IAS 8 - Accounting Policies, Estimates နှင့် Errors ရှင်းလင်းချက်

ACCA FR အတွက် IAS 8 မှာ Accounting Policy Change (ပေါ်လစီ အပြောင်းအလဲ) နဲ့ Estimate Change (ခန့်မှန်းချက် အပြောင်းအလဲ) တို့ကို သဲသဲကွဲကွဲ သိဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ အဓိက ကွာခြားချက်ကို အရင်ရှင်းပြပြီး၊ သင်မေးထားတဲ့ အချက်တွေကို တစ်ခုချင်းစီ ဖြေပေးပါမယ်။

ဥပမာများ:

Inventory (ကုန်ပစ္စည်း) ကို တန်ဖိုးဖြတ်တဲ့အခါ FIFO သုံးမလား၊ AVCO (Weighted Average) သုံးမလား။

Non-Current Assets (NCA) တွေကို တိုင်းတာတဲ့အခါ Cost Model သုံးမလား၊ Revaluation Model သုံးမလား။

Development Cost တွေကို Capitalize လုပ်မလား (IAS 38 အရ)၊ Expense အဖြစ်ရေးမလား။

2. Change in Accounting Policy (ပေါ်လစီ အပြောင်းအလဲ)

ဒါက အပေါ်မှာပြောခဲ့တဲ့ 'နည်းလမ်း' (Method) တစ်ခုကနေ နောက်တစ်ခုကို 'ပြောင်းသုံးတာ' ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ - FIFO ကနေ AVCO ကို ပြောင်းသုံးတာမျိုးပါ။

ဘယ်အချိန်မှာ ပြောင်းခွင့်ရှိလဲ?

IFRS Standard အသစ် သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်ချက်တစ်ခုက ပြောင်းခိုင်းလို့ (Required by an IFRS)။

ပြောင်းလိုက်တဲ့ ပေါ်လစီအသစ်က ပိုပြီး 'Reliable' (ယုံကြည်ရ) ပြီး 'Relevant' (အသုံးဝင်) တဲ့ Information ကို ပေးနိုင်မှသာ (Voluntary Change)။ (သင်သိထားသလို "အခုမှ စပြီ လက်ခံတဲ့ policy က ပိုကောင်းမှ" ဖြစ်ရပါမယ်။)

ဘယ်လို စာရင်းသွင်းရမလဲ?

Retrospectively (နောက်ကြောင်းပြန် ပြင်ဆင်ခြင်း)။

ဆိုလိုတာက၊ ဒီပေါ်လစီအသစ်ကို "အရင်တည်းက သုံးခဲ့သလို" သဘောထားပြီး၊ အရင်နှစ်တွေရဲ့ စာရင်းတွေကို (Retained Earnings ကို) ပြန်ပြင်ရပါတယ်။

ဒါက 'နည်းလမ်း' ပြောင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လုပ်ငန်းရဲ့ အခြေအနေအသစ်၊ သတင်းအချက်အလက်အသစ် (New Information) တွေအပေါ်မူတည်ပြီး အရင်က လုပ်ထားတဲ့ 'ခန့်မှန်းချက်' (Judgment / Estimate) ကို ပြင်ဆင်တာပါ။

ရှင်းရှင်းပြောရရင်၊ ဒါက 'ဘယ်လောက်' (Amount) ဒါမှမဟုတ် 'ဘယ်လောက်ကြာ' (Time) လဲ ဆိုတာကို အသစ်ပြန်ခန့်မှန်းတာပါ။

ဥပမာများ:

NCA တစ်ခုရဲ့ Useful Life (သက်တမ်း) ကို ၅ နှစ်လို့ ခန့်မှန်းထားရာကနေ၊ ၈ နှစ် ပြောင်းခန့်မှန်းတာ။

Residual Value (ကျန်ရှိတန်ဖိုး) ကို $1,000 ထားရာကနေ $500 လို့ ပြောင်းတာ။

Warranty Provision (အာမခံ) အတွက် 2% ခန့်မှန်းထားရာကနေ 3% ပြောင်းတာ။

Bad Debt Provision (မရနိုင်သောကြွေး) ရဲ့ % ကို ပြောင်းလဲတာ။

ဘယ်လို စာရင်းသွင်းရမလဲ?

Prospectively (ရှေ့ဆက် ပြင်ဆင်ခြင်း)။

အရင်နှစ်တွေကို လုံးဝပြန်မပြင်ရပါဘူး။ ဒီနှစ် (Current Period) နဲ့ နောင်နှစ်တွေ (Future Periods) မှာပဲ အကျိုးသက်ရောက်မှု (ဥပမာ - Depreciation) ကို ပြောင်းလဲတွက်ချက်ရပါတယ်။

IFRS 10 Conso မှာ Policy ညှိတာ IAS 8 မဟုတ်ဘူးလား?

အဖြေ: မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ IAS 8 Policy Change မဟုတ်ပါဘူး။

ဘာကြောင့်လဲ:

IAS 8 Policy Change ဆိုတာ "လုပ်ငန်းတစ်ခု" (Single Entity) က သူ့ရဲ့ ပေါ်လစီကို ပြောင်းတာပါ။ (ဥပမာ - Parent Company တစ်ယောက်တည်းက သူ့ရဲ့ စာရင်းမှာ FIFO ကနေ AVCO ပြောင်းတာ)။

IFRS 10 (Consolidation) မှာက၊ Parent နဲ့ Subsidiary တို့ရဲ့ 'Like Transactions' (တူညီတဲ့ အရောင်းအဝယ်တွေ) အတွက် 'Uniform Policies' (ပေါ်လစီတစ်ခုတည်း) သုံးရမယ်လို့ "လိုအပ်ချက်" (Requirement) ရှိပါတယ်။

ဥပမာ - Parent က NCA ကို Cost Model သုံးပြီး၊ Subsidiary က Revaluation Model သုံးနေတယ် ဆိုပါစို့။

Group (Consolidated) စာရင်းဆွဲတဲ့အခါ၊ Subsidiary ရဲ့ စာရင်းတွေကို Parent ရဲ့ Cost Model နဲ့ ကိုက်ညီအောင် "ယာယီ" ညှိပေးရပါတယ်။ ဒါကို Consolidation Adjustment (စာရင်းပေါင်းစပ်မှု ညှိနှိုင်းချက်) လို့ခေါ်ပါတယ်။

ဒါဟာ Subsidiary ရဲ့ "ကိုယ်ပိုင်" စာရင်း (Individual FS) မှာ သွားပြင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ Parent ကလည်း သူ့ပေါ်လစီကို ပြောင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "Group စာရင်း" အတွက်ပဲ ယာယီညှိတာမို့ ဒါဟာ IAS 8 Policy Change မဟုတ်ပါဘူး။

မေးခွန်း (၂) - NCA ကို Cash နဲ့ ဝယ်ရာကနေ Lease နဲ့ ပြောင်းတာ Policy Change မဟုတ်ဘူးလား?

အဖြေ: မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ IAS 8 Policy Change လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။

ဘာကြောင့်လဲ:

ဒါက "စာရင်းကိုင် ပေါ်လစီ" (Accounting Policy) ပြောင်းတာ မဟုတ်ဘဲ၊ "စီးပွားရေး ဆုံးဖြတ်ချက်" (Business Decision) သို့မဟုတ် "Transaction အမျိုးအစား" (Type of Transaction) ပြောင်းသွားတာပါ။

ရှင်းပြပါမယ်:

အရင်က: ပစ္စည်း (NCA) ကို "ငွေသား" (Cash) နဲ့ "ဝယ်တယ်" (Purchase)။ ဒါက Transaction အမျိုးအစား (A) ပါ။

အခု: ပစ္စည်း (NCA) ကို "ငှားရမ်း" (Lease) ပြီး "သုံးတယ်" (IFRS 16)။ ဒါက Transaction အမျိုးအစား (B) ပါ။

Transaction နှစ်ခုက အခြေခံကတည်းက မတူပါဘူး။ တစ်ခုက ပိုင်ဆိုင်မှု (Ownership) ကို ဝယ်တာ၊ နောက်တစ်ခုက အသုံးပြုခွင့် (Right-of-Use) ကို ငှားရမ်းတာပါ။

"Policy Change" ဆိုတာ Transaction အမျိုးအစား "အတူတူ" ကို စာရင်းသွင်းတဲ့ "နည်းလမ်း" ပြောင်းတာပါ။

ဥပမာ (Policy Change): NCA တွေကို (ဘယ်လိုပဲရရ - Cash နဲ့ဝယ်ဝယ်၊ Lease နဲ့ရရ) အရင်က Cost Model နဲ့ စာရင်းသွင်းတယ်။ အခု Revaluation Model "ပြောင်းသုံးမယ်"။ ဒါမှ IAS 8 Accounting Policy Change ဖြစ်ပါတယ်။