АҚШ доллари расмий курси 11 940 сўмгача (+38,65) кўтарилди.

#kurs
@allaevuzb

Мижозни қанчага сотиб олаётганингизни биласизми?

Рекламага пул тикаяпсиз, мижозлар келяпти, лекин аслида маркетингдан фойда қиляпсизми? Буни аниқлаш учун алоҳида кўрсатгич бор — CAC (Customer Acquisition Cost - янги мижозни жалб қилиш қиймати) ни билишингиз шарт.

CAC — бу компания битта янги, илк харид (тўлов) қилиётган мижозни жалб қилиш учун қанча харажат қилганини кўрсатувчи рақам. Оддийроқ айтсам битта янги мижозни сотиб олиш харажати - CAC!

Қандай ҳисобланади? Формула оддий, лекин кўпчилик бу ерда жиддий хатога йўл қўяди: CAC = (Жами маркетинг харажатлари) / (Янги жалб қилинган мижозлар сони).

Асосий хато: Кўп тадбиркорлар фақат Facebook ёки Instagram (таргет) учун тўланган пулни маркетинг харажат деб ҳисоблайди.
Ҳақиқий CAC ни билиш учун қуйидагиларни ҳам маркетинг харажатга қўшиш шарт:
- Маркетолог ва сотув бўлими ходимларининг маоши;
- Дизайнер, SMM ва бошқа аутсорс хизматлари;
- CRM ва бошқа дастурий таъминотлар учун тўловлар;
- Барча реклама каналлари (офлайн ва онлайн) бюджети.


Нима учун бу муҳим? Агар сизнинг CAC кўрсаткичингиз мижоз сиз билан алоқалари давом этадиган муддатда келтирадиган фойдадан (LTV) юқори бўлса, демак бизнесингиз секин-аста ўлимга қараб кетмоқда. Бу ҳолатда сиз ҳар бир янги мижоз билан бойиш ўрнига, зарарга кириб борасиз.
Масалан, сизнинг мижозларингиз сиздан алоқа даврида ўртача 10 марта харид қилишада (ажойиб рақам). Мижознинг ҳар бир харидидан ўртача 30 000 сўм фойда қолади, демак умумий мижоз сизга 300 000 Сўм пул олиб келади.

Соғлом бизнеснинг бош қоидаси оддий: CAC доимо LTV дан (300 000 Сўм) бир неча баробар паст бўлиши керак.

Ишни нимадан бошлаш керак? Тўғри рақамларни йиғадиган (дата), уларни таҳлил қилиш имконини берадиган тизим яратишдан.

#biznes #marketing #lugat #cac

Хаво тозалагич танлаганда нималарга эътибор бериш ва нималарни текшириб олиш зарур?

Танловда қуйидаги 3 та техник жиҳатга эътибор қаратинг:

1. Фильтр тури: Бу энг муҳими. HEPA H13 ёки H14 стандартидаги фильтр бўлиши шарт. Фақат шуларгина биздаги хавфли PM2.5 майда чанг зарраларини ушлаб қола олади. Оддий фильтрлар фойдасиз.

2. Хона квадрати: Қурилманинг қуввати тозалайдиган майдон ҳажмига мос келиши керак. 20 квадратга мўлжалланган кичик аппарат 50 квадратлик зални тозалай олмайди. CADR кўрсаткичи қанча юқори бўлса, ҳаво шунча тез алмашади. Ҳудудни ҳисоблаганда ҳақиқатдан кўп бўладиган хоналарни ҳисобга олган яхши.
Акс ҳолат, уй 40 м2 бўлса, қимматга 70-80 м2га харид қилгандан мантиқ йўқ.

3. Фильтр сотувда мавжудлиги: Ускуна арзон бўлиши мумкин, лекин унинг алмаштириладиган фильтри қиммат ёки бозорда топилмас бўлса, бу муаммо. Хариддан олдин сарфлов материалларини суриштиринг. Янги фильтр камида 1-2 йил хизмат қилади, кейин фильтр топилмаса катта муаммо.

Харид қилганда нималарни текшириб олиш керак:

1. Ёққанда фильтрни. Янги тозалагич фильтрни бир неча фоизгина кўрсатади ёки фильтр алиштиришни сўраб туради. Умумий 20дан ортиқ ҳолатга дуч келдик. Энг кўп Хитойнинг бир брендида бу муаммо бўлди.

2. PM 2.5 датчик ишламайди. Тозалагич ўзи ишлаб туради, лекин PM 2.5 датчик хато рақам кўрсатади, бир турида ҳаво фақат тоза кўрсатса (ифлосланиш 20дан ҳеч ошмайди), бир хилида 000 рақамлари туради. Лекин, тозалагич ҳавони тозалайди. Деярли ҳамма брендда учради, умумий 23та брак, 9таси бир япон брендига тегишли.

3. Рақамлар акс этадиган экран ёнмади ёки унинг бир қисмида доғ бор. 3та ҳолат, учаласи ҳам премиум брендда. Wi Fi орқали текширганда, тозалагич ишламоқда.

4. Айрим моделларда Wi Fi орқали бошқарув имкони бор. Бу қўшимча қулайлик. Лекин, 2та ҳолатда Wi Fi ни сервис маркази ҳам улай олмади. Wi Fi орқали бошқарув зарур бўлса, текшириб олинг.

Агар сиз харидни asaxiy дан қилган бўлсангиз, шунга ўхшаган хатолар чиқса, яқинда олинганлар алиштирилади, эскиларга хизмат кўрсатамиз.

Ҳаво тозалагич янги заруратга айланди. Ҳозир деярли ҳеч кимда қолмади. Лекин, яқин ўн кунда энг арзонидан энг қимматигача етиб келади. Қаердан олсангиз ҳам, тепадаги деталларга эътибор беринг.

#havo #tozalagich #tavsiya

Бозор иқтисодиётининг ўзгармас қонуни бор: аввал сон кўпаяди, сўнг рақобат кучаяди ва ниҳоят сифат пайдо бўлади. Шу учун ҳам доим нашриёт очиш осон бўлиши керак, бозор нашриётлардан тўйиниши керак деган фикрда бўлганман.

Хусусий университетлар билан ҳам вазият шунақа. Сон кўпайганда кўпчилик танқид қилганди, бунинг ортидан қайсидир манфаатдор доиралар қизиқиб чекловлар ҳам бўлди. Лекин, ман бу жараён табиий сараланишга олиб келишига ва ҳали ажойиб натижалар беришига ишонаман.

Бугун аста-секин шу "сифат" босқичига қадам қўйяпмиз. Буни университетлар раҳбариятининг салоҳияти ўсаётганидан ҳам сезиш мумкин. Масалан, Kun.uz да ўқиб қолдим: "Renessans" хусусий университети ректори Шоҳруҳ Нуралиев Буюк Британиянинг нуфузли Оксфорд университетида давлат сиёсати йўналиши бўйича (Public Policy) магистрлик даражасини қўлга киритибди. У олдинроқ ТДЮУ ва Жанубий Кореяда ҳам таҳсил олган экан.

Таълим менежментида дунёнинг энг илғор стандартларини кўрган, тизимли ва халқаро билимга эга кадрларнинг пайдо бўлиши — соҳада ўйин қоидалари ижобий томонга ўзгартирадиган йўл. Раҳбарнинг дунёқараши ва квалификацияси юқори бўлса, бу албатта таълим сифатига ҳам таъсир қилади. Биз кутган "сондан сифатга ўтиш" жараёни айнан шундай муҳим қадамлардан, салойиҳатли кадрларнинг соҳада кўпайиши ва эркин фаолият юритишидан бошланади.

#talim #sifat #universitet

Бугун саккизинчи марта "Asaxiy Books йил бестселлерлари" рейтингини эълон қилдик.
Кузатувчилар билишади, йил бестселлари бизда доим сотув натижаларига асосланган. Унда сўнгги 12 ойда нашриётидан қатъий назар Asaxiy орқали Ўзбекистон бўйлаб энг кўп сотилган (онлайн, дўконлар ва илк маротаба электрон) китоблар ўрин олган. Бу қандайдир эксперт ёки маркетингдаги хайп асосида қилинган рейтинг эмас. Бу рейтинг шаклланишига Ўзбекистоннинг турли нуқталаридан китобхонлар хамёнлари билан овоз беришган.

Демак, Asaxiy Books бестселлерлари 2025:
1. Жеймс Клир: Атом одатлар
2. Эрве Ле Телле: Аномалия
3. Жорж Оруэлл: Молхона
4. Жавлон Жовлиев: Қўрқма 
5. Жорж Оруэлл: 1984
6. Браян Трейси: Самарадорликнинг 21 йўли
7. Чарлз Уилан: Яланғоч иқтисодиёт
8. Дарон Ажемўғли, Жеймс А. Робинсон: Мамлакатлар таназзули сабаблари
9. Юй Хуа: Яшамоқ
10. Малколм Гладуэлл: Зукколар ва ландавурлар
11. Абдураззоқ Гурна: Жаннат
12. Отабек Маҳкамов: Юксаклик сари тасодиф бўлмаган 100 та учрашув
13. Мей Маск: Режали аёл
14. Барбара Оукли: Рақамлар учун яралган идрок
15. Марк Менсон: Бепарволикнинг нозик санъати
16. Девид Бах & Жон Девид Манн: Латте омили
17. Жордан Питерсон: Ҳаёт учун 12 қоида
18. Стивен Р. Кови: Муваффақиятли инсонларнинг 7 кўникмаси
19. Жон Г. Миллер: СОС! Савол ортидаги савол
20. Ато Ҳамдам, Леонид Чигрин: Япон зобити

Китоб бозоридаги улушимизни яхши англаган ҳолда, 2025 йилда Ўзбекистонликлар кўпроқ нима ўқишди деган "промпт"га мана шу жавобни жўнатавераман.

#kitob #bestseller #asaxiy

Йил бестселлерлари 2025 ҳақида айрим маълумотлар.

- “Атом одатлар” китоби қаторасига тўртинчи йил йил бестселлери бўлди. Китоб ҳали-ҳануз Ўзбекистонликларнинг севимли китоби бўлиб қолмоқда.

- Йилнинг энг катта кашфиёти “Аномалия” романи бўлди. Гонкур мукофоти совриндори учинчи нашри ҳозирда сотувда.

- “Япон зобити” бироз вақт ўтиб ўз ўқувчисини топди ва уч йил деганда биринчи марта бестселлер рўйхатига кирди.

- “Asaxiy Books” лойиҳасида чоп этилмаган иккита китоб сотув ҳажми билан рўйхатдан ўрин олди. “Яшамоқ” ва “Юксаклик сари тасодиф бўлмаган 100та учрашув”. 20дан пастдаги кейинги бешталикда бошқа нашриётлардан 3та китоб бор ва “Япон зобити”га нисбатан сотув сони 150тадан кам фарқ қилади. Булар “Мен. Бас қил, эй нафс”, “Муқаддима” ва “Ҳокимиятнинг 48 қонуни” китоблари.

- Йил бестселлерлари ҳар доимгидек чегирма нархда сотилади. Бу йил 1 299 000 ўрнига 899 000 Сўм. Биринчи марта бўлса, Asaxiy орқали насияга комиссиясиз, 0-0-6 шаклда берилади.

- 21-ўрин қайси эди десангиз, Япон зобитидан 26 донага кам сотилган “Граф Монте - Кристо” бўлди.

Тўплам сотувда. Ишонаман, байрам олди ҳамма учун 20та китобдан иборат тўплам қувонарли совға бўлиши мумкин.

Тўпламни харид қилишга ҳавола: https://asaxiy.uz/uz/product/asaxiy-books-yil-bestsellerlari-2025-tuplami

#kitob #bestseller #asaxiy

Доллар тушди.

АҚШ доллари расмий курси 11 880.93 сўмгача (-14.64) пасайди.

#kurs

Яхшилик ва ёмонлик ўртасидаги чегара — бу пишган ғиштдан қурилган девор эмас, балки сувга чизилган чизиқдир.

Биз болаликдан дунёни "оқ ва қора"га ажратишга ўрганганмиз. Эртакларда ҳаммаси оддий: мана бу қаҳрамон, буниси эса ёвуз. Лекин реал ҳаётда бу чегара жуда шартли ва доимий ўзгарувчан.

Тарихга қаранг: кечаги "исёнчи" бугунги "озодлик қаҳрамони"га айланиши, бир маданиятда "уддабуронлик" саналган иш бошқасида "фирибгарлик" деб баҳоланиши мумкин.

Энг хавфлиси — ўзини мутлақ ҳақиқат ва эзгулик эгаси деб билишдир. Чунки энг катта ёмонликлар кўпинча "биз эзгулик томонидамиз" деган қатъий ишонч билан амалга оширилади.

Бу чегара хариталарда эмас, аслида ҳар биримизнинг ичимиздан, виждонимиздан ўтади. Ва биз ҳар куни, ҳар бир қароримизда бу чизиқнинг қайси томонида туришни қайтадан танлашга мажбурмиз.

#mulohaza #hayot

Ertaga Asaxiyning xohlagan do'koniga kirib, hammamiz izlayotgan sehrli narsani aytsangiz, xohlagan kitobingizga 15 % chegirma qilib berishadi.

Sehrli so'z: Men yomg'irni izlayapman.

PS: Buni ortidan indinga yomg'ir yog'sa, siz va bizning aloqamizni hech kim bilmasin.

#yomgir #asaxiy

АҚШ доллари расмий курси 11 912 сўмгача (+31,45) кўтарилди.

#kurs
@allaevuzb

Сочини деса бошини олиш шу бўлади.

Тандир бировнинг мулки. Уни бузиш бўйича суд қарори йўқ. Мулк конституция билан ҳимояланган.
Иккинчидан тадбиркор оловда овқат пиширишини қайси қонун таъқиқлаган?
Учинчидан, сомсачини тандирида ўтин ёқилмаса Андижонда ҳаво тозаланиб қоладими?

Суд қарорисиз, асоссиз камида ўзини банд қилиб оила боқаётган, катта эҳтимол билан солиқ ҳам тўлаётган тадбиркор хонавайрон бўлди.

Эртага давлат раҳбарини бизнесни ривожлантириш ҳақида янги қарори чиқса, шу тандир бузганлар тадбиркорни мажбуран чақириб муаммонгни айт деб мажлис ҳам қилишади.

#biznes #qonun

Upd: Тандир бузгани учун Шаҳрихон тумани ҳокими "хайфсан" олибди.

#jazo #xayfsan #uzr

Бугунги бировнинг мулки (тандири) билан қилинган иш мамлакат учун мулк ҳуқуқи қанчалик муҳимлигини кўп ходимлар ҳали англамаётганини кўрсатади.

Эсимда, янги конституцияга таклифлар йиғилганда, ман айнан шу мулк ва интеллектуал мулк ҳақидаги таклифларимни жўнатган эдим. Муҳими, янги конституцияда ҳақиқатдан ҳам мулк ҳуқуқи мустаҳкамланган. Ундан кейин снослар камайган, вазият яхшиланган, баъзи ҳолатларни айтмаса жараён суд орқали ўтмоқда.

Бугунги ҳол ҳам ўша баъзи ҳолларга киради.

Аслида, мулк ҳуқуқи — иқтисодиётнинг кўринмас "пойдевори" ҳисобланади. Унинг мамлакат учун аҳамиятини тушунган одам бу ҳуқуққа дахл қилмасликка ҳаракат қилади.

Тасаввур қилинг: сиз йиллаб меҳнат қилиб, ҳашаматли боғ яратдингиз. Лекин кўнглингизда бир қўрқув бор: "Эртага кимдир келиб, бу боғни тортиб олиши мумкин". Бундай шароитда сиз яна дарахт эккан, меҳнат қилган бўлармидингиз? Йўқ. Сиз бор пулингизни яшириб, "қора кун"га сақлаб турардингиз.

Мулк ҳуқуқининг дахлсизлиги — айнан шу қўрқувни йўқ қиладиган ягона кучдир.

Бу фақат завод қурадиган бойлар учун эмас, ҳар биримиз учун муҳим. Сизнинг уйингиз, машинангиз ёки телефонингиз — ҳеч ким (ҳатто давлат ҳам) асоссиз тортиб ололмайдиган, қатъий ҳимояланган мулкингиз бўлиши шарт.

Агар мамлакатда "Бу менинг мулким ва у қонун ҳимоясида" деган 100% ишонч бўлмаса:

- Тадбиркор катта пул тикиб, бизнесини кенгайтирмайди.

- Чет эллик инвесторлар унақа жойдан қочишади.

- Пуллар "ёстиқ тагида" ётади ёки чет элга оқиб кетади.

- Узоқ муддатли режа ва лойиҳалар қилинмайди, бугун билан яшалади. Бугун уриб қол, эртага нима бўлади деган менталитет шаклланади.

Натижада иш ўринлари яратилмайди, иқтисодиёт ўсмайди, қиймат яратилмайди. Дунё тарихи исботлаган ҳақиқат шу: қаерда мулк муқаддас ва дахлсиз бўлса, ўша ерда бойлик ва ривожланиш бўлади, одамлар узоқ муддатга каттароқ режа қилиб, каттароқ ишларни амалга оширишади. Акси бўлса, тадбиркор ҳам 5-10 йилдан кейин фойда олиб келадиган бизнесга пул тикмасдан, қишда шакар арзон бўлганда сотиб олиб, ёзда мураббо сезонда қиммат сотишни маъқул кўради. Бундан бўлса мамлакат ҳам, жамият ҳам ютқазади.

Хусусий мулкка тажовуз қилиш — бу мамлакат келажагига болта уриш билан баробар. Шуни ҳокимлар, кучишлатар тизимлари, умуман катта ва кичик амалдорлар, судлар тушуниб етишлари жуда зарур.

#iqtisodiyot #mulk #huquq

1959 йилда Канаданинг Онтариё вилоятида 12 ёшли Линн Ҳарпер ўлдирилган ҳолда топилди. Жиноятда 14 ёшли Стивен Трасскот айбланиб, ўлим жазосига ҳукм қилинди. Унга қарши далиллар асосан гувоҳларнинг сўзлари ва ўша даврда ҳали ривожланмаган суд-тиббий экспертиза натижаларига асосланган эди. DNA таҳлили ёки аниқ вақт аниқлаш технологиялари мавжуд эмаслиги сабабли, терговда кўплаб хатолар юз берди. Йиллар ўтиб, криминалистика ривожлангач, иш қайта кўриб чиқилди ва Ҳарпернинг ўлим вақти илгари ўйланганидан бошқача бўлиши мумкинлиги аниқланди. Бу Трасскотнинг айбсизлигини кўрсатди ва у 2007 йилда расман оқланиб, давлатдан кечирим олди. Бу иш Канада суд тизимига катта таъсир кўрсатди: у DNA таҳлили ва илмий далиллар аҳамиятини очиб берди, гувоҳлик сўзларига ҳаддан ташқари ишониш хавфини кўрсатди ҳамда криминалистикани янада адолатли ва илмий асосда ривожлантириш зарурлигини исботлади.

Видеога ҳавола:
https://youtu.be/DnGlQiMw74c?si=ukUr2Sjdpfj7GWyE

Кеча мулк ҳуқуқи ҳурмат қилинмаса, жамият бугунги куни билан яшаб бошлаши ҳақида ёзган эдим.
Иқтисодиёт тилида бу short-termism (қисқа муддатли фикрлаш) дейилади. Ҳамма бугунги манфаат билан яшиб бошлайди. Шунга ўхшаган фикрлаш тарзи кўп эмас 10 йил олдин авжида эди.

Бунақа менталитет жамиятга қанчага тушади?

Агар мамлакат бизнеси фақат қисқа муддатли (short-termism) мақсадлар билан яшаса, бутун иқтисодиёт "чайқовчилик" даражасига тушиб қолади.

Бу ҳолатда тадбиркор 10 йилда мева берадиган завод қуриш ёки янги технология яратишга пул тикмайди. Чунки бу узоқ ва хатарли. Унинг ўрнига, энг осон йўл танланади: "арзон олиб, қиммат сотиш" ёки тез айланадиган хомашё экспорти.
Ёки аҳоли ҳам маблағларини инвестиция қилиб, иқтисод учун қиймат яратиш ўрнига, нақд пулни ушлаб туришни маъқул кўради.

Натижада жамият нимани йўқотади?

Инновация йўқолади: Янгилик яратиш сабр талаб қилади. Қисқа ўйлайдиган жамиятда илм-фан ва технология ривожланмайди.

Вахшийлик кўпаяди: "Бугун фойда олсам бўлди, эртага нима бўлса бўлар" деган бизнес табиатни ваҳшийларча эксплуатация қилади, сифатсиз маҳсулот билан аҳоли саломатлигига зарар етказади.

Қиймат яратилмайди: Иқтисодиёт ўсмайди, фақат бор бойлик қайта тақсимланади.

Узоқ муддатли стратегик бизнес пайдо бўлиши учун жамиятда барқарорлик ва келажакка ишонч муҳити бўлиши шарт. Акс ҳолда, биз "савдогарлар мамлакати" бўлиб қоламиз, "яратувчи мамлакат" эмас.

Шу учун ҳам "short-termism" ҳам бизнес учун, ҳам давлат учун, ҳам халқ учун хавфли жараён.
Унга олиб борадиган сабаблар билан шуғуллуниш, уларни йиринг отишдан олдин даволаб бориш зарур бўлади.

#biznes #iqtisodiyot

АҚШ доллари расмий курси 11 963 сўмгача (+50,85) кўтарилди.

#kurs
@allaevuzb

Navbat kutayotganingizda biznesingiz bekor turibdimi?

TBC Business'ni sinab ko‘ring. Bu onlayn servis sizning moliyaviy ishlaringizni oson va tushunarli qiladi. TBC Business bilan bir nechta kompaniyani bitta kabinetdan boshqarish, soliqlarni to‘lash, 24/7 to‘lovlarni amalga oshirish va komissiyalardan tejash mumkin. Bularning barchasi uchun bankka borish shart emas!

Maqolada TBC Business qanday ishlashi haqida batafsil ma’lumot berganmiz ↓

https://tbcbank.uz/blog/articles/tbc-business-uz/?utm_campaign=pr_tbcbusiness&utm_source=telegram&utm_medium=allaevuz

Reklama

Ёшлар ижод саройида икки кун жуда файзли китоб фестивали бўлиб ўтди. Бугун ҳам давом этмоқда.
Манга бўлса, " Китоб олами фестивали"га ишланган мана бу видео лавҳа жуда ёқди.

#kitob #kitobolami

Бу фақат статистика эмас!

Янги йилда аҳолини рўйхатга олиш жараёнлари бошланар экан. Бу кейинги йилларимиз учун муҳим қадам бўлади. Сабаби токи аниқ маълумот бўлмас экан ривожланиш бўлмайди.

Рўйхатга олиш давлат учун ҳам, аҳоли учун ҳам бирдек муҳим.

Сафдан тушиб қолманг!

Qoʻshtirnoq podcastda Manzura bilan turli xil mavzularda, asosan Asaxiy haqida gaplashdik.

Manzura sobiq xodimamiz boʻlgani uchun ichki masalalarda savollar qoʻydi.

Asaxiy qiziq boʻlganlarga tavsiya qilaman:
https://youtu.be/cdhP0URuVGo


#podcast