"ካልከፈልክበት፣ ሸቀጡ አንተ ነህ"
|
|
|
ለርዕስነት የተጠቀምኩት የቴክኖሎጂ ዓለም የተለመደ አባባል ነው:: አባባሉ ለAI ተጠቃሚዎችም በትክክል ይሠራል:: ብዙ ተጠቃሚዎች #ከAI ነጻ አገልግሎቶች በስተጀርባ ያለውን እውነት በጥልቀት አይረዱም:: ባለማወቃቸውም "ለምን በነጻ ይሰጡናል?" እያሉ ይጠይቃሉ:: በግድየለሽነት የግል መረጃዎቻቸውን አሳልፈው ይሰጣሉ።

እንደ Gemini፣ ChatGPT፣ Claude፣ DeepSeek እና ሌሎችም በነጻ የሚያገለግሉን ለበጎ አድራጎት የተቋቋሙ አይደሉም። ከገንዘብ የሚገዝፍ ትርፍ ስለሚያግበሰብሱበት ነው::

ለአብነት:-
🙏1. መረጃ - አዲሱ የዓለማችን ነዳጅ

የAI ድርጅቶች ትልቁ ሀብታቸው መረጃ ነው:: እኛ በነጻ ስንጠቀም የምናስገባቸው ጥያቄዎች፣ የምንጽፋቸው ጽሁፎች፣ የምንጭናቸው ፎቶግራፎች፣ ሰነዶች . . . እና የምንሰጣቸው ግብረ-መልሶች ለድርጅቶቹ እጅግ ውድ ግብዓቶች ናቸው:: አገልግሎታቸውን ማዘመን የሚያስችል ጥናት የሚያደርጉትና በግብአትነት የሚጠቀሙት ከእኛ ላይ "በነጻ ሽፋን" የሚሰበስቡት ዳታ ነው::

በተጨማሪም ሞዴሉን የሚያሰለጥኑት ስንጠቀም በሚሰበስቡት ዳታ ነው:: በጠየቅን ቁጥር #AI ስህተቱን እንዲያርም እና የሰውን ልጅ አነጋገር/ፍላጎት ይበልጥ እንዲረዳ ያደርጋሉ::

የምንመርጣቸው ርዕሶች፣ ፍላጎቶቻችን እና የባህርይ ዘይቤያችን ተጠንቶ ለንግድ ማስታወቂያዎች ወይም ለሌሎች አገልግሎቶች ይውላሉ::

አሁን #GeminiAI የጀመራቸው አይነት ከGmail፣ ከWhatsApp፣ ከPhone፣ ከYoutube፣ ከGoogle Drive . . . በማገናኘት ተጨማሪ አገልግሎቶችን የመስጠት አሰራርም ምንም ዓይነ የግል መረጃ እንዳይኖረን የሚያደርግ ነው። ሌላው ቀርቶ በምንጠቀምባቸው ስልኮችና ላፕቶፓች ምንም ዓይነት የግል መረጃ አይኖረንም። የSMS መልእክቶቻችን ሳይቀሩ ለእነሱ ተደራሽ ናቸው።

🙏2. "Hidden" ወይም ስውር ክፍያዎች

ምንም እንኳን ቀጥታ ከኪሳችን ብር ባይወጣም፣ ተጠቃሚው የሚከፍላቸው ሌሎች ዋጋዎች አሉ።

ከላይ በተጠቀሰው መሰረት በሚወሰዱ ዳታዎች 'የግል ምስጢራዊነት' ዋጋ እንከፍላለን። የምናስገባቸው ምስጢራዊ መረጃዎች በድርጅቱ ሰርቨር ላይ ይቀመጣሉ:: ፈላጊ ሲያገኙም መረጃዎቻችንን ይሸጡታል። ስነምግባር የጎደላቸው የድርጅቱ ሰራተኞች በተለይም ሲለቁ በፈለጉት ጊዜ ያሻቸውን ሳይበር ጥቃት ሊፈጽሙብንና ሊያስፈጽሙብን ይችላሉ።

ለAIው የምንሰጠው አዲስ ሃሳብ ወይም የፈጠራ ስራ በነጻ የድርጅቱ ንብረት ይሆናል።

🙏3. የሚያገኟቸው ሌሎች ጥቅሞች

ድርጅቶቹ "ነጻ" አገልግሎት በመስጠት ብዙ ተጠቃሚ ያፈራሉ፤ ተወዳዳሪዎቻቸውንም ከገበያ ያስወጣሉ:: ይህም የገበያ የበላይነት እንዲይዙ ያደርጋቸዋል።

ሰዎች በነጻው አገልግሎት ከተላመዱ በኋላ ሱሰኛ ሆነው ወደ ላቀው (Premium) አገልግሎት እንዲቀይሩ ይገፋፋሉ::
ሚሊዮኖች የስርዓት ሙከራ (Beta Testing) ሲጠቀሙበት ሲስተሙ ያለበትን ስህተት (Bug) በነጻ እንዲያርሙ ያስችላቸዋል።

ባጭሩ በ"ነጻ" ተጠቃሚነት ስም የAI ድርጅቶችን ምርት እያሻሻልን፣ መረጃ እየመገብን፣ ግላዊነታችንን እያጣን እና ገበያቸውን እያሰፋንላቸው ነው። እኛ የምናገኘው ፈጣን መልስ ሲሆን እነሱ ግን በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር የሚያወጣ የእውቀት እና የመረጃ ክምችት ይገነባሉ:: አገልግሎታቸውን አሻሽለው ወይም ዳታውን ሸጠውም ቢሊዮን ዶላሮችን ያግበሰብሳሉ።
.
.
.
#ጥብቅ_ማሳሰቢያ:-
ማንኛውንም የAI አገልግሎት በምትጠቀሙበት ስልክ ወይም ላፕቶፕ የግል ምስጢራችሁን፣ የባንክ መረጃዎቻችሁን ወይም የንግድ ምስጢሮቻችሁን ባታስቀምጡ ይመከራል። ካልሆነ ግን ነገሩ "ወደሽ ካጎነበስሽ ምን ቢያደርጉሽ አይክፋሽ" እንደሚባለው መሆኑ የማይቀር ነው።

በነገራችን ላይ . . .

☺በምንም መንገድ መለየት የማይቻል የኢሜይል መልዕክት inbox ውስጥ ማስገባት ይቻላል::

🤔 በስልካችን ላይ በምንም መልኩ መለየት የማይቻል የጽሁፍ (SMS) መልእክት ከዚህ ቀደም ከተላኩት መሃል ሳይቀር ማካተት ይቻላል::
.
.
.
🙉ለምሳሌ - ከላይ ያያዝኩት የSMS መልእክት በምንም መልኩ ማንም መለየት አይችልም:: ሌላው ቀርቶ የተጻፈበት ጊዜ 2024 ይላል (በተፈለገው ማድረግይቻላል)::

👉 የEmail ደግሞ ከዚህም ይቀላል::

በአራት ነጥብ - ከምታምኑ ብትጠራጠሩ ይሻላል 👌
.
.
.
👌ማንም እየየተነሳም አይጃጃልባችሁ👌

.
.
.
ለተጨማሪ ተመሳሳይ መረጃዎች 👇ተቀላቀሉ
https://www.facebook.com/share/18J3QstZkv

#ሀሰተኛ_ደረሰኞች
.
.
.
ብዙ ሰዎች እንደሚያስቡት በቴክኖሎጂ ዘመን ደረሰኝ፣ ደብዳቤ፣ ስክሪንሾት፣ የጽሁፍ መልዕክት (SMS) . . . ማዘጋጀት ከባድ አይደለም:: እንዳውም በጣም ቀላል ከመሆኑ የተነሳ በርካታ አገራት እንዲህ አይነት ዶክመንቶች ብቻቸውን በፍርድ ቤት ለሚመሰረቱ ክሶች ማስረጃ ሆነው እንዳይቀርቡ እስከማገድ ደርሰዋል:: በተመሳሳይም ለመንግስታዊ ተቋማት ብቸኛ ማስረጃ ሆነው አይቀርቡም::

በኛ አገር ግን በተለይም በጉምሩክ ድርጅት ሀሰተኛ ደብዳቤዎች፣ ደረሰኞች፣ የመኪና እና ሌሎች ሰነዶች . . . በስፋት ጥቅም ላይ እንደሚውሉ ይነገራል:: ከዚህም አልፎ የማያውቁ ሰዎችን ሳይቀር ራሳቸው ሰርተው/አሳርተው "ተገቢ" ክፍያቸውን የሚቦጭቁ ሰራተኞች እንዳሉ ገጠመኛቸውን የሚናገሩ ያጋጥማሉ::
.
.
.
በዚህ ጽሁፍ የጥንቃቄ ምርልዕክት ማጋራት የፈለግኩት ግን ከባንክ ደረሰኝ ጋር በተያያዘ ነው:: ምክንያቱም በአሁኑ ወቅት ዲጂታል የክፍያ ስርዓቶች በእጅጉ ተደራሽ እየሆኑና እየተለመዱ በዛው መጠንም የተራቀቁ ማጭበርበሮች እየተስፋፉ በመሆናቸው ጠለቅ ያለ ግንዛቤ የሌላቸውን የህብረተሰብ ክፍሎች ማስጠንቀቅ የሚጠበቅ በመሆኑ ነው::
.
.
.
.

#ሀሰተኛ_ደረሰኞች እንዴት ይሰራሉ?

😵 ተራ አጭበርባሪዎች Photoshopን ጨምሮ ሌሎች የላፕቶፕ ወይም የሞባይል ነጻ የፎቶ ማቀናበሪያ ( Graphics Editing) በመጠቀም ትክክለኛውን የባንክ ደረሰኝ ስም፣ ቀን እና የገንዘብ መጠንን ይቀይራል።

😡 መካከለኛ እና የተራቀቁ አጭበርባሪዎች በቴሌግራም ወይም በተለያዩ ድረገጾች ላይ ደረሰኝ የሚሰሩ (Receipt Generator) ቦቶችና አፕሊኬሽኖች በመጠቀም የሚፈልጉትን ስም፣ አካውንት፣ ብር . . . በመሙላት ልክ እንደ ባንክ ደረሰኝ አድርገው ማውጣትና ማሳየት ይችላሉ::

👹 እንዲህ አይነት አጭበርባሪዎች Clone Appsም ሊጠቀሙ ይችላሉ:: የባንኩን አፕሊኬሽን ገጽታ (UI) ብቻ የሚመስሉ ነገር ግን ከባንክ ሲስተም ጋር ምንም ግንኙነት የሌላቸው የውሸት #አፕሊኬሽኖችን በመጠቀም ስክሪንሻት ያደርጋሉ። እርግጠኛ ባልሆንም ከቻይናውያን ጋር በመተባበር የባንክ API (Application Programming Interface)ን Rebuild በማድረግ ደረሰኝ የሚሰሩ እንዳሉም ይነገራል:: (ይሄን መረጃ በሰማሁበት ወቅት ቦሌ አካባቢ ደረሰኝ በማሳየት የተፈፀመ ዘረፋን በመጥቀስ አጋርቼ ነበር)
---
.
.
.
መደረግ ያለበት ጥንቃቄ ምንድነው?

😠 በፎቶሾፕና በመሳሰሉ ሶፍትዌሮች በማጥፋትና አስመስሎ በመጻፍ የሚደረጉ ተራ ማጭበርበሮች ብዙ ስህተቶች ስለሚኖሩት በማየት ብቻ ይታወቃል::

ለምሳሌ አያይዤ ያጋራሁት ደረሰኝ:-
| በግልጽ የሚታይ የሂሳብ ስሌት ስህተት አለበት። "15% VAT of ETB 0.45.0" ይላል። 0.45.0 የሚባል ቁጥር የለም (ሁለት ቦታ ነጥብ አይኖርም)።

| የፊደል አጻጻፉ (Typography) የተዝረከረኩ፣ ወጥ ያልሆኑ እና የጥራት ደረጃቸው የወረደ ነው።
.
.
.
በእውቀት የተመሰረቱ ማጭበርበሮች:-

በቴሌግራም፣ በተለያዩ ድረገጾች፣ በReceipt Generator ቦቶችና አፕሊኬሽኖች እንዲሁም በClone Apps የሚሰሩ ደረሰኞች በፍፁም በማየት ላይለዩ ይችላሉ።

😠 ስለሆነም መፍትሄው:-
👉 የባንክ የመሳሰሉ ደረሰኞች በማየት ከማመን ይልቅ የራሳችሁን ትክክለኛ የባንክ አፕሊኬሽን (ለምሳሌ CBE) በመክፈትና Transaction History በማየት ማረጋገጥ ይገባል::


👉 የባንኩን ትክክለኛ መልዕክት (Official SMS) CBE ( Commercial Bank of Ethiopia) በሚለው የራሱ (አጭር ቁጥር ስም) የሚልከውን የገቢ መልዕክት በማየት ማረጋገጥ ይገባል:: (ባንክ ከግል ስልክ ቁጥር "ገንዘብ ገብቶልዎታል" የሚል መልዕክት አይልክም::)

👉 ብዙውን ጊዜ አጭበርባሪዎች (ሌቦች) በጣም የቸኮሉ በመምሰል ችግሩ የባንክ ሲስተም ሊሆን እንደሚችል ለማሳመን ይጣደፋሉ:: ወከባ ይፈጥራሉ:: እንዲህ አይነት ሰዎች ሲገጥሙ የበለጠ ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል።

በእርግጥም በጣም እልፍ አልፎ የሚዘገይበት ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል:: እንዲህ አይነት ሁኔታ ሲፈጠር ባንክ በአካል በመሄድ ወይም ደውሎ ገንዘብ አካውንታችሁ ላይ ገብቶ ከሆነ ማረጋገጥ ካልሆነም የሚያሳዩዋችሁ ደረሰኝ ላይ ያለውን QR Code በባንኩ ኦፊሴላዊ አፕሊኬሽን Scan ማድረግ ያስፈልጋል:: ትክክለኛ ከሆነ የላኪውንና የተቀባዩን መረጃ ያሳያችኋል። (ሀሰተኛ ደረሰኝ ከሆነ QR ኮድ Scan ሲደረግ ምንም መረጃ አይሰጥም ወይም ከደረሰኙ ጋር የማይገናኝ ዝባዝንኬ ጽሁፍ ያሳያሉ።)

ከዚህ ውጭ ማንም ስለቸኮለ እና ስላዋከበ ብቻ ደረሰኝ አይቶ ገንዘብ ገብቷል ብሎ ማመን አደገኛ ነው።
.
.
.
.
.
በተያያዘ ወይም ባልተያያዘ 🙋

National ID Ethiopia ዛሬ ማምሻውን በመንግስት መገናኛ ብዙሃን እንደገለጸው ፋይዳ መታወቂያ .PDF መላክ አቋርጧል:: ከጠቀሳቸው ምክንያቶችም ሚዛን የሚደፉት በፎቶ ማቀናበሪያ ሶፍትዌሮች በማቀናበር የሚፈፀሙ የማጭበርበር ተግባራት ይጠቀሳሉ:: በጣም የሚገርመው ግን እስከ አሁን #በPDF በስፋት በተሰራጨው ፋይዳ መታወቂያ ማጭበርበሩ እንደሚቀጥል እየተወቀ ስለመፍትሄው ምንም አለማለቱ ነው:: ስለሆነም አጠራጣሪ ፋይዳ መታወቂያ ከገጠማችሁ ልክ እንደባንኩ ደረሰኝ QR Code Scan በማድረግ መለየት እንደምትችሉ ማስታወስ ያሻል::

ጮማ ብስራት - ለቴክ አፍቃሪያን

አዲሱ የGoogle Gemini Ai 'Lyria 3' የተባለ አዲስ የሙዚቃ ሞዴል አካትቶ ወደስራ ገብቷል።

የ30 ሰከንድ ርዝመት ያለው ሙዚቃ በሰከንዶች ውስጥ የሚሰራው ይህ አዲስ አገልግሎት ዛሬ ሌሊት ይፋ ተደርጓል።

ይህ ሞዴል ሙዚቃን ከፅሁፍ (Text-to-Music)፣ ግጥም እና ድምፅ (Lyrics & Vocals) ማቀናበር፣ ከምስል እና ከቪዲዮ ሙዚቃ መስራት፣ የሙዚቃ አልበም ምስል (Cover Art) ማዘጋጀት የሚችል አስደናቂ ፈጠራ ነው። ከዚህ ቀደም ከነበሩት ተመሳሳይ አገልግሎቶች እጅግ የላቀና የረቀቀ ቴክኖሎጂ ነው።

ሌላው ቀርቶ አንድን ፎቶ ወይም ቪዲዮ ወደ Gemini በመጫን፣ ለዚያ ምስል የሚስማማ "Soundtrack" እንዲሰራ ማዘዝ ይቻላል። ድንቅ!

ሙዚቃውን ሰርቶ ሲጨርስ Nano Banana ከተባለው የGoogle ምስል መስሪያ AI ጋር በመቀናጀት ለሙዚቃው የሚሆን ማራኪ የሽፋን ምስል (Cover Art) አብሮ ያዘጋጃል።

በAI የተሰራ ሙዚቃ መሆኑን መለየት እንዲቻልም በሰው ጆሮ የማይሰማ ነገር ግን በቴክኖሎጂ የሚለይ SynthID የተባለ ምልክት (Watermark) በሙዚቃው ውስጥ ያካትታል።

በአሁኑ ወቅት ይህ አገልግሎት በGemini Ai ውስጥ በ"Tools" ስር "Create Music" በሚለው ምርጫ ይገኛል። ለYouTube Shorts፣ ለቲክቶክ እና ለግል ስራዎች እንደ ግብዓትነት እንዲያገለግል ተደርጎ የተሰራ ነው።

የAI ዓለምን ያስደነቀው አዲሱ አብዮት
.
.
.
ባለፉት ሁለት ወራት የAi ዓለም አጀንዳ “Claudebot” ነው:: (በእኛ አገር ግን 'ወፍ የለም::')😪

ይህ በAi ዓለም አዲስ አብዮት የፈጠረ ክላውድቦት ጊትሀብ (GitHub) ላይ አንድ ሳምንት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ 75,000 ኮከቦችን በማግኘት የዘርፉ ሊቃውንትን ትኩረት ስቧል።

Claudebot "AI Agent" የሚባል የቴክኖሎጂ ዘርፍ ሲሆን Open-source (ነጻ) ነው። ማንኛውም ሰው ኮዱን ወስዶ እንደ ፍላጎቱ ሊያስተካክለው ብሎም የትም ሆኖ ቤት ውስጥ ያለው ኮምፒውተሩን ስልኩ ላይ በሚገኙ ታዋቂ የመልዕክት መለዋወጫ መተግበሪያዎች (WhatsApp፣ Telegram፣ Discord ወይም iMessage . . .) የፈለገውን ትዕዛዝ መስጠት የሚያስችል መሆኑ የብዙዎችን ቀልብ እንዲስብ አድርጎታል።

ChatGPT የመሳሰሉ የAi ረዳቶች የተጠየቁትን መረጃ ብቻ ሲሰጡ Claudebot ግን "ተግባር" ላይ ያተኩራል። ኮምፒውተር ላይ ፋይሎችን መክፈት፣ አዳዲስ ፕሮግራሞችን መጫን እና የሲስተም ትዕዛዞችን (Shell Commands) ማስፈጸም ይችላል።

ማናቸውም ትዕዛዞችን ማስፈጸም፣ ድረ-ገጾችን ማሰስ፣ ስክሪፕቶችን መጻፍ እና በጠቃላይ ሰዎች የሚፈልጉትና የሚያደርጉትን ማንኛውንም ነገር ማድረግ ይችላል። ከየትኛውም ቦታ መልእክት ሲደርሰው ምላሽ ይሰጣል:: ኮምፒውተር ላይ የሚገኝ ግብይት ዳታ ተንትኖ ከነዝርዝሩ ይልካል:: ሰራተኞችን ለማስተዳደር፣ የኮምፒውተር ኮዶችን ለመገምገም እና የተፈለገውን በራሱ ጊዜ እንዲሰራ (automate) ማድረግ ያስችላል::

ሌላው ቀርቶ "ኮምፒውተሬ ላይ ያለውን የሽያጭ ፋይል ወደ PDF ቀይረህ ላክልኝ" ብሎ ማዘዝ ይቻላል። እጅግ በጣም ድንቅ ፈጠራ😁

ስለሆነም ይህ Claudebot ዓለም ወደ "ራስ ገዝ AI" (Autonomous AI) እየተጓዘች መሆኑን ያሳያል። በሌላ አባባል እስካሁን የነበረው ውድድር "የትኛው AI የተሻለ ድርሰት ይጽፋል? የተሻለ ምስል ይሰራል? . . . " የሚል ነበር። አሁን ግን ውድድሩ Claudebot "የትኛው AI ነው ስራዬን በአካል የሚሰራልኝ?" ወደሚል ቀይሮታል።

በዚህ ምክንያት የወደፊቱ የኮምፒውተር አጠቃቀም "Windows" ወይም "macOS" ኦፕሬቲንግ ሲስተም አስፈላጊነት በእጅጉ የሚቀንስ ይሆናል:: በምትኩ በተፈለገው ቋንቋ ቦቱን ማዘዝ ብቻ አስፈላጊ ያደርገዋል። ይህ ደግሞ እንደ ማይክሮሶፍት እና አፕል ያሉ ኩባንያዎች የራሳቸውን AI Agents ከሲስተማቸው ጋር በጥልቀት እንዲያስተሳስሩ ያስገድዳቸዋል።

ከዚህ ታላቅ የClaudebot ስኬት ጀርባ ፒተር ስታይንበርገር (Peter Steinberger) የተባለ ኦስትሪያዊ የሶፍትዌር ባለሙያ እና ስራ ፈጣሪ ወጣት ይገኛል። በGitHub "Gary" በሚል ስም ይታወቃል::

ፒተር ከዚህ ቀደም PSPDFKit የተባለ ስኬታማ የቴክኖሎጂ ኩባንያ መስራች እና ዋና ስራ አስፈጻሚ ነበር። በApple (macOS/iOS) ስርአቶች ላይ ጥልቅ እውቀት ያለው ባለሙያ እንደሆነ ይነገርለታል:: ይህንን ቦት የሰራው በትርፍ ጊዜው ("Hobby Project") በቤቱ ሆኖ በ10 ቀናት ውስጥ ብቻ እንደነበር ይናገራል።

ይሁንና በፕሮጀክቱ (Claudebot) እጅግ ውስብስብ የሆኑ የAI ሞዴሎችን ከእውነተኛ ዓለም የኮምፒውተር ስርአቶች (Operating Systems) ጋር እንዴት ማገናኘት እንደሚቻል በተግባር አሳይቷል። Claudebot ብሎ የሰየመውም ለAnthropic ኩባንያው "Claude" AI ሞዴል ክብር ለመስጠት እንደሆነ ገልጿል::

ይሁንና Anthropic ኩባንያ ስሙ ከእኛ ሞዴል ጋር በጣም ይመሳሰላል በሚል የንግድ ምልክት (Trademark) ጥያቄ በማንሳቱ ስሙን መጀመሪያ ወደ Moltbot (የሸርጣን/ሎብስተር ቅርፊት) ሲቀይረው አሁን ደግሞ ይበልጥ ታዋቂ ወደሚታወቅበት OpenClaw ተቀይሯል::

ፒተር በGitHub ላይ በአንድ ቀን ውስጥ ብቻ ከ1,300 በላይ ማሻሻያዎችን በማድረግ ዓለምን አስገርሟል።

በዚህ ስራው የዓለም ቀደምት የAi ኩባንያዎች ቀልብ የሳበው ፒተር ስታይንበርገር ሰሞኑን OpenAIን በይፋ ተቀላቅሏል:: በርካታ የAI ባለሙያዎ ስታይንበርገርን የመሰለ "አድራጊ" (Doer) መሐንዲስ በOpenAI የወደፊት ስኬት ላይ ትልቅ ተጽዕኖ እንደሚኖረው ያምናሉ።
.
.
.
ማስታወሻ - Claudebot /Openclaw ቴክኖሎጂ በAI ገበያ ላይ ትልቅ የኃይል ሚዛን ለውጥ እንደሚፈጥር ይጠበቃል:: ይሁንና በጥልቅ እውቀት ላይ የተመሰረተ አጠቃቀም ካልሆነ "የቤት ቁልፍን ለማያውቁት ሰው የመስጠት ያህል" የደህንነት ክፍተት ያለው ነው::

UPS (Uninterruptible Power Supply) መከራየት የምትችሉ /በወር 2,000 ብር አካባቢ ነው/ ደህንነቱን በጠበቀ ደረጃ እንዴት መጫን እና መጠቀም እንደምትችሉ ልታማክሩኝ ትችላላችሁ::

በነገራችን ላይ . . .

1. 🙏 ብሔራዊ የሰው ሰራሽ አስተውሎት ፖሊሲ (በኢትዮጵያን የመጀመሪያው የAI ፖሊሲ በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሰኔ ወር 2016 /June 2024/ ፀድቋል።

2. 🙏 የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት (EAII)
(በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 463/2012 መሠረት በጥር ወር 2012 የተቋቋመ)

👉 ኢንስቲትዩቱ ዘመናዊ የጥናትና ምርምር ማዕከላት፣ የData Center እና የፈጠራ ስራዎች የሚሰሩባቸው ላብራቶሪዎች በዚሁ ዋና መሥሪያ ቤት ውስጥ ይገኛሉ።

3. 🙏 ቀደም ሲል በኮሚሽን ደረጃ የነበረው ተቋም በጥቅምት ወር 2001 (በአዋጅ ቁጥር 603/2001 መሠረት ወደ በጥቅምት ወር 2001 የኢትዮጵያ የሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴርነት አድጓል:: አሁን ስያሜውን ወደ ኢኖቬሽን እና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ቀይሮ በቢሊዮኖች የሚቆጠር በጀት የሚመደብለት ነው::

🙏 አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ (AAU) በሰው ሰራሽ አስተውሎት (Artificial Intelligence) ዘርፍ የማስተርስ (Masters) እና የዶክትሬት (PhD) ድግሪዎችን እያስተማረ ይገኛል::

🙏 ከአአ ዩንቨርስቲ በተጨማሪ የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ጋር በመተባበር ለAI ስፔሻላይዝድ ትምህርቶች ድጋፍ እየሰጠ መሆኑን ይገልጻል:: . . .
.
.
.
ይሄ ሁሉ ሆኖ ግን የሚታይ እና የሚጨበጥ ለውጥ ቀርቶ በተለያዩ ቋንቋዎች ቀጣይነት እና ተከታታይነት ባለው መልኩ ለህዝብ ወቅታዊ ግንዛቤ የሚያስጨብጥ መረጃ ማጋራት አልተቻለም:: ችግሩ ምን ይመስላችኋል❓🤔

5 ምርጥ የሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) መተግበሪያዎች (ክፍል 1)

---
1. Humata AI (https://www.humata.ai) - ረጅም ሰነዶችን ለመተንተን

👍 ረጅም የፒዲኤፍ (PDF) ፋይሎችን ለማንበብ፣ ጥያቄ ለመጠየቅና ፈጣን መልስ ለማግኘት የሚያገለግል ድንቅ Ai ነው። ይህ Ai አንድን ሰነድ በሰከንዶች ውስጥ በመተንተን፣ የምትፈልጉትን መረጃ ነቅሶ ያወጣል። በተለይ ውስብስብ የሆኑ የህግ ሰነዶችን ወይም ቴክኒካዊ ጉዳዮችን በቀላሉ ለመረዳትና ጊዜ ለመቆጠብ እጅግ በጣም ጠቃሚ ነው።

👉 የነፃ አገልግሎት (Free): እስከ 60 ገጾች ያለውን ፒዲኤፍ በነፃ መተንተን ያስችላል።
👉 የክፍያ አገልግሎት (Paid): በወር $1.99 USD (ለተማሪዎች) ወይም $9.99 USD (ለባለሙያዎች) ይጀምራል።
👉 ጥቅሙ: ክፍያ ሲፈጽሙ ያልተገደበ ገጾችን ማንበብና ብዙ ፋይሎችን በአንድ ላይ ማቀናጀት ያስችላል።

👌 አጠቃቀም: የፒዲኤፍ (PDF) ፋይልዎን ወደ ድረ-ገጹ "Upload" አድርጉ። ከዚያም በቀኝ በኩል ባለው የቻት ሳጥን ላይ ጥያቄያችሁን ጻፉ።
👌 ምሳሌ: "የዚህ ጥናት ዋና ውጤቶች ምንድን ናቸው?" ወይም "በገጽ 15 ላይ የተጠቀሰው የህግ አንቀጽ ምን ይላል?" ብላችሁ ጠይቁት።
👌 ጠቃሚ ነጥብ: መረጃውን ያገኘበትን ገጽ ጎላ አድርጎ ስለሚያሳይ ትክክለኛነቱን ለማረጋገጥ ይረዳል።
.
.
.
2. Consensus (https://consensus.app) - ለሳይንሳዊ ማስረጃዎች

👍 ለሳይንሳዊ ምርምሮች አስተማማኝና በማስረጃ የተደገፉ መልሶችን ከምርምር ጽሁፎች ለማግኘት ይረዳል። ከሌሎች ሰርች ኢንጂኖች የሚለየው፣ መልሶቹን የሚሰጠው ከታመኑ የአካዳሚክ መጽሔቶችና ጥናቶች ላይ በመመርኮዝ ብቻ መሆኑ ነው። ተማሪዎች፣ መምህራንና ተመራማሪዎች ሳይንሳዊ ሀቆችን ያለ ጥርጥር ለማረጋገጥና ለጽሁፎቻቸው ዋቢ (Citation) ለማግኘት ይጠቀሙበታል።

👉 የነፃ አገልግሎት : ያልተገደበ ፍለጋ ማድረግ ይቻላል፣ ነገር ግን የጥናቶቹን ማጠቃለያ (AI Summary) ለማግኘት የተወሰነ ገደብ አለው።
👉 የክፍያ አገልግሎት (Paid): በወር $8.99 አካባቢ ይጀምራል።
👉 ጥቅሙ: ለምርምር ጽሁፎች ጥራት ያለው ማጠቃለያና ውጤቶችን ወደ Reference Manager ለመውሰድ ይረዳል።

👌 አጠቃቀም: በማፈላለጊያ ሳጥኑ ላይ አዎ ወይም አይደለም ተብለው ሊመለሱ የሚችሉ ሳይንሳዊ ጥያቄዎችን ይጠይቁ።
👌 ምሳሌ: "ጫት መቃም ለጤና ጠቃሚ ነው?" ብላችሁ ስትጠይቁት፣ በመቶዎች የሚቆጠሩ የጥናት ጽሁፎችን አጠቃሎ "አዎ" ወይም "አይደለም" የሚል ሳይንሳዊ ምላሽ ይሰጣችኌል።
👌 ጠቃሚ ነጥብ: "Synthesize" የሚለውን ቁልፍ ስትጫኑ የሁሉንም ጥናቶች አጠቃላይ ድምዳሜ በአንድ አንቀጽ ይሰጣችኌል።
.
.
.
3. Claude AI (https://claude.ai) – ለጥልቅ ጽሁፎች እና ትንተና

👍 ክላውድ ረጅም ጽሁፎችን በመጻፍ፣ በማጠቃለልና የኮምፒውተር ፕሮግራሚንግ ኮዶችን በማስተካከል ረገድ እጅግ የተራቀቀ ነው። ከሌሎች የቻት ቦቶች በተለየ፣ እንደ ሰው ጥልቅ በሆነ ስሜትና ጥራት የመጻፍ ችሎታ አለው። ሰፊ መረጃዎችን በአንድ ጊዜ ተረድቶ ትንታኔ የመስጠት አቅሙ ከፍተኛ ስለሆነ፣ ለጸሃፊዎችና ለቢዝነስ ባለሙያዎች እንደ ቀኝ እጅ የሚያገለግል የፈጠራ ረዳት ነው። (በነገራችን ላይ OpenAi በሰሩ እህት እና ወንድም የተሰራ ነው)

👉 የነፃ አገልግሎት (Free): እጅግ በጣም ምርጥ የሆነውን ሞዴል በነፃ መጠቀም ይቻላል (ነገር ግን በቀን ውስጥ ለጥቂት ሰዓታት የጥያቄ ገደብ አለው)።
👉 የክፍያ አገልግሎት (Paid): 'Claude Pro' በወር $20 መክፈል ያስፈልጋል።
👉 ጥቅሙ: ተጠቃሚ በሚበዛበት ሰዓት ቅድሚያ ማግኘትና ከነፃው ስሪት በ5 እጥፍ የበለጠ ጥያቄዎችን መጠየቅ ያስችላል።

👌 አጠቃቀም: ረጅም ጽሁፎችን (እስከ አንድ መጽሐፍ የሚደርሱ) በቻት ሳጥኑ ውስጥ upload ማድረግ
👌 ምሳሌ: "ይህንን የንግድ እቅድ (Business Plan) ገምግመህ ድክመቶቹን ንገረኝ" ወይም "ለአዲስ ድርጅት በሚሆን መልኩ አዘጋጅልኝ"።
👌 ጠቃሚ ነጥብ: ክላውድ ከሌሎች AIዎች በተሻለ የሰውን ስሜት የተረዳና ተፈጥሯዊ የሆነ ጽሁፍ የመጻፍ ብቃት አለው።
.
.
.
4. Canva Magic Design (https://www.canva.com) – ለፈጣን ዲዛይን

👍 ካንቫ (Canva) አሁን ላይ የAI አቅምን በመጠቀም ማንኛውንም አይነት የግራፊክስ ዲዛይን በሰከንዶች ውስጥ መስራት ያስችላል። ጽሁፍ በመስጠት ማስታወቂያ፣ የማህበራዊ ሚዲያ ፖስት ወይም ሎጎ ይሰራል። የዲዛይን እውቀት የሌለው ሰው ሳይቀር የባለሙያ ስራ የሚመስሉ ውጤቶችን ለማውጣት የሚያስችል ለአጠቃቀም ቀላል ሀኗል።

👉 የነፃ አገልግሎት (Free): መሰረታዊ የAI ዲዛይን መሳሪያዎችና ብዙ ቴምፕሌቶች በነፃ ይገኛሉ።
👉 የክፍያ አገልግሎት (Paid): 'Canva Pro' በወር $12 ወይም በዓመት $120 አካባቢ ነው።
👉 ጥቅሙ: የክፍያ ጥቅሙ ሁሉንም ፕሪሚየም ምስሎች፣ ቪዲዮዎችና የAI ዳራ ማጥፊያ (Background Remover) መሳሪያዎችን ለመጠቀም ያስችላል።

👌 አጠቃቀም: በካንቫ ውስጥ "Magic Design" የሚለውን ምረጡና የፈለጋችሁትን ርዕስ ጻፉ ወይም ፎቶ ጫኑ።
👌 ምሳሌ: "የቡና መሸጫ ሱቅ ማስታወቂያ ስራልኝ" በሉት፣ ብዙ አይነት አማራጭ ዲዛይኖችን ያሳያችኌል።
👌 ጠቃሚ ነጥብ: ምስል ውስጥ ያሉ ሰዎችን ወይም እቃዎችን በAI አማካኝነት ለማጥፋት ወይም ለመቀየር (Magic Edit) ተጠቀሙበት።
.
.
.
5. Notion AI (https://www.notion.so/product/ai) -- ለማስታወሻ እና እቅድ ዝግጅት

👍 ማስታወሻዎችን ለመያዝ፣ ስራዎችን ለማቀድና ጽሁፎችን ለማረም የሚያገለግል የተቀናጀ የAI ረዳት ነው። የያዟቸውን የተዝረከረኩ ማስታወሻዎች በስርአት ለማስተካከል፣ የሰዋስው ስህተቶችን ለማረምና አዳዲስ የሃሳብ መነሻዎችን ለማፍለቅ እጅግ ምርጡ ነው። ለግል ስራም ሆነ ለቡድን ተግባራት ምርታማነትን ለመጨመርና መረጃን በተቀናጀ መልኩ ለመያዝ እጅግ በጣም ውጤታማ ነው።

👉 የነፃ አገልግሎት (Free): ኖሽን ራሱ ነፃ ነው፣ ነገር ግን የAI ረዳቱን ለጥቂት የሙከራ ጊዜ ብቻ መጠቀም ይቻላል።
👉 የክፍያ አገልግሎት (Paid): በወር $8 እስከ $10 (ከኖሽን መደበኛ ክፍያ በተጨማሪ)።
👉 ጥቅሙ: ያልተገደበ የጽሁፍ ማሻሻያ፣ ትርጉምና የሃሳብ ማመንጨት አገልግሎት ለማግኘት ያስችላል።

👌 አጠቃቀም: በኖሽን ገጽ ላይ "Space" ቁልፍን ስትጫኑ AIው ስራ ይጀምራል።
👌 ምሳሌ: የጻፉችሁትን የተዝረከረከ ማስታወሻ "ወደ ሠንጠረዥ (Table) ቀይርልኝ" ወይም "ለሚቀጥለው ሳምንት የጉዞ እቅድ አውጣልኝ"።
👌 ጠቃሚ ነጥብ: የጽሁፍ ስህተትን ለማረም (Fix spelling and grammar) እጅግ በጣም ፈጣን ነው።
.
.
.

5 ምርጥ የሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) መተግበሪያዎች (ክፍል 2)

1. Perplexity AI (https://www.perplexity.ai) – ለተረጋገጠ መረጃ ፍለጋ

👍 Googleን ከመሳሰሉ የመረጃ መፈለጊያዎች ምንጮች (Sources) አሰባስቦ በዝርዝር የሚገልጽ Ai ነው። ማንኛውንም ጥያቄ ሲጠይቁት፣ መልሱን ከተለያዩ ድረ-ገጾች አቀናጅቶ ከመስጠቱም በላይ፣ መረጃውን ከየትኛው ገጽ እንዳገኘው ሊንኩን ያስቀምጣል። ይህም መረጃው ትክክል መሆኑን ራሳችን ለማረጋገጥና ተጨማሪ ንባብ ለማድረግ እድል ይሰጠናል።

👉 የነፃ አገልግሎት (Free): መደበኛ ጥያቄዎችን ለመጠየቅና ምንጮችን ለማየት ሁልጊዜም ነፃ ነው።

👉 የክፍያ አገልግሎት (Paid): 'Perplexity Pro' በወር $20 ያህል።

👉 ጥቅሙ: ተመሳሳይ ይዘት ያላቸው መረጃዎች ከተለያዩ ምንጮች ለማግኘትና ለማጣራት ያስችላል።

👌 አጠቃቀም: እንደ Google ማንኛውንም ርዕስ ጻፉ። መተግበሪያው ወቅታዊ መረጃዎችን ከኢንተርኔት አፈላልጎ ምንጮችን (Links) ጠቅሶ ይመልሳል።

👌 ምሳሌ: "በኢትዮጵያ በአሁኑ ሰዓት ያለው የባንክ ወለድ መጠን ስንት ነው?"

👌 ጠቃሚ ነጥብ: "Focus" የሚለውን በመጫን ፍለጋችሁ በዩቲዩብ፣ በአካዳሚክ ጽሁፎች ወይም በዜና ላይ ብቻ እንዲያተኩር ማድረግ ትችላላችሁ።
.
.
.
2. Gamma AI (https://gamma.app) -- ለPowerPoint ስላይዶች

👍 የርዕስ ስም ብቻ በመስጠት ፕሮፌሽናል የPowerPoint (Presentation) ስላይዶችን በሰከንዶች ውስጥ ለማዘጋጀት ይጠቅማል። ጽሁፉን፣ ምስሎችንና ዲዛይኑን በራሱ የሚያቀናጅ ሲሆን፣ እንደ አስፈላጊነቱ በቀላሉ ማስተካከል ይቻላል። ለስብሰባዎች ወይም ለክፍል ውስጥ ገለጻዎች ውብና ሳቢ ስላይዶችን ያለ ድካም ለማዘጋጀት ለሚፈልግ ሰው ተመራጭ Ai ነው።

👉 የነፃ አገልግሎት (Free): መጀመሪያ ሲመዘገቡ 400 Credits ይሰጥዎታል። ይህም ጥቂት ስላይዶችን በነፃ ለመስራት ይበቃል።

👉 የክፍያ አገልግሎት (Paid): በወር $8 (Starter) ወይም $15 (Pro) ይጀምራል።

👉 ጥቅሙ: የክፍያው የGamma ምልክት (Watermark) ለማጥፋትና ያልተገደበ ስላይዶችን ለመስራት ያስችላል።

👌 አጠቃቀም: "Create New" የሚለውን በመጫን "Presentation" ምረጡ። ከዚያም የርዕሳችሁን ስም ጻፉ፤ (ለምሳሌ፦ "ስለ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ጥቅሞች")።

👌 ምሳሌ: AIው ዝርዝር አጀንዳዎችን ያወጣል፤ "Continue" ስትሉት በሰከንዶች ውስጥ ምስልና ጽሁፍ ያለው ስላይድ ያዘጋጃል።

👌 ጠቃሚ ነጥብ: ዲዛይኑን ለመቀየር "Edit with AI" የሚለውን በመጫን "ምስሎቹን ወደ ካርቱን ቀይርልኝ" ብላችሁ ማዘዝ ትችላላችሁ።
.
.
.
3. ChatPDF (https://www.chatpdf.com) – ከፋይሎች ጋር ለመወያየት

👍 ከፒዲኤፍ ፋይሎች ጋር እንደ ሰው "ቻት" ለማድረግና ፋይሉን ለማጠቃለል የሚያስችል Ai ነው። መጽሃፍትን፣ የጥናት ጽሁፎችን ወይም ማንኛውንም ሰነድ በመጫን፣ በውስጡ ስላለው ጉዳይ ጥያቄዎችን መጠየቅ ይችላሉ። ፋይሉን በደንብ ለሚረዳ ሰው ጥያቄ እንደማቅረብ ይቆጠራል፤ ይህም ረጅም ጽሁፎችን የማንበብ አሰልቺ ሂደት በውይይት እንዲተካ ያደርገዋል።

👉 የነፃ አገልግሎት (Free): በቀን 2 ፒዲኤፍ (እስከ 120 ገጽ) እና 50 ጥያቄዎችን በነፃ ማቅረብ ይቻላል።
👉 የክፍያ አገልግሎት (Paid): በወር $15 አካባቢ።
👉 የክፍያ ጥቅሙ: በቀን እስከ 50 ፒዲኤፍ ፋይሎችን (እስከ 2,000 ገጽ) ለመተንተንና ያልተገደበ ጥያቄ ለመጠየቅ ያስችላል::

👌 አጠቃቀም: ማንኛውንም የፒዲኤፍ ፋይል ድረ-ገጹ ላይ ጎትቶ ማስገባት (Drag and Drop)።

👉 ምሳሌ: "ከዚህ ሰነድ ውስጥ 5 የፈተና ጥያቄዎችን አውጣልኝ" ወይም "ይህንን ፋይል በ10 ነጥቦች አሳጥርልኝ" በማለት ማዘዝ ይቻላል::
👉 ጠቃሚ ነጥብ: ለፈተና ለሚዘጋጁ ተማሪዎች መጽሐፍን በቀላሉ ለመረዳት በጣም ይረዳል።
.
.
.
4. Otter.ai (https://otter.ai) -- ንግግርን ወደ ጽሁፍ ለመቀየር

👍 ኦተር በስብሰባዎች ወይም በትምህርት ክፍለ ጊዜ የሚነገሩ ንግግሮችን በቀጥታ ወደ ጽሁፍ (Transcription) የሚቀይር ድንቅ Ai ነው። ንግግሩን ከመጻፍ ባለፈ፣ ዋና ዋና ነጥቦችን ለይቶ በማውጣት ማጠቃለያ ያዘጋጃል። በስራ ስብሰባ ላይ ቃለ-ጉባኤ መያዝ ሳያስፈልግ፣ በውይይቱ ላይ ብቻ ትኩረት በማድረግ በኋላ ላይ የተባለውን ሁሉ በጽሁፍ ለማግኘት ያስችላል።

👉 የነፃ አገልግሎት (Free): በወር 300 ደቂቃ የንግግር ትርጉም (Transcription) በነፃ ይሰጣል።
👉 የክፍያ አገልግሎት (Paid): በወር $10 አካባቢ ይጀምራል።
👉 የክፍያው ጥቅሙ ብዙ ደቂቃዎችን ለመጠቀም፣ የቪዲዮ ስብሰባዎችን (Zoom/Teams) በጥራት ቀድቶ ወደ ጽሁፍ ለመቀየር የላቀ እድል ይሰጣል።

👌 አጠቃቀም: በስብሰባ ወይም በትምህርት ሰዓት "Record" የሚለውን መጫን
👌 ምሳሌ: መተግበሪያው የሚነገረውን ሁሉ በጽሁፍ ይጽፋል፤ ስብሰባው ሲያልቅ ደግሞ "ማን ምን አለ?" የሚል ማጠቃለያ ያወጣል።
👌 ጠቃሚ ነጥብ: በZoom ወይም Google Meet ስብሰባዎች ላይ እንደ ረዳት ገብቶ ቃለ-ጉባኤ እንዲይዝ ማድረግ ይቻላል።
.
.
.
5. WolframAlpha (https://www.wolframalpha.com) -- ለሂሳብ እና ሳይንስ

👍 ይህ መተግበሪያ ለሂሳብ፣ ለሳይንስና ለዳታ ትንታኔ ተብሎ የተሰራ "የእውቀት ሞተር" ነው። ውስብስብ የሆኑ የሂሳብ ቀመሮችን በደረጃ በማስላት ከመፍታቱም በላይ፣ ስለ ስታቲስቲክስ፣ ፊዚክስና ኬሚስትሪ ትክክለኛ መረጃዎችን ይሰጣል። ተማሪዎችና መሃንዲሶች ለስሌት ስራዎችና ለሳይንሳዊ ጥያቄዎች አስተማማኝ መልስ ለማግኘት በስፋት የሚጠቀሙበት የላቀ የቴክኖሎጂ ውጤት ነው።

👉 የነፃ አገልግሎት (Free): ለብዙዎቹ የሂሳብና የሳይንስ ጥያቄዎች መልሱን በነፃ ይሰጣል።
👉 የክፍያ አገልግሎት (Paid): 'Pro' ስሪቱ በወር $5 USD አካባቢ (ለተማሪዎች) ወይም $7 USD (ለሌሎች) ነው።
👉 ጥቅሙ: ጥያቄው እንዴት ደረጃ በደረጃ (Step-by-step) እንደተሰራ ለማየትና ውጤቱን በፋይል ለማውረድ ያስችላል።

👌 አጠቃቀም: በሳጥኑ ውስጥ ማንኛውንም ስሌት ወይም ሳይንሳዊ ጥያቄ ጻፉ።
👌 ምሳሌ: Derivative of log(x) * cos(x) ብላችሁ ስትጽፉ ደረጃ በደረጃ አሰራሩንና ግራፉን ያሳያችኋል።
👌 ጠቃሚ ነጥብ: ስለ ሀገራት መረጃ ለማግኘትም ይጠቅማል፤ ለምሳሌ Ethiopia GDP vs Kenya GDP ካሉት የሁለቱን ሀገራት ኢኮኖሚ በግራፍ ያነጻጽራል።
.
.
.
#ጠቃሚ_ማሳሰቢያ
ለእነዚህ አገልግሎቶች ክፍያ ለመፈጸም በኢትዮጵያ ብር በቀጥታ መክፈል አይቻልም። የግድ የቪዛ (Visa) ወይም የማስተር ካርድ (Mastercard) ተጠቃሚ መሆን ያስፈልጋል።

ChatPDF - መተዋወቅ ብቻ ሳይሆን ጓደኛ አድርጉት ❤

PDF ፋይሎችን በቀላሉ ለማንበብ እና ለመረዳት የሚያግዝ ድንቅ Artificial Intelligence (AI) ነው። ጓደኛም ልትሉት ትችላላችሁ።

ረጅም ፒዲኤፎ ፋይሎችን ከምታነቡ #አጤሬራ ያደርግላችኋል። ኧረ እንዳውም ልክ እንደ ሰው ከሰነዱ ጋር "ለማውራትም" ያስችላችኋል። ለምሳሌ መደመር መጽሃፍ #Upload አድርጋችሁ ፖለቲካ ይዘቱን ብቻ አጤሬራ ይሰጣችኋል። ካሻችሁም ኢኮኖሚያዊ ይዘቱን መጠየቅ ትችላላችሁ። የተቃረኑ ሀሳቦችን ለይቶ እንዲያወጣላችሁም መጠየቅ ትችላላችሁ። ምንም ሳይሰለች ያላችሁትን ሁሉ ያደርግላችኋል።

በዛ ላይ ቋንቋ ይተረጉማል። ፋይሉ በእንግሊዝኛ ቢሆንም እንኳ በአማርኛ ብትጠይቁት ፈልጎ ላይም ልስላችኋል። ይሄ ሁሉ ሲሆን የሚሰጣችሁ መልስ ከየትኛው ገጽ ላይ እንደተወሰደ ይጽፍላችኋል። ይህም መረጃው ትክክል መሆኑን ለማረጋገጥ ያስችላችኋል።

ለሁሉም ሰው በጣም ጣቃሚ ቢሆንም ለዩንቨርስቲ ተማሪዎች (ለፈተና/ለማጥናት ወይም የሪሰርች መጽሐፍትን በፍጥነት ለማገላበጥ) ከምርጦች ምርጥ ነው።

ሳይንሳዊ ጽሑፎችን በጥልቀት ለሚተነትኑ ተመራማሪዎች እንዲሁም ረጃጅም የሥራ ሪፖርቶችን፣ ስምምነቶችን፣ ውሳኔዎችን . . . ለመረዳት "በAi የሚሰራ ሚሳይል" ሊባል የሚችል ነው።

ChatPDFን መጠቀም (ለመጀመር) የሚጠበቅባችሁ ድረ ገጹ ላይ በመግባት PDF ፋይሉን "Upload" ማድረግ ብቻ ነው። 👋

Ai በገሃዱ ዓለም ላይ የደቀነው አደጋ እና መፍትሄው
|
|
|
የሰው ሰራሽ ልህቀት (Ai) አደጋ ውሸቱ እውነት መምሰሉ ብቻ አይደለም፤ በዋነኝነት እውነቱ ውሸት መምሰሉ ነው:: ጥቂት የማይባሉ የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች የሚጋሩ ትክክለኛ ጽሁፎች፣ ፎቶግራፎች ወይም ቪዲዮዎች ላይ "Ai ነው" ለማለት ይሽቀዳደማሉ። "አይደለም" ሲባሉ እንኳን ማመን አይፈልጉም። 'Ai ነው!' ካሉ በአቋማቸው ደርቀው ይቀራሉ። ይሄ 'Ai ከሚፈጥረው ውሸት' በላይ እጅግ በጣም ከባድ ችግሮች የሚያስከትል ነው።

እውነተኛ የሆነን ነገር "ሰው ሰራሽ" ወይም "AI ነው" ብሎ መካድ የሚፈጥረው አደጋ ከቴክኖሎጂው በላይ በሰው ልጅ የሥነ-ልቦና እና የማህበራዊ መስተጋብር ላይ ከፍተኛ ጠባሳ ያሳርፋል።

ዋነኛ አደጋው እውነትን የሚሸረሽር መሆኑ ነው:: ለአብነት "የአይን ምስክር" ወይም "የቪዲዮ ማስረጃ" እንደ መጨረሻ እውነት አድርጎ መቀበል የተለመደ ነበር። አሁን ግን ማንኛውም 'እውነተኛ ማስረጃም ቢሆን' "ይህ እኮ በAI የተፈበረከ ነው" በሚል መከላከያ ውድቅ ሲደረግ ይስተዋላል። ይህም እውነት በራሷ ብርሃን መቆም የምትችልበት አቅም የሚያዳክም ነው።

በሁለተኛ ደረጃ እውነታው እና ምናባዊው ዓለም ተቀላቅለው መለየት የማይቻልበት ሁኔታ ይፈጥራል። በዚህ መሃል "እውነት" ቦታዋን እና ዋጋዋን ታጣለች። ይኸውም በAi የተፈበረከውንም እውነቱንም እኩል "የውሸት መረጃ" (በAi የተሰራ) አድርጎ መውሰዱ በቀጥታ ውሸታሞችን (አጭበርባሪዎችን) የሚጠቅም ያደርገዋል። ምክንያቱም አንድ ሰው ጥፋት ሲያጠፋ የሚያሳይ እውነተኛ ቪዲዮ ቢለቀቅ "በAI የተሰራው ነው" ብሎ ለመካድና ከቅጣት ለማምለጥ እድል ይፈጥርለታል።

በሌላ አባባል ሰዎች የትኛው እውነት ወይም ውሸት እንደሆነ ማወቅ ሲያቅታቸው ሁሉንም ነገር ማመን ያቆማሉ (ይህ ደግሞ ለፍትህ መዛባት ትልቁ በር ይከፍታል)።

በሦስተኛ ደረጃ የሰው ልጅ ማንነት እና የፈጠራ ክብርን ያጠፋል። አንድ ጸሐፊ ወይም ሰዓሊ ለዓመታት ደክሞ የሰራውን ስራ "ይኼማ በAI የተሰራ ነው" ተብሎ ሲገፋ የሚፈጥርበትን ስሜት ማሰብ አይከብድም።

አንድን እውነተኛ የጥበብ ውጤት "ማሽን/Ai ሰራሽ ነው" ማለት የሰውን ልጅ የመፍጠር አቅም መካድ ነው። ይህም "Essentialism" ከሚባለው የፍልስፍና እይታ አንጻር ሲታይ የሰውን ልጅ ልዩ የሚያደርገውን "ንቃተ ህሊና" እና "ልፋት" ዝቅ አድርጎ የማየት አደጋ ያስከትላል፤ ድጋሚ ተመሳሳይ የጥበብ ውጤት እንዳያበረክት ያደርገዋል። በአጠቃላይ የሰው ልጅ የጥበብ ጥረት እና የልፋት ውጤት ዋጋ ያጣል ማለት ነው።

የታሪክ ሰነዶች፣ ፎቶዎች እና ቪዲዮዎች ትክክለኛነት ጥያቄ ላይ ይወድቃል። በሰዎች መካከል ያለው ማህበራዊ ትስስር እና መተማመንም ይላላል።

ይሁንና መፍትሄውም እንደ ችግሩ ውስብስብ ነው። የቴክኖሎጂ፣ የህግ፣ እና የግለሰብ የንቃተ ህሊና ለውጥ ቅንጅትን ይጠይቃል።

ይኸውም:-
1. የቴክኖሎጂ መፍትሄዎች

ቴክኖሎጂው የፈጠረውን ችግር በከፊል በቴክኖሎጂው ራሱ መፍታት ይቻላል። ብዙውን ጊዜ የAi ይዘቶች በሚፈጠሩበት ጊዜ በውስጣቸው የት እና በማን እንደተፈጠሩ የሚገልጽ የማይታይ 'ዲጂታል የውሃ ምልክት' በውስጣቸው ያካትታሉ። ለምሳሌ "C2PA" በመባል የሚታወቁ ስታንዳርዶች የተነሳበትን የካሜራ ዓይነት ጨምሮ በየትኛውም ሂደት የሚኖሩትን መለያዎች ያካትታሉ። በዚህም ዲጂታልም ሆኑ HardCopy ፎቶግራፎች የተነሱበት ቀን፣ ቦታ፣ የካሜራ ዓይነት . . . ይኖራቸዋል። (ፎቶግራፉን ኮምፒዩተር ላይ ገልብጡና Right Click አድርጋችሁ Proporty ከዛም Detail የሚለውን በመምረጥ ማረጋገጥ ትችላላችሁ። አንድ ፎቶ ከተስተካከለ ወይም በAI ከተነካም "ታሪኩ" ላይ ምልክት ያሳያል።

Ai ራሱ በተወሰነ ደረጃ ማረጋገጥ ቢችልም ብዙ ዓይነት ስለሆነ የትኛውን መምረጥ እንዳለብን ባለማወቅ የመሳሳት እድላችን ሰፊ ነው:: በተጨማሪም Ai በቀጥታ "በAi የተሰራ ነው ወይም አይደለም" አይልም:: ምልክቶችን ነው የሚያብራራው:: የሚገመግምባቸው መለኪያዎች ራሳቸው በሌላ Ai ማጥፋት ስለሚቻል አይመከርም::

ስለሆነም ከታች የተዘረዘሩትን መጠቀም የተሻለ ውጤት ያስገኛል::

|**| #ምስሎችን_ለማጣራት

👉 Google Reverse Image Search / Google Lens
ምስሉን በመጫን ወይም ሊንኩን በመስጠት ቀደም ሲል የት ቦታ ላይ እንደተለጠፈ ማየት ትችላለህ። ምስሉ አሮጌ ሆኖ ለአዲስ ወሬ ተዛብቶ የቀረበ መሆኑን በቀላሉ ያሳውቅሃል። (ነገር ግን በAi የተሰራ ይሁን አይሁን በቀጥታ መረጃ አይሰጥም)

👉 TinEye
ይህ መሣሪያ ምስሉ መቼ እንደተፈጠረ እና በጊዜ ሂደት ምን አይነት ለውጦች (Edits) እንደተደረጉበት ለማወቅ በጣም ተመራጭ ነው።

👉 InVID / WeVerify
ይህ በተለይ ለጋዜጠኞች የተሰራ የChrome Extension) ነው:: በቪዲዮዎች ውስጥ ያሉ ምስሎችን በመቆራረጥ ዋና ምንጫቸውን ይፈልጋል።
.
.
.
|**| #በAI_የተሰሩ_ጽሑፎችን ለመለየት

ምንም እንኳን እነዚህ መሣሪያዎች 100% ትክክል ባይሆኑም፣ አንድ ጽሑፍ በAi የመጻፍ እድሉ ምን ያህል እንደሆነ ፍንጭ ይሰጣሉ::

👉 GPTZero
በተለይም በትምህርት ተቋማት በጣም ተመራጭ እና በስፋት ጥቅም ላይ የሚውል ነው:: አንድ ጽሑፍ በAI የመጻፍ እድሉን የሚተነተን ትሩ አማራጭ ነው።

👉 Copyleaks AI Content Detector
የተለያዩ የAI ሞዴሎችን (እንደ ChatGPT, Gemini . . . ) አሻራ ማንበብ የሚችል ነው።

👉 Originality.ai
ጽሑፉ ከሌላ ቦታ የተቀዳ (Plagiarism) ይሁን ወይም በAI የተጻፈ ለመለየት ይረዳል።

|**| የቪዲዮ እና የድምጽ ትክክለኛነት
በአሁኑ ዘመን Deepfakes መለየት በጣም ፈታኝ ሆኗል:: ሆኖም በሚከተሉት አማራጮች በአብዛኛው መለየት ይቻላል::

👉 Deepware Scanner
ድረገጽ ሲሆን የቪዲዮ ፋይሎችን በመጫን የDeepfake ምልክቶች እንዳሉባቸው ይፈትሻል።

👉 Sensity AI
በአብዛኛው በክፍያ ሲሆን በነፃ ውስን አገልግሎት ይሰጣል:: ምስሎችን እና ቪዲዮዎችን በመተንተን በAI የተለወጡ መሆናቸውን ያረጋግጣል።

በተጨማሪም የሀሰት መረጃዎችን የሚያጋልጡ (Fact-checking) ድረ-ገጾችን እንደ (https://www.snopes.com) ወይም (https://www.poynter.org/ifcn/) መጠቀም ይቻላል::
|
|
|
🙏2. የህግ እና የፖሊሲ ማዕቀፎች

መንግስት ማናቸውም የAi ውጤቶች (በAI የተሰራ ይዘት) "በAI የተሰራ" የሚል ግልጽ ምልክት እንዲኖረው የሚያስገድድ ህግ ማውጣት አለበት:: በAi የተሰራ ሀሰተኛ መረጃን እውነት አስመስለው የሚያቀርቡ ወይም እውነተኛ መረጃን "AI ነው" በማለት ለክፋት ተግባር የሚጠቀሙ ሰዎችን እንደ "የፍትህ እንቅፋት" ቆጥሮ በከፍተኛ ደረጃ ተጠያቂ ማድረግ ይገባል:: ድርጊቱ በግልጽ ወንጀል ተደርጎ ከተቀመጠና ከፍተኛ ቅጣት የሚያስከትል ከሆነ የድርጊቱ ፈጻሚዎች እንዲፈሩ እና እንዲቆጠቡ ያደርጋቸዋል::

ፍርድ ቤቶች እና የመንግስት ተቋማትም ዲጂታል ማስረጃዎችን ከመቀበላቸው በፊት ጥብቅ የሆኑ የቴክኒክ ማረጋገጫዎችን እንዲያልፉ የሚያስገድድ አሰራር መዘርጋት ይጠበቅባቸዋል::

🙏 3. ግንዛቤ መፍጠር

ይህ በጣም አስፈላጊው ክፍል ነው። እንደ ማህበረሰብ የመረጃ ትክክለኛነትን የምናጣራበትና የምንቀበልበት መንገድ በእውቀት/በግንዛቤ ላይ የተመሰረተ መሆን አለበት::

በዚህም መሰረት:-
👉 ምንጭን የማጣራት ባህል ማዳበር አለብን:: "አይቼ አመንኩት" ወይም በግምት "Ai ነው" የማለት አስተሳሰብ መቀየር አለበት::

በትምህርት ቤቶች በIT ወይም በተያያዥ የትምህርት መስኮች ላይ ተማሪዎች ዲጂታል ስነ-ዜጋ ወይም እውነተኛ እና የሀሰት መረጃን መለያ ዘዴዎችን እንዲማሩ #በካሪኩለም ማካተት ይገባል::

ማንኛውም ጽሁፍ፣ ፎቶ፣ የድምጽ ወይም የቪዲዮ መረጃ ሲደርሰን ወዲያውኑ (በወጉ እንኳን ሳንረዳ) ከመፍረድ ወይም ኮሜንት ላይ "Ai ነው" ከማለታችን በፊት ቆም ብሎ የማሰብ እና የማመዛዘንም ግንዛቤን ማሳደግም አግባብ ነው።

በአጠቃላይ በAi/በቴክኖሎጂ ዘመን ውስጥ እውነተኛ ሰው ሆኖ ለመገኘት/ለመቀጠል ዓይናችን የሚያየውን ሳይሆን አእምሮአችን የሚያመዛዝነውን የማመን ጥበብን ማዳበር ይገባል።