Dərs 7🤩

Feillər (الأفعال)
Madi – Mudari – Əmr
(الفعل الماضي – الفعل المضارع – فعل الأمر)

🤩Feil nədir?

Feil (الفعل) — müəyyən bir zamanı bildirən və hərəkət mənası daşıyan sözdür.
Yəni feil bir işin, hərəkətin və ya halın keçmişdə, indi və ya gələcəkdə baş verdiyini bildirir.

🤩 Ərəb dilində feil üç əsas növdür:

🔢Keçmiş feil (الفعل الماضي)
🔢 İndiki və gələcək feil (الفعل المضارع)
🔠 Əmr feili (فعل الأمر)


🔢 Keçmiş feil – (الفعل الماضي)

🔵Mənası: keçmişdə baş vermiş işi bildirir.
🔵 Əlaməti: adətən “ـَ” (fəthə) ilə bitir.

↖️ Məsələn:

كَتَبَ yazdı
دَخَلَ daxil oldu
جَلَسَ oturdu
خَرَجَ çıxdı
نَصَرَ kömək etdi

🔢 İndiki və gələcək feil – (الفعل المضارع)

🔵 Mənası: hal-hazırda və ya gələcəkdə olan işi bildirir.
🔵Əlaməti: adətən “يَـ / تَـ / أَـ / نَـ” hərflərindən biri ilə başlayır.

↖️Məsələn:

يَكْتُبُ yazır
يَدْخُلُ daxil olur
يَجْلِسُ oturur
يَخْرُجُ çıxır
يَنْصُرُ kömək edir

🔠Əmr feili – (فعل الأمر)

🔵Mənası: bir işi əmr, istək və ya tələb şəklində bildirir.
🔵Əlaməti: cümlədə “hal və ya gələcəkdə” bir işin edilməsini tələb edir.

↖️Məsələn:

اُكْتُبْ yaz!
اُدْخُلْ daxil ol!
اِجْلِسْ otur!
اُخْرُجْ çıx!
اُنْصُرْ kömək et!

Ümumi misal: ⤵️

Keçmiş كَتَبَ yazdı
İndiki يَكْتُبُ yazır
Əmr اُكْتُبْ yaz!


📌Nümunələr:

🔵 يَكْتُبُ الطَّالِبُ الدَّرْسَ -
Tələbə dərsi yazır.
🔵 كَتَبَ الطَّالِبُ الدَّرْسَ -
Tələbə dərsi yazdı.
🔵 اُكْتُبِ الدَّرْسَ -
Dərsi yaz!

🤩 t.me/arabcasoz

1️⃣Yaz اُكْتُبْ – Yazır يَكْتُبُ – Yazdı كَتَبَ

2️⃣ Oxu اِقْرَأْ – Oxuyur يَقْرَأُ – Oxudu قَرَأَ

3️⃣ Get اِذْهَبْ – Gedir يَذْهَبُ – Getdi ذَهَبَ

4️⃣Otur اِجْلِسْ – Oturur يَجْلِسُ – Oturdu جَلَسَ

5️⃣Dur قُمْ – Durur يَقُومُ – Durdu قَامَ

6️⃣ Ye كُلْ – Yeyir يَأْكُلُ – Yedi أَكَلَ

7️⃣ İç اِشْرَبْ – İçir يَشْرَبُ – İçdi شَرِبَ

8️⃣ Aç اِفْتَحْ – Açar يَفْتَحُ – Açdı فَتَحَ

9️⃣ Kömək et اُنْصُرْ – Kömək edir يَنْصُرُ – Kömək etdi نَصَرَ

1️⃣0️⃣ Eşit اِسْمَعْ – Eşidir يَسْمَعُ – Eşitdi سَمِعَ

☁️ t.me/arabcasoz

​1️⃣1️⃣ Gir اُدْخُلْ – Girir يَدْخُلُ – Girdi دَخَلَ

1️⃣2️⃣ Çıx اُخْرُجْ – Çıxır يَخْرُجُ – Çıxdı خَرَجَ

​1️⃣3️⃣ Yu اِغْسِلْ – Yuyur يَغْسِلُ – Yudu غَسَلَ

​1️⃣4️⃣ Bax اُنْظُرْ – Baxır يَنْظُرُ – Baxdı نَظَرَ

​1️⃣5️⃣ Vur اِضْرِبْ – Vurur يَضْرِبُ – Vurdu ضَرَبَ

​1️⃣1️⃣ Min اِرْكَبْ – Minir يَرْكَبُ – Mindi رَكِبَ

​1️⃣7️⃣ Oyna اِلْعَبْ – Oynayır يَلْعَبُ – Oynadı لَعِبَ

​1️⃣8️⃣ Soruş اِسْأَلْ – Soruşur يَسْأَلُ – Soruşdu سَأَلَ

​1️⃣9️⃣ Bil اِعْلَمْ – Bilir يَعْلَمُ – Bildi عَلِمَ

2️⃣0️⃣​ Qayıt اِرْجِعْ – Qayıdır يَرْجِعُ – Qayıtdı رَجَعَ

✉️ t.me/arabcasoz

Dərs 8✍️

Feilin şəxslərə görə dəyişməsi (تَصْرِيفُ الفِعْلِ)
(Feilin təsrifi)☑

❓Təsrif nədir?

“Təsrif” (تَصْرِيف) — feilin şəxsə, ədəddə və cinsə görə dəyişdirilməsinə deyilir.
Yəni feil kim tərəfindən və neçə nəfər tərəfindən edildiyini göstərmək üçün dəyişir.

Ərəb dilində feil üç şəxsə (1-ci, 2-ci, 3-cü şəxsə),
iki cinsə (kişi və qadın),
və üç ədədə (tək, ikilik, cəm) görə dəyişir.

➖➖➖➖➖➖➖

🇸🇦 Keçmiş feil (الفعل الماضي) – “كَتَبَ” (yazdı) feili üzərində⬇️

3-cü şəxs tək:
كَتَبَ - o yazdı
كَتَبَتْ - o (qadın) yazdı
3-cü şəxs ikilik:
كَتَبَا o ikisi yazdı
كَتَبَتَا o ikisi (qadın) yazdı
3-cü şəxs cəm:
كَتَبُوا - onlar yazdılar
كَتَبْنَ - onlar (q.c) yazdılar

2-ci şəxs tək:
كَتَبْتَ - sən yazdın
كَتَبْتِ sən (q.c) yazdın
2-ci şəxs ikilik:
كَتَبْتُمَا - siz ikiniz (hər iki cins üçün) yazdınız
2-ci şəxs cəm:
كَتَبْتُمْ - siz yazdınız
كَتَبْتُنَّ - siz (q.c) yazdınız

1-ci şəxs tək-cəm:
كَتَبْتُ - mən yazdım
كَتَبْنَا - biz yazdıq

🇸🇦 İndiki və gələcək feil (الفعل المضارع) – “يَكْتُبُ” (yazır)⬇️

3-cü şəxs tək:
يَكْتُبُ - o yazır
تَكْتُبُ - o (q.c) yazır
3-cü şəxs ikilik:
يَكْتُبَانِ - o ikisi yazır
تَكْتُبَانِ - o ikisi (q.c) yazır
3-cü şəxs cəm:
يَكْتُبُونَ - onlar yazırlar
يَكْتُبْنَ - onlar (q.c) yazırlar
2-ci şəxs tək:
تَكْتُبُ - sən yazırsan
تَكْتُبِينَ - sən (q.c) yazırsan
2-ci şəxs ikilik:
تَكْتُبَانِ - siz yazırsınız
2-ci şəxs cəm:
تَكْتُبُونَ - siz yazırsınız
تَكْتُبْنَ - siz (q.c) yazırsınız
1-ci şəxs tək-cəm:
أَكْتُبُ mən yazıram
نَكْتُبُ biz yazırıq

🇸🇦Əmr feili (فِعْلُ الأَمْرِ) – “اُكْتُبْ” (yaz!)⬇️

2-ci şəxs tək:
اُكْتُبْ - !yaz
اُكْتُبِي - yaz! (q.c)
2-ci şəxs ikilik:
اُكْتُبَا - !ikiniz yazın
2-ci şəxs cəm:
اُكْتُبُوا - !yazın
اُكْتُبْنَ - !(yazın (q.c

➖➖➖➖➖➖

📝 Qeyd:

📎Əmr feilində yalnız 2-ci şəxs olur (yəni kiməsə əmr verilir).

📎Keçmiş və mudari feilində isə 1-ci, 2-ci, 3-cü şəxs olur.

📎Mudari feil başında gələn hərf şəxsə işarə edir:
يـ → o (3-cü şəxs kişi),
تـ → sən və ya o (qadın),
أَـ → mən,
نـ → biz.

✏️ Nümunələr:

🟢 كَتَبَ الطَّالِبُ الدَّرْسَ - Tələbə dərsi yazdı
🟢 يَكْتُبُ الطَّالِبُ الدَّرْسَ — Tələbə dərsi yazır
🟢 اُكْتُبِ الدَّرْسَ — Dərsi yaz!

🌐 t.me/arabcasoz

​▫️Fellər (madi-mudari-əmr)

▫️Gəl اِيتِ – Gəlir يَأْتِي – Gəldi أَتَى
​▫️Get اِذْهَبْ – Gedir يَذْهَبُ – Getdi ذَهَبَ
​▫️ Ye كُلْ – Yeyir يَأْكُلُ – Yedi أَكَلَ
▫️ İç اِشْرَبْ – İçir يَشْرَبُ – İçdi شَرِبَ
​▫️ Gör رَ – Görür يَرَى – Gördü رَأَى
​▫️ Oxu اِقْرَأْ – Oxuyur يَقْرَأُ – Oxudu قَرَأَ
​▫️ Yaz اُكْتُبْ – Yazır يَكْتُبُ – Yazdı كَتَبَ
​▫️ De قُلْ – Deyir يَقُولُ – Dedi قَالَ
​▫️ Otur اِجْلِسْ – Oturur يَجْلِسُ – Oturdu جَلَسَ
​▫️ Dur قُمْ – Durur يَقُومُ – Durdu قَامَ

▫️ t.me/arabcasoz

Dərs 9⬇️

Feil cümləsi (اَلْجُمْلَةُ الْفِعْلِيَّةُ)
(Feil cümləsinin quruluşu və hissələri)

❔ Feil cümləsi nədir?

Feil cümləsi (الجملة الفعلية) — feil ilə başlayan cümlədir.
Yəni cümlə bir hərəkətin və ya işin baş verdiyini bildirir.

🪶 Quruluşu adətən belə olur:
➡️ Feil + Fail + Məf’ul bih
(Feil + fel icraçısı + təsir obyekti)

〰️〰️〰️〰️〰️〰️

📖 Feil cümləsinin əsas hissələri:

🌸Feil (الفعل) — işi bildirən söz (yəni hərəkətin özü)
🌸Fail (الفاعل) — işi yerinə yetirən şəxs və ya varlıq
🌸Məf’ul bih (المفعول به) — işdən təsirlənən şəxs və ya varlıq

📎Quruluş qaydası:

🪁فِعْلٌ Feil Hərəkət bildirən söz (yazdı, oxudu, getdi və s.)
🪁فَاعِلٌ Fail Hərəkəti edən şəxs (kim?)
🪁مَفْعُولٌ بِهِ Məf’ul bih Hərəkətdən təsirlənən (nəyi? kimi?)

〰️〰️〰️〰️〰️〰️

💡Nümunələr:

➡️ Sadə feil cümləsi (Feil + Fail)
🪁كَتَبَ الطَّالِبُ
Tələbə yazdı.

كَتَبَ → yazdı (feil)
الطَّالِبُ → tələbə (fail)


➡️ Feil + Fail + Məf’ul bih

🪁كَتَبَ الطَّالِبُ الدَّرْسَ
Tələbə dərsi yazdı.

كَتَبَ → yazdı (feil)
الطَّالِبُ → tələbə (fail)
الدَّرْسَ → dərs (məf’ul bih)

➡️ Feil + Fail (qadın cinsində)

🪁جَلَسَتْ البِنْتُ
Qız oturdu.

جَلَسَتْ → oturdu (qadın üçün feil)
البِنْتُ → qız (fail)

➡️Feil + Fail + Məf’ul bih (cəm)
🪁نَصَرَ المُؤْمِنُونَ الضُّعَفَاءَ
Möminlər zəiflərə kömək etdilər.

نَصَرَ → kömək etdi (feil)
المُؤْمِنُونَ → möminlər (fail)
الضُّعَفَاءَ → zəiflər (məf’ul bih)

〰️〰️〰️〰️〰️〰️

📒Qrammatik qaydalar:

✅1. Feil adətən cümlənin əvvəlində gəlir.
✅2. Fail həmişə mərfu olur (yəni sondakı hərəkəsi “ـُ” dammadır).
✅3. Məf’ul bih həmişə mənsub olur (yəni sondakı hərəkəsi “ـَ” fəthədir).
✅4. Feil failin cinsinə və ədədlərinə uyğun olur (kişi/qadın, tək/çox).

💡Misallar:

ذَهَبَ الوَلَدُ - oğlan getdi
أَكَلَتِ البِنْتُ التُّفَّاحَةَ - qız alma yedi
جَلَسَ الطُّلَّابُ فِي الفَصْلِ - tələbələr sinifdə oturdu
قَرَأَ المُدَرِّسُ الكِتَابَ - müəllim kitabı oxudu

📎 t.me/arabcasoz

✅Kanalda paylaşılan Pdf-də dialoqlar və tapşırıqlar var. Tapşırıqlar mövzuların daha yaxşı mənimsənilməsi üçün nəzərdə tutulub. Tapşırıqları işləyəndən sonra aşağıdakı hesablara təhvil verə bilərsiniz.🔽

➡️Kişilər: @erebdiliadmin
➡️Qadınlar: @erebdiliadminka

🌟Fellər (madi-mudari-əmr)

​🌟 Aç اِفْتَحْ – Açır يَفْتَحُ – Açdı فَتَحَ
​🌟 Bağla أَغْلِقْ – Bağlayır يُغْلِقُ – Bağladı أَغْلَقَ
🌟​ Al خُذْ – Alır يَأْخُذُ – Aldı أَخَذَ
​🌟 Ver أَعْطِ – Verir يُعْطِي – Verdi أَعْطَى
​🌟 Gül اِضْحَكْ – Gülür يَضْحَكُ – Güldü ضَحِكَ
​🌟 Ağla اِبْكِ – Ağlayır يَبْكِي – Ağladı بَكَى
​🌟 Bişir اِطْبَخْ – Bişirir يَطْبَخُ – Bişirdi طَبَخَ
​🌟 İşlə اِعْمَلْ – İşləyir يَعْمَلُ – İşlədi عَمِلَ
​🌟 Öyrən تَعَلَّمْ – Öyrənir يَتَعَلَّمُ – Öyrəndi تَعَلَّمَ
​🌟 Danış تَكَلَّمْ – Danışır يَتَكَلَّمُ – Danışdı تَكَلَّمَ

🌟 t.me/arabcasoz

❤️Fellər (madi-mudari-əmr)

​❤️ Qalx اِنْهَضْ – Qalxır يَنْهَضُ – Qalxdı نَهَضَ
​❤️ Yat نَمْ – Yatır يَنَامُ – Yatdı نَامَ
​❤️ Unut اِنْسَ – Unudur يَنْسَى – Unutdu نَسِيَ
​❤️ Xatırla تَذَكَّرْ – Xatırlayır يَتَذَكَّرُ – Xatırladı تَذَكَّرَ
​❤️ Dayan قِفْ – Dayanır يَقِفُ – Dayandı وَقَفَ
​❤️ Uç طِرْ – Uçur يَطِيرُ – Uçdu طَارَ
​❤️ Gətir أَحْضِرْ – Gətirir يُحْضِرُ – Gətirdi أَحْضَرَ
​❤️ Düş اُسْقُطْ – Düşür يَسْقُطُ – Düşdü سَقَطَ
​❤️ İnan صَدِّقْ – İnanır يُصَدِّقُ – İnandı صَدَّقَ
​❤️ Bilmirəm لَا تَعْلَمْ – Bilmir لَا يَعْلَمُ – Bilmədi لَمْ يَعْلَمْ

❤️ t.me/arabcasoz

▶️Paylaşılan Pdf-də 1-9 dərslərin tapşırıqları var. Tapşırıqlar mövzuların daha yaxşı mənimsənilməsi üçün nəzərdə tutulub. Tapşırıqları işləyəndən sonra aşağıdakı hesablara təhvil verə bilərsiniz.🔽

▶️Kişilər: @erebdiliadmin
▶️Qadınlar: @erebdiliadminka

🍃 Fellər (madi-mudari-əmr)

​➡️Seç اِخْتَرْ – Seçir يَخْتَارُ – Seçdi اِخْتَارَ
​➡️İstə اُطْلُبْ – İstəyir يَطْلُبُ – İstədi طَلَبَ
​➡️Əlaqə qur! اِتَّصِلْ – əlaqə qurur يَتَّصِلُ – əlaqə qurdu اِتَّصَلَ
➡️​Bəyən أَحْبِبْ – Bəyənir يُحِبُّ – Bəyəndi أَحَبَّ
​➡️Qazan اِرْبَحْ – Qazanır يَرْبَحُ – Qazandı رَبِحَ
​➡️İtir! اِخْسَرْ – İtirir يَخْسَرُ – İtirdi خَسِرَ
​➡️Bitir أَنْهِ – Bitirir يُنْهِي – Bitirdi أَنْهَى
​➡️Başla اِبْدَأْ – Başlayır يَبْدَأُ – Başladı بَدَأَ
​➡️Ödə اِدْفَعْ – Ödəyir يَدْفَعُ – Ödədi دَفَعَ
​➡️Sus اُسْكُتْ – Susur يَسْكُتُ – Susdu سَكَتَ

💕 t.me/arabcasoz

💛Fellər (madi-mudari-əmr)

​✨Geyin! اِلْبَسْ – Geyinir يَلْبَسُ – Geyindi لَبِسَ
​✨Çıxart! اِخْلَعْ – Çıxardır يَخْلَعُ – Çıxartdı خَلَعَ
​✨Dəyiş! غَيِّرْ – Dəyişir يُغَيِّرُ – Dəyişdi غَيَّرَ
​✨Yaşa! عِشْ – Yaşayır يَعِيشُ – Yaşadı عَاشَ
​✨Öl! مُتْ – Ölür يَمُوتُ – Öldü مَاتَ
​✨Uğur qazan! اِنْجَحْ – Uğur qazanır يَنْجَحُ – Uğur qazandı نَجَحَ
​✨Uduz! اِخْفَقْ – Uduzur يُخْفِقُ – Uduzdu أَخْفَقَ
​✨Göstər! أَرِ – Göstərir يُرِي – Göstərdi أَرَى
​✨Yarat! اِخْلُقْ – Yaradır يَخْلُقُ – Yaratdı خَلَقَ
​✨Daşı! اِحْمِلْ – Daşıyır يَحْمِلُ – Daşıdı حَمَلَ

💚 t.me/arabcasoz