3။ Consolidation (ကွန်ဆေါလစ်ဒေးရှင်း) – ပေါင်းစည်းခြင်း
➡️ ကုမ္ပဏီများ/စာရင်းများကို တစ်ခုအဖြစ်ချုပ်ခြင်း

4။ Covenant (ကော်ဗနန့်) – စာချုပ်အခြေအနေ
➡️ ချေးငွေဆိုင်ရာ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်

5။ Collateral (ကိုလာတာရယ်) – အာမခံပစ္စည်း
➡️ ချေးငွေအတွက်အာမခံထားသော ပစ္စည်း

6။ Creditworthiness (ခရက်ဒစ်ဝတ်သင်နက်စ်) – ချေးငွေပြန်ဆပ်နိုင်စွမ်း
➡️ Bank/သက်ဆိုင်ရာဖောက်သည် တစ်ဦးရဲ့ စရိတ်ဖြေဖြယ်မှုအခြေအနေ

7။ Commoditization (ကမော်ဒီတိုဇေးရှင်း) – တူညီသောထုတ်ကုန်ဖြစ်သွားခြင်း
➡️ မတူညီမှုကင်းမဲ့လာသော ပစ္စည်းအမျိုးအစား

8။ Capital Adequacy (ကပ်ပီတယ် အဲဒီကွီဆီ) – ရင်းအမြစ်လုံလောက်မှု
➡️ ဘဏ်တွေရဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ဆောင်ရွက်နိုင်မှု

9။ Cyclical (စီကလီကယ်) – ရာသီတိုင်းပြန်ဖြစ်တတ်သော
➡️ စီးပွားရေးသဘာဝကြောင့် အမြတ်/အရှုံး ပြန်လည်ဖြစ်တတ်ခြင်း

10။ Curatorship (ကျူရေးတာရှစ်) – ထိန်းသိမ်းခြင်း
➡️ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ပြုစုထိန်းသိမ်းခြင်း (Bank နဲ့သက်ဆိုင်)

11။ Comptroller (ကွမ်ထရိုးလာ) – ဘဏ္ဍာရေးအုပ်ချုပ်သူ
➡️ ရှင်းတမ်း၊ စာရင်းအုပ်ချုပ်သူ

12။ Counterparty (ကောင်တာပါတီ) – စာချုပ်အပေါ်တခြားဖက်
➡️ Financial contract တစ်ခုတွင်ပါဝင်တဲ့တစ်ဖက်သူ

13။ Capital Gains (ကပ်ပီတယ် ဂိန်း) – ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအမြတ်
➡️ Asset တန်ဖိုးတက်ခြင်းမှရရှိသော အမြတ်

14။ Cessation (စက်စေးရှင်း) – ရပ်နားခြင်း
➡️ လုပ်ငန်းသို့မဟုတ် operation တစ်ခု ရပ်တန့်ခြင်း

15။ Convergence (ကွန်ဗာဂျန့်) – တူညီသွားခြင်း
➡️ Accounting standards တူညီလာခြင်း

16။ Clawback (ကလော်ဘက်ခ်) – ပြန်ယူခြင်း
➡️ ပေးထားတဲ့ incentive/bonus ကို အကြောင်းအရင်းဖြင့် ပြန်ထုတ်ယူခြင်း

17။ Codification (ကိုဒီဖီကေးရှင်း) – စည်းမျဉ်းပုံသေနှင့်ရေးသားခြင်း
➡️ စနစ်တကျ သတ်မှတ်ရေးသားခြင်း

18။ Commission (ကမီရှင်း) – ရောင်းအားအပေါ်အခကြေးငွေ
➡️ ဝန်ဆောင်မှု/ရောင်းအားအပေါ်ထုတ်ယူသော ငွေပမာဏ

19။ Compliance (ကွမ်ပလိုင်းအန့်စ်) – စည်းမျဉ်းလိုက်နာမှု
➡️ စည်းမျဉ်း၊ ဥပဒေများအတိုင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း

20။ Custodian (ကတ်စတိုဒီယန်) – ထိန်းသိမ်းသူ
➡️ စာရွက်စာတမ်း/ပစ္စည်းများ ထိန်းသိမ်းသူ

21။ Convertible (ကွန်ဗာတီဗ်ဘယ်လ်) – ပြောင်းလဲနိုင်သော
➡️ Bond/Share တစ်ခုကို တခြားပုံစံသို့ပြောင်းနိုင်ခြင်း

22။ Convenantor (ကော်ဗနန်တာ) – သတိပြုသူဖက်
➡️ စာချုပ်အရ တာဝန်ယူဖော်ပြသူ

23။ Creditor (ခရက်ဒစ်တာ) – ချေးငွေထုတ်သူ
➡️ ငွေချေးပေးထားသူ (ထံမှ ပြန်ဆပ်ရမည်)

24။ Callability (ကော်လဘီလီတီ) – ပြန်လွှဲခေါ်နိုင်မှု
➡️ Bond တစ်ခုကို issuer က စိတ်ကြိုက် ပြန်ဝယ်ယူနိုင်ခြင်း

25။ Capex (ကပ်ပက်စ်) – Capital Expenditure
➡️ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာအသုံးစရိတ်

26။ Caveat (ကေဗီယတ်) – သတိပြုချက်
➡️ စာချုပ်သဘောတူချက်တစ်ခုအတွင်း သတ်မှတ်ထားသော သတိပြုစည်းမျဉ်း

27။ Clearance (ကလီးယာရန့်စ်) – သက်သေအတည်ပြုချက်
➡️ ငွေလွှဲ၊ စာရင်းချုပ်မှု ဆိုင်ရာ အတည်ပြုခြင်း

28။ Charter (ချာတာ) – တရားဝင်ခွင့်ပြုချက်
➡️ Association/လုပ်ငန်းတစ်ခုတည်ထောင်ခွင့်

29။ Claimant (ကလိမန့်) – တာဝန်တောင်းခံသူ
➡️ ငွေ/အမြတ် စသည်ဖြင့် တောင်းခံသူ

30။ Creditworthiness (ခရက်ဒစ်ဝတ်သင်နက်စ်) – ချေးငွေပြန်ဆပ်နိုင်မှု
➡️ Bank သို့မဟုတ် ဖောက်သည်တစ်ဦးရဲ့ အရင်းအမြစ်ယုံကြည်စိတ်ချမှု

1။ Benchmark (ဘန်ခ်မတ်ခ်) – စံတင်ချက်
➡️ တခြားလုပ်ငန်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်သုံးတဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်စံ

2။ Beneficiary (ဘဲနီဖစ်ရှယ်ရီ) – အကျိုးခံစားသူ
➡️ ငွေ၊ အမွေအနစ် စသည်ဖြင့် အကျိုးရရှိသူ

3။ Bequest (ဘီကွက်စ်တ်) – အမွေအနစ်ပေးခြင်း
➡️ သေဆုံးသူမှ စာချုပ်ဖြင့်ပေးအပ်ထားသောပစ္စည်း

4။ Bondholder (ဘွန်းဟိုးလ်ဒါ) – အကြွေးလက်မှတ်ပိုင်ရှင်
➡️ Bond ဝယ်ထားသူဖြစ်ပြီး အတိုးနှင့်အတူပြန်လည်ရယူသူ

5။ Bankruptcy (ဘန်ခ်ရပ်စီ) – ဘဏ္ဍာရေးမတည့်မှု
➡️ Company သည် ငွေပေးချေရန် မရနိုင်တော့သောအခြေအနေ

6။ Budgetary (ဘတ်ဂျာတရိ) – ဘတ်ဂျက်နှင့်ဆိုင်သော
➡️ ဘတ်ဂျက်ခန့်မှန်းခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲမှုနယ်ပယ်တွင်အသုံးများ

7။ Break-even (ဘရိတ်အီးဗန်) – အရှုံးအမြတ်မရှိဖြတ်ခြင်း
➡️ ဝင်ငွေနဲ့ထုတ်ကုန်ကုန်ကျစရိတ်ညီတဲ့အချက်

8။ Buyback (ဘိုင်ဘက်ခ်) – ပြန်ဝယ်ယူခြင်း
➡️ ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် မိမိရှယ်ယာများကို ပြန်ဝယ်ခြင်း

9။ Bailout (ဘေးလ်အောက်) – အရေးပေါ်ငွေချေးကူညီမှု
➡️ ငွေကြေးပျက်ကွက်ချင်သူအတွက် အကူအညီပေးခြင်း

10။ Balance-sheet (ဘလန်စီရှိတ်) – ဘဏ္ဍာရေးအရှေ့ပြေးစာရင်း
➡️ ကုမ္ပဏီ၏ပိုင်ဆိုင်မှု၊ အကြွေး၊ ငွေစာရင်း

11။ Barter (ဘာတာ) – ငွေမသုံးဘဲ လဲလှယ်ခြင်း
➡️ ပစ္စည်း/ဝန်ဆောင်မှုတူလဲမှု

12။ Benchmarking (ဘန်ခ်မတ်ခ်ကင်း) – စံနှိုင်းယှဉ်ခြင်းလုပ်ငန်း
➡️ တခြားလုပ်ငန်းကိုစံထား၍ မိမိလုပ်ငန်းတိုးတက်အောင်လုပ်ခြင်း

13။ Benefactor (ဘဲနီဖက်တာ) – စနစ်တကျပေးသူ
➡️ ငွေ၊ ပစ္စည်းများကိုလှူဒါန်းသူ

14။ Bookkeeping (ဘွတ်ခ်ကီးပင်) – စာရင်းမှတ်တမ်းတင်ခြင်း
➡️ ဝင်ငွေ/ထွက်ငွေအတွက် နေ့စဉ်စာရင်းသိမ်းခြင်း

15။ Backlog (ဘက်လော့ခ်) – ရှေးကစပြီးမပြီးသေးတာများ
➡️ ဆောင်ရွက်ရန်ကျန်နေသောအလုပ်များ

16။ Benchmarking (ဘန်ခ်မတ်ခ်ကင်း) – စံသတ်မှတ်မှုနှိုင်းယှဉ်ခြင်း
➡️ စနစ်တကျသောလုပ်ငန်းစဉ်နှင့်စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း

17။ Blue-chip (ဘလူးချစ်) – ယုံကြည်စိတ်ချနိုင်သောကုမ္ပဏီ
➡️ စတော့အိတ်မှာ အမြဲတမ်းအမြတ်ဖြစ်နေတဲ့ကုမ္ပဏီ

18။ Basel (ဘေဇယ်) – ဘဏ္ဍာရေးစနစ်များအတွက် နိုင်ငံတကာစည်းမျဉ်း
➡️ ဘဏ်အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် capital requirement စနစ်များ

19။ Beta (ဘီတာ) – စျေးကွက်အန္တရာယ်ညွှန်းကိန်း
➡️ Investment တစ်ခုရဲ့ မတည်မြဲမှုကိုတိုင်းတာခြင်း

20။ Breakage (ဘရိတ်ကေ့ဂျ်) – အမြတ်အတိုးကြားထဲက ကျန်ငွေ
➡️ မပြည့်စုံသောအရောင်း/အဖြန်အတွင်းကျန်နေသောငွေ

လုံးဝ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အဲ့ဒါကို Continuing Operations အောက်မှာပဲ သတ်မှတ်ရပါမယ်။

TR MABEL ရှင်းလင်းချက်: "

IFRS 5 က "Discontinued Operations" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ သီးသန့်ဖော်ပြခွင့်ပေးတာက၊ စာရင်းအသုံးပြုသူတွေ (ဥပမာ- ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ) ကို ကုမ္ပဏီရဲ့ "အနာဂတ် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု ပုံစံ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားပြီ" ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိစေချင်လို့ပါ။ ဒါက ကုမ္ပဏီရဲ့ အဓိက ဗျူဟာမြောက် ပြောင်းလဲမှု (Major Strategic Shift) တစ်ခုကို ဖော်ပြတာဖြစ်ပါတယ်။

Discontinued Operation ဖြစ်ဖို့အတွက် အဓိကလိုအပ်ချက်
IFRS 5 အရ၊ Operation တစ်ခုကို "Discontinued" လို့ သတ်မှတ်နိုင်ဖို့အတွက် အဓိကအရေးကြီးဆုံး အချက်က အဲ့ဒီ Operation က ကုမ္ပဏီရဲ့ "Separate MAJOR line of business or geographical area of operations" (သီးခြားဖြစ်သော အဓိက လုပ်ငန်းလိုင်း သို့မဟုတ် ပထဝီဝင် လုပ်ငန်းဧရိယာ) ဖြစ်ရပါမယ်။

Critical Thinking (The "Why"): ဘာကြောင့် "MAJOR (အဓိက)" ဆိုတဲ့ စကားလုံးက အရေးကြီးတာလဲ? ဒါကို "လူတစ်ယောက်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်" နဲ့ မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ပါ။

တကယ်လို့ လူတစ်ယောက်က သူ့ရဲ့ "လက်မောင်းတစ်ဖက်လုံး" ကို ဖြတ်တောက်လိုက်ရတယ်ဆိုရင်၊ ဒါက သူ့ရဲ့ ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲ သွားစေပါတယ်။ ဒါက MAJOR change ပါ။

တကယ်လို့ လူတစ်ယောက်က သူ့ရဲ့ "လက်သည်းခွံအစွန်လေး" ပဲ တိလိုက်ရတယ်ဆိုရင်ရော? ဒါက သူ့ဘဝကို ဘာမှ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားစေမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါက MINOR change ပါ။

IFRS 5 က အဲ့ဒီ "လက်မောင်းတစ်ဖက်လုံး ဖြတ်လိုက်သလို" မျိုး ကုမ္ပဏီရဲ့ အနာဂတ်အပေါ်မှာ သက်ရောက်မှုကြီးမားတဲ့ MAJOR disposal တွေကိုပဲ "Discontinued" ဆိုပြီး သီးသန့်အလံထောင်ပြခိုင်းတာပါ။

မင်းရဲ့ Scenario မှာ ဘာဖြစ်နေလဲ?
မင်းရောင်းလိုက်တဲ့ Operation က "MINOR Part (အသေးအဖွဲ အစိတ်အပိုင်း)" ပဲလို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းပြောထားပါတယ်။ ဒါက "လက်သည်းခွံအစွန်လေး" နဲ့တူပါတယ်။ သူ့ကိုရောင်းလိုက်တာက ကုမ္ပဏီရဲ့ အနာဂတ်လည်ပတ်မှုပုံစံကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားစေမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ရွေးချယ်ရမည့်အဖြေ နှင့် အကြောင်းပြချက်
သင့်မှာ ရွေးချယ်စရာ (၂) ခုပဲရှိတယ်ဆိုရင်-

Continuing Operations (ရွေးချယ်ရမည့်အဖြေ):

ဘာကြောင့် ရွေးသင့်တာလဲ?: ရောင်းလိုက်တဲ့ Operation က MINOR ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ IFRS 5 ရဲ့ "Discontinued Operation" အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်နဲ့ မကိုက်ညီပါဘူး။ ဒါကြောင့် သူ့ရဲ့ ရောင်းရငွေ၊ အမြတ်/အရှုံး၊ မရောင်းခင်က လည်ပတ်မှုရလဒ် အားလုံးကို ကုမ္ပဏီရဲ့ ပုံမှန်ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေတဲ့ လုပ်ငန်းတွေ (Continuing Operations) ရဲ့ ရလဒ်တွေထဲမှာပဲ ပုံမှန်အတိုင်း ထည့်သွင်းဖော်ပြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက သာမန် ပစ္စည်းတစ်ခု (ဥပမာ- ကားအဟောင်းတစ်စီး) ရောင်းတာနဲ့ သဘောတရားအတူတူပါပဲ။

Discontinued Operations (မရွေးချယ်သင့်သောအဖြေ):

ဘာကြောင့် မရွေးသင့်တာလဲ?: ဒါကိုရွေးလိုက်ရင် IFRS 5 ရဲ့ အဓိကလိုအပ်ချက်ဖြစ်တဲ့ "MAJOR line of business" ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းကို ချိုးဖောက်ရာရောက်သွားပါလိမ့်မယ်။ အသေးအဖွဲ disposal တစ်ခုကို "Discontinued" လို့ပြလိုက်ခြင်းအားဖြင့်၊ စာရင်းအသုံးပြုသူတွေကို ကုမ္ပဏီရဲ့ လုပ်ငန်းပုံစံမှာ အပြောင်းအလဲကြီးကြီးမားမား ဖြစ်သွားသယောင် အထင်အမြင်မှားစေနိုင်ပါတယ်။

ဒီစကားလုံးတွေက အပေါ်မှာရှင်းပြခဲ့တဲ့ Tax Loss Relief ရဲ့ "စာရင်းကိုင်ဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု (Accounting Impact)" ကို Statement of Profit or Loss (SOPL) မှာ ဖော်ပြတဲ့ နာမည်တွေပါပဲ။

Income Tax Benefit / Income Tax Income: ဒါက အဲ့ဒီနှစ်အတွက် ကုမ္ပဏီရဲ့ အခွန်အခြေအနေက "ကုန်ကျစရိတ် (Expense)" မဟုတ်ဘဲ၊ "အကျိုးအမြတ် (Benefit/Income)" ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေတယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။

ဘာကြောင့် Benefit/Income ဖြစ်ရတာလဲ?:

Loss Carry Back: တကယ်လို့ ကုမ္ပဏီက ဒီနှစ်အရှုံးကို အရင်နှစ်ကအခွန်ကနေ Tax Refund ပြန်ရလိုက်တယ် ဆိုရင်၊ အဲ့ဒီပြန်ရတဲ့ ပိုက်ဆံက ဒီနှစ်ရဲ့ SOPL မှာ Income Tax Benefit (သို့) Income Tax Income အဖြစ်နဲ့ ပေါ်လာမှာပါ။ (ဒါက Negative Tax Expense ပါပဲ)။

Loss Carry Forward (Deferred Tax Asset): တကယ်လို့ ကုမ္ပဏီက ဒီနှစ်အရှုံးကို အနာဂတ်မှာသုံးဖို့အတွက် Deferred Tax Asset (DTA) တစ်ခုအဖြစ် စာရင်းထဲမှာ အသိအမှတ်ပြုလိုက်တယ်ဆိုရင်၊ အဲ့ဒီလို အသိအမှတ်ပြုလိုက်ခြင်း (Recognition of DTA) ကလည်း ဒီနှစ်ရဲ့ SOPL မှာ Income Tax Benefit (သို့) Income Tax Income ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ ဒါက "အနာဂတ်မှာ အခွန်သက်သာတော့မယ်" ဆိုတဲ့ အကျိုးအမြတ်ကို အခုကတည်းက စာရင်းထဲမှာ ထည့်သွင်းပြသလိုက်တာ ပါ (IAS 12 အရ၊ အနာဂတ်မှာ အမြတ်ပေါ်ဖို့ သေချာမှ DTA ကို recognise လုပ်ရပါတယ်)။

Critical Thinking: ဒါကြောင့် "Income Tax Benefit" ဆိုတာက အစိုးရဆီကနေ "ချက်ချင်း ပိုက်ဆံပြန်ရတာ" ကိုပဲ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါက "အတိတ်ကအခွန်ကို ပြန်ရတာ (Refund from carry-back)" ဖြစ်နိုင်သလို၊ "အနာဂတ်မှာ အခွန်သက်သာမယ့် အကျိုးအမြတ်ကို အခုကတည်းက စာရင်းထဲမှာ အသိအမှတ်ပြုလိုက်တာ (Recognition of DTA from carry-forward)" လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်ဗျ။

ဒါဘာလဲ?: ဒါက အလုပ်ရှင်က ဝန်ထမ်းကို "မင်းကို အလုပ်ထုတ်တယ်" လို့ တိုက်ရိုက်မပြောပါဘူး။ အဲ့ဒီအစား၊ အလုပ်ရှင်ရဲ့ အပြုအမူတွေက အရမ်းကိုဆိုးရွားလာတဲ့အတွက်၊ "ဒီမှာတော့ ငါဆက်ပြီးအလုပ်လုပ်လို့မဖြစ်တော့ဘူး" ဆိုပြီး သူ့သဘောနဲ့သူ အလုပ်ကနေ ထွက်သွားအောင် "ဖန်တီး" လိုက်တာပါပဲ။

Vibe: "တိုက်ရိုက်မနှင်ဘဲ၊ နေမရအောင်လုပ်ပြီး ထွက်သွားအောင်လုပ်တာ"

ဥပမာများ:

ဝန်ထမ်းရဲ့ သဘောတူညီချက်မရဘဲ သူ့ရဲ့ လစာကို သိသိသာသာ လျှော့ချပစ်လိုက်တာ။

သူ့ရဲ့ ရာထူးကို အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ အောက်ခြေအဆင့်ကို လျှော့ချပစ်လိုက်တာ (demotion)။

လူတွေရှေ့မှာ အမြဲတမ်း အော်ငေါက် ဆဲဆိုပြီး အနိုင်ကျင့်တာ (bullying and harassment)။

အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြုပြင်ပေးဖို့ တောင်းဆိုတာကို လျစ်လျူရှုထားတာ။

The Key Idea: ဒီအခြေအနေမှာ အလုပ်ကနေ ထွက်စာတင်လိုက်တာက "ဝန်ထမ်း" ကိုယ်တိုင်ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဥပဒေရဲ့အမြင်မှာတော့ ဒါက ဝန်ထမ်းက သူ့သဘောနဲ့သူထွက်တာမဟုတ်ဘဲ၊ အလုပ်ရှင်ရဲ့ ဆိုးရွားတဲ့အပြုအမူတွေကြောင့် "အလုပ်ထုတ်ခံရသလိုမျိုး ဖြစ်သွားတာ (Constructive Dismissal)" လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဝန်ထမ်းမှာ မတရားအလုပ်ထုတ်ခံရခြင်း (Unfair Dismissal) နဲ့ တရားစွဲဆိုပိုင်ခွင့်ရှိသွားပါတယ်။

Role Playing ရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်
Role playing ဆိုတာ အလုပ်ခွင်မှာ တကယ်ကြုံရနိုင်တဲ့ အခြေအနေတစ်ခုကို ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်တာပါ။ Video recording နဲ့ playback က ကိုယ့်ကိုယ်ကို သူများအမြင်မှာ ဘယ်လို (looks) လဲဆိုတာ ပြန်မြင်ရစေတယ်၊ ကိုယ့်ရဲ့ body language, အသံနေအသံထား၊ ပြောပုံဆိုပုံတွေကို ပြန်သုံးသပ်လို့ရတယ်။

ဒီနည်းလမ်းရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်က အသိပညာ (Knowledge) တိုးဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ အပြုအမူ (Behavior) နဲ့ ဆက်ဆံရေးစွမ်းရည် (Interpersonal Skills) တွေ တိုးတက်လာဖို့ပါ။Role playing က 'သိတာ' (Knowing) နဲ့ဆိုင်တဲ့ training တွေအတွက်မဟုတ်ဘဲ 'လုပ်ပြတာ' (Doing) နဲ့ဆိုင်တဲ့ skill တွေအတွက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အရောင်းအလုပ်က 'လုပ်ပြရတဲ့' skill ဖြစ်လို့ အထိရောက်ဆုံးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆိုတာ ဈေးကြီးလေ၊ လူတွေက ยิ่งဝယ်ချင်လေ ဖြစ်တဲ့ ဇိမ်ခံကုန်ပစ္စည်း (luxury good) တစ်မျိုးပါ။ ဒါဟာ ဝယ်လိုအားနိယာမ (Law of Demand) ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပါတယ်။

သာမန်ကုန်စည်တွေက ဈေးတက်ရင် ဝယ်လိုအားကျဆင်းပေမယ့်၊ Veblen good ကတော့ ဈေးတက်လာ수록 သူ့ရဲ့ တန်ဖိုးနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာက ပိုတက်လာတယ်လို့ လူတွေကယူဆပြီး ပိုဝယ်ချင်လာကြပါတယ်။

## ဘာကြောင့် ဒီလိုဖြစ်ရတာလဲ။
ဒီရဲ့နောက်ကွယ်က အဓိက စိတ်ပညာကတော့ "Conspicuous Consumption" หรือ "ฐานะ zur Schau stellen အတွက် သုံးစွဲခြင်း" ဖြစ်ပါတယ်။

Status Symbol (ฐานะสัญลักษณ์): ဒီကုန်ပစ္စည်းကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်းအားဖြင့် သူတို့ရဲ့ ကြွယ်ဝမှု (wealth) နဲ့ လူမှုအဆင့်အတန်း (social status) ကို ပြသချင်လို့ပါ။ ဈေးကြီးတာကပဲ သူ့ရဲ့ အဓိက ဆွဲဆောင်မှု ဖြစ်နေပါတယ်။

Exclusivity (พิเศษ): ဈေးအရမ်းကြီးတဲ့အတွက် လူတိုင်းမဝယ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဒီပစ္စည်းကို ကိုင်နိုင်တာက သူတို့ကို လူတွေကြားထဲမှာ ထူးခြားတယ်လို့ ခံစားရစေပါတယ်။ ဈေးကျသွားရင် လူတိုင်းဝယ်နိုင်ပြီး မထူးခြားတော့တဲ့အတွက် ဝယ်လိုအားပြန်ကျသွားနိုင်ပါတယ်။

Perceived Quality (คุณภาพสูงလို့ထင်မြင်ခြင်း): ဈေးကြီးရင် အရည်အသွေးလည်း အလိုလိုကောင်းလိမ့်မယ်လို့ လူတွေက ထင်မြင်ကြပါတယ်။

Opens in a new window
Licensed by Google
## ဥပမာများ
ဇိမ်ခံနာရီများ (ဥပမာ- Rolex, Patek Philippe)

နာမည်ကြီး ဒီဇိုင်နာ လက်ကိုင်အိတ်များ (ဥပမာ- Hermès Birkin)

Supercars (ဥပမာ- Ferrari, Lamborghini)

ရှားပါးသော အနုပညာပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် စပျစ်ဝိုင်များ

Values (တန်ဖိုးများ): ဘာတွေက အရေးကြီးတယ်လို့ ကုမ္ပဏီက သတ်မှတ်ထားသလဲ။

Beliefs (ယုံကြည်ချက်များ): ဝန်ထမ်းတွေက ဘာတွေကို အမှန်တရားလို့ လက်ခံထားကြသလဲ။

Attitudes (သဘောထားများ): အလုပ်အပေါ်၊ customer အပေါ် ဘယ်လိုသဘောထားရှိကြသလဲ။

Traditions / Norms (အစဉ်အလာ/လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များ): "ငါတို့ဆီမှာတော့ ဒါက ဒီလိုပဲလုပ်ကြတယ်" ဆိုတဲ့ အလေ့အထတွေ။

Pervasive (နေရာတိုင်းမှာရှိနေသော): Culture ဆိုတာ ဌာနတစ်ခု၊ လူတစ်ယောက်မှာပဲ ရှိတာမဟုတ်ဘဲ ကုမ္ပဏီတစ်ခုလုံးမှာ လေထုလို ပျံ့နှံ့နေတာကို ဆိုလိုပါတယ်။

Informal Network (တရားမဝင် ကွန်ရက်)

Informal network ကို "Grapevine" (တဆင့်စကား၊ သတင်းစကား လမ်းကြောင်း) လို့လည်း ခေါ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ရုံးမှာ ဝန်ထမ်းတွေကြားမှာ ရာထူးအဆင့်အတန်း၊ ဌာန မခွဲခြားဘဲ သဘာဝအတိုင်းဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တရားမဝင် ဆက်ဆံရေးနဲ့ ဆက်သွယ်မှု ကွန်ရက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ - နေ့လည်စာ အတူတူစားရင်း စကားပြောတာ၊ instant messaging မှာ အချင်းချင်း စကားပြောတာမျိုးပါ။

ဒါကြောင့် သတင်းအချက်အလက်တွေက ရာထူးအဆင့်ဆင့်ကို ဖြတ်စရာမလိုဘဲ လူတစ်ယောက်ကနေတစ်ယောက်ကို တိုက်ရိုက်ရောက်သွားတဲ့အတွက် ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းက အလွန်တိုပြီး မြန်ဆန်ပါတယ် (short and direct)။

Formal Network (တရားဝင် ကွန်ရက်)

ဒါကတော့ ကုမ္ပဏီရဲ့ တရားဝင် organogram (ရာထူးအဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်းပုံ) အတိုင်း သွားတဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပါ။

သတင်းတစ်ခုက ဝန်ထမ်းငယ်ဆီကနေ သူ့မန်နေဂျာ၊ မန်နေဂျာဆီကနေ ဌာနမှူး၊ ဌာနမှူးဆီကနေ တခြားဌာနမှူး၊ ပြီးမှ ဝန်ထမ်းငယ်ဆီ ပြန်ရောက်ဆိုတဲ့ အဆင့်ဆင့်သွားရပါတယ်။

ဒါကြောင့် သူ့ရဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းက ရှည်လျားပြီး နှေးကွေးပါတယ် (lengthy and slow)။

1. Public Oversight Board က Internal အဖွဲ့အစည်းလား။
မဟုတ်ပါဘူး။ Public Oversight Board က Internal (အတွင်းပိုင်း) အဖွဲ့အစည်း မဟုတ်ပါဘူး။ သူက လုံးဝ External (ပြင်ပ) အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်သူက ဖွဲ့စည်းတာလဲ? သူ့ကို အစိုးရ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံရဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်း (regulator) က ဥပဒေနဲ့ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားတာပါ။

ဘယ်သူ့ကို ကြီးကြပ်တာလဲ? သူ့ရဲ့ အဓိကတာဝန်က ကုမ္ပဏီတစ်ခုတည်းကို ကြီးကြပ်တာမဟုတ်ဘဲ၊ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံးမှာရှိတဲ့ စာရင်းစစ်လုပ်ငန်း (auditing profession) တစ်ခုလုံးရဲ့ အရည်အသွေးကို ကြီးကြပ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာကြောင့်လိုတာလဲ? စာရင်းစစ်တွေက ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်းတွေကို စစ်ဆေးပေးရတဲ့ "စောင့်ကြည့်သူ (watchdog)" တွေပါ။ Public Oversight Board ကတော့ အဲ့ဒီ "စောင့်ကြည့်သူတွေကို ပြန်ပြီးစောင့်ကြည့်တဲ့အဖွဲ့" (a watchdog for the auditors) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမှ ပြည်သူလူထုက စာရင်းစစ်လုပ်ငန်းအပေါ်မှာ ယုံကြည်မှုရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ: အမေရိကန်မှာဆိုရင် PCAOB (Public Company Accounting Oversight Board)၊ UK မှာဆိုရင် FRC (Financial Reporting Council) တို့လိုမျိုးပါ။

2. NED တွေနဲ့ပဲ ဖွဲ့စည်းထားတာလား။
ဒါကလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ သူက NED (Non-Executive Directors) တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ NED တွေက ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ အတွင်းပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံမှာပဲ ရှိတာပါ။

NED (Non-Executive Director) ဆိုတာ ဘာလဲ?

NED တွေကတော့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ Board of Directors (ဒါရိုက်တာဘုတ်အဖွဲ့) ထဲမှာ ပါဝင်တဲ့သူတွေပါ။ သူတို့က ကုမ္ပဏီရဲ့ Internal အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

သူတို့ဟာ ကုမ္ပဏီရဲ့ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းတွေမှာ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေမဟုတ်ဘဲ၊ အတွေ့အကြုံ၊ အမှီအခိုကင်းမှု (independence) နဲ့ အ外部အမြင်တွေပေးပြီး ကုမ္ပဏီရဲ့ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ (Executive Directors) တွေကို စောင့်ကြည့်ထိန်းကျောင်းဖို့နဲ့ ရှယ်ယာရှင်တွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားအတွက် အလုပ်လုပ်ဖို့ တာဝန်ရှိပါတယ်။