Dərs 8✍️

Feilin şəxslərə görə dəyişməsi (تَصْرِيفُ الفِعْلِ)
(Feilin təsrifi)☑

❓Təsrif nədir?

“Təsrif” (تَصْرِيف) — feilin şəxsə, ədəddə və cinsə görə dəyişdirilməsinə deyilir.
Yəni feil kim tərəfindən və neçə nəfər tərəfindən edildiyini göstərmək üçün dəyişir.

Ərəb dilində feil üç şəxsə (1-ci, 2-ci, 3-cü şəxsə),
iki cinsə (kişi və qadın),
və üç ədədə (tək, ikilik, cəm) görə dəyişir.

➖➖➖➖➖➖➖

🇸🇦 Keçmiş feil (الفعل الماضي) – “كَتَبَ” (yazdı) feili üzərində⬇️

3-cü şəxs tək:
كَتَبَ - o yazdı
كَتَبَتْ - o (qadın) yazdı
3-cü şəxs ikilik:
كَتَبَا o ikisi yazdı
كَتَبَتَا o ikisi (qadın) yazdı
3-cü şəxs cəm:
كَتَبُوا - onlar yazdılar
كَتَبْنَ - onlar (q.c) yazdılar

2-ci şəxs tək:
كَتَبْتَ - sən yazdın
كَتَبْتِ sən (q.c) yazdın
2-ci şəxs ikilik:
كَتَبْتُمَا - siz ikiniz (hər iki cins üçün) yazdınız
2-ci şəxs cəm:
كَتَبْتُمْ - siz yazdınız
كَتَبْتُنَّ - siz (q.c) yazdınız

1-ci şəxs tək-cəm:
كَتَبْتُ - mən yazdım
كَتَبْنَا - biz yazdıq

🇸🇦 İndiki və gələcək feil (الفعل المضارع) – “يَكْتُبُ” (yazır)⬇️

3-cü şəxs tək:
يَكْتُبُ - o yazır
تَكْتُبُ - o (q.c) yazır
3-cü şəxs ikilik:
يَكْتُبَانِ - o ikisi yazır
تَكْتُبَانِ - o ikisi (q.c) yazır
3-cü şəxs cəm:
يَكْتُبُونَ - onlar yazırlar
يَكْتُبْنَ - onlar (q.c) yazırlar
2-ci şəxs tək:
تَكْتُبُ - sən yazırsan
تَكْتُبِينَ - sən (q.c) yazırsan
2-ci şəxs ikilik:
تَكْتُبَانِ - siz yazırsınız
2-ci şəxs cəm:
تَكْتُبُونَ - siz yazırsınız
تَكْتُبْنَ - siz (q.c) yazırsınız
1-ci şəxs tək-cəm:
أَكْتُبُ mən yazıram
نَكْتُبُ biz yazırıq

🇸🇦Əmr feili (فِعْلُ الأَمْرِ) – “اُكْتُبْ” (yaz!)⬇️

2-ci şəxs tək:
اُكْتُبْ - !yaz
اُكْتُبِي - yaz! (q.c)
2-ci şəxs ikilik:
اُكْتُبَا - !ikiniz yazın
2-ci şəxs cəm:
اُكْتُبُوا - !yazın
اُكْتُبْنَ - !(yazın (q.c

➖➖➖➖➖➖

📝 Qeyd:

📎Əmr feilində yalnız 2-ci şəxs olur (yəni kiməsə əmr verilir).

📎Keçmiş və mudari feilində isə 1-ci, 2-ci, 3-cü şəxs olur.

📎Mudari feil başında gələn hərf şəxsə işarə edir:
يـ → o (3-cü şəxs kişi),
تـ → sən və ya o (qadın),
أَـ → mən,
نـ → biz.

✏️ Nümunələr:

🟢 كَتَبَ الطَّالِبُ الدَّرْسَ - Tələbə dərsi yazdı
🟢 يَكْتُبُ الطَّالِبُ الدَّرْسَ — Tələbə dərsi yazır
🟢 اُكْتُبِ الدَّرْسَ — Dərsi yaz!

🌐 t.me/arabcasoz

​▫️Fellər (madi-mudari-əmr)

▫️Gəl اِيتِ – Gəlir يَأْتِي – Gəldi أَتَى
​▫️Get اِذْهَبْ – Gedir يَذْهَبُ – Getdi ذَهَبَ
​▫️ Ye كُلْ – Yeyir يَأْكُلُ – Yedi أَكَلَ
▫️ İç اِشْرَبْ – İçir يَشْرَبُ – İçdi شَرِبَ
​▫️ Gör رَ – Görür يَرَى – Gördü رَأَى
​▫️ Oxu اِقْرَأْ – Oxuyur يَقْرَأُ – Oxudu قَرَأَ
​▫️ Yaz اُكْتُبْ – Yazır يَكْتُبُ – Yazdı كَتَبَ
​▫️ De قُلْ – Deyir يَقُولُ – Dedi قَالَ
​▫️ Otur اِجْلِسْ – Oturur يَجْلِسُ – Oturdu جَلَسَ
​▫️ Dur قُمْ – Durur يَقُومُ – Durdu قَامَ

▫️ t.me/arabcasoz

Dərs 9⬇️

Feil cümləsi (اَلْجُمْلَةُ الْفِعْلِيَّةُ)
(Feil cümləsinin quruluşu və hissələri)

❔ Feil cümləsi nədir?

Feil cümləsi (الجملة الفعلية) — feil ilə başlayan cümlədir.
Yəni cümlə bir hərəkətin və ya işin baş verdiyini bildirir.

🪶 Quruluşu adətən belə olur:
➡️ Feil + Fail + Məf’ul bih
(Feil + fel icraçısı + təsir obyekti)

〰️〰️〰️〰️〰️〰️

📖 Feil cümləsinin əsas hissələri:

🌸Feil (الفعل) — işi bildirən söz (yəni hərəkətin özü)
🌸Fail (الفاعل) — işi yerinə yetirən şəxs və ya varlıq
🌸Məf’ul bih (المفعول به) — işdən təsirlənən şəxs və ya varlıq

📎Quruluş qaydası:

🪁فِعْلٌ Feil Hərəkət bildirən söz (yazdı, oxudu, getdi və s.)
🪁فَاعِلٌ Fail Hərəkəti edən şəxs (kim?)
🪁مَفْعُولٌ بِهِ Məf’ul bih Hərəkətdən təsirlənən (nəyi? kimi?)

〰️〰️〰️〰️〰️〰️

💡Nümunələr:

➡️ Sadə feil cümləsi (Feil + Fail)
🪁كَتَبَ الطَّالِبُ
Tələbə yazdı.

كَتَبَ → yazdı (feil)
الطَّالِبُ → tələbə (fail)


➡️ Feil + Fail + Məf’ul bih

🪁كَتَبَ الطَّالِبُ الدَّرْسَ
Tələbə dərsi yazdı.

كَتَبَ → yazdı (feil)
الطَّالِبُ → tələbə (fail)
الدَّرْسَ → dərs (məf’ul bih)

➡️ Feil + Fail (qadın cinsində)

🪁جَلَسَتْ البِنْتُ
Qız oturdu.

جَلَسَتْ → oturdu (qadın üçün feil)
البِنْتُ → qız (fail)

➡️Feil + Fail + Məf’ul bih (cəm)
🪁نَصَرَ المُؤْمِنُونَ الضُّعَفَاءَ
Möminlər zəiflərə kömək etdilər.

نَصَرَ → kömək etdi (feil)
المُؤْمِنُونَ → möminlər (fail)
الضُّعَفَاءَ → zəiflər (məf’ul bih)

〰️〰️〰️〰️〰️〰️

📒Qrammatik qaydalar:

✅1. Feil adətən cümlənin əvvəlində gəlir.
✅2. Fail həmişə mərfu olur (yəni sondakı hərəkəsi “ـُ” dammadır).
✅3. Məf’ul bih həmişə mənsub olur (yəni sondakı hərəkəsi “ـَ” fəthədir).
✅4. Feil failin cinsinə və ədədlərinə uyğun olur (kişi/qadın, tək/çox).

💡Misallar:

ذَهَبَ الوَلَدُ - oğlan getdi
أَكَلَتِ البِنْتُ التُّفَّاحَةَ - qız alma yedi
جَلَسَ الطُّلَّابُ فِي الفَصْلِ - tələbələr sinifdə oturdu
قَرَأَ المُدَرِّسُ الكِتَابَ - müəllim kitabı oxudu

📎 t.me/arabcasoz

✅Kanalda paylaşılan Pdf-də dialoqlar və tapşırıqlar var. Tapşırıqlar mövzuların daha yaxşı mənimsənilməsi üçün nəzərdə tutulub. Tapşırıqları işləyəndən sonra aşağıdakı hesablara təhvil verə bilərsiniz.🔽

➡️Kişilər: @erebdiliadmin
➡️Qadınlar: @erebdiliadminka

🌟Fellər (madi-mudari-əmr)

​🌟 Aç اِفْتَحْ – Açır يَفْتَحُ – Açdı فَتَحَ
​🌟 Bağla أَغْلِقْ – Bağlayır يُغْلِقُ – Bağladı أَغْلَقَ
🌟​ Al خُذْ – Alır يَأْخُذُ – Aldı أَخَذَ
​🌟 Ver أَعْطِ – Verir يُعْطِي – Verdi أَعْطَى
​🌟 Gül اِضْحَكْ – Gülür يَضْحَكُ – Güldü ضَحِكَ
​🌟 Ağla اِبْكِ – Ağlayır يَبْكِي – Ağladı بَكَى
​🌟 Bişir اِطْبَخْ – Bişirir يَطْبَخُ – Bişirdi طَبَخَ
​🌟 İşlə اِعْمَلْ – İşləyir يَعْمَلُ – İşlədi عَمِلَ
​🌟 Öyrən تَعَلَّمْ – Öyrənir يَتَعَلَّمُ – Öyrəndi تَعَلَّمَ
​🌟 Danış تَكَلَّمْ – Danışır يَتَكَلَّمُ – Danışdı تَكَلَّمَ

🌟 t.me/arabcasoz

❤️Fellər (madi-mudari-əmr)

​❤️ Qalx اِنْهَضْ – Qalxır يَنْهَضُ – Qalxdı نَهَضَ
​❤️ Yat نَمْ – Yatır يَنَامُ – Yatdı نَامَ
​❤️ Unut اِنْسَ – Unudur يَنْسَى – Unutdu نَسِيَ
​❤️ Xatırla تَذَكَّرْ – Xatırlayır يَتَذَكَّرُ – Xatırladı تَذَكَّرَ
​❤️ Dayan قِفْ – Dayanır يَقِفُ – Dayandı وَقَفَ
​❤️ Uç طِرْ – Uçur يَطِيرُ – Uçdu طَارَ
​❤️ Gətir أَحْضِرْ – Gətirir يُحْضِرُ – Gətirdi أَحْضَرَ
​❤️ Düş اُسْقُطْ – Düşür يَسْقُطُ – Düşdü سَقَطَ
​❤️ İnan صَدِّقْ – İnanır يُصَدِّقُ – İnandı صَدَّقَ
​❤️ Bilmirəm لَا تَعْلَمْ – Bilmir لَا يَعْلَمُ – Bilmədi لَمْ يَعْلَمْ

❤️ t.me/arabcasoz

▶️Paylaşılan Pdf-də 1-9 dərslərin tapşırıqları var. Tapşırıqlar mövzuların daha yaxşı mənimsənilməsi üçün nəzərdə tutulub. Tapşırıqları işləyəndən sonra aşağıdakı hesablara təhvil verə bilərsiniz.🔽

▶️Kişilər: @erebdiliadmin
▶️Qadınlar: @erebdiliadminka

🍃 Fellər (madi-mudari-əmr)

​➡️Seç اِخْتَرْ – Seçir يَخْتَارُ – Seçdi اِخْتَارَ
​➡️İstə اُطْلُبْ – İstəyir يَطْلُبُ – İstədi طَلَبَ
​➡️Əlaqə qur! اِتَّصِلْ – əlaqə qurur يَتَّصِلُ – əlaqə qurdu اِتَّصَلَ
➡️​Bəyən أَحْبِبْ – Bəyənir يُحِبُّ – Bəyəndi أَحَبَّ
​➡️Qazan اِرْبَحْ – Qazanır يَرْبَحُ – Qazandı رَبِحَ
​➡️İtir! اِخْسَرْ – İtirir يَخْسَرُ – İtirdi خَسِرَ
​➡️Bitir أَنْهِ – Bitirir يُنْهِي – Bitirdi أَنْهَى
​➡️Başla اِبْدَأْ – Başlayır يَبْدَأُ – Başladı بَدَأَ
​➡️Ödə اِدْفَعْ – Ödəyir يَدْفَعُ – Ödədi دَفَعَ
​➡️Sus اُسْكُتْ – Susur يَسْكُتُ – Susdu سَكَتَ

💕 t.me/arabcasoz

💛Fellər (madi-mudari-əmr)

​✨Geyin! اِلْبَسْ – Geyinir يَلْبَسُ – Geyindi لَبِسَ
​✨Çıxart! اِخْلَعْ – Çıxardır يَخْلَعُ – Çıxartdı خَلَعَ
​✨Dəyiş! غَيِّرْ – Dəyişir يُغَيِّرُ – Dəyişdi غَيَّرَ
​✨Yaşa! عِشْ – Yaşayır يَعِيشُ – Yaşadı عَاشَ
​✨Öl! مُتْ – Ölür يَمُوتُ – Öldü مَاتَ
​✨Uğur qazan! اِنْجَحْ – Uğur qazanır يَنْجَحُ – Uğur qazandı نَجَحَ
​✨Uduz! اِخْفَقْ – Uduzur يُخْفِقُ – Uduzdu أَخْفَقَ
​✨Göstər! أَرِ – Göstərir يُرِي – Göstərdi أَرَى
​✨Yarat! اِخْلُقْ – Yaradır يَخْلُقُ – Yaratdı خَلَقَ
​✨Daşı! اِحْمِلْ – Daşıyır يَحْمِلُ – Daşıdı حَمَلَ

💚 t.me/arabcasoz

☺️ Fellər (madi-mudari-əmr)

😰​Qarşıla! قَابِلْ – Qarşılayır يُقَابِلُ – Qarşıladı قَابَلَ
​😘Sür! قُدْ – Sürür يَقُودُ – Sürdü قَادَ
​😰Təmizlə! نَظِّفْ – Təmizləyir يُنَظِّفُ – Təmizlədi نَظَّفَ
​😘 Böl! اِقْسِمْ – Bölür يَقْسِمُ – Böldü قَسَمَ
​😰 Qoru! اِحْمِ – Qoruyur يَحْمِي – Qorudu حَمَى
​😘 Təklif et! اِعْرِضْ – Təklif edir يَعْرِضُ – Təklif etdi عَرَضَ
​😰 Gözlə! اِنْتَظِرْ – Gözləyir يَنْتَظِرُ – Gözlədi اِنْتَظَرَ
​😘 Düşün! فَكِّرْ – Düşünür يُفَكِّرُ – Düşündü فَكَّرَ
​😰 Tanış ol! تَعَرَّفْ – Tanış olur يَتَعَرَّفُ – Tanış oldu تَعَرَّفَ
​😘 Axtar! اِبْحَثْ – Axtarır يَبْحَثُ – Axtardı بَحَثَ

🫣 t.me/arabcasoz

✨Yaz!
🖇اُكْتُبِ الدَّرْسَ –
Dərsi yaz!
🖇يَكْتُبُ الدَّرْسَ –
O, dərsi yazır.
🖇كَتَبَ الدَّرْسَ –
O, dərsi yazdı.

✨Oxu!
🖇اِقْرَأِ الْكِتَابَ –
Kitabı oxu!
🖇يَقْرَأُ الْكِتَابَ –
O, kitabı oxuyur.
🖇قَرَأَ الْكِتَابَ –
O, kitabı oxudu.

✨Get!
🖇اِذْهَبْ إِلَى الْبَيْتِ –
Evə get!
🖇يَذْهَبُ إِلَى الْبَيْتِ –
O, evə gedir.
🖇ذَهَبَ إِلَى الْبَيْتِ –
O, evə getdi.

✨Otur!
🖇اِجْلِسْ هُنَا –
Burada otur!
🖇يَجْلِسُ هُنَا –
O, burada oturur.
🖇جَلَسَ هُنَا –
O, burada oturdu.

✨Dur!
🖇قُمْ الآنَ –
İndi dur!
🖇يَقُومُ الآنَ –
O, indi durur.
🖇قَامَ الآنَ –
O, indi durdu.

✨Ye!
🖇كُلِ الطَّعَامَ –
Yeməyi ye!
🖇يَأْكُلُ الطَّعَامَ –
O, yeməyi yeyir.
🖇أَكَلَ الطَّعَامَ –
O, yeməyi yedi.

✨İç!
🖇اِشْرَبِ الْمَاءَ –
Suyu iç!
🖇يَشْرَبُ الْمَاءَ –
O, suyu içir.
🖇شَرِبَ الْمَاءَ –
O, suyu içdi.

✨Aç!
🖇اِفْتَحِ الْبَابُ –
Qapını aç!
🖇يَفْتَحُ الْبَابَ –
O, qapını açır.
🖇فَتَحَ الْبَابُ –
O, qapını açdı.

✨Kömək et!
🖇اُنْصُرْ صَدِيقَكَ
– Dostuna kömək et!
🖇يَنْصُرُ صَدِيقَهُ
– O, dostuna kömək edir.
🖇نَصَرَ صَدِيقَهُ –
O, dostuna kömək etdi.

✨✨Eşit!
🖇اِسْمَعِ الصَّوْتَ –
Səsi eşit!
🖇يَسْمَعُ الصَّوْتَ –
O, səsi eşidir.
🖇سَمِعَ الصَّوْتَ –
O, səsi eşitdi.

💌 t.me/arabcasoz

⭐️Fellər (madi-mudari-əmr)

​⭐️ Kömək et! سَاعِدْ – Kömək edir يُسَاعِدُ – Kömək etdi سَاعَدَ
​⭐️ Qışqır! اُصْرُخْ – Qışqırır يَصْرُخُ – Qışqırdı صَرَخَ
​⭐️ Gül! اِبْتَسِمْ – Gülür يَبْتَسِمُ – Güldü اِبْتَسَمَ
​⭐️ Oyan! اِسْتَيْقِظْ – Oyanır يَسْتَيْقِظُ – Oyandı اِسْتَيْقَظَ
​⭐️ Məşq et! تَدَرَّبْ – Məşq edir يَتَدَرَّبُ – Məşq etdi تَدَرَّبَ
​⭐️ Əylən! اِسْتَمْتِعْ – Əylənir يَسْتَمْتِعُ – Əyləndi اِسْتَمْتَعَ
​⭐️ Cəhd et! حَاوِلْ – Cəhd edir يُحَاوِلُ – Cəhd etdi حَاوَلَ
​⭐️ Ölç! قِسْ – Ölçür يَقِيسُ – Ölçdü قَاسَ
​⭐️ Qarışdır! اِخْلِطْ – Qarışdırır يَخْلِطُ – Qarışdırdı خَلَطَ
​⭐️ Doldur! اِمْلَأْ – Doldurur يَمْلَأُ – Doldurdu مَلَأَ

⭐️ t.me/arabcasoz

📎Fellər (madi-mudari-əmr)

​🤎İdarə et! أَدِرْ – İdarə edir يُدِيرُ – İdarə etdi أَدَارَ
​🤎 Sına! جَرِّبْ – Sınayır يُجَرِّبُ – Sınadı جَرَّبَ
​🤎 Tərk et! اُتْرُكْ – Tərk edir يَتْرُكُ – Tərk etdi تَرَكَ
​🤎 Bax! اِهْتَمَّ – Baxır يَهْتَمُّ – Baxdı اِهْتَمَّ
​🤎 Müqayisə et! قَارِنْ – Müqayisə edir يُقَارِنُ – Müqayisə etdi قَارَنَ
​🤎 Rədd et! اِرْفُضْ – Rədd edir يَرْفُضُ – Rədd etdi رَفَضَ
​🤎 Qəbul et! اِقْبَلْ – Qəbul edir يَقْبَلُ – Qəbul etdi قَبِلَ
​🤎 Özünü təqdim et! قَدِّمْ – Özünü təqdim edir يُقَدِّمُ – Özünü təqdim etdi قَدَّمَ
​🤎Təşəkkür et! اُشْكُرْ – Təşəkkür edir يَشْكُرُ – Təşəkkür etdi شَكَرَ
​🤎 Qazan! اِحْصُلْ – Qazanır يَحْصُلُ – Qazandı حَصَلَ

📎 t.me/arabcasoz

▪️Dərs 10

Mudari feilin əlamətləri və quruluşu
(علامات الفعل المضارع وبناؤه)

İndiki-gələcək zaman feili olan felul-mudari (الفعل المضارع) ərəbcədə xüsusi qaydalarla tanınır və qurulur. Bu dərsdə mudarinin tanınma əlamətlərini və quruluşunu öyrənəcəyik.


➡️ Mudari feilin nə olduğunu xatırlayaq:

الفعل المضارع — hal-hazırda və ya gələcəkdə baş verən işi bildirir.

❓ Məsələn:
يَكْتُبُ — yazır
يَجْلِسُ — oturur
يَذْهَبُ — gedir

➡️ Mudari feilin əsas əlamətləri:
(علامات المضارع)

Mudari feil dörd hərfdən biri ilə başlayır:

❤️يَـ – o kişi edir
يَذْهَبُ - o (kişi) gedir

❤️تَـ – sən / o qadın edir
تَجْلِسُ - sən oturursan / o (qadın) oturur.

❤️أَ – mən edirəm
أَكْتُبُ - mən yazıram.

❤️نَـ – biz edirik
نَخْرُجُ - biz çıxırıq.

➡️ Mudari felin quruluşu (binası)

Mudari fel kökdən (məsdərdən) götürülür və əvvəlinə yuxarıdakı hərflərdən biri artırılır.

✅ Misal: كَتَبَ (yazdı)

💚 كَتَبَ — keçmiş
💚 يَكْتُبُ — indiki

✅ Misal: جَلَسَ (oturdu)

💚 جَلَسَ
💚 يَجْلِسُ

Mudari felin sonunda çox vaxt (ـُ) və ya kəsrə (ـِ) olur — bu, feilin növünə görə dəyişir.

➡️ Mudari felin mənaları

Mudari fel həm indiki zaman, həm də gələcək zaman bildirə bilər.

İndiki:⬇️

يَقْرَأُ الدَّرْسَ
O dərsi oxuyur.

Gələcək:⬇️

سَيَقْرَأُ الدَّرْسَ
O dərsi oxuyacaq.

“سَـ”, “سَوْفَ” gələcək zamanı bildirən əlamətlərdir.

➡️ Əlavə əlamət: نون təşdid və cəzm

Bəzi hallarda mudari feildə:

💗Cəzm (sukun) alır:
لَمْ يَذْهَبْ — getmədi.

💚Nunun sabit qalması (نون التوكيد):
لَيَكْتُبَنَّ — əlbəttə yazacaq.

Bu mövzular gələcək dərslərdə izah ediləcək.


❓ Tapşırıq

Aşağıdakı feillərdən hansının mudari olduğunu müəyyən et və onların mənasını yaz:

1. يَكْتُبُ
2. دَخَلَ
3. نَجْلِسُ
4. تَخْرُجُ
5. جَلَسَ
6. أَذْهَبُ
7. يَنْصُرُ

👍 t.me/arabcasoz