FA2 Tangible NCA Study Hub Revesion

👔 Key Management Personnel (KMP) အကြောင်း

စီးပွားရေးနဲ့ ကော်ပိုရိတ်စီမံအုပ်ချုပ်မှု (Corporate Governance) လောကမှာ KMP ကို Key Management Personnel (အဓိက စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပြောရရင် ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ အသက်သွေးကြောဖြစ်တဲ့ အရေးကြီးဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်တွေချမှတ်ဖို့၊ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့နဲ့ ဦးဆောင်ဖို့ တာဝန်အပြည့်အဝရှိတဲ့ "ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများအဖွဲ့" ကို ရည်ညွှန်းပါတယ်။

KMP စာရင်းထဲမှာ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါရာထူးတွေ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်-

*

Executive Director (အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ): Executive Director (ED) က ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ အချိန်ပြည့် (Full-time) အလုပ်လုပ်ပြီး နေ့စဉ်လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု (Day-to-day operations) တွေကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စီမံကွပ်ကဲရတဲ့ ဒါရိုက်တာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့တာဝန်ကဘာလဲ - ကုမ္ပဏီရဲ့ Board of Directors (ဒါရိုက်တာအဖွဲ့) ထဲမှာလည်း ပါဝင်သလို၊ လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်မှာလည်း ဌာနကြီးတွေကို ဦးဆောင်ရပါတယ်။ ဥပမာ - အရောင်းပိုင်းဆိုင်ရာ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ (Sales Director) မျိုးက အရောင်းပိုင်းနဲ့ပတ်သက်တဲ့ မဟာဗျူဟာတွေချမှတ်ရသလို၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ အစည်းအဝေးတွေမှာလည်း ကုမ္ပဏီရဲ့ ရှေ့ရေးအတွက် မဲပေးဆုံးဖြတ်ရပါတယ်။ (Non-Executive Director တွေက ကုမ္ပဏီမှာ အချိန်ပြည့် ရုံးလာတက်စရာမလိုဘဲ အစည်းအဝေးရှိမှသာ လာရောက် အကြံပေး၊ စောင့်ကြည့်ထိန်းကျောင်းပေးတဲ့သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ Executive Director တွေကတော့ ကုမ္ပဏီရဲ့ လစာစားဝန်ထမ်းလည်းဖြစ်၊ အုပ်ချုပ်သူလည်းဖြစ်ပါတယ်။)

* Chief Executive Officer (CEO) သို့မဟုတ် Managing Director (MD): အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် (သို့) မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာတွေဟာ ကုမ္ပဏီတစ်ခုလုံးရဲ့ အမြင့်ဆုံးတာဝန်ရှိသူတွေဖြစ်ပြီး KMP ရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ Executive Director တွေအားလုံးဟာ CEO သို့မဟုတ် MD ရဲ့ လက်အောက်မှာ တာဝန်ခံရပါတယ်။

* Chief Financial Officer (CFO): ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အရာရှိချုပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီရဲ့ ငွေကြေးစီးဆင်းမှု၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ အမြတ်အစွန်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးမှတ်တမ်းတွေ မှန်ကန်စေဖို့ အပြည့်အဝတာဝန်ယူရတဲ့ KMP တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။

* Company Secretary (CS): ကုမ္ပဏီအတွင်းရေးမှူးက စာရေးစာချီလုပ်တဲ့ အတွင်းရေးမှူးမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ ကုမ္ပဏီရဲ့ ဥပဒေလိုက်နာမှု (Legal Compliance) နဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာတွေကို အဓိကကိုင်တွယ်ရတဲ့ အဆင့်မြင့်အရာရှိ ဖြစ်ပါတယ်။ အစုရှယ်ယာရှင်တွေ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့တွေနဲ့ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေကြား ချိတ်ဆက်ပေးရသူ ဖြစ်ပါတယ်။

အနှစ်ချုပ်ရရင် KMP က ကုမ္ပဏီတစ်ခုကို အမှန်တကယ် မောင်းနှင်နေတဲ့ CEO, CFO, Company Secretary နဲ့ Executive Director စတဲ့ ထိပ်တန်းအရာရှိတွေကို စုပေါင်းခေါ်ဝေါ်တဲ့ တရားဝင်အခေါ်အဝေါ် ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ကုမ္ပဏီအောင်မြင်ရင်လည်း သူတို့ရဲ့စွမ်းဆောင်ရည်ကြောင့်ဖြစ်သလို၊ ကုမ္ပဏီမှာ ဥပဒေနဲ့မကင်းတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုခုတက်ရင်လည်း ဥပဒေအရ ပထမဆုံး တာဝန်ယူ၊ တာဝန်ခံရမယ့်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

=================================================================================
📋 KMP တွေရဲ့ အဓိက တာဝန်ဝတ္တရားများ

အဓိကစီမံခန့်ခွဲသူများ (Key Management Personnel - KMP) က အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို စီစဉ်ခြင်း၊ လမ်းညွှန်ခြင်းနဲ့ ထိန်းချုပ်ခြင်းတွေအတွက် အာဏာနဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေကို ခေါ်တာပါ။ သူတို့ဆီမှာ ရှိသင့်တဲ့ အဓိကတာဝန်ဝတ္တရားတွေကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားဖော်ပြနိုင်ပါတယ် -

* အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာ (Managing Director) နှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် (CEO) ရဲ့ တာဝန်များ:

ကုမ္ပဏီရဲ့ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများ၊ ဘဏ္ဍာရေးစွမ်းဆောင်ရည်နဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရန်နဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် လမ်းညွှန်မှုများပေးရန် တာဝန်ရှိပါတယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစီမံကိန်းများ ရေးဆွဲအကောင်အထည်ဖော်ရန်၊ စီးပွားရေးမိတ်ဖက်များ သို့မဟုတ် ရှယ်ယာရှင်များနဲ့ ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် ထိန်းသိမ်းရန်၊ အခြားအမှုဆောင်အရာရှိများကို ကြီးကြပ်ရန်နဲ့ ကုမ္ပဏီကိုယ်စား စာချုပ်စာတမ်းများ လက်မှတ်ရေးထိုးရန် စတဲ့တာဝန်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။

* ဘဏ္ဍာရေးအရာရှိချုပ် (CFO) ရဲ့ တာဝန်များ:

ဘဏ္ဍာရေးအစီအစဉ်များဆွဲခြင်း၊ ငွေသားစီးဆင်းမှုတွေကို စောင့်ကြည့်ခြင်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်တွေကို စီမံခန့်ခွဲရန် တာဝန်ရှိပါတယ်။ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်းတွေကို မှန်ကန်မျှတစွာ တင်ပြရန်၊ ကုမ္ပဏီရဲ့အရေးကြီးတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ကာကွယ်ရန်၊ ဘဏ္ဍာရေးစည်းမျဉ်းများနဲ့အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန်နဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအား ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေတွေကို တိကျစွာ အသိပေးရန် တာဝန်ရှိပါတယ်။

* ကုမ္ပဏီအတွင်းရေးမှူး (Company Secretary) ရဲ့ တာဝန်များ:

ကုမ္ပဏီရဲ့ ကိုက်ညီမှုစစ်ဆေးရေးအရာရှိ (Compliance Officer) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရပြီး ဥပဒေနဲ့ စည်းမျဉ်းများ လိုက်နာမှုရှိစေရန် ဆောင်ရွက်ရပါတယ်။ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ အစည်းအဝေးများ ကျင်းပနိုင်ရန် စီစဉ်ပေးခြင်း၊ မှတ်တမ်းများ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အစိုးရအာဏာပိုင်များထံမှ ခွင့်ပြုချက်များရယူခြင်းနဲ့ ကောင်းမွန်သော ကော်ပိုရိတ်စီမံအုပ်ချုပ်မှု (Corporate Governance) ရှိစေရန် ဒါရိုက်တာများကို အကြံပေးခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။

=================================================================================
⚖️ ၃။ KMP တွေရဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ တာဝန်ယူမှုနဲ့ တာဝန်ခံရမှုများ (Liabilities)

KMP တွေဟာ သူတို့ရဲ့ ရာထူးနဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေကြောင့် ကြီးမားတဲ့ တာဝန်ယူမှုတွေရှိပြီး ပျက်ကွက်ပါက အောက်ပါ ဥပဒေကြောင်းအရ အရေးယူခံရမှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါတယ် -

* ယုံကြည်အပ်နှံခံရမှုဆိုင်ရာ တာဝန် (Fiduciary Duty):

အဖွဲ့အစည်းနဲ့ သက်ဆိုင်သူတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရန် တာဝန်ရှိပါတယ်။ ကိုယ်ကျိုးအတွက် လုပ်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပေါ့ဆစွာလုပ်ဆောင်ပါက တရားစွဲဆိုခံရနိုင်ပါတယ်။

* ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ယူမှု (Financial Responsibility):

ရန်ပုံငွေတွေကို အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်း၊ လိမ်လည်မှု သို့မဟုတ် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အမှားအယွင်းများရှိပါက တရားစွဲဆိုခံရခြင်း၊ ဒဏ်ငွေရိုက်ခံရခြင်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဆုံးရှုံးမှုတွေအတွက် ကိုယ်ပိုင်တာဝန်ယူရခြင်းတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။
* ကျင့်ဝတ်ဖောက်ဖျက်မှုများ (Ethical Violations): ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်း၊ နှောင့်ယှက်ခြင်း သို့မဟုတ် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူပြုလုပ်ခြင်း စတဲ့ ကျင့်ဝတ်နဲ့မညီတဲ့ အပြုအမူတွေအတွက် တရားရေးအရ အရေးယူခံရနိုင်ပြီး ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ တာဝန်ယူမှုတွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။

* ပေါ့ဆမှုနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုလွဲမှားခြင်း (Negligence and Mismanagement):

ခိုင်လုံတဲ့အချက်အလက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်မချခြင်း သို့မဟုတ် ဝန်ထမ်းများအား သေချာစွာ ကြီးကြပ်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်းတို့ကြောင့် အဖွဲ့အစည်းကို ထိခိုက်နစ်နာစေပါက တရားစွဲဆိုခံရနိုင်ပါတယ်။

* ဥပဒေနဲ့ စည်းမျဉ်းများ လိုက်နာမှု (Compliance and Regulatory Issues):

လုပ်ငန်းခွင်စံနှုန်းများ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများနဲ့ အချက်အလက်ကာကွယ်ရေး ဥပဒေတွေကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်ပါက တရားဥပဒေအရ အရေးယူခံရနိုင်ပါတယ်။

* ကျန်းမာရေးနဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံရေး (Health and Safety):

ဝန်ထမ်းတွေအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့ လုပ်ငန်းခွင် ဖန်တီးပေးရန် တာဝန်ရှိပြီး ပျက်ကွက်ပါက တရားစွဲဆိုခံရမှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါတယ်။

* အချက်အလက် လုံခြုံရေး (Data Privacy and Security):

အရေးကြီးတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ကာကွယ်ရန် တာဝန်ရှိပြီး အချက်အလက်ပေါက်ကြားမှုတွေဖြစ်ပေါ်ပါက တရားစွဲဆိုခံရခြင်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးအရ ဒဏ်ငွေတွေ ပေးဆောင်ရနိုင်ပါတယ်။

* စာချုပ်ပါ တာဝန်ဝတ္တရားများ (Contractual Obligations):

စာချုပ်ပါအချက်တွေကို ချိုးဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အဖွဲ့အစည်းကိုယ်စား သဘောတူညီမှုတွေ ပြုလုပ်ခြင်းတို့က တရားရေးဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။

* ရှယ်ယာရှင်များနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေး (Shareholder and Investor Relations):

ဘဏ္ဍာရေးအစီရင်ခံစာတွေကို လွဲမှားစွာ တင်ပြခြင်း သို့မဟုတ် တိကျတဲ့အချက်အလက်တွေ ပေးရန်ပျက်ကွက်ခြင်းတို့အတွက် တရားစွဲဆိုခံရနိုင်ပါတယ်။

=================================================================================
📢 ၄။ Related Party (RP) နဲ့ Disclosures (ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်းမှာ ထုတ်ပြန်ကြေညာရမယ့် အချက်များ)

Related Party (RP) တွေကို သီးသန့်ခွဲခြားရတဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Financial Statements) တွေမှာ ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ Disclosures ထုတ်ပြန်ပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ရှယ်ယာရှင်တွေ မနစ်နာစေဖို့နဲ့၊ သက်ဆိုင်ရာ လူတွေအချင်းချင်း ကုမ္ပဏီပိုင်ဆိုင်မှုကို အလွဲသုံးစားလုပ်တာမျိုး၊ မသမာမှုတွေ မဖြစ်အောင် တားဆီးတဲ့ သဘောပါပဲ။

ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်းရဲ့ Notes တွေမှာ မဖြစ်မနေ ကြေညာရမယ့် အချက်တွေကတော့ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ် -

* ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း ကြေညာခြင်း: Parent နဲ့ Subsidiary ကုမ္ပဏီတွေကြားမှာ အရောင်းအဝယ် (Transactions) လုပ်တာ ရှိရှိ၊ မရှိရှိ၊ သူတို့နှစ်ခု ဆက်စပ်နေတယ်လို့ မဖြစ်မနေ ကြေညာပေးရပါမယ်။
* အရောင်းအဝယ် ရှိခဲ့လျှင် ကြေညာရမယ့်အချက်များ: တကယ်လို့ RP တွေ (ဥပမာ - ကုမ္ပဏီနဲ့ CEO၊ ကုမ္ပဏီနဲ့ Associate) ကြားမှာ အရောင်းအဝယ်လုပ်ခဲ့ရင် ပတ်သက်မှု အမျိုးအစား (Nature of the relationship)၊ အရောင်းအဝယ် လုပ်ခဲ့တဲ့ ငွေပမာဏ (Amount of transactions)၊ ပေးရန်/ရရန် ကျန်နေသေးတဲ့ လက်ကျန်ငွေများနဲ့ အာမခံချက်များ (Outstanding balances and commitments) နဲ့ ထိုလက်ကျန်ငွေတွေထဲက ရနိုင်ချေမရှိတဲ့ သံသယဖြစ်ဖွယ် အကြွေးများ (Doubtful debts / Irrecoverable debts) တို့ကို Notes တွေမှာ အသေးစိတ် ကြေညာပေးရပါမယ်။
* KMP Compensation: စီမံခန့်ခွဲသူ အရာရှိကြီးတွေကို ပေးရတဲ့ လစာ၊ ဘောနပ်စ်၊ ခံစားခွင့် စုစုပေါင်း (Total Key Management Personnel Compensation) ကိုလည်း သီးသန့် ကြေညာပေးရပါမယ်။

🤔 ဘာလို့ ဒီလောက် အသေးစိတ် ကြေညာခိုင်းတာလဲ?
* ပုံမှန် အပြင်လူနဲ့ အရောင်းအဝယ် (Arm's length transaction): ကိုယ့်အတွက် အမြတ်အများဆုံးရအောင်၊ ဈေးအသက်သာဆုံးဖြစ်အောင် အပြိုင်အဆိုင် ဈေးဆစ်ကြပါတယ်။ မျက်နှာနာစရာ မလိုပါဘူး။ စျေးကွက်ပေါက်စျေးအတိုင်း ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်းက အစစ်အမှန်ကို ထင်ဟပ်ပါတယ်။
* Related Party နဲ့ အရောင်းအဝယ် လုပ်ခြင်း: ဥပမာ - ကုမ္ပဏီက CEO ရဲ့ ညီမပိုင်တဲ့ ဆိုင်ကနေ ပစ္စည်းဝယ်မယ်ဆိုရင် အပြင်ပေါက်ဈေးထက် ပိုပေးပြီး ဝယ်တာမျိုး၊ စစ်ဆေးမှု သိပ်မလုပ်ဘဲ လက်ခံလိုက်တာမျိုးတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဈေးကစား (Artificial prices) ထားတဲ့အတွက် Financial Statements ထဲက အမြတ်တွေဟာ အစစ်အမှန် မဟုတ်တော့ပါဘူး။

ဒါကြောင့် "ဒါတော့ ဆွေမျိုးတွေ၊ ပတ်သက်သူတွေနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ အရောင်းအဝယ်နော်" လို့ စာရင်းစစ်တွေနဲ့ ရှယ်ယာရှင်တွေ သိအောင် Notes ထဲမှာ ကြေညာ (Disclose) လုပ်ခိုင်းတာ ဖြစ်ပါတယ်။

👥 ဘယ်သူတွေက RP ဖြစ်လဲ? (The "Yes" List)
* Case A: The Big Boss & The Family (CEO ဦးဘ နှင့် သူ၏ မိသားစု) * ဦးဘ က "Alpha ကုမ္ပဏီ" ရဲ့ CEO (Key Management Personnel - KMP) ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဘ က Alpha ကုမ္ပဏီရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ချုပ်ကိုင်နိုင်တဲ့အတွက် သူဟာ အလိုအလျောက် RP ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဘ ရဲ့ ဇနီး (Spouse) နဲ့ သားသမီး (Children/Dependants) တွေကလည်း RP စာရင်းဝင် ဖြစ်ပါတယ်။

> စာမေးပွဲအတွက် ဥပမာ (Exam Focus): Alpha ကုမ္ပဏီက ရုံးခန်း အလှဆင်ဖို့အတွက် ဦးဘ ရဲ့ ဇနီးပိုင်တဲ့ "လှပ Interior Design" ကုမ္ပဏီကို ငှားရမ်းလိုက်ပါတယ်။ (ဒါဟာ RP Transaction ဖြစ်သွားပါပြီ။ အပြင်ပေါက်ဈေး သိန်း ၁၀၀ တန်ကို သိန်း ၂၀၀ ပေးလိုက်တာမျိုး ဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း Notes ထဲမှာ မဖြစ်မနေ ကြေညာပေးရပါမယ်။)

=================================================================================

🏢 ASPE ဆိုတာ ဘာလဲ
🌟 ASPE (Accounting Standards for Private Enterprises) ဆိုတာ အများပြည်သူဆီကနေ ရှယ်ယာခေါ်ယူထားခြင်းမရှိတဲ့ ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်း (Private Companies) တွေအတွက် အထူးရည်ရွယ်ပြီး ထုတ်ထားတဲ့ စာရင်းကိုင်စံနှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။ (အဓိကအားဖြင့် ကနေဒါနိုင်ငံမှာ သုံးပါတယ်)။
🌟 ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းတွေက Public ကုမ္ပဏီကြီးတွေလောက် ရှုပ်ထွေးတဲ့ စာရင်းတွေ လုပ်စရာမလိုတဲ့အတွက်၊ ကုန်ကျစရိတ် သက်သာအောင်နဲ့ လက်တွေ့အသုံးချရ လွယ်ကူအောင် ဖန်တီးပေးထားတဲ့ စံနှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။
=================================================================================
🏢 ASPE ကို IASB က ထုတ်တာလား? ASPE က IFRS for SMEs နဲ့ အတူတူပဲလား? 🤔
❌ ASPE ကို IASB က ထုတ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။
IASB (International Accounting Standards Board): သူက နိုင်ငံတကာမှာသုံးတဲ့ IFRS (International Financial Reporting Standards) တွေကို အဓိက ထုတ်ပြန်တဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ASPE (Accounting Standards for Private Enterprises): သူ့ကိုတော့ ကနေဒါနိုင်ငံရဲ့ ကိုယ်ပိုင် စာရင်းကိုင်စံနှုန်းသတ်မှတ်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ Accounting Standards Board (AcSB) ကနေ ရေးဆွဲထုတ်ပြန်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ASPE ဟာ ကနေဒါနိုင်ငံရဲ့ Local Standard တစ်ခုလို့ ပြောလို့ရပါတယ်။
=================================================================================
⚖️ ၂။ ASPE နဲ့ IFRS for SMEs အတူတူပဲလား?
အဖြေကတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့နှစ်ခုက ရည်ရွယ်ချက် (Public ကုမ္ပဏီတွေမဟုတ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေအတွက် လွယ်ကူအောင်လုပ်ပေးတာ) ချင်း ဆင်တူပေမယ့်၊ လုံးဝ မတူညီတဲ့ စံနှုန်း (၂) ခု ဖြစ်ပါတယ်။
🌐 IFRS for SMEs (Small and Medium-sized Entities):
ထုတ်ပြန်သူ: IASB က ထုတ်ပါတယ်။
ရည်ရွယ်ချက်: ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးက အသေးစားနဲ့ အလတ်စား လုပ်ငန်းတွေ အသုံးပြုဖို့ပါ။ Full IFRS ကြီးလောက် မရှုပ်ထွေးအောင် (ဥပမာ - Fair value တွေ သိပ်မသုံးဘဲ Historical cost ကို ပိုသုံးတာမျိုး၊ Disclosure တွေ လျှော့ချပေးတာမျိုး) ပြုပြင်ပေးထားတဲ့ "နိုင်ငံတကာသုံး" စံနှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။
🍁 ASPE (Accounting Standards for Private Enterprises):
ထုတ်ပြန်သူ: ကနေဒါနိုင်ငံ AcSB က ထုတ်ပါတယ်။
ရည်ရွယ်ချက်: ကနေဒါနိုင်ငံအတွင်းက Private ကုမ္ပဏီတွေအတွက် သီးသန့် ရည်ရွယ်ပါတယ်။ IFRS ကို အခြေခံထားတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ ကနေဒါရဲ့ စီးပွားရေးပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ကိုက်ညီအောင် ကိုယ်ပိုင်ရေးဆွဲထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ (မှတ်ချက် - ကနေဒါက Private ကုမ္ပဏီတွေဟာ ASPE သုံးမလား၊ IFRS သုံးမလားဆိုတာ ရွေးချယ်ခွင့် ရှိပါတယ်။)
=================================================================================
🌟 အနှစ်ချုပ်ရရင်
ASPE ဆိုတာ ကနေဒါနိုင်ငံ (AcSB) က သူ့နိုင်ငံထဲက Private ကုမ္ပဏီတွေအတွက် ကိုယ်တိုင်ထုတ်ထားတဲ့ စံနှုန်းဖြစ်ပြီး၊ IFRS for SMEs ဆိုတာကတော့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်း (IASB) ကနေ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက SME တွေ သုံးဖို့ ထုတ်ပေးထားတဲ့ စံနှုန်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ထုတ်တဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေ မတူသလို၊ အတွင်းထဲက အသေးစိတ် စည်းမျဉ်းတွေမှာလည်း ကွာခြားချက်တွေ ရှိပါတယ် ဗျာ။
===============================================================================
📊 ASPE နဲ့ IFRS ကြားက အဓိက ကွာခြားချက်များကို အသေးစိတ် နှိုင်းယှဉ်ချက် 🔍
၁။ ဝင်ငွေ အသိအမှတ်ပြုခြင်း (Revenue Recognition) 💰
IFRS (IFRS 15): အရမ်းကို အသေးစိတ်ကျတဲ့ "၅-ဆင့် လုပ်ငန်းစဉ် (5-Step Model)" ကို သုံးရပါတယ်။ စာချုပ်ထဲက တာဝန်ဝတ္တရား (Performance Obligations) တွေကို ခွဲခြားပြီးမှ ဝင်ငွေကို အချိုးကျ အသိအမှတ်ပြုရတဲ့အတွက် ရှုပ်ထွေးပါတယ်။
ASPE : အများကြီး ပိုရိုးရှင်းပါတယ်။ ပစ္စည်းရဲ့ အန္တရာယ်နဲ့ အကျိုးအမြတ် (Risks and Rewards) တွေ ဝယ်သူဆီ ရောက်သွားပြီလား၊ ငွေရဖို့ သေချာပြီလား စတဲ့ အခြေခံအချက်တွေ ပြည့်စုံတာနဲ့ ဝင်ငွေအဖြစ် စာရင်းသွင်းလို့ ရပါပြီ။
=================================================================================
၂။ ငှားရမ်းခြင်းဆိုင်ရာ စာရင်းများ (Leases) 🏢
IFRS (IFRS 16): လုံးဝကို ပြောင်းလဲသွားပါပြီ။ ငှားရမ်းမှု (Leases) မှန်သမျှ (၁၂ လအောက်နဲ့ တန်ဖိုးနည်းတာကလွဲရင်) Balance Sheet ပေါ်မှာ "Right-of-Use Asset" နဲ့ "Lease Liability" ဆိုပြီး မဖြစ်မနေ (On-balance sheet) ပြရပါတယ်။
ASPE (Section 3065): အရင်ပုံစံဟောင်းအတိုင်းပဲ ဆက်သွားပါတယ်။ Operating Lease နဲ့ Capital Lease ဆိုပြီး (၂) မျိုးခွဲထားပါတယ်။ Operating Lease ဆိုရင် Balance Sheet ပေါ်မှာ ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ အကြွေးတွေ ပြစရာမလိုဘဲ အသုံးစရိတ် (Expense) အနေနဲ့ပဲ ပြခွင့်ရှိပါတယ်။
=================================================================================
၃။ မမြင်နိုင်သော ပိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် Goodwill (Intangible Assets & Goodwill)
Development Costs (ထုတ်ကုန်သစ် သုတေသနနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးစရိတ်):

IFRS: သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းကမ်းချက် ၆ ခု ပြည့်စုံသွားရင် အဲ့ဒီစရိတ်တွေကို မဖြစ်မနေ Asset အနေနဲ့ အသိအမှတ်ပြု (Capitalize) ရပါတယ်။
ASPE: ကုမ္ပဏီရဲ့ မူဝါဒ (Accounting Policy) အနေနဲ့ ရွေးချယ်ခွင့်ရှိပါတယ်။ Asset အနေနဲ့ စာရင်းသွင်းမလား၊ ဒါမှမဟုတ် အသုံးစရိတ် (Expense) အဖြစ်ပဲ ချက်ချင်း ဖြတ်ချမလား ဆိုတာ စိတ်ကြိုက် ရွေးချယ်နိုင်ပါတယ်။
Goodwill:
IFRS: Goodwill ကို နှစ်စဉ် တန်ဖိုးလျှော့ (Amortize) လုပ်ခွင့် မရှိပါဘူး။ နှစ်တိုင်း Impairment (တန်ဖိုးကျဆင်းမှု) ရှိ/မရှိ မဖြစ်မနေ စစ်ဆေး (Test) ရပါတယ်။
ASPE: Goodwill ကို (ဥပမာ - ၁၀ နှစ် အတွင်း) Amortize လုပ်ခွင့် ရှိပါတယ်။ Impairment ကိုလည်း အကြောင်းရင်း တစ်ခုခု (Triggering event) ပေါ်လာမှသာ စစ်ဆေးဖို့ လိုပါတယ်။
=================================================================================
၄။ ပိုင်ဆိုင်မှု တန်ဖိုးကျဆင်းခြင်း (Impairment of Assets) 📉
IFRS (၁-ဆင့် ချဉ်းကပ်မှု): Asset တစ်ခုရဲ့ လက်ရှိတန်ဖိုး (Carrying Amount) ကို အနာဂတ်မှာ ရလာမယ့် "Discounted Cash Flows (လျှော့တွက်ထားသော ငွေသားစီးဆင်းမှု)" နဲ့ တန်းပြီး နှိုင်းယှဉ်ပါတယ်။ ရှုပ်ထွေးတဲ့ တွက်ချက်မှုတွေ ပါပါတယ်။
ASPE (၂-ဆင့် ချဉ်းကပ်မှု): * ပထမအဆင့်မှာ Carrying Amount ကို အနာဂတ် "Undiscounted Cash Flows (မလျှော့တွက်ရသေးတဲ့ သာမန် ငွေသားစီးဆင်းမှု)" နဲ့ အရင်ယှဉ်ပါတယ်။ (ဒါက Impairment မဖြစ်အောင် အကာအကွယ်ပေးသလို ဖြစ်စေပါတယ်)။
အကယ်၍ ကျဆင်းနေမှသာ ဒုတိယအဆင့်အနေနဲ့ Fair Value (ကာလပေါက်ဈေး) အထိ တန်ဖိုးလျှော့ချ (Write-down) ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ASPE မှာ Impairment ဖြစ်ဖို့ ပိုခဲယဉ်းပါတယ်။
=================================================================================
၅။ ဝင်ငွေခွန် (Income Taxes) ภาษี 🧾
IFRS: ယာယီကွာခြားချက်တွေ (Temporary Differences) ကြောင့်ဖြစ်လာတဲ့ အနာဂတ်အခွန်တွေအတွက် "Deferred Tax Method" ကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရပါတယ်။
ASPE: ရွေးချယ်ခွင့် ပေးထားပါတယ်။ တွက်ရခက်တဲ့ Deferred taxes ကို မသုံးချင်ရင် လက်ရှိပေးရမယ့် အခွန်ကိုပဲ စာရင်းသွင်းတဲ့ "Taxes Payable Method" (အရမ်းရိုးရှင်းတဲ့ နည်းလမ်း) ကို အသုံးပြုခွင့် ရှိပါတယ်။
=================================================================================
🌟 အနှစ်ချုပ် သုံးသပ်ချက်
IFRS ဟာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ (Investors) အတွက် ကုမ္ပဏီရဲ့ အခြေအနေကို အတိအကျသိရအောင် မျှတတဲ့တန်ဖိုး (Fair Value) နဲ့ တိကျတဲ့ တွက်ချက်မှုတွေကို အတင်းအကျပ် တောင်းဆိုပါတယ်။
===============================================================================
⚖️ IAS 24 Related Parties Disclosure IFRS နဲ့ ASPE ဘာကွာလဲ
📏 Measurement vs. Disclosure (တိုင်းတာတာနဲ့ ဖော်ပြတာ)
:⚫️ ASPE မှာက Related Parties တွေကြား ငွေကြေးမဟုတ်တဲ့ (non-financial items) အရောင်းအဝယ်တွေကို ဘယ်လိုတိုင်းတာမလဲ၊ ဘယ်လိုဖော်ပြမလဲဆိုတာကို တိတိကျကျ လမ်းညွှန်ပေးထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ IFRS (IAS 24) မှာတော့ Disclosure အတွက်ပဲ လမ်းညွှန်ချက်ပေးထားပြီး တိုင်းတာဖို့အတွက်ကတော့ တခြားသက်ဆိုင်ရာ IFRS စံနှုန်းတွေကိုပဲ ပြန်ရည်ညွှန်းသုံးရပါတယ်။
📄 Extent of Disclosure (ထုတ်ဖော်ပြသရမယ့် အတိုင်းအတာ): ယေဘုယျပြောရရင် IFRS ရဲ့ Related Parties နဲ့ပတ်သက်တဲ့ Disclosure လိုအပ်ချက်တွေက ASPE ထက်စာရင် အများကြီးပိုကျယ်ပြန့်ပြီး ရှုပ်ထွေးပါတယ်။
⚫️ Management Compensation (စီမံခန့်ခွဲသူတွေရဲ့ လျော်ကြေး/ခံစားခွင့်): ဆိုရင် Management Compensation တွေအတွက် အကျုံးမဝင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ IFRS မှာတော့ Key Management Personnel (KMP) တွေရဲ့ ခံစားခွင့်တွေကို စုစုပေါင်းအနေနဲ့ဖြစ်ဖြစ်၊ ရေတို/ရေရှည်ဆိုပြီး အမျိုးအစားခွဲပြီးတော့ဖြစ်ဖြစ် မဖြစ်မနေ ဖော်ပြပေးဖို့ လိုပါတယ်။
👨‍👩‍👧 Parent and Subsidiary Relationships (မိခင်နဲ့ လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီ ဆက်ဆံရေး): ASPE မှာက သူတို့ကြားမှာ အရောင်းအဝယ် (transactions) ရှိမှသာ Disclosure လုပ်ဖို့လိုတာပါ။ IFRS မှာကျတော့ အရောင်းအဝယ် ရှိရှိ၊ မရှိရှိ Parent နဲ့ Subsidiary ဆက်ဆံရေးရှိနေရင်ကို မဖြစ်မနေ ဖော်ပြပေးရပါတယ်။
🗂 Grouping into Categories IFRS မှာက Related Parties တွေနဲ့လုပ်တဲ့ အရောင်းအဝယ်တွေကို Parent, Subsidiaries, Joint Ventures, KMP ဆိုပြီး အမျိုးအစားတွေ ခွဲပြဖို့ တောင်းဆိုပါတယ်။ ASPE မှာတော့ အဲဒီလို Group တွေခွဲပြဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။
🏛 Government Exemption (အစိုးရနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကင်းလွတ်ခွင့်): IFRS မှာဆိုရင် အစိုးရ (ဒါမှမဟုတ်) တူညီတဲ့အစိုးရတစ်ခုတည်းက ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ တခြားအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ လုပ်တဲ့ အရောင်းအဝယ်တွေအတွက် အသေးစိတ်ဖော်ပြစရာမလိုတဲ့ ကင်းလွတ်ခွင့် (Disclosure Exemption) ရှိပါတယ်။ ASPE မှာတော့ အဲဒီလို ကင်းလွတ်ခွင့်မျိုး မရှိပါဘူး။
=================================================================================

🤔 ဘာလို့ စံနှုန်းနှစ်ခု ကွဲသွားရတာလဲ အဓိက အကြောင်းရင်းက "Cost-Benefit Analysis (ကုန်ကျစရိတ်နဲ့ အကျိုးအမြတ် နှိုင်းယှဉ်ချက်)" နဲ့ "User Needs (သုံးစွဲသူတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်)" မတူညီလို့ ဖြစ်ပါတယ်။
🎯 ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ သုံးစွဲသူ (Target Audience & User Needs) ->
IFRS: Public ကုမ္ပဏီတွေအတွက် ရည်ရွယ်ပါတယ်။ အစုရှယ်ယာရှင်တွေ၊ နိုင်ငံတကာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေက ကုမ္ပဏီရဲ့ အတွင်းရေးကို အသေးစိတ် မသိနိုင်တဲ့အတွက် ထင်သာမြင်သာရှိဖို့ (Transparency) အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ ဒါကြောင့် IFRS က Disclosure တွေကို အများကြီး တောင်းဆိုရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ASPE: Private ကုမ္ပဏီတွေအတွက်ပါ။ ဒီကုမ္ပဏီတွေရဲ့ စာရင်းတွေကို ကြည့်တဲ့သူတွေ (ဥပမာ - ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင်၊ ဒါမှမဟုတ် ချေးငွေပေးထားတဲ့ ဘဏ်) က ကုမ္ပဏီရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခွင့် ရှိကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသေးစိတ် Disclosure တွေ အများကြီး လုပ်ပြနေစရာ မလိုတော့ပါဘူး။