گام به گام، تئوریزه کرده.
روش تحقیق در همین فاصله ورود پیدا میکند: روش تحقیق همان گام ها را تعریف کرده.
شما پیش از مطالعه لینچ،
وقتی به شهر نگاه میکردید بر مبنای لبه، گره، نشانه و ... آن را نمی دیدید.
این همان چیزی است که نام آن را بینش گذاشتیم..‌
این بینشی است که لینچ به شما عرضه میکند.

@archresearchmethod

جالب است بدانید که روش تحقیق لینچ بعد ها مورد نقد محقیقین دیگر هم قرار گرفت...از جمله اینکه به کم بودن تعداد افرادی که به عنوان نمونه مورد تحقیق قرار گرفته اند انتقاد شد...
ولی این به این معنا نیست که به شکل صفر و یک لینچ را حذف کنند.
روش تحقیق بر خلاف چیزی که فکر میکنیم، یک اصول از پیش تعیین صرف نیست. خلاقیت هم در چگونگی تعییین گام ها موثر است. و همه روش تحقبق ها دارای نقات ضعف و قوت هستند. می توانیم بگوییم روش فلانی از فلانی قوی تر بوده.
این هم شاید خالی از لطف نباشد که بدانید ، لینچ برای اینکه بفهمد تصویر ذهنی افراد از شهر چه ویژگی هایی دارد، مثلا از آنها میخاست که یک کروکی از شهر بکشند. و دقت میکرد که کجاها آمده و کجاها در ذهن مردم اصلا نیست. یا میخاست که به صورت شفاهی یک آدرس به او بدهند.
از روی تحلیل اینها لینچ فهمید که چیزهایی در ذهن مردم از شهر هست که می تواند نام آنها را لبه، نشانه، گره، محله و راه بگذارد.
@archresearchmethod

نیوتن کاری غیر از این کرده آیا؟
آیا او هم شیوه نگریستنی به شما نداده تا با آن به اشیا بنگرید؟
همیشه چیزهایی در جهان رها شده و افتاده اند...
اما آیا پیش از نیوتن کسی این افتادن را با گرانش میفهمید؟ آیا در اشیا جرم و شتاب و نیرو سراغ میگرفت؟
لینچ یا نیوتن فرقی نمی کند...
تئوری پردازی یعنی همین که با یک سلسله مفاهیم، توضیحی برای پدیده ها عرضه کنیم.
توضیحی که سوالات زیادی را درباره آنها پاسخ میدهد‌.
@archresearchmethod