جُنْدِيٌّ جُنُودٌ
🔵Əsgər / Əsgərlər
​مَلَكٌ مَلَائِكَةٌ
🟠Mələk / Mələklər
​جَنَّةٌ جَنَّاتٌ
🔵Cənnət / Cənnətlər
​نَارٌ نِيرَانٌ
🟠Od, atəş / Odlar
​شَيْطَانٌ شَيَاطِينُ
🔵Şeytan / Şeytanlar
​حِصْنٌ حُصُونٌ
🟠Qala / Qalalar
​سَيْفٌ سُيُوفٌ
🔵Qılınc / Qılınclar
​نَجْمٌ نُجُومٌ
🟠Ulduz / Ulduzlar
​قَصْرٌ قُصُورٌ
🔵Saray / Saraylar
​أَمِيرٌ أُمَرَاءُ
🟠Əmir / Əmirlər

📲 t.me/arabcasoz

Dərs 3 ✍️

Kişi cinsində olan işarə əvəzlikləri
(أسماء الإشارة للمذكر)

1️⃣ Tək şəxs üçün (المفرد المذكر)

🔣 هَذَا
Bu yaxında olan kişi cinsində bir şey və ya şəxs üçün istifadə olunur. Mənası bu'dur.

🔣ذَاكَ
Bu bir qədər uzaqda olan üçün istifadə olunur. Orta uzaqlıq bildirir. Mənası - o'dur.

🔣ذَلِكَ
Bu uzaqda olan kişi cinsində bir şey üçün istifadə olunur. Mənası o'dur.

😀 Misallar:

هذا كتابٌ — Bu kitabdır.
ذاك بيتٌ — O evdir.
ذلك جبلٌ — O (uzaqdakı) dağdır.


2️⃣ İkilik üçün (المثنّى المذكر)

🔣هذانِ
Bu yaxında olan iki kişi və ya əşya üçün istifadə olunur. Mənası “bu ikisi" deməkdir.

🔣ذانِكَ
Bu uzaqda olan iki kişi və ya əşya üçün istifadə olunur. Mənası “o ikisi" deməkdir.


😀 Misallar:

هذانِ وَلَدَانِ — Bu iki oğlandır.
ذانِكَ رَجُلَانِ — O iki kişidir.

(Orta məsafə forması bu halda ayrıca işlədilmir.)


3️⃣ Cəm (çoxluq) üçün (الجمع المذكر)

🔣هؤلاءِ
Bu yaxında olan bir neçə kişi və ya kişi cinsində çoxluq üçün istifadə olunur. Mənası “bunlar" deməkdir.

🔣أولئكَ
Bu uzaqda olan bir neçə kişi və ya kişi cinsində çoxluq üçün istifadə olunur. Mənası “onlar" deməkdir.

😀 Misallar:

هؤلاءِ طُلّابٌ — Bunlar tələbələrdir.
أولئكَ رِجَالٌ — Onlar kişilərdir.

➖➖➖➖➖➖➖

✔️ Tapşırıq

Aşağıdakı cümlələrdəki işarə əvəzliklərini tap və onların mənasını yaz:

1. هذا رجلٌ
2. هذانِ كاتبانِ
3. هؤلاءِ مسلمونَ
4. ذلك كتابٌ
5. أولئكَ طلابٌ

⭐️ t.me/arabcasoz

جَامِعَةٌ جَامِعَاتٌ
🟢Universitet / Universitetlər
​مُسْلِمٌ مُسْلِمُونَ
🟠Müsəlman (kişi) / Müsəlmanlar (kişi)
​مُسْلِمَةٌ مُسْلِمَاتٌ
🟢Müsəlman (qadın) / Müsəlmanlar (qadın)
​كَافِرٌ كَافِرُونَ/كُفَّارٌ
🟠Kafir / Kafirlər
​مُؤْمِنٌ مُؤْمِنُونَ
🟢Mömin (kişi) / Möminlər (kişi)
​عَبْدٌ عِبَادٌ
🟠Qul / Qullar
​سَاعَةٌ سَاعَاتٌ
🟢Saat / Saatlar
​شَارِعٌ شَوَارِعُ
🟠Küçə / Küçələr
​سُوقٌ أَسْوَاقٌ
🟢Bazar / Bazarlar
​غَنِيٌّ أَغْنِيَاءُ
🟠Zəngin, varlı / Zənginlər

📩 t.me/arabcasoz

➡️ Dərs 4

Qadın cinsində olan işarə əvəzlikləri
(أسماء الإشارة للمؤنث)

1️⃣ Tək şəxs üçün (المفرد المؤنث)

🔃 هَذِهِ
Bu yaxında olan qadın cinsində bir şey və ya şəxs üçün istifadə olunur.
Mənası: bu (qadın cinsində).

🔃 تِلكَ
Bu uzaqda olan qadın cinsində bir şey və ya şəxs üçün istifadə olunur.
Mənası: o (qadın cinsində).

🔃 تِيكَ
Bu da “تلكَ” sözünün digər formasıdır, daha çox ərəblərin danışıq dilində işlənir.
Mənası: o (qadın cinsində, uzaqda olan).

🖊️ Misallar:

هَذِهِ بِنْتٌ — Bu qızdır.
تِلكَ سَيَّارَةٌ — O (uzaqdakı) maşındır.
تِيكَ امْرَأَةٌ — O qadındır.


2️⃣ İkilik üçün (المثنّى المؤنث)

🔃 هَاتَانِ
Bu yaxında olan iki qadın və ya dişi əşya üçün istifadə olunur.
Mənası: bu iki (qadın cinsində).

🔃 تَانِكَ
Bu uzaqda olan iki qadın və ya dişi əşya üçün istifadə olunur.
Mənası: o iki (qadın cinsində).

🖊️ Misallar:

هَاتَانِ بِنْتَانِ — Bu iki qızdır.
تَانِكَ امْرَأَتَانِ — O iki qadındır.


3️⃣ Cəm (çoxluq) üçün (الجمع المؤنث)

🔃 هَؤُلَاءِ
Bu yaxında olan bir neçə qadın və ya qadın cinsində çoxluq üçün istifadə olunur.
Mənası: bunlar (qadın cinsində).

🔃 أُولَئِكَ
Bu uzaqda olan bir neçə qadın və ya qadın cinsində çoxluq üçün istifadə olunur.
Mənası: onlar (qadın cinsində).

🖊️ Misallar:

هَؤُلَاءِ نِسَاءٌ — Bunlar qadınlardır.
أُولَئِكَ مُؤْمِنَاتٌ — Onlar mömin qadınlardır.

〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️

✅ Tapşırıq

Aşağıdakı cümlələrdəki işarə əvəzliklərini tap və onların mənasını yaz:

1. هَذِهِ بِنْتٌ
2. تِلكَ سَيَّارَةٌ
3. هَاتَانِ مُعَلِّمَتَانِ
4. أُولَئِكَ مُسْلِمَاتٌ
5. هَؤُلَاءِ نِسَاءٌ

✉️ t.me/arabcasoz

فَقِيرٌ فُقَرَاءُ
🟡Kasıb / Kasıblar
​مَطْعَمٌ مَطَاعِمُ
🟡Restoran / Restoranlar
​فُنْدُقٌ فَنَادِقُ
🟡Otel / Otellər
​حَقِيبَةٌ حَقَائِبُ
🟡Çanta / Çantalar
​وَرَقَةٌ أَوْرَاقٌ
🟡Vərəq, yarpaq / Vərəqlər, yarpaqlar
​زَهْرَةٌ أَزْهَارٌ/زُهُورٌ
🟡Çiçək / Çiçəklər
​صُورَةٌ صُوَرٌ
🟡Şəkil / Şəkillər
​جَزِيرَةٌ جُزُرٌ
🟡Ada / Adalar
​قَرْيَةٌ قُرًى
🟡Kənd / Kəndlər
​مُسْتَشْفَى مُسْتَشْفَيَاتٌ
🟡Xəstəxana / Xəstəxanalar

🔔 t.me/arabcasoz

لَوْنٌ أَلْوَانٌ
❤️Rəng / Rənglər
​مَاءٌ مِيَاهٌ
❤️Su / Sular
​صَوْتٌ أَصْوَاتٌ
❤️Səs / Səslər
​نُورٌ أَنْوَارٌ
❤️Nur, işıq / Nurlar
​ظِلٌّ ظِلَالٌ
❤️Kölgə / Kölgələr
​حَجَرٌ أَحْجَارٌ/حِجَارَةٌ
❤️Daş / Daşlar
​دُعَاءٌ أَدْعِيَةٌ
❤️Dua / Dualar
​صَلَاةٌ صَلَوَاتٌ
❤️Namaz / Namazlar
​ذَنْبٌ ذُنُوبٌ
❤️Günah / Günahlar
​حَسَنَةٌ حَسَنَاتٌ
❤️Yaxşılıq, savab / Yaxşılıqlar

💬 t.me/arabcasoz

آيَةٌ آيَاتٌ
🟠Ayə / Ayələr
​إِمَامٌ أَئِمَّةٌ
⚪️İmam / İmamlar
​شَرِيكٌ شُرَكَاءُ
🟠Şərik / Şəriklər
​طَعَامٌ أَطْعِمَةٌ
⚪️Yemək / Yeməklər
​شَرَابٌ أَشْرِبَةٌ
🟠İçki / İçkilər
​لَيْلٌ لَيَالٍ
⚪️Gecə / Gecələr
​نَهَارٌ أَنْهُرٌ
🟠Gündüz / Gündüzlər
​قَاضٍ قُضَاةٌ
⚪️Qazı, hakim / Qazılar
​سَفِينَةٌ سُفُنٌ
🟠Gəmi / Gəmilər
​بَلَدٌ بِلَادٌ
⚪️Ölkə, diyar / Ölkələr

✔️ t.me/arabcasoz

مِصْبَاحٌ مَصَابِيحُ
🌌Çıraq, lampa / Çıraqlar
​تَاجِرٌ تُجَّارٌ
✨Tacir / Tacirlər
​وَلِيٌّ أَوْلِيَاءُ
🌌Vəli, dost, himayədar / Vəlilər
​عَدُوٌّ أَعْدَاءُ
✨Düşmən / Düşmənlər
​شَهِيدٌ شُهَدَاءُ
🌌Şəhid / Şəhidlər
​بَابٌ بِيبَانٌ (həmçinin أَبْوَابٌ)
✨Qapı / Qapılar
​صَحَابِيٌّ صَحَابَةٌ
🌌Səhabə / Səhabələr
​حِزْبٌ أَحْزَابٌ
✨Partiya, dəstə / Dəstələr
​مَثَلٌ أَمْثَالٌ
🌌Məsəl, nümünə / Məsəllər
​نَهْرٌ أَنْهَارٌ
✨Çay (axan su) / Çaylar

🔔 t.me/arabcasoz

Dərs 5 ✍️

İşarə əvəzlikləri ilə ismin uyğunlaşması
(مُطَابَقَةُ أَسْمَاءِ الإِشَارَةِ لِلِاسْمِ)


📎 Qaydalar:

İşarə əvəzliyi (اسم الإشارة) işarə edilən isimlə
📎 cinsdə (kişi/qadın) və
📎 ədəddə (tək/ikilik/çoxluq) uyğun olmalıdır.

Bu, cümlədə düzgün ifadə üçün əsas qaydadır.


📎 Cinsdə uyğunlaşma (التطابق في الجنس)

Əgər işarə edilən söz kişi cinsindədirsə, kişi cinsində olan işarə əvəzliyi işlədilir.
Əgər qadın cinsindədirsə, qadın cinsində olan işlədilir.

🔵Kişi: هَذَا كِتَابٌ Bu kitabdır.
📎Qadın: هَذِهِ سَيَّارَةٌ Bu maşındır.
🔵Kişi: ذَلِكَ بَيْتٌ O evdir.
📎Qadın: تِلْكَ مَدْرَسَةٌ O məktəbdir.

📎 Ədəddə uyğunlaşma (التطابق في العدد)

İşarə əvəzliyi tək, ikilik və ya cəm olmasına görə isminə uyğun seçilir.

🔵Tək kişi: هَذَا وَلَدٌ Bu oğlandır.
📎 Tək qadın: هَذِهِ بِنْتٌ Bu qızdır.
🔵İki kişi: هَذَانِ طَالِبَانِ Bu iki tələbədir.
📎 İki qadın: هَاتَانِ بِنْتَانِ Bu iki qızdır.
🔵 Çox kişi: هَؤُلَاءِ رِجَالٌ Bunlar kişilərdir.
📎 Çox qadın: هَؤُلَاءِ نِسَاءٌ Bunlar qadınlardır.

📎 İşarə əvəzliyindən sonra gələn isim

İşarə əvəzliyindən sonra gələn isim adətən təyin olunur (yəni müəyyənlik bildirir).
Əgər “هذا” və s. ilə birlikdə gəlirsə, çox vaxt mübtəda-xəbər cümləsi əmələ gətirir:

📎 هذا كتابٌ — Bu kitabdır.
📎 تلكَ سَيَّارَةٌ — O maşındır.

Əgər ismin əvvəlində müəyyənlik (ال) varsa, o zaman “işarə əvəzliyi” ilə birlikdə müəyyən ismi göstərir:

📎 هذا الكِتَابُ جَدِيدٌ.

📎 t.me/arabcasoz

🤍Dərslərlə bağlı çətinliyi, sualı olanlar əlaqə saxlaya bilər.

✅ Kişilər üçün: @erebdiliadmin

✅ Qadınlar üçün: @erebdiliadminka

مَلْعَبٌ مَلَاعِبُ
🌱Stadion, oyun meydançası / Stadionlar
​قَمِيصٌ قُمْصَانٌ
🌱Köynək / Köynəklər
​مِلْعَقَةٌ مَلَاعِقُ
🌱Qaşıq / Qaşıqlar
​سِكِّينٌ سَكَاكِينُ
🌱Bıçaq / Bıçaqlar
​شَوْكَةٌ شَوْكَاتٌ
🌱Çəngəl / Çəngəllər
​شَيْخٌ شُيُوخٌ
🌱Şeyx, ağsaqqal / Şeyxlər
​عُمْرٌ أَعْم فَارٌ
🌱Ömür / Ömürlər
​عَاقِلٌ عُقَلَاءُ
🌱Ağıllı / Ağıllılar
​جَاهِلٌ جُهَلَاءُ/جَاهِلُونَ
🌱Cahil / Cahillər
​طِفْلٌ أَطْفَالٌ
🌱Uşaq (körpə) / Uşaqlar

↪️ t.me/arabcasoz

📝 Dərs 6

Kişi və Qadın cinsi (المذكر والمؤنث)

Ərəb dilində bütün isimlər ya kişi cinsində (مُذَكَّر), ya da qadın cinsində (مُؤَنَّث) olur.
Bu fərq fel, sifət, işarə əvəzliyi və xəbər formasına təsir edir.

🟢 Kişi cinsi (المذكر)

Kişi və ya kişi cinsində olan varlıqları bildirən sözlərdir.
Əgər bir sözdə qadın cinsi əlaməti (məsələn “ـة”) yoxdursa, adətən kişi cinsində sayılır.

💡 Misallar:

🟢رَجُلٌ — kişi
🟢وَلَدٌ — oğlan
🟢كِتَابٌ — kitab

🔴Qadın cinsi (المؤنث)

Qadın və ya qadın cinsində olan varlıqları bildirən sözlərdir. Ərəb dilində qadın cinsinin müəyyən əlamətləri var.


🖍 Qadın cinsinin əlamətləri (علامات التأنيث)

1️⃣Sonu “تاء مربوطة” (ـة / ة) ilə bitən sözlər.

Ən çox yayılmış qadın cinsi əlaməti nişanıdır.

💡Misallar:

⏺️طَالِبَةٌ — tələbə (qız)
⏺️مُدَرِّسَةٌ — müəllimə
⏺️مَدْرَسَةٌ — məktəb

2️⃣Qadın adları və mənaca qadın olan sözlər.

Bu sözlərdə “ـة” olmasa da, qadın mənası daşıdığı üçün müənnəs sayılır.

💡 Misallar:

⏺️بِنْتٌ — qız
⏺️أُمٌّ — ana
⏺️أُخْتٌ — bacı
⏺️حَامِلٌ — hamilə qadın

3️⃣Dişi heyvan adları
Heyvan adlarında da dişi və erkək formalar fərqlənir.

💡 Misallar:

⏺️نَاقَةٌ — dişi dəvə
⏺️بَقَرَةٌ — dişi inək
⏺️دَجَاجَةٌ — toyuq
⏺️قِطَّةٌ — pişik (dişi)

4️⃣Mənaca qadın olan, lakin “ـة”siz qadın sözləri.

Bəzi sözlərdə heç bir qadın cinsi əlaməti olmamasına baxmayaraq ərəblərdən belə eşidildiyi üçün qadın cinsində sayılır.

💡 Misallar:

⏺️شَمْسٌ — günəş
⏺️أَرْضٌ — yer
⏺️نَارٌ — od

5️⃣İnsan bədənində iki ədəd olan orqanlar (المثنى الطبيعي)

Ərəblər belə orqanları qadın cinsində qəbul edirlər.
Çünki bunlar “cüt” olduqları üçün “müənnəs məcazı” sayılır.

💡 Misallar:

⏺️عَيْنٌ — göz
⏺️أُذُنٌ — qulaq
⏺️يَدٌ — əl
⏺️رِجْلٌ — ayaq

6️⃣Qadınların mətbəxdə işlədiyi bəzi əşyalar

Ərəblər bu əşyaların çoxunu müənnəs (qadın cinsi) sayırlar, çünki çoxu “ـة” ilə bitir.

💡 Misallar:

⏺️قِدْرٌ — qazan
⏺️صَحْنٌ — boşqab
⏺️فُرْنٌ — soba
⏺️كُوبٌ — stəkan

🖍Cümləyə cinsin təsiri

Ərəb dilində fel, sifət, işarə əvəzliyi və xəbər ismin cinsinə uyğun gəlməlidir.

Ərəb dilində işarə əvəzliyi ismin cinsinə uyğun olur.
Yəni kişi cinsində olan isimlə kişi işarə əvəzliyi, qadın cinsində olan ismlə qadın işarə əvəzliyi işlədilir.

💡 Misallar:

🔵هَذَا طَالِبٌ — Bu tələbədir (oğlan).
⏺️هَذِهِ طَالِبَةٌ — Bu tələbədir (qız).
🔵ذَلِكَ رَجُلٌ — O kişidir.
⏺️تِلْكَ اِمْرَأَةٌ — O qadındır.

✍️ Tapşırıq

Aşağıdakı sözləri kişi və qadın cinsinə görə ayır:

كِتَابٌ – بِنْتٌ – قِدْرٌ – سَيَّارَةٌ – يَدٌ – رَجُلٌ – طَالِبَةٌ – عَيْنٌ – مِغْرَفَةٌ – قَلَمٌ – مَدْرَسَةٌ

📕 Nəticə:

Bu dərsdə ərəb dilində kişi və qadın cinsinin əsas qaydalarını, qadın cinsinin tanınma əlamətlərini, eləcə də ərəblərin qadın cinsində saydığı bəzi xüsusi sözləri (mətbəx əşyaları və cüt orqanlar) öyrəndik.

📲 t.me/arabcasoz

دِينَارٌ دَنَانِيرُ
🔴Dinar / Dinarlar
​دِرْهَمٌ دَرَاهِمُ
🔴Dirhəm / Dirhəmlər
​ثَوْبٌ ثِيَابٌ/أَثْوَابٌ
🔴Paltar / Paltarlar
​مَطَرٌ أَمْطَارٌ
🔴Yağış / Yağışlar
​رِيحٌ رِيَاحٌ
🔴Külək / Küləklər
​جِسْمٌ أَجْسَامٌ
🔴Bədən, cisim / Bədənlər
​لَحْمٌ لُحُومٌ
🔴Ət / Ətlər
​عَظْمٌ عِظَامٌ
🔴Sümük / Sümüklər
​جِلْدٌ جُلُودٌ
🔴Dəri / Dərilər
​شَعْرٌ شُعُورٌ
🔴Saç, tük / Saçlar

💌 t.me/arabcasoz

حَقْلٌ حُقُولٌ
😀Tarla, sahə / Tarlalar
​نَخْلَةٌ نَخِيلٌ
😀Xurma ağacı / Xurma ağacları
​نَبَاتٌ نَبَاتَاتٌ
😀Bitki / Bitkilər
​حَدِيقَةٌ حَدَائِقُ
😀Bağça / Bağçalar
​قَلْعَةٌ قِلَاعٌ
😀Qala / Qalalar
​سِلَاحٌ أَسْلِحَةٌ
😀Silah / Silahlar
​جِسْرٌ جُسُورٌ
😀Körpü / Körpülər
​صِفَةٌ صِفَاتٌ
😀Sifət, xüsusiyyət / Sifətlər
​اسْمٌ أَسْمَاءٌ
😀Ad, isim / Adlar
​فِعْلٌ أَفْعَالٌ
😀Fel, hərəkət / Fellər

😀 t.me/arabcasoz

Dərs 7🤩

Feillər (الأفعال)
Madi – Mudari – Əmr
(الفعل الماضي – الفعل المضارع – فعل الأمر)

🤩Feil nədir?

Feil (الفعل) — müəyyən bir zamanı bildirən və hərəkət mənası daşıyan sözdür.
Yəni feil bir işin, hərəkətin və ya halın keçmişdə, indi və ya gələcəkdə baş verdiyini bildirir.

🤩 Ərəb dilində feil üç əsas növdür:

🔢Keçmiş feil (الفعل الماضي)
🔢 İndiki və gələcək feil (الفعل المضارع)
🔠 Əmr feili (فعل الأمر)


🔢 Keçmiş feil – (الفعل الماضي)

🔵Mənası: keçmişdə baş vermiş işi bildirir.
🔵 Əlaməti: adətən “ـَ” (fəthə) ilə bitir.

↖️ Məsələn:

كَتَبَ yazdı
دَخَلَ daxil oldu
جَلَسَ oturdu
خَرَجَ çıxdı
نَصَرَ kömək etdi

🔢 İndiki və gələcək feil – (الفعل المضارع)

🔵 Mənası: hal-hazırda və ya gələcəkdə olan işi bildirir.
🔵Əlaməti: adətən “يَـ / تَـ / أَـ / نَـ” hərflərindən biri ilə başlayır.

↖️Məsələn:

يَكْتُبُ yazır
يَدْخُلُ daxil olur
يَجْلِسُ oturur
يَخْرُجُ çıxır
يَنْصُرُ kömək edir

🔠Əmr feili – (فعل الأمر)

🔵Mənası: bir işi əmr, istək və ya tələb şəklində bildirir.
🔵Əlaməti: cümlədə “hal və ya gələcəkdə” bir işin edilməsini tələb edir.

↖️Məsələn:

اُكْتُبْ yaz!
اُدْخُلْ daxil ol!
اِجْلِسْ otur!
اُخْرُجْ çıx!
اُنْصُرْ kömək et!

Ümumi misal: ⤵️

Keçmiş كَتَبَ yazdı
İndiki يَكْتُبُ yazır
Əmr اُكْتُبْ yaz!


📌Nümunələr:

🔵 يَكْتُبُ الطَّالِبُ الدَّرْسَ -
Tələbə dərsi yazır.
🔵 كَتَبَ الطَّالِبُ الدَّرْسَ -
Tələbə dərsi yazdı.
🔵 اُكْتُبِ الدَّرْسَ -
Dərsi yaz!

🤩 t.me/arabcasoz