4. مدیریت آسان ابزار (مانند بستن يا باز کردن پرسشنامه جهت پاسخگویی، محدود کردن پاسخدهندگان، و غیره)
5. محدوديت در تعداد افرادي که ميتوانند در يک روز يا در کل فرايند پژوهش به پرسشنامه پاسخ دهند، از ديگر مواردی است که حتما باید مورد توجه پژوهشگر واقع شود.
محققین عزیز این لیست برخی از سایت ها یا پایگاه هایی است که می تواند خدمات توزیع پرسش نامه های آنلاین خود و انجام یک پیمایش مناسب را از طریق آن ها انجام دهید.
www.surveymonkey.com
www.zoomerang.com
www.surveygizmo.com
(www.polldaddy.com
www.questionpro.com
www.limesurvey.org
www.keysurvey.com
http://www.sogosurvey.com
https://www.google.com/forms/about
https://www.zoho.com/survey
https://surveyplanet.com
http://www.qualtrics.com/research-suite
5. محدوديت در تعداد افرادي که ميتوانند در يک روز يا در کل فرايند پژوهش به پرسشنامه پاسخ دهند، از ديگر مواردی است که حتما باید مورد توجه پژوهشگر واقع شود.
محققین عزیز این لیست برخی از سایت ها یا پایگاه هایی است که می تواند خدمات توزیع پرسش نامه های آنلاین خود و انجام یک پیمایش مناسب را از طریق آن ها انجام دهید.
www.surveymonkey.com
www.zoomerang.com
www.surveygizmo.com
(www.polldaddy.com
www.questionpro.com
www.limesurvey.org
www.keysurvey.com
http://www.sogosurvey.com
https://www.google.com/forms/about
https://www.zoho.com/survey
https://surveyplanet.com
http://www.qualtrics.com/research-suite
Sogolytics - Online Survey Tool
Transform Your Business with Sogolytics - The Leading Experience Management Platform
Drive business success with Sogolytics, the leading feedback and experience management platform. Schedule a demo today!
http://analysisacademy.com/wp-content/uploads/2017/07/validity-and-reliability.jpg
تاکتیک های رسیدن به پایایی و روایی در پژوهش کیفی
یکی از انتقادات اصلی به پژوهش کیفی که اغلب از سمت اثبات گرایان مطرح می شود عدم روایی و پایایی به معنای مرسوم آن در پژوهش های کمی است. در این مقاله سعی می شود تاکتیک های رسیدن به پایایی و روایی در پژوهش کیفی مورد بررسی قرار گیرد.
کرسول در بخشی از کتاب خود تحت عنوان «پرسوجوی کیفی و طراحی پژوهش: گزینش از میان پنج رویکرد» به این میپردازد که آیا گزارش معتبر است (روایی دارد؟) با چه استانداری از این موضوع مطمئن میشویم؟ پژوهش کیفی چگونه ارزیابی میشود؟
لینکلن و گوبا از اصطلاحات زیر استفاده میکنند:
Credibility, authenticity, transferability, confirmability
تاکتیک های رسیدن به روایی در پژوهش کیفی
کرسول برای نیل به اعتبار یا روایی پژوهش کیفی هشت راهبرد را پیشنهاد میکند که البته در انتها تذکر میدهد که رعایت دست کم دو راهبرد در هر پژوهش کیفی میتواند برای پژوهش اعتباری قابل قبول ایجاد کند.هشت راهبرد عبارتند از:
1. درگیری طولانی مدت پژوهشگر با فضای پژوهشی و مشاهدات مداوم او در محیط پژوهش از جمله اعتمادسازی با افراد موضوع پژوهش، فراگیری فرهنگ آن محیط و کنترل بدفهمی های ناشی از مداخلههای پژوهشگر یا مطلعان.
2. مثلثسازی(Triangulation) از طریق گردآوری شواهداز منابع مختلف شامل تئوری های گوناگون،آدم های جورواجور، منابع اطلاعاتی متنوع و شیوههای گوناگون.
3. کنترل بیرونی پژوهش از طریق داوری یا گزارش شخص ثالث: گوبا و لینکلن «گزارشگر شخص ثالث» را وکیل مدافع شیطان میداند. یعنی کسی که پژوهشگر را صادق نگاه میدارد؛ از او پرسشهای دشواری دربارهی روش ها، معانی و تفسیرها میکند و صبورانه به سخنان او گوش میدهد.
4. در تحلیل موردی منفی (negative case analysis) پژوهشگر فرضیهها را همزمان با پیشرفت پرس و جو در پرتو شواهد ناقض اصلاح میکند.
5. روشنگری پژوهشگر از همان ابتدا در مورد سوگیریهای احتمالی خود با ذکر تجربیات قبلی، سوگیریها و تمایلاتی که احتمالا تفسیرها و رویکردهای مطالعه را شکل دادهاند؛
6. تکنیکی که لینکلن و گوبا آن را حیاتیترین کنترل برای تثبیت اعتبار میدانند دریافت نظر شرکت کنندگان در پژوهش در بارهی اعتبار یافتهها و تفسیرهاست. برای این کار میتوان یافته ها، تفسیرها و نتایج پژوهش را در گروهی کانونی متشکل از شرکت کنندگان در پژوهش مورد قضاوت قرار داد.
7. توضیح مفصل و غنی (Thick description) خوانندگان را برای قضاوت در مورد قابل انتقال بودن یافتهها کمک میکند. با این توصیف دقیق، خواننده میتواند تصمیم بگیرد آیا میتواند داده ها، روشها یا یافتههای ارائه شده در پژوهش را در محیط دیگری به کار گیرد یا خیر.
8. داوران بیرونی: به نظر لینکلن و گوبا این داور مثل حسابرس مالی است. او از بیرون فضای پژوهش آن را زیر نظر میگیرد و مشخص میکند که آیا یافتهها، تفاسیر و نتایج توسط دادهها پشتیبانی میشود یا خیر
تاکتیک های رسیدن به پایایی در پژوهش کیفی
کرسول معتقد است که اقدامات زیر به افزایش پایایی کمک میکند:
1. یادداشت برداری مفصل و دقیق سرصحنه؛
2. ضبط صوت با کیفیت برای ثبت دقیق گفتهها؛
3. آوانگاری گفتههای ضبط شده؛
4. آوانگاری نکات، مکثها و جزئیاتی که معمولا جا میافتند؛
5. کدگذاری ناشناس به کمک کدگذاری که جزو تیم پژوهش نیست؛
6. آنالیز دادهها به کمک افراد ناشناس و رایانه به طوری که دیدگاههای مجریان پژوهش اثری در تحلیل داده نداشته باشد؛
7. سیلورمن توافق بین کدگذاران رانیز مفید میداند. اگر چند کدگذار کار کدگذاری را انجام دهند لازم است بین آنها توافقی درباره شیوهی کار صورت پذیرد.
یکی از معانی مهم پایایی در پژوهش کیفی این است: «ثبات پاسخها با کدگذاری های مختلف مجموعه داده ها». مثالی از توافق بین کدگذاران:
1. چهار کدگذار همگی از یک دفترچه کد مشترک و نرم افزار max qda استفاده کردند؛
2. برای نیل به هدف فوق چهار کدگذار چند متن موجود در دادهها را خوانده و به طور مستقل کدگذاری کردند،
3. پس از کدگذاری مستقل چند متن، کدگذاران به اتفاق پژوهشگران ملاقات و سعی کردند دفترچهی کد راکه شامل نام کد، تعریف آن و قطعه متنی که به هر کد منتسب بود پدید آورند؛
4. سرانجام سه متن دیگر مثلا ۵، ۶ و ۷ را به طور مستقل کدگذاری و باهم مقایسه کردند. وضعیت مطلوب آنست که همهی کدگذاران کد یکسانی را به متن خاص نسبت دهند.
البته حالت ایده آل آنست که همهی کدگذاران متن های مشابهی را استخراج و کدگذاری کنند ولی در عمل ممکن نیست. اغلب پژوهشگران روی عدد ۸۰ درصد تشابه کدگذاری توافق نظر دارند.
تاکتیک های رسیدن به پایایی و روایی در پژوهش کیفی
یکی از انتقادات اصلی به پژوهش کیفی که اغلب از سمت اثبات گرایان مطرح می شود عدم روایی و پایایی به معنای مرسوم آن در پژوهش های کمی است. در این مقاله سعی می شود تاکتیک های رسیدن به پایایی و روایی در پژوهش کیفی مورد بررسی قرار گیرد.
کرسول در بخشی از کتاب خود تحت عنوان «پرسوجوی کیفی و طراحی پژوهش: گزینش از میان پنج رویکرد» به این میپردازد که آیا گزارش معتبر است (روایی دارد؟) با چه استانداری از این موضوع مطمئن میشویم؟ پژوهش کیفی چگونه ارزیابی میشود؟
لینکلن و گوبا از اصطلاحات زیر استفاده میکنند:
Credibility, authenticity, transferability, confirmability
تاکتیک های رسیدن به روایی در پژوهش کیفی
کرسول برای نیل به اعتبار یا روایی پژوهش کیفی هشت راهبرد را پیشنهاد میکند که البته در انتها تذکر میدهد که رعایت دست کم دو راهبرد در هر پژوهش کیفی میتواند برای پژوهش اعتباری قابل قبول ایجاد کند.هشت راهبرد عبارتند از:
1. درگیری طولانی مدت پژوهشگر با فضای پژوهشی و مشاهدات مداوم او در محیط پژوهش از جمله اعتمادسازی با افراد موضوع پژوهش، فراگیری فرهنگ آن محیط و کنترل بدفهمی های ناشی از مداخلههای پژوهشگر یا مطلعان.
2. مثلثسازی(Triangulation) از طریق گردآوری شواهداز منابع مختلف شامل تئوری های گوناگون،آدم های جورواجور، منابع اطلاعاتی متنوع و شیوههای گوناگون.
3. کنترل بیرونی پژوهش از طریق داوری یا گزارش شخص ثالث: گوبا و لینکلن «گزارشگر شخص ثالث» را وکیل مدافع شیطان میداند. یعنی کسی که پژوهشگر را صادق نگاه میدارد؛ از او پرسشهای دشواری دربارهی روش ها، معانی و تفسیرها میکند و صبورانه به سخنان او گوش میدهد.
4. در تحلیل موردی منفی (negative case analysis) پژوهشگر فرضیهها را همزمان با پیشرفت پرس و جو در پرتو شواهد ناقض اصلاح میکند.
5. روشنگری پژوهشگر از همان ابتدا در مورد سوگیریهای احتمالی خود با ذکر تجربیات قبلی، سوگیریها و تمایلاتی که احتمالا تفسیرها و رویکردهای مطالعه را شکل دادهاند؛
6. تکنیکی که لینکلن و گوبا آن را حیاتیترین کنترل برای تثبیت اعتبار میدانند دریافت نظر شرکت کنندگان در پژوهش در بارهی اعتبار یافتهها و تفسیرهاست. برای این کار میتوان یافته ها، تفسیرها و نتایج پژوهش را در گروهی کانونی متشکل از شرکت کنندگان در پژوهش مورد قضاوت قرار داد.
7. توضیح مفصل و غنی (Thick description) خوانندگان را برای قضاوت در مورد قابل انتقال بودن یافتهها کمک میکند. با این توصیف دقیق، خواننده میتواند تصمیم بگیرد آیا میتواند داده ها، روشها یا یافتههای ارائه شده در پژوهش را در محیط دیگری به کار گیرد یا خیر.
8. داوران بیرونی: به نظر لینکلن و گوبا این داور مثل حسابرس مالی است. او از بیرون فضای پژوهش آن را زیر نظر میگیرد و مشخص میکند که آیا یافتهها، تفاسیر و نتایج توسط دادهها پشتیبانی میشود یا خیر
تاکتیک های رسیدن به پایایی در پژوهش کیفی
کرسول معتقد است که اقدامات زیر به افزایش پایایی کمک میکند:
1. یادداشت برداری مفصل و دقیق سرصحنه؛
2. ضبط صوت با کیفیت برای ثبت دقیق گفتهها؛
3. آوانگاری گفتههای ضبط شده؛
4. آوانگاری نکات، مکثها و جزئیاتی که معمولا جا میافتند؛
5. کدگذاری ناشناس به کمک کدگذاری که جزو تیم پژوهش نیست؛
6. آنالیز دادهها به کمک افراد ناشناس و رایانه به طوری که دیدگاههای مجریان پژوهش اثری در تحلیل داده نداشته باشد؛
7. سیلورمن توافق بین کدگذاران رانیز مفید میداند. اگر چند کدگذار کار کدگذاری را انجام دهند لازم است بین آنها توافقی درباره شیوهی کار صورت پذیرد.
یکی از معانی مهم پایایی در پژوهش کیفی این است: «ثبات پاسخها با کدگذاری های مختلف مجموعه داده ها». مثالی از توافق بین کدگذاران:
1. چهار کدگذار همگی از یک دفترچه کد مشترک و نرم افزار max qda استفاده کردند؛
2. برای نیل به هدف فوق چهار کدگذار چند متن موجود در دادهها را خوانده و به طور مستقل کدگذاری کردند،
3. پس از کدگذاری مستقل چند متن، کدگذاران به اتفاق پژوهشگران ملاقات و سعی کردند دفترچهی کد راکه شامل نام کد، تعریف آن و قطعه متنی که به هر کد منتسب بود پدید آورند؛
4. سرانجام سه متن دیگر مثلا ۵، ۶ و ۷ را به طور مستقل کدگذاری و باهم مقایسه کردند. وضعیت مطلوب آنست که همهی کدگذاران کد یکسانی را به متن خاص نسبت دهند.
البته حالت ایده آل آنست که همهی کدگذاران متن های مشابهی را استخراج و کدگذاری کنند ولی در عمل ممکن نیست. اغلب پژوهشگران روی عدد ۸۰ درصد تشابه کدگذاری توافق نظر دارند.
http://analysisacademy.com/wp-content/uploads/2017/08/mixed-method.jpg آشنایی با انواع تحقیق آمیخته
محققان بسیاری تا کنون سعی بر تقسیمبندی و طبقهبندی انواع روشهای تحقیق آمیخته کردهاند، و هرکدام از آنها انواع گوناگون برای این روش تحقیق مطرح کردهاند. کرسول و پلانو کلارک (2007) پیشنهاد کردهاند که قبل از انتخاب یک نوع خاص از روشهای تحقیق آمیخته، باید سه تصمیم اساسی اتخاذ شود.
گرفتن سه تصمیم مهم قبل از انتخاب یکی از روشهای تحقیق آمیخته
تصمیم اول در رابطه با این است که مراحل روشهای کمی و کیفی به صورت همزمان اتفاق بیافتند متوالی و پشت سر هم.
تصمیم کلیدی بعدی این است آیا هر دو روش ( کمی و کیفی) دارای اولویت و اهمیت برابری هستند؛
سومین مسئله این است که تعیین شود هر کدام از روشهای کمی و کیفی در کجا با هم ترکیب شوند.
نتیجه یک مطالعه نشان داده که دوسوم پژوهشها به صورت توالی پشت سرهم اجرا میشوند، در اکثریت آنها اولویت با روششناسی کمی است و ترکیب این دو غالباً در مرحلهی تفسیر نتایج اتفاق میافتد تا در مرحله تجزیه و تحلیل.
باید بیان کرد که از آنجا که روشهای تحقیق کمی و کیفی به تنهایی نمیتوانند پیچیدگیهای مسایل و عناصر تشکیلدهنده نظامهای تولید کالا و خدمات را بدون اریبی مورد مطالعه قرار دهند،ترکیب این روشها مورد استفاده قرار گرفته و از آن تحت عنوان روش تحقیق آمیخته یاد شده است.در دهه گذشته استفاده از روشهای تحقیق آمیخته گسترش یافته است.
طـرحهای تحقیق آمیخته را از یک نظر مـیتوان بـه دو بخش عمده تقسیم کرد:طرحهای تحقیق به روش آمیخته و طرحهای تحقیق با مدل آمیخته.طرحهای تحقیق به روش آمیخته طرحهایی هستند که در آنها پژوهشگر در آغاز بررسی از پارادیـم تـحقیق کمی استفاده میکند و سـپس طـرح تحقیق مبتنی بر پارادیم کیفی را به کار میبرد.برای مثال، پژوهشگری ممکن است ابتدا یک طرح تحقیق آزمایشی(کمی)را به اجرا درآورد و پس از آن به اجرای یک مصاحبه گروههای کانونی(کیفی)با آزمودنیها بپردازد تـا نـظر آنان را نسبت به نتایج طرح آزمایشی جویا شود و میزان توافق آنان را با نتایج آزمایش مورد تحلیل قرار دهد.به عبارت دیگر طرحهای تحقیق به روش آمیخته را میتوان مانند دو بررسی کوچکتر در درون یک بـررسی وسـیعتر قلمداد کرد.
در طـرحهای تحقیق با مدل آمیخته،پژوهشگر رویکردهای کمی و کیفی پژوهش را با هم میآمیزد و به اجرا در میآورد به عنوان مـثال،پژوهشگری ممکن است یک بررسی پیمایشی را با استفاده از یک پرسشنامه شامل سـؤالهای بـسته-پاسخ و نـیز انجام مصاحبه از طریق سؤالهای باز-پاسخ(برای گردآوری دادههای کیفی)به اجرا درآورد و سپس آن ها را تحلیل کند.یا اینکه،پژوهشگر دیگری مـمکن اسـت ابتدا دادههای کیفی را گردآوری کرده و سپس آنها را به کمیت تبدیل کند و مورد تـحلیل قـرار دهد.
وانـگهی یکی دیگر از صاحبنظران طرحهای تحقیق آمیخته را به شرح زیر به سه دسته تقسیم میکند:
الف.طرحهای تـحقیق آمیخته بهم تنیده
ب.طرحهای تحقیق آمیخته تشریحی
ج.طرحهای تحقیق آمیخته اکتشافی
در اینجا به اختصار به شـرح هریک از این دستهها پرداخـته میشود.
الف.طرحهای تـحقیق آمیخته بهم تنیده
در این نوع طرحها،پژوهشگر به هردو مجموعه دادههای کمی و کیفی وزن(اهمیت) مساوی میدهد.برای مثال برای پی بردن به کیفیت محیط دوره و عملکرد یادگیری در دورههای آموزش رشد حرفهای کارکنان،پژوهشگری که از طرح بهم-تنیده اسـتفاده میکند،سه مؤلفه را مورد توجه قرار میدهد:الف.در گردآوری نمرههای آزمون عملکردی در دوره آموزشی و اندازهگیری سایر متغیرها(از جمله دانش قبلی و…)و نیز گردآوری دادههای کیفی از طریق مصاحبه و مشاهده به یک نسبت اهمیت میدهد، ب.دادههای کـمی و کـیفی مورد نظر را به طور همزمان گردآوری مینماید،ج.در تحلیل دادهها به مقایسه دو دسته دادههای کمی و کیفی میپردازد تا همگونی یافتهها را نمایان کند و تطابق نتیجهگیری از این دو دسته را آشکار سازد.
ب.طرحهای تحقیق آمیخته تشریحی
محققان بسیاری تا کنون سعی بر تقسیمبندی و طبقهبندی انواع روشهای تحقیق آمیخته کردهاند، و هرکدام از آنها انواع گوناگون برای این روش تحقیق مطرح کردهاند. کرسول و پلانو کلارک (2007) پیشنهاد کردهاند که قبل از انتخاب یک نوع خاص از روشهای تحقیق آمیخته، باید سه تصمیم اساسی اتخاذ شود.
گرفتن سه تصمیم مهم قبل از انتخاب یکی از روشهای تحقیق آمیخته
تصمیم اول در رابطه با این است که مراحل روشهای کمی و کیفی به صورت همزمان اتفاق بیافتند متوالی و پشت سر هم.
تصمیم کلیدی بعدی این است آیا هر دو روش ( کمی و کیفی) دارای اولویت و اهمیت برابری هستند؛
سومین مسئله این است که تعیین شود هر کدام از روشهای کمی و کیفی در کجا با هم ترکیب شوند.
نتیجه یک مطالعه نشان داده که دوسوم پژوهشها به صورت توالی پشت سرهم اجرا میشوند، در اکثریت آنها اولویت با روششناسی کمی است و ترکیب این دو غالباً در مرحلهی تفسیر نتایج اتفاق میافتد تا در مرحله تجزیه و تحلیل.
باید بیان کرد که از آنجا که روشهای تحقیق کمی و کیفی به تنهایی نمیتوانند پیچیدگیهای مسایل و عناصر تشکیلدهنده نظامهای تولید کالا و خدمات را بدون اریبی مورد مطالعه قرار دهند،ترکیب این روشها مورد استفاده قرار گرفته و از آن تحت عنوان روش تحقیق آمیخته یاد شده است.در دهه گذشته استفاده از روشهای تحقیق آمیخته گسترش یافته است.
طـرحهای تحقیق آمیخته را از یک نظر مـیتوان بـه دو بخش عمده تقسیم کرد:طرحهای تحقیق به روش آمیخته و طرحهای تحقیق با مدل آمیخته.طرحهای تحقیق به روش آمیخته طرحهایی هستند که در آنها پژوهشگر در آغاز بررسی از پارادیـم تـحقیق کمی استفاده میکند و سـپس طـرح تحقیق مبتنی بر پارادیم کیفی را به کار میبرد.برای مثال، پژوهشگری ممکن است ابتدا یک طرح تحقیق آزمایشی(کمی)را به اجرا درآورد و پس از آن به اجرای یک مصاحبه گروههای کانونی(کیفی)با آزمودنیها بپردازد تـا نـظر آنان را نسبت به نتایج طرح آزمایشی جویا شود و میزان توافق آنان را با نتایج آزمایش مورد تحلیل قرار دهد.به عبارت دیگر طرحهای تحقیق به روش آمیخته را میتوان مانند دو بررسی کوچکتر در درون یک بـررسی وسـیعتر قلمداد کرد.
در طـرحهای تحقیق با مدل آمیخته،پژوهشگر رویکردهای کمی و کیفی پژوهش را با هم میآمیزد و به اجرا در میآورد به عنوان مـثال،پژوهشگری ممکن است یک بررسی پیمایشی را با استفاده از یک پرسشنامه شامل سـؤالهای بـسته-پاسخ و نـیز انجام مصاحبه از طریق سؤالهای باز-پاسخ(برای گردآوری دادههای کیفی)به اجرا درآورد و سپس آن ها را تحلیل کند.یا اینکه،پژوهشگر دیگری مـمکن اسـت ابتدا دادههای کیفی را گردآوری کرده و سپس آنها را به کمیت تبدیل کند و مورد تـحلیل قـرار دهد.
وانـگهی یکی دیگر از صاحبنظران طرحهای تحقیق آمیخته را به شرح زیر به سه دسته تقسیم میکند:
الف.طرحهای تـحقیق آمیخته بهم تنیده
ب.طرحهای تحقیق آمیخته تشریحی
ج.طرحهای تحقیق آمیخته اکتشافی
در اینجا به اختصار به شـرح هریک از این دستهها پرداخـته میشود.
الف.طرحهای تـحقیق آمیخته بهم تنیده
در این نوع طرحها،پژوهشگر به هردو مجموعه دادههای کمی و کیفی وزن(اهمیت) مساوی میدهد.برای مثال برای پی بردن به کیفیت محیط دوره و عملکرد یادگیری در دورههای آموزش رشد حرفهای کارکنان،پژوهشگری که از طرح بهم-تنیده اسـتفاده میکند،سه مؤلفه را مورد توجه قرار میدهد:الف.در گردآوری نمرههای آزمون عملکردی در دوره آموزشی و اندازهگیری سایر متغیرها(از جمله دانش قبلی و…)و نیز گردآوری دادههای کیفی از طریق مصاحبه و مشاهده به یک نسبت اهمیت میدهد، ب.دادههای کـمی و کـیفی مورد نظر را به طور همزمان گردآوری مینماید،ج.در تحلیل دادهها به مقایسه دو دسته دادههای کمی و کیفی میپردازد تا همگونی یافتهها را نمایان کند و تطابق نتیجهگیری از این دو دسته را آشکار سازد.
ب.طرحهای تحقیق آمیخته تشریحی
در این نـوع طـرحها،پژوهشگر به منظور تشریح یک پدیده،وزن اصلی را به دادههای کمی اختصاص میدهد،اما از دادههای کیفی برای تشریح ابعاد مختلف پدیده استفاده میکند.همچنین،فرایند گردآوری دادهها را در دو مرحله به انجام میرساند.در مرحله اول دادههای کـمی گـردآوری میشود،سپس دادههای کیفی گردآوری میگردد.به عبارت دیگر،از دادههای کیفی برای توضیح بیشتر و آشکار کردن برخی جنبههای ابهام برانگیز استفاده میشود.به رغم آشکاری مراحل انجام تحقیق،دشواری طرح تحقیق تشریحی در آن اسـت کـه پژوهـشگر درباره اینکه کدام جنبه از پدیـده مـورد مـطالعه را باید با گردآوری دادههای کیفی بررسی کند،لازم است قبلا تصمیمگیری نماید.برای مثال،به منظور بررسی«فرایند اشتغال دانشآموختگان رشتههیا مدیریت در شهر تهران»میتوان طـرح تـحقیق آمـیخته تشریحی را به کار برد.در انجام این پژوهش،یکی از مـتغیرهای اصـلی مورد مطالعه میتواند مدت زمان بیکاری پس از دانشآموختگی باشد.بنابراین با گردآوری دادههای کمی درباره این متغیر،دامنه و مدت زمان بیکاری مـشخص مـیشود. بـهویژه با تعیین فراوانی و نسبت دانشآموختگان در طیف بیکاری،میتوان توزیع فراوانی صـفت متغیر را آشکار کرد.پس از این مرحله پژوهشگر میتواند با شناسایی دانش
آموختگانی که کمترین و بیشترین مدت زمان بیکاری را داشتهاند،نسبت به گـردآوری دادهـهای کـیفی از طریق مصاحبه و مشاهده مستقیم اقدام کند و اطلاعات تفصیلی درباره فرایند اشـتغال/بیکاری آنـان را به دست آورد و مورد تحلیل قرار دهد.
@analysisacademy
ج.طرحهای تحقیق آمیخته اکتشافی
در طرحهای تحقیق آمیخته اکتشافی،پژوهشگر در صدد زمینهیابی درباره«موقعیت نامعین»میباشد.برای ایـن مـنظور ابـتدا به گردآوری دادههای کیفی میپردازد.انجام این مرحله او را به توصیف جنبههای بیشماری از پدیـده هـدایت مـیکند.با استفاده از این شناسایی اولیه،امکان صورتبندی فرضیه(هایی)درباره بروز پدیده مورد مطالعه فراهم میشود.پس از آن،در مـرحله بـعدی،پژوهشگر مـیتواند از طریق گردآوری دادههای کمی،فرضیه(ها)را مورد آزمون قرار دهد.
بنابراین در این نوع طرحهای تحقیق آمیخته،به دادهـهای کـیفی اهمیت بیشتری داده میشود.علاوه بر آن در توالی گردآوری دادهها ابتدا دادههای کیفی و سپس دادههای کـمی گـردآوری مـیشوند.بالاخره،پژوهشگر بر مبنای یافتههای حاصل از دادههای کیفی، سعی بر آن دارد که دادههای کمی را گردآوری کند تـا تـعمیمپذیری یافته را میسر سازد.
همانند سایر رویکردهای پژوهش که به آنها اشاره شد رویکرد ترکیبی نیز دارای دستهبندیها گوناگون در ادبیات روششناسی پژوهش است.
کرسول یک دستهبندی چهارگانه از رویکرد ترکیبی ارائه داده است: طرح موازی همگرا ، طرح متوالی اکتشافی طرح متوالی توضیحی ، و طرح تحولی، لانهای، و چندمرحلهای. از آنجا که دستهبندی کرسول توجه بیشتری در نوشتههای دانشگاهی به خود جلب کرده، در اینجا روشهای مطرح در رویکرد ترکیبی را بر اساس این دستهبندی تشریح خواهیم کرد.
الف)طرح موازی همگرا
در میان روشهای پژوهش تعریف شده در رویکرد ترکیبی، به احتمال طرح موازی همگرا رایجترین طرح در پژوهشهای دانشگاهی است. پژوهشگرانی که در تحقیق آمیخته تازهکار هستند، اغلب به این روش ترکیبی فکر میکنند، چراکه تصور میکنند در رویکرد ترکیبی حتماً داده کمی و کیفی با همدیگر ترکیب میشوند. در هر صورت، در این روش پژوهش پژوهشگر داده کمی و کیفی را گردآوری و آنها را به صورت مجزا تجزیه و تحلیل میکند. سپس با مقایسه این نتایج در مورد تأیید یا تکذیب یافتههای یک رویکرد از طریق دیگری قضاوت میکند. فرض اصلی این روش آن است که داده کمی و کیفی اطلاعات متفاوتی برای پژوهشگر فراهم میکنند.
از این رو، از ویژگیهای روش موازی همگرا آن است که گردآوری و تجزیه و تحلیل داده در هر دو رویکرد کمی و کیفی به صورت همزمان اتفاق خواهد افتاد، اولویت دو رویکرد در پژوهش برابر است، تجزیه و تحلیل داده در هر کدام از رویکردها به صورت مستقل انجام میشود، و در مرحله تفسیر نتایج هر دو رویکرد با همدیگر ترکیب میشوند.
ب)طرح متوالی اکتشافی
طرح متوالی اکتشافی که نام دیگر این روش «طرح متوالی تبینی» است. این روش برای افرادی مناسب است که پایه آنها در روشهای پژوهش کمی قوی است، اما در پژوهشهای کیفی به نسبت تازهکار هستند. پژوهشهایی که با کمک این روش انجام میشوند، به طور معمول ساختاری دو مرحلهای دارند؛ در گام نخست پژوهشگر به گردآوری داده کمی با استفاده از روشهای کمی پرداخته و این داده را تجزیه و تحلیل میکند، و در گام دوم از یافتهها و نتایج گام اول برای طراحی پژوهش کیفی استفاده خواهد شد.
ج) طرح متوالی توضیحی
آموختگانی که کمترین و بیشترین مدت زمان بیکاری را داشتهاند،نسبت به گـردآوری دادهـهای کـیفی از طریق مصاحبه و مشاهده مستقیم اقدام کند و اطلاعات تفصیلی درباره فرایند اشـتغال/بیکاری آنـان را به دست آورد و مورد تحلیل قرار دهد.
@analysisacademy
ج.طرحهای تحقیق آمیخته اکتشافی
در طرحهای تحقیق آمیخته اکتشافی،پژوهشگر در صدد زمینهیابی درباره«موقعیت نامعین»میباشد.برای ایـن مـنظور ابـتدا به گردآوری دادههای کیفی میپردازد.انجام این مرحله او را به توصیف جنبههای بیشماری از پدیـده هـدایت مـیکند.با استفاده از این شناسایی اولیه،امکان صورتبندی فرضیه(هایی)درباره بروز پدیده مورد مطالعه فراهم میشود.پس از آن،در مـرحله بـعدی،پژوهشگر مـیتواند از طریق گردآوری دادههای کمی،فرضیه(ها)را مورد آزمون قرار دهد.
بنابراین در این نوع طرحهای تحقیق آمیخته،به دادهـهای کـیفی اهمیت بیشتری داده میشود.علاوه بر آن در توالی گردآوری دادهها ابتدا دادههای کیفی و سپس دادههای کـمی گـردآوری مـیشوند.بالاخره،پژوهشگر بر مبنای یافتههای حاصل از دادههای کیفی، سعی بر آن دارد که دادههای کمی را گردآوری کند تـا تـعمیمپذیری یافته را میسر سازد.
همانند سایر رویکردهای پژوهش که به آنها اشاره شد رویکرد ترکیبی نیز دارای دستهبندیها گوناگون در ادبیات روششناسی پژوهش است.
کرسول یک دستهبندی چهارگانه از رویکرد ترکیبی ارائه داده است: طرح موازی همگرا ، طرح متوالی اکتشافی طرح متوالی توضیحی ، و طرح تحولی، لانهای، و چندمرحلهای. از آنجا که دستهبندی کرسول توجه بیشتری در نوشتههای دانشگاهی به خود جلب کرده، در اینجا روشهای مطرح در رویکرد ترکیبی را بر اساس این دستهبندی تشریح خواهیم کرد.
الف)طرح موازی همگرا
در میان روشهای پژوهش تعریف شده در رویکرد ترکیبی، به احتمال طرح موازی همگرا رایجترین طرح در پژوهشهای دانشگاهی است. پژوهشگرانی که در تحقیق آمیخته تازهکار هستند، اغلب به این روش ترکیبی فکر میکنند، چراکه تصور میکنند در رویکرد ترکیبی حتماً داده کمی و کیفی با همدیگر ترکیب میشوند. در هر صورت، در این روش پژوهش پژوهشگر داده کمی و کیفی را گردآوری و آنها را به صورت مجزا تجزیه و تحلیل میکند. سپس با مقایسه این نتایج در مورد تأیید یا تکذیب یافتههای یک رویکرد از طریق دیگری قضاوت میکند. فرض اصلی این روش آن است که داده کمی و کیفی اطلاعات متفاوتی برای پژوهشگر فراهم میکنند.
از این رو، از ویژگیهای روش موازی همگرا آن است که گردآوری و تجزیه و تحلیل داده در هر دو رویکرد کمی و کیفی به صورت همزمان اتفاق خواهد افتاد، اولویت دو رویکرد در پژوهش برابر است، تجزیه و تحلیل داده در هر کدام از رویکردها به صورت مستقل انجام میشود، و در مرحله تفسیر نتایج هر دو رویکرد با همدیگر ترکیب میشوند.
ب)طرح متوالی اکتشافی
طرح متوالی اکتشافی که نام دیگر این روش «طرح متوالی تبینی» است. این روش برای افرادی مناسب است که پایه آنها در روشهای پژوهش کمی قوی است، اما در پژوهشهای کیفی به نسبت تازهکار هستند. پژوهشهایی که با کمک این روش انجام میشوند، به طور معمول ساختاری دو مرحلهای دارند؛ در گام نخست پژوهشگر به گردآوری داده کمی با استفاده از روشهای کمی پرداخته و این داده را تجزیه و تحلیل میکند، و در گام دوم از یافتهها و نتایج گام اول برای طراحی پژوهش کیفی استفاده خواهد شد.
ج) طرح متوالی توضیحی
از ویژگیهای روش متوالی توضیحی آن است که گردآوری و تجزیه و تحلیل داده در دو رویکرد کمی و کیفی به صورت غیر همزمان و ترتیبی اتفاق خواهد افتاد، در این روش اولویت با رویکرد کمی است، تجزیه و تحلیل داده در هر کدام از رویکردها به صورت مستقل و ترتیبی انجام میشود، و از نتایج کمی در مرحله تفسیر (مرحله کیفی) کمک گرفته خواهد شد.
بر خلاف روش متوالی توضیحی، در روش متوالی اکتشافی اولویت با رویکرد کیفی است. به عبارت دیگر، روش متوالی اکتشافی برای پژوهشگرانی بهتر و کاربردیتر است که در روش کیفی متبحر بوده، و دانش نسبتاً کمتری در رویکرد کمی دارند. بنابراین، اگر ما روش متوالی توضیحی را برعکس کرده و با رویکرد کیفی پژوهش را آغاز کنیم، از روش متوالی اکتشافی استفاده کردهایم. پژوهشهایی که به این روش انجام میشوند نیز به طور معمول دو مرحلهای هستند. در گام نخست پژوهشگر از روش کیفی استفاده کرده، داده را گردآوری و آن را تجزیه و تحلیل میکند. سپس در گام بعد از این نتایج در روش کمی بهره میبرد. پژوهشگران اغلب زمانی از این روش استفاده میکنند که قصد توسعه مقیاس یا ابزاری بهتر برای سنجش متغیری از طریق یک نمونه محدود را دارند؛ و میخواهند بدانند که آیا نتایج حاصل از یک نمونه کوچک (گام کیفی) میتواند به جامعه بزرگتری تعمیم یابد (گام کمی).
از ویژگیهای روش متوالی اکتشافی آن است که گردآوری و تجزیه و تحلیل داده در دو رویکرد کمی و کیفی به صورت غیر همزمان و ترتیبی اتفاق خواهد افتاد، در این روش اولویت با رویکرد کیفی است، تجزیه و تحلیل داده در هر کدام از رویکردها به صورت مستقل و ترتیبی انجام میشود، و از نتایج کیفی در گام کمی استفاده خواهد شد.
د)طرح تحولی، لانهای، و چندمرحلهای
روشهای دیگری نیز در رویکرد ترکیبی میتوان استخراج کرد که قدری پیچیدهتر و پیشرفتهتر از روشهای بیانشده هستند. این روشها از ترکیب عناصر و ویژگیهای موجود در سه روش پیشین ـ یعنی روش موازی همگرا، متوالی توضیحی، و متوالی اکتشافی استفاده میکنند. روش لانهای، چندمرحلهای، و تحولی از این روشهای پیشرفته بهشمار میآیند. با توجه به خاص بودن و دشواری نسبی این روشها، کمتر از آنها استفاده میشود و انجام آنها اغلب برای دانشجویان و پژوهشگران تازهکار دشوار است. در روش لانهای پژوهشگر یک یا چند نوع داده (کمی یا کیفی یا هردو) را در طرحی بزرگتر (مانند روش روایتی، قومنگاری، یا آزمایش) قرار میدهد. این روش، اغلب توسط متخصصان حوزه بهداشت و علوم درمانی استفاده میشود. برای مثال، در روش آزمایشی پژوهشگر ممکن است داده کیفی نیز ـ همزمان، قبل، یا بعد آزمایش ـ گردآوری کند.
در روش تحولی، پژوهشگر ممکن است از طرحهای موازی همگرا، متوالی توضیحی، و متوالی اکتشافی در چارچوب عدالت اجتماعی برای کمک به گروههایی که در حاشیه وجود دارند استفاده کند. نظریه عدالت اجتماعی در این روش کاربرد خاصی دارد و یک چارچوب پایه قلمداد میشود. این نظریه بسیاری از جوانب روش تحقیق آمیخته را تشکیل میدهد.
در روش پژوهش چندمرحلهای در رویکرد ترکیبی، پژوهشگر ممکن است از طرحهای گوناگون ترکیبی ـ یعنی موازی همگرا، متوالی توضیحی، و متوالی اکتشافی ـ در یک مطالعه تاریخی و به ترتیب از آنها استفاده کند. تمرکز پژوهشگر در چنین پژوشهایی روی یک هدف مشترک در پروژههای گوناگون خواهد بود. از این روش بیشتر برای ارزیابی یا اجرای یک برنامه، که شامل گامهای متفاوت در مقاطع زمانی گوناگون میشود، استفاده میشود. اگرچه در هرکدام از این گامها هدفی وجود دارد، اما هدف غایی از تمامی گامها یک هدف واحد و مشترک است.
کرسول در آثار پیشین خود درباره روش تحقیق آمیخته، آنها را در شش روش دستهبندی میکرد (یعنی موازی همگرا، متوالی توضیحی، متوالی اکتشافی، لانهای، تحولی، و چندمرحلهای)، اما در ویرایش آثار خود در سالهای اخیر قائل به یک دستهبندی چهارگانه است. در هر صورت، از آنجا که هدف تحقیق آمیخته رفع نقصهای متوجه رویکردهای کمی و کیفی است، بنابراین از ترکیب روشهای گوناگون میتوان به روشهای جدیدتر و متفاوتتری دست پیدا کرد. بنابراین، به نظر میرسد این حوزه هنوز به بلوغ کامل نرسیده و در سالهای آتی دستخوش تغییرات جدیدی خواهد شد.
از استفاده از مطالب بدون ذکرمنبع سایت و کانال خودداری شود
بر خلاف روش متوالی توضیحی، در روش متوالی اکتشافی اولویت با رویکرد کیفی است. به عبارت دیگر، روش متوالی اکتشافی برای پژوهشگرانی بهتر و کاربردیتر است که در روش کیفی متبحر بوده، و دانش نسبتاً کمتری در رویکرد کمی دارند. بنابراین، اگر ما روش متوالی توضیحی را برعکس کرده و با رویکرد کیفی پژوهش را آغاز کنیم، از روش متوالی اکتشافی استفاده کردهایم. پژوهشهایی که به این روش انجام میشوند نیز به طور معمول دو مرحلهای هستند. در گام نخست پژوهشگر از روش کیفی استفاده کرده، داده را گردآوری و آن را تجزیه و تحلیل میکند. سپس در گام بعد از این نتایج در روش کمی بهره میبرد. پژوهشگران اغلب زمانی از این روش استفاده میکنند که قصد توسعه مقیاس یا ابزاری بهتر برای سنجش متغیری از طریق یک نمونه محدود را دارند؛ و میخواهند بدانند که آیا نتایج حاصل از یک نمونه کوچک (گام کیفی) میتواند به جامعه بزرگتری تعمیم یابد (گام کمی).
از ویژگیهای روش متوالی اکتشافی آن است که گردآوری و تجزیه و تحلیل داده در دو رویکرد کمی و کیفی به صورت غیر همزمان و ترتیبی اتفاق خواهد افتاد، در این روش اولویت با رویکرد کیفی است، تجزیه و تحلیل داده در هر کدام از رویکردها به صورت مستقل و ترتیبی انجام میشود، و از نتایج کیفی در گام کمی استفاده خواهد شد.
د)طرح تحولی، لانهای، و چندمرحلهای
روشهای دیگری نیز در رویکرد ترکیبی میتوان استخراج کرد که قدری پیچیدهتر و پیشرفتهتر از روشهای بیانشده هستند. این روشها از ترکیب عناصر و ویژگیهای موجود در سه روش پیشین ـ یعنی روش موازی همگرا، متوالی توضیحی، و متوالی اکتشافی استفاده میکنند. روش لانهای، چندمرحلهای، و تحولی از این روشهای پیشرفته بهشمار میآیند. با توجه به خاص بودن و دشواری نسبی این روشها، کمتر از آنها استفاده میشود و انجام آنها اغلب برای دانشجویان و پژوهشگران تازهکار دشوار است. در روش لانهای پژوهشگر یک یا چند نوع داده (کمی یا کیفی یا هردو) را در طرحی بزرگتر (مانند روش روایتی، قومنگاری، یا آزمایش) قرار میدهد. این روش، اغلب توسط متخصصان حوزه بهداشت و علوم درمانی استفاده میشود. برای مثال، در روش آزمایشی پژوهشگر ممکن است داده کیفی نیز ـ همزمان، قبل، یا بعد آزمایش ـ گردآوری کند.
در روش تحولی، پژوهشگر ممکن است از طرحهای موازی همگرا، متوالی توضیحی، و متوالی اکتشافی در چارچوب عدالت اجتماعی برای کمک به گروههایی که در حاشیه وجود دارند استفاده کند. نظریه عدالت اجتماعی در این روش کاربرد خاصی دارد و یک چارچوب پایه قلمداد میشود. این نظریه بسیاری از جوانب روش تحقیق آمیخته را تشکیل میدهد.
در روش پژوهش چندمرحلهای در رویکرد ترکیبی، پژوهشگر ممکن است از طرحهای گوناگون ترکیبی ـ یعنی موازی همگرا، متوالی توضیحی، و متوالی اکتشافی ـ در یک مطالعه تاریخی و به ترتیب از آنها استفاده کند. تمرکز پژوهشگر در چنین پژوشهایی روی یک هدف مشترک در پروژههای گوناگون خواهد بود. از این روش بیشتر برای ارزیابی یا اجرای یک برنامه، که شامل گامهای متفاوت در مقاطع زمانی گوناگون میشود، استفاده میشود. اگرچه در هرکدام از این گامها هدفی وجود دارد، اما هدف غایی از تمامی گامها یک هدف واحد و مشترک است.
کرسول در آثار پیشین خود درباره روش تحقیق آمیخته، آنها را در شش روش دستهبندی میکرد (یعنی موازی همگرا، متوالی توضیحی، متوالی اکتشافی، لانهای، تحولی، و چندمرحلهای)، اما در ویرایش آثار خود در سالهای اخیر قائل به یک دستهبندی چهارگانه است. در هر صورت، از آنجا که هدف تحقیق آمیخته رفع نقصهای متوجه رویکردهای کمی و کیفی است، بنابراین از ترکیب روشهای گوناگون میتوان به روشهای جدیدتر و متفاوتتری دست پیدا کرد. بنابراین، به نظر میرسد این حوزه هنوز به بلوغ کامل نرسیده و در سالهای آتی دستخوش تغییرات جدیدی خواهد شد.
از استفاده از مطالب بدون ذکرمنبع سایت و کانال خودداری شود
http://analysisacademy.com/wp-content/uploads/2017/08/MIMIC.png مدل های MIMIC در مدل سازی معادلات ساختاری
مدل MIMIC که مخفف Multiple Indicators and MultIple Causesمی باشد و به مدل های ساختاری با معرف های چند گانه و علل چند گانه معروف می باشد. باید همین ابتدای بحث بیان کنیم که این مدل ها، مدل های خاصی هستند که مطابق با نظر هنسلر 2009 باید حتما ادبیات نظری قوی استفاده از آن ها را حمایت نماید. یعنی برای پژوهش هایی استفاده شود که در آن یک متغیر تحت تاثیر عوامل موثری باشد که این عوامل با یکدیگر هم خطی نداشته باشند. همچنین متغیر مکنون خود توسط گویه ها و معرف هایی در قالب یک مدل اندازه گیری انعکاسی مورد اندازه گیری قرار می گیرند و این گویه ها یا متغیر های آشکار باید با یکدیگر همبستگی داشته باشند.
به بیان دیگر عوامل موثر متغیر های آشکاری با تبعیت از الگوی ترکیبی و معرف ها یا شاخص ها متغیر های آشکاری با تبعیت از الگوی انعکاسی باشند. اما متاسفانه بسیاری اوقات در تحقیقات داخل کشور مشاهده می شود که از این مدل استفاده شده اما این اصل اساسی در نظر گرفته نمی شود.
یکی از مزایای اصلی این مدل این است که متغیر های اثر گذار بر متغیر مکنون می توانند کیفی(اسمی، ترتیبی) نیز باشند. دانشجویان آکادمی تحلیل آماری اطلاع دارند که در مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزار هایی مثل ایموس و لیزرل یا پی ال اس شرط اصلی حضور متغیر ها در مدل این است که متغیر ها کمی باشند و متغیر های اسمی و رتبه ای نمی توانند به عنوان متغیر های برونزا در مدل حضور داشته باشند(مگر در حالتی که تعدیلگر باشند) اما این در این نوع مدل ساختاری خاص این امکان وجود دارد(مرادی، 1396)
به شکل زیر توجه شود. دو متغیر مکنون مدل تحت تاثیر دو متغیر سن و جنسیت می باشند که هر دو نیز به صورت کیفی هستند و رابطه کواریانس بین آن ها جهت بررسی عدم هم خطی آن ها ترسیم شده است. از طرفی متغیر های آشکار اندازه گیری کننده دو متغیر مکنون باید دارای روایی همگرا و واگرا باشند و کلیه آزمون های بیان شده در دوره ها برای آن ها اجرا گردد.
مدل MIMIC که مخفف Multiple Indicators and MultIple Causesمی باشد و به مدل های ساختاری با معرف های چند گانه و علل چند گانه معروف می باشد. باید همین ابتدای بحث بیان کنیم که این مدل ها، مدل های خاصی هستند که مطابق با نظر هنسلر 2009 باید حتما ادبیات نظری قوی استفاده از آن ها را حمایت نماید. یعنی برای پژوهش هایی استفاده شود که در آن یک متغیر تحت تاثیر عوامل موثری باشد که این عوامل با یکدیگر هم خطی نداشته باشند. همچنین متغیر مکنون خود توسط گویه ها و معرف هایی در قالب یک مدل اندازه گیری انعکاسی مورد اندازه گیری قرار می گیرند و این گویه ها یا متغیر های آشکار باید با یکدیگر همبستگی داشته باشند.
به بیان دیگر عوامل موثر متغیر های آشکاری با تبعیت از الگوی ترکیبی و معرف ها یا شاخص ها متغیر های آشکاری با تبعیت از الگوی انعکاسی باشند. اما متاسفانه بسیاری اوقات در تحقیقات داخل کشور مشاهده می شود که از این مدل استفاده شده اما این اصل اساسی در نظر گرفته نمی شود.
یکی از مزایای اصلی این مدل این است که متغیر های اثر گذار بر متغیر مکنون می توانند کیفی(اسمی، ترتیبی) نیز باشند. دانشجویان آکادمی تحلیل آماری اطلاع دارند که در مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزار هایی مثل ایموس و لیزرل یا پی ال اس شرط اصلی حضور متغیر ها در مدل این است که متغیر ها کمی باشند و متغیر های اسمی و رتبه ای نمی توانند به عنوان متغیر های برونزا در مدل حضور داشته باشند(مگر در حالتی که تعدیلگر باشند) اما این در این نوع مدل ساختاری خاص این امکان وجود دارد(مرادی، 1396)
به شکل زیر توجه شود. دو متغیر مکنون مدل تحت تاثیر دو متغیر سن و جنسیت می باشند که هر دو نیز به صورت کیفی هستند و رابطه کواریانس بین آن ها جهت بررسی عدم هم خطی آن ها ترسیم شده است. از طرفی متغیر های آشکار اندازه گیری کننده دو متغیر مکنون باید دارای روایی همگرا و واگرا باشند و کلیه آزمون های بیان شده در دوره ها برای آن ها اجرا گردد.
اکادمی تحلیل اماری ایران برگزار میکند
کارگاه پنج روزه ویژه و جامع صفر تا صد لیزرل و ایموس با رویکرد نگارش پایان نامه تاریخهای پنجم،ششم،هفتم،،هشتم و نهم مهر
هزینه ثبت نام دانشجویی ۵۰۰هزارتومان
مدرس دکتر محسن مرادی
گواهینامه بین المللی ای کیو اس انگلستان
ظرفیت محدود
رزرو ارسال نام خانوادگی
کارگاه پنج روزه ویژه و جامع صفر تا صد لیزرل و ایموس با رویکرد نگارش پایان نامه تاریخهای پنجم،ششم،هفتم،،هشتم و نهم مهر
هزینه ثبت نام دانشجویی ۵۰۰هزارتومان
مدرس دکتر محسن مرادی
گواهینامه بین المللی ای کیو اس انگلستان
ظرفیت محدود
رزرو ارسال نام خانوادگی
تاریخ دوره های اتی اکادمی تحلیل اماری ایران:
۱-دوره دو روزه اسمارت پی ال اس در تاریخهای ۲۷،۲۸مهرماه باهزینه دانشجویی۲۵۰هزارتومان
۲.دوره پنج روز تحلیل اماری مقدماتی تا پیشرفته با نرم افزار spss روزهای ۱۱،۱۲،۱۷،۱۸،۱۹ابان هزینه دانشجویی۵۰۰هزارتومان
۳.دوره تحلیل جامع کیفی با نرم افزار مکس کیو دی ای روزهای ۲۵،۲۶،۲۷،۲۸ ابان ماه هزینه دانشجویی ۵۰۰هزارتومان
۴.دوره چهار روزه صفر تا صدلیزرل و ایموس تاریخهای ۱۴،۱۵،۱۶،۱۷اذر هزینه دانشجویی ۵۰۰هزارتومان
ظرفیت دوره ها محدود و بر اساس تاریخ واریز پیش پرداخت رزرو می باشد
کلیه دوره ها توسط دکتر مرادی تدریس می شوند
و دارای گواهینامه بین المللی ای کیو اس انگلستان می باشند
جهت مشاوره ثبت نام با شماره
۰۹۱۰۰۰۷۱۸۰۴ تماس حاصل فرمایید و نام خانوادگی و دوره مدنظرتون اس ام اس فرمایید
۱-دوره دو روزه اسمارت پی ال اس در تاریخهای ۲۷،۲۸مهرماه باهزینه دانشجویی۲۵۰هزارتومان
۲.دوره پنج روز تحلیل اماری مقدماتی تا پیشرفته با نرم افزار spss روزهای ۱۱،۱۲،۱۷،۱۸،۱۹ابان هزینه دانشجویی۵۰۰هزارتومان
۳.دوره تحلیل جامع کیفی با نرم افزار مکس کیو دی ای روزهای ۲۵،۲۶،۲۷،۲۸ ابان ماه هزینه دانشجویی ۵۰۰هزارتومان
۴.دوره چهار روزه صفر تا صدلیزرل و ایموس تاریخهای ۱۴،۱۵،۱۶،۱۷اذر هزینه دانشجویی ۵۰۰هزارتومان
ظرفیت دوره ها محدود و بر اساس تاریخ واریز پیش پرداخت رزرو می باشد
کلیه دوره ها توسط دکتر مرادی تدریس می شوند
و دارای گواهینامه بین المللی ای کیو اس انگلستان می باشند
جهت مشاوره ثبت نام با شماره
۰۹۱۰۰۰۷۱۸۰۴ تماس حاصل فرمایید و نام خانوادگی و دوره مدنظرتون اس ام اس فرمایید
مژده
همراهان قدیمی اکادمی که مشتاق حضور در کلاس پیشرفته سه نرم افزار لیزرل و ایموس و اسمارت پی ال اس (رفع اشکال سه نرم افزار)بودند ایا موافق هستید که چهار و پنج ابان دوره را از ساعت دو تا نه شب براتون بگذاریم!؟ لطفا نظراتتون به شماره 09100071804 اعلام بفرمایید
همراهان قدیمی اکادمی که مشتاق حضور در کلاس پیشرفته سه نرم افزار لیزرل و ایموس و اسمارت پی ال اس (رفع اشکال سه نرم افزار)بودند ایا موافق هستید که چهار و پنج ابان دوره را از ساعت دو تا نه شب براتون بگذاریم!؟ لطفا نظراتتون به شماره 09100071804 اعلام بفرمایید
اکادمی تحلیل اماری ایران برگزار میکند
کارگاه مقدماتی تا پیشرفته تحلیل اماری با نرم افزار اس پی اس اس ۱۱،۱۲،۱۷،۱۸،۱۹ ابان ماه ساعت ۱۳/۳۰ تا ۲۱/۳۰ مدرس دکتر محسن مرادی با گواهینامه بین المللی و هزینه دانشجویی ۵۰۰هزارتومان و ظرفیت محدود رزرو با ارسال نام خانوادگی
کارگاه مقدماتی تا پیشرفته تحلیل اماری با نرم افزار اس پی اس اس ۱۱،۱۲،۱۷،۱۸،۱۹ ابان ماه ساعت ۱۳/۳۰ تا ۲۱/۳۰ مدرس دکتر محسن مرادی با گواهینامه بین المللی و هزینه دانشجویی ۵۰۰هزارتومان و ظرفیت محدود رزرو با ارسال نام خانوادگی
اکادمی تحلیل اماری ایران برگزار میکند
کارگاه پیشرفته نرم افزارهای لیزرل ایموس واسمارت پی ال اس ;ویژه دوستانی که قبلا هر سه دوره را حضور داشتند
جهت مباحث کاملا پیشرفته وتخصصی برای نگارش مقالات ای اس ای تاریخ برگزاری دوره ۴،۵ ابان ماه ساعت ۱۳/۳۰ تا ۲۱/۳۰ هزینه
حضور۲۵۰هزارتومان ظرفیت محدود
رزرو بر اساس اولویت واریز
و ارسال نام خانوادگی به شماره ۰۹۱۰۰۰۷۱۸۰۴
کارگاه پیشرفته نرم افزارهای لیزرل ایموس واسمارت پی ال اس ;ویژه دوستانی که قبلا هر سه دوره را حضور داشتند
جهت مباحث کاملا پیشرفته وتخصصی برای نگارش مقالات ای اس ای تاریخ برگزاری دوره ۴،۵ ابان ماه ساعت ۱۳/۳۰ تا ۲۱/۳۰ هزینه
حضور۲۵۰هزارتومان ظرفیت محدود
رزرو بر اساس اولویت واریز
و ارسال نام خانوادگی به شماره ۰۹۱۰۰۰۷۱۸۰۴
Forwarded from Aida Miralmasi
کارگاه پیشرفته نرم افزارهای لیزرل ایموس واسمارت پی ال اس ;ویژه دوستانی که قبلا هر سه دوره را حضور داشتند
جهت مباحث کاملا پیشرفته وتخصصی شامل مدلهای چندبعدی،میمیک،میانجی،تعدیلگر و...
تاریخ۴،۵ابانماه ساعت ۱۳/۳۰تا۲۱/۳۰
ظرفیت محدود و بر اساس تاریخ واریز
رزرو با ارسال نام خانوادگی
جهت مباحث کاملا پیشرفته وتخصصی شامل مدلهای چندبعدی،میمیک،میانجی،تعدیلگر و...
تاریخ۴،۵ابانماه ساعت ۱۳/۳۰تا۲۱/۳۰
ظرفیت محدود و بر اساس تاریخ واریز
رزرو با ارسال نام خانوادگی
دوره پیشرفته سه نرم افزار لیزرل ایموس اسمارت پی ال اس پنجشنبه و جمعه همین هفته
ساعت۱۳:۳۰ تا۲۱:۳۰
فقط مباحث تعدیلگر،میانجی،چندبعدی ها و مدلهای میمیک
فقط برای دوستانی که قبل دوره های پایه را حضور داشته اند
مبلغ دوره۲۵۰هزارتومان
رزرو با ارسال نام خانوادگی
ساعت۱۳:۳۰ تا۲۱:۳۰
فقط مباحث تعدیلگر،میانجی،چندبعدی ها و مدلهای میمیک
فقط برای دوستانی که قبل دوره های پایه را حضور داشته اند
مبلغ دوره۲۵۰هزارتومان
رزرو با ارسال نام خانوادگی
📔فروشندگان و خریداران پایاننامه مشمول مجازات حبس میشوند/ نایب رئیس کمیسیون قضایی مجلس: این موضوع هم شامل فروشندگان و هم استفاده کنندگان (دانشجویان) میشود.
@analysisacademy
@analysisacademy
کارگاه چهارروزه مکس کیو دی ای تاریخ ۲۵،۲۶،۲۷،۲۸ آبان ماه در اکادمی تحلیل اماری ایران برگزار می شود
ظرفیت محدود
هزینه ثبت نام ازاد ۵۵۰هزار و هزینه ثبت نام دانشجویی ۵۰۰هزارتومان
با گواهینامه بین المللی
اولویت واریز در تکمیل ظرفیت وجود دارد
رزرو با ارسال نام خانوادگی
ظرفیت محدود
هزینه ثبت نام ازاد ۵۵۰هزار و هزینه ثبت نام دانشجویی ۵۰۰هزارتومان
با گواهینامه بین المللی
اولویت واریز در تکمیل ظرفیت وجود دارد
رزرو با ارسال نام خانوادگی
اکادمی تحلیل اماری ایران برگزار می کند
دوره دو روزه تحلیل کمی با نرم افزار اسمارت پی ال اس تاریخ نهم و دهم اذرماه هزینه دانشجویی ۲۵۰هزار تومان مدرس دکتر محسن مرادی رزرو با ارسال نام خانوادگی
ظرفیت دوره محدود و بر اساس اولویت واریز وجه
دوره دو روزه تحلیل کمی با نرم افزار اسمارت پی ال اس تاریخ نهم و دهم اذرماه هزینه دانشجویی ۲۵۰هزار تومان مدرس دکتر محسن مرادی رزرو با ارسال نام خانوادگی
ظرفیت دوره محدود و بر اساس اولویت واریز وجه