⚡️روشن‌کنندهٔ آسمان

پژوهشگران در ماه ژوئیه گزارش دادند که این صاعقه، که ۷٫۳۹ ثانیه دوام داشت، امسال رسماً عنوان طولانی‌ترین ابرصاعقهٔ شناخته‌شده را به خود اختصاص داده است و رکورد قبلی یعنی صاعقه‌ای به طول ۷۰۹ کیلومتر که در سال ۲۰۱۹ بر فراز برزیل و آرژانتین رخ داده بود را شکست.
چنین ابرصاعقه‌هایی بسیار نادرند و تنها در حدود ۱ مورد از هر ۱۰۰۰ توفان رعدوبرق در قاره‌های آمریکا رخ می‌دهند.

تهاجم پشه‌ها

یک دانشمند شهروند در اواسط اکتبر سه پشه از گونهٔ Culiseta annulata را در ایسلند شکار کرد؛ رویدادی که نخستین شناسایی رسمی پشه در این کشور به شمار می‌رود. ایسلند پیش از این یکی از آخرین نقاط زمین بدون پشه بود.
این گونه به سرما مقاوم است و در سراسر اروپا، از جمله سوئد و فنلاند، یافت می‌شود. اما هنوز مشخص نیست که آیا نخستین پشه‌های ایسلند می‌توانند زمستان سخت این جزیرهٔ شمالی را پشت سر بگذارند یا نه.

🤖 نخستین‌های هوش مصنوعی

نقشه‌های ژنتیکی ۱۶ ویروسِ شکارچی باکتری‌ها، نخستین ژنوم‌های فعال هستند که با کمک هوش مصنوعی نوشته شده‌اند. این پژوهش — که تنها به ویروس‌هایی محدود بود که هیچ خطری برای انسان ندارند — گامی مهم به سوی استفاده از هوش مصنوعی برای طراحی موجودات زنده به شمار می‌رود.

اما هوش مصنوعی هنوز قادر نیست همه چیز را به‌تنهایی انجام دهد. در کنفرانسی در ماه اکتبر، پژوهشگران توانایی‌های علمی این فناوری را به آزمایش گذاشتند. عامل‌های هوش مصنوعی فرضیه‌سازی کردند، داده‌ها را تحلیل کردند و مقاله‌هایی تولید کردند که سپس توسط داوران انسانی بررسی شدند. نتایج متفاوت بود؛ برخی پژوهشگران مجبور شدند خطاها را اصلاح کنند و بعضی از مقاله‌ها با برچسب «نه جالب و نه مهم» رد شدند.

⚰️ مومیایی‌های بسیار کهن

قدیمی‌ترین مومیایی‌های شناخته‌شدهٔ جهان بیش از ۱۰ هزار سال پیش در جنوب شرق آسیا و با خشک‌کردن تدریجی بدن‌ها بر فراز آتش به وجود آمده‌اند. پژوهشگران در ماه سپتامبر گزارش دادند که این بقایا حدود ۷۰۰۰ سال قدیمی‌تر از مومیایی‌های مصر باستان و آمریکای جنوبی هستند.

اسکلت‌های خمیده و جمع‌شدهٔ انسان‌های باستانی که در جنوب چین و جنوب شرق آسیا دفن شده‌اند، از جمله بقایای مردی با قدمت بیش از ۹۰۰۰ سال، شواهدی از کهن‌ترین شیوهٔ مومیایی‌سازی را در خود دارند.

‌‌

💎🗿 و سنگ‌های بسیار قدیمی

قدیمی‌ترین سنگ‌های زمین ممکن است در برون‌زدگاهی دورافتاده در شمال شرقی کانادا یافت شده باشند. این سنگ‌ها که ۴٫۱۶ میلیارد سال قدمت دارند، به دوران هادئن (Hadean Eon) بازمی‌گردند؛ زمانی که سیارک‌ها به زمین جوان برخورد می‌کردند و قطعاتی از آن جدا می‌شد که بعدها ماه را شکل دادند.

این یافته‌ها تخمین دیگری را که در سال ۲۰۰۸ ارائه شده بود تقویت می‌کنند؛ تخمینی که سن این سنگ‌ها را حتی ۴٫۳ میلیارد سال برآورد کرده بود.
‌

🐺 گرگی که ابزار به کار می‌برد؟

ویدیویی از یک گرگ خاکستری در بریتیش کلمبیا که تلهٔ خرچنگی را از آب بیرون می‌کشد و سپس از طعمهٔ داخل آن تغذیه می‌کند، بحثی علمی را برانگیخته است: آیا این نخستین شواهد استفاده از ابزار در میان سگ‌سانان وحشی است یا صرفاً حل هوشمندانهٔ یک معما؟

برخی دانشمندان معتقدند این رفتار شاید تنها «استفاده از شیء» باشد، نه «استفاده از ابزار»، زیرا گرگ همهٔ اجزای تله را طراحی یا کنترل نکرده است. با این حال، همه موافق‌اند که این کار بسیار زیرکانه بوده است.

⚫️ سیاه‌چاله‌های بسیار بزرگ یا بسیار قدیمی

بزرگ‌ترین برخورد ثبت‌شده میان دو سیاه‌چاله — هر یک با جرمی بیش از ۱۰۰ برابر خورشید — نظریه‌های فیزیکی را به چالش کشیده است. این ادغام منجر به شکل‌گیری سیاه‌چاله‌ای با جرمی حدود ۲۲۵ برابر جرم خورشید شد.
از آن‌جا که فروپاشی ستارگان به‌تنهایی نمی‌تواند چنین سیاه‌چاله‌هایی را بسازد، دانشمندان هنوز نمی‌دانند این اجرام چگونه شکل گرفته‌اند. احتمال دارد سیاه‌چاله‌ها بارها با یکدیگر ادغام شده باشند یا یکی از آن‌ها از گاز اطراف یک همتای بسیار بزرگ‌تر تغذیه کرده باشد.

در همین حال، سیاه‌چاله‌ای دیگر با جرمی برابر با ۳۸ میلیون خورشید، عنوان قدیمی‌ترین سیاه‌چالهٔ شناخته‌شده را به دست آورد. این رکورددار جدید که CAPERS-LRD-z9 نام دارد، بیش از ۱۳ میلیارد سال پیش و در کمتر از ۵۰۰ میلیون سال پس از مهبانگ (بیگ‌بنگ) شکل گرفته است.
‌

ب