‍ برخورد خشونت آمیز با حجاب علی دینی ترکمانی

در اسفند ۱۳۹۶ مقاله ای با عنوان "چشم انداز اعتراض به حجاب اجباری: وفاداری یا خروج؟" به قلم بنده در ماهنامه ایران فردا منتشر شد. بخشی از این مقاله را در اینجا و کل مقاله را به پیوست، به مناسبت برخورد تاسف برانگیز بسیار خشن با یکی از هموطنان دخترمان، به اشتراک می گذارم.
در چارچوب این نظریه آلبرت هیرشمن (خروج، اعتراض، وفاداری)، اعتراض دختران خیابان انقلاب، حکم ساز وکار اعتراضی را دارد که می‌تواند پیامدهای مختلفی، بسته به پاسخ ساخت قدرت به آن، داشته باشد. اگر این اعتراض با وزن اجتماعی بالای آن، مورد توجه ساخت قدرت قرار بگیرد و به آن پاسخ مطلوب داده شود، می‌تواند به وفاداری تبدیل شود. استفاده این دختران از روسری سفید، به عنوان نمادی از رویکرد مسالمت‌جویانه، این پیام را می‌دهد که مطالبه‌شان، در حال حاضر، مدنی و در چارچوب نظام است. بنابراین، در صورت تامین آن، این اعتراض به عنوان مساله‌ای اجتماعی قابل حل است. در غیر این صورت، احتمالا، قابلیت تبدیل آن به خروج، در چشم انداز وجود دارد. این سناریوی آینده‌نگرانه را می‌توانیم بر مبنای قانون "بقای انرژی اجتماعی" هیرشمن توضیح بیشتری بدهیم.
وی در کتاب " پیش رفتن با جمع"، جنبش‌های اجتماعی آمریکای لاتین را بررسی و جمع‌بندی می کند و با استفاده از قانون بقای انرژی در فیزیک، از قانونی به نام " بقای انرژی اجتماعی" سخن می‌گوید که تکمیل‌کننده چارچوب نظری "خروج، اعتراض، وفاداری" است. همانطور که ماده هرگز از بین نمی رود و از فرمی به فرمی دیگر استحاله پیدا می‌کند، تجربه تاریخی این کشورها نیز نشان می‌دهد که جنبش‌های اعتراضی اجتماعی هرگز از بین نمی‌روند. از فرمی به فرم دیگر متحول می‌شوند؛ چرا که بمانند آتش زیر خاکستر هستند که در بزنگاهی مناسب، دوباره شعله‌ور می‌شوند؛ با ابعادی وسیع‌تر. هیرشمن، این قانون را با استناد به شواهد مختلف مربوط به جنبش‌ها و اعتراض‌های اجتماعی در کشورهای مختلف آمریکای لاتین، صورت‌بندی می‌کند. در تجربه‌ی تاریخی معاصر کشورمان می‌توانیم به کنترل مطالبات جنش ‌ملی‌گرایانه‌ در سال‌های بعد از کودتای 28 مرداد و کنترل مطالبات ضد کاپیتولاسیونی روحانیون در سال‌های بعد از 15 خرداد 1342 اشاره کنیم. از نظر حکومت پهلوی دوم، آتش مطالبات خاموش شده و جامعه کاملا در کنترل بود. اما، خیزش مردم در سال 1356و شعله‌ور شدن آن در سال 1357، همه محاسبات را برهم زد و تصویر دیگری را پیش رویش گذاشت؛ قانون بقای انرژی اجتماعی در کار است. آنچه پیشتر تصور می‌رفت خاموش شده، آتش زیر خاکستر بوده است.
با این چارچوب نظری و تاریخی، آنچه در مورد نحوه‌ی برخورد با اعتراض دختران خیابان انقلاب می‌توانیم یگوییم این است که دستگیری و زندانی کردن آنان اگر در کوتاه‌مدت جوابی بدهد، در بلندمدت بعید است که کارساز باشد. احتمال زیادی وجود دارد که در زمانی دیگر، آتش خاموش نشده‌ی زیر خاکستر، دوباره و در ابعادی وسیع‌تر شعله ور شود و در صورت قرار گرفتن در مسیر خروج، نتایج دیگری را رقم بزند. به این اعتبار، هوشیارانه‌ترین برخورد، از منظر رویکرد مصلحت‌گرایانه حاکمیتی، زمینه‌سازی برای گذار به شرایطی است که تامین این مطالبه در دستور کار قرار بگیرد. ... در موقعیتی که کشوری چون عربستان سعودی، به عنون مهد جهان اسلام، دست به گشایش‌های اجتماعی مهمی از جمله آزاد کردن تدریجی پوشش زنان زده است و در شرایطی که گفتمان رایج جهانی، پوشش آزاد را به عنوان حقیقتی مطلق در اذهان عمومی جا می‌اندازد، به نظر می‌رسد که امکان کنترل چنین اعتراضی بدون درگیرشدن با عواقب آن در آینده وجود ندارد. در مقطع کنونی، هزینه‌های اجتماعی تثبیت قواعد حکمرانی از طریق کنترل "تن"، بسیار بیشتر از هزینه‌های تغییر قواعد شده است.

https://t.me/alidinee

https://www.aparat.com/v/a2vVo
مهر ۱۳۹۵




https://t.me/alidinee

‍ ‍ ‍ ‍میزگرد ارز تک نرخی. برنامه تیتر امشب شبکه خبر. ۲۲ شهریور ۱۳۹۶. دکتر حسین عبده تبریزی و علی دینی ترکمانی

https://t.me/alidinee

🖊شکست کنترل گردشگری خارجی با هدف مدیریت بازار ارز

علی دینی ترکمانی

🔸سایت خبری تابناک: "رئیس کل بانک مرکزی گفت که مسافرت خارجی در ایران بیش از حد معمول است و باید متعادل شود" (9 اردیبهشت 1397).

🔸واقعیّت اوّل: صنعت خدمات گردشگری در ایران به رغم جاذبه های تاریخی و جغرافیایی و اقلیمی و هنری و فرهنگی ایران، آن چنان کوچک باقی مانده است که اساسا قابل مقایسه با این صنعت در کشور همسایه ترکیه نیست. در سال 2016، از ترکیه، 39/5 میلیون نفر گردشگر خارجی، بیشتر با مبداء کشورهای پیشرفته صنعتی با درآمد سرانه بالا، و از ایران، 5/2 میلیون نفر، بیشتر با مبداء کشورهای با درآمد سرانه متوسط و پایین آسیای میانه و حاشیه خلیج فارس، با اهداف زیارتی و درمانی، بازدید داشته اند. نسبت این رقم در ترکیه به ایران 7/6 برابر است. این در حالی است که اگر ظرفیت جذب گردشگر خارجی در ایران بیشتر از ترکیه نباشد، قطعا کمتر نیست. ترکیه در حال حاضر، از نظر جذب گردشگری بین المللی، بعد از کشورهای فرانسه، آمریکا، اسپانیا، چین و ایتالیا، و پیش از کشورهایی چون آلمان، انگلستان، روسیه و مکزیک قرار دارد.

🔸واقعیّت دوّم: تراز درآمدی گردشگری، در ایران منفی و مقدار آن زیاد است. در این جا دو مسیر را می‌توان برای مثبت کردن این تراز دنبال کرد. یکی، مسیر پیشنهادی بانک مرکزی است: کنترل خروجی گردشگری از طریق اعمال محدودیت ارزی و عدم پرداخت ارز از طریق شبکه بانکی، با هدف مدیریت تقاضای واقعی ارز و در نهایت مهار بخشی از فشارهای فزاینده ارزی. مسیر دوّم، دنبال کردن راهی‌است که کشور همسایه ترکیه، با سابقه فرهنگی وتاریخی کم و بیش شبیه به ایران، دنبال کرده است: استفاده از فرصت‌های موجود گردشگری و تبدیل صنعت خدمات گردشگری بین المللی به یکی از موتور محرکه‌های توسعه‌ای این کشور. در این صورت، با افزایش میزان گردشگری ورودی تراز مثبت می‌شود حتّی اگر میزان خروجی گردشگری به مرز سی میلیون نفر هم برسد. بنابراین، زیاد بودن خروجی گردشگری، به دلیل بسیار کم بودن ورود گردشگری است. راه کار، نه در محدود کردن خروجی گردشگری که در باز کردن فضا برای ورودی گردشگری است.

🔸واقعیّت سوّم: می‌دانیم مدیران ارشدی چون آقای سیف به دنبال ارائه راه‌کارهای کوتاه‌مدّت عاجل به مثابه اکسیر درمان‌گر فوری هستند. به محض طرح پیشنهاد دوّم، خواهند گفت این مسئله‌ای ساختاری است که هم تصمیم‌گیری درباره‌ی آن در حیطه اختیارات مقامات دیگر است و هم پیش‌برد آن مستلزم زمان بلند است. این البته نکته‌ی قابل‌تامّلی است. امّا، در مقابل، می‌توان این استدلال را کرد که بدون توجّه به ریشه‌ی اصلی مشکل ارزی که مرتبط با سایر مشکلات مهم کشور است، اقداماتی چون اعمال محدودیت‌های بیشتر بر گردشگری خارجی نقش مسکّن خیلی کوتاه‌مدّت را دارد. چرا که در کنار محدود شدن درصدی از تقاضای واقعی ارز از این محل، موجب تشدید تقاضای سفته بازانه ارزی، در شرایط کنونی، می‌شود. پیامی که به بازارها می‌فرستد این است که کف‌گیر به ته دیگ خورده است. این یعنی، تشدید بازار موازی و غیررسمی یا بازار قاچاق ارز.

🔸واقعیّت چهارم: داستان اقتصاد ایران, در شرایط مکرّر کنونی، به‌مانند فردی است که بیمار است و بر اثر خونریزی، نیاز به تزریق خون دارد. طبیعی است که تزریق خون را نمی‌توان به آینده و بعد از درمان بیماری احاله داد. اما، نکته این است که این بیمار، بعد از تزریق خون و مداوای غیر اساسی، دوباره بیمار و دچار خونریزی می‌شود. فردی که پی‌در‌پی دچار بیماری می‌شود و سر از اورژانس و تزریق خون در می‌آورد، نیاز به درمان اساسی به مثابه نقطه عطف‌ مهم تاریخی دارد. این درمان در حوزه اقتصاد و چنین سیاست‌هایی نیست؛ در حوزه سیاست و نوع نگاه به جهان و منطقه است. اگر نگاه تغییر کند و برای مثال، امکان تکمیل زنجیره‌ی گردشگری منطقه‌ای، با همکاری ترکیه و کانال های بازاریابی جهانی بوجود آید، در این‌صورت، با سامان یافتن گردشگری بین المللی و استفاده از ظرفیت‌های جاری، تراز گردشگری مثبت و از این محل بازار ارز سامان بهتری پیدا می‌کند. ریشه ها را باید دریافت.
10ردیبهشت 1397 https://t.me/alidinee

🖊بزنگاه تاریخی کره شمالی
علی دینی ترکمانی

🔸نویسندگان کتاب مطرح " چرا ملت ها شکست می‌خورند؟" بر مبنای داده های تطبیقی تاریخی مختلف نشان می دهند که عنصر اصلی تعیین کننده سرنوشت جوامع ، سیاست است. اقتصاد و فرهنگ قوی بر بستر سیاست قوی رشد می‌کند. چرخه فزاینده توسعه در جایی شکل می گیرد که نهادهای فراگیر سیاسی و اقتصادی وجود داشته باشد. یکی از عوامل مهمی که موجب شکل گیری زیرساخت سیاست قوی می شود وقوع نقطه عطف‌های مهم یا بزنگاه های تاریخی است.
🔸چرخش رهبر کره شمالی در قبال تسلیحات اتمی این کشور و اعلام آمادگی وی برای خلع سلاح شبه جزیر کره از این تسلیحات، نمونه‌ای از نقطه عطف یا بزنگاه تاریخی است. نقطه عطفی که می‌تواند سرنوشت دیگری را برای این کشور و مردمش رقم بزند. چنانچه پیشتر در مطلبی با عنوان " تاثیر سازش احتمالی کره شمالی با آمریکا بر اقتصاد ایران" (23 اسفند 1396) نوشته بودم، این نقطه عطف در کنار تقویت خروج آمریکا از برجام و تبعات اقتصادی آن، می‌تواند سرآغازی برای تکرار تجربه وحدت دو آلمان شرقی و غربی در شرق آسیا باشد. شاید، این روند، سال ها طول بکشد. شاید این روند، به جای ادغام کامل در چارچوب یک سیستم اقتصادی، به شکل دیگری چون تجربه الحاق هنک کنگ به چین ، با دوسیستم اقتصادی متفاوت، اما، در قالب جغرافیای واحدی پیش برود. در هر صورت، اتّفاق در حال وقوع، می‌تواند سرنوشت دیگری برای مردم دو کره رقم بزند. مردم کره شمالی می‌توانند از امکانات اقتصادی قوی کره جنوبی بهره ببرند و به سطح رفاه بالاتری دست یابند. مردم کره جنوبی نیز ضمن احساس آرامش بیشتر از رهایی از شرّ شمشیر داموکلس جنگ بین دو کره، می توانند با اتّکا به قدرت نظامی بخش شمالی شبه جزیره، احساس قدرت ملّی بیشتری بکنند.
🔸نقطه عطف‌های تاریخی معمولاً تحت تاثیر عواملی چون مداخله نیروهای خارجی (چون سرنوشت عراق و لیبی)، شکل گیری وضع پات گونه در عرصه سیاست و انتقال این درس به نیروهای سیاسی، که رعایت قاعده دموکراسی به نفع همه هست (مانند تجربه ادغام نیروهای چپ و رادیکال در پروژه دموکراتیزه سازی در کشورهایی چون ایتالیا و فرانسه)، و شیوه تفکرّ رهبری سیاسی یک جامعه است (مانند ماندلا در آفریقای جنوبی و ممانعت از درگیری نژادی به رغم آن که قدرت در دست سیاهان افتاده بود).
🔸شاید کیم جونگ اون با چرخش فکری خود، می خواهد نامی خوب در تاریخ قرن بیست و یکم کشورش برای مردمش و جهان، از خود به جای بگذارد. باید به انتظار روزها و هفته های آینده نشست ودید تا چه حدّی نقطه عطف تاریخی این کشور جدّی است.
22 اردیبهشت 1397
https://t.me/alidinee

🖊مصادره مشاهیر ایران
علی دینی ترکمانی

🔸مولانا از سال ها پیش ترک تبار شده است. خیام از مدت ها پیش تاجیک تبار شده است. این بار نوبت به ابوعلی سینا و ادعای ترک تباری او توسط ترکیه رسیده است. چنین شخصیت های بزرگ تاریخی، ضمن اینکه رنگ و بوی سرزمین خاصی چون ایران را با زبان و اثارشان بازتاب می دهند، متعلق به کل جهان نیز هستند. ملی جهان وطن.
🔸افتخاری است که چنین بزرگانی را در گوشه و کنار جهان بشناسند و مردم جهان با آنان ارتباط برقرار کنند. در این تردیدی نیست. اما، مصادره هویت ملی آنان قابل قبول نیست.
🔸 مشکل در کجاست؟ در رفتار دولت های ترکیه یا تاجیکستان نیست. از قدیم گفته اند حرمت امام زاده را متولی آن نگه می دارد. در جایی که حرمت این بزرگان و بزرگان دیگری چون فردوسی رعایت نشود، دیگرانی پیدا می شوند که با درک جایگاه رفیع آنان، تاریخ را تحریف و بر برحق بودن ادعای خود تاکید کنند.
۲ خرداد ۹۷
https://t.me/alidinee

🖊سایه دیدار ماکرون و پوتین بر سر برجام
علی دینی ترکمانی

🔸امروز ماکرون، دیداری با پوتین، در سن پترزبورگ، خواهد داشت تا درباره سه موضوع سوریه، برجام و اوکراین، با هم مداکره کنند.
🔸به دنبال خروج ترامپ از برجام، سفیر روسیه در سازمان ملل اعلام کرد ایران برای حفظ برجام باید امتیاز بدهد. در ادامه، چند روز پیش وزارت خارجه روسیه اعلام کرد ایران و حزب الله، باید از سوریه خارج بشوند.
🔸کنار گذاشتن این اظهارنطرهای روسی مذکور در مورد ایران، به همراه طرح موضوع اوکراین، در کنار برجام و سوریه، این حس را بدست می دهد که روسیه به دنبال گرفتن امتیاز در باره اوکراین و همراهی با روند شکل گرفته در باره برجام و سایر موضوعات منطقه ای، با اروپا و حتی آمریکاست.
🔸احتمالا اروپا و فرانسه هم بدشان نمی آید که روسیه را ولو در ازای دادن امتیازی در مورد اوکراین، با خود بر سر مسایل منطقه همراه کنند.
باید به انتطار نشست و دید روباه پیر روسیه چه خواهد کرد.
۳ خرداد ۹۷
https://t.me/alidinee

🖊پرواز ملک مطیعی در ساحت غریب هنر

علی دینی ترکمانی

"کوچ غریب را به یاد آر
از غربتی به غربت دیگر
تا جست و جوی ایمان
تنها فضیلت ما باشد"
شاملو

🔸ناصر ملک مطیعی هم به سوی آسمان ها پرواز کرد. در فیلم های زیادی ایفای نقش کرد. شاید ماندگارترین نقشش، فرمان در قیصر مسعود کیمیایی باشد.
🔸بسته شدن کارنامه کاری او در دوره بعد از انقلاب یکی از موارد کوچ غریب هنرمندان برجسته کشور از غربتی به غربت دیگر است. این که چرا در سال های اول بعد از انقلاب، برداشت منفی از هنر و هنرمند شکل گرفت، نیازمند تحلیل جدی از جوانب مختلف است. آن چه در این جا به اجمال می توان گفت این است که خشت اول، کج کار گذاشته شد؛ در نتیجه، مسیر و سرنوشت فعالیت هنری هنرمندان پیش کسوتی چون ناصر ملک مطیعی را برای سال های بعد به گونه ای تعیین کرد که جامعه محروم از توان مندی های هنری آنان شد.
هنرمندانی که در حافظه جمعی جامعه حضور قوی داشتند، و در صورت ادامه فعالیت می توانستند موجب شادابی مردم بشوند، ناتوان از ادامه فعالیت شدند و به حال خود و هنر خون گریستند.
🔸جامعه ای که منزلت هنر و هنرمند را به خوبی درک نکند نمی تواند سامانه اجتماعی کارآمدی را تاسیس کند. چنین جامعه ای نمی تواند از حضور هنرمندان، در جهت تقویت سرمایه اجتماعی و پیش برد تحولات توسعه ای، بهره ببرد.
۵ خرداد ۹۷
https://t.me/alidinee

🖊کارگران چرخ زاپاس ماشین تولید ثروت نیستند
علی دینی ترکمانی

🔸اگر اعتصاب کامیون داران ادامه پیدا کند، زنجیره تامین کالاهای زیادی دچار مشکل جدی می شود که افزایش خیلی بیشتر محصولاتی چون هندوانه و حتی متوقف شدن خط های تولید را به دنبال دارد.
🔸اگر رفتگران برای مدتی اعتصاب کنند، شهر به گند کشیده می شود و در صورت استمرار، بیماری های وبا و طاعون همه جا را فرا می گیرد. اگر نظافتچی های بیمارستان ها ناچار از اعتصاب شوند، بیمارستان از محل درمان، به محل زایش عفونت تبدیل می شود. و ...
🔸در اقتصاد متعارف راست گرا، نظریه ای به نام کارآیی _دستمزد هست با این معنی که دستمزد و درآمد افراد متناسب با کارآیی و بهره وری آنان است. هر که کارآتر، حسابش پر درآمدتر.
🔸اما، وقتی حدی برای این رابطه گذاشته نشود، در عمل، بخش کثیری از نیروی کار، تبدیل به چرخ پنجم ماشین می شود. درست است که برخی از مسولیت ها مهم تر و بنابراین باید همراه با دستمزد بیشتر باشند؛ اما، نه به اندازه ای که نابرابری بیش از اندازه را تولید کند.
🔸تجربه تاریخی نشان می دهد تغییرات دستمزدها، بیش تر، تحت تاثیر مقاومت مدنی جامعه کارگری در برابر کارفرمایان و صاحبان سرمایه بوده است. یعنی در غیاب چنین مقاومتی، دستمزدها به رغم افزایش کارآیی و بهره وری نیروی کار چندان تغییری نداشته است. بنابراین عامل تعیین کننده ی دریافتی افراد، ضمن این که مرتبط با نوع مهارت های آنان است، مرتبط با مساله ی اجتماعی به نام جایگاه طبقاتی آنان و توانایی یا ناتوانی انان در استفاده از ابزارهای افزایش قدرت چانه زنی نیز است. این همان نکته ای است که بعد از بحران ۲۰۰۸ آمریکا، اقتصاددان مطرح میانه روی کینزگرای آمریکایی، پاول کروگمن، نیز بر آن صحه گذاشت: توزیع درآمد را نمی توان بدون تحلیل طبقاتی، درست توضیح داد.
🔸اتحادیه ها و سندیکاهای کارگری، امکانی برای اثبات این واقعیت مسلم است که کارگران، دست کم، یکی از چهار چرخ اصلی ماشین اند؛ ولی آنچه دریافت می کنند قابل قیاس با نقش شان در پیش برد ماشین تولید ثروت در جامعه نیست. پرداختی به آنان در چارچوب قواعد اقتصاد متعارف بازارگرا، ناعادلانه است. قواعد باید اصلاح شوند و برای اصلاح نیروی اعتصاب به عنوان مساله ای اجتماعی لازم است.
۷ خرداد ۹۷

https://t.me/alidinee

شماره‌ی ۳۹ ایران‌فردا منتشر شد، در این شماره می‌خوانیم:
🔴 بحران‌ها و نگرانی از فروپاشی
🔴 پرونده‌ای برای کارگران
@iranfardamag
https://t.me/alidinee

🖊تجاوز جنسی در دبیرستان و بحران فراگیر توسعه در ایران

علی دینی ترکمانی

🔸بررسی دقیق علل وقوع تجاوزهای جنسی اخیر و موارد پیشین، در حیطه ی پژوهشی جامعه شناسان و روان شناسان اجتماعی است. در این جا، آنچه از منظر یک شهروند و رویکرد توسعه می توان گفت این است:
۱. ناهنجاری های اجتماعی از این دست، در حال تکرار در ابعادی بهت آور و حیرت انگیز است. بهت هم از نظر مکان وقوع آن ها و هم از نظر جایگاه فاعلان درگیر.
۲. این روند در کنار ناهنجاری های رو به افزایش دیگری چون سوء استفاده از دختران خیابانی در خانه های عفاف و افزایش میزان اعتیاد و تن فروشی و کاهش دامنه سنی فاعلان به سنین نوجوانی، به همراه بیکاری و افسردگی و ناشادی بالا، دال بر بحران توسعه اجتماعی فراگیر در ایران است.
۳. ابعاد این بحران فراگیر زمانی برجسته تر می شود که تناسب آن با متن نطام اجتماعی و اهداف ان از جمله پرورش انسانی طراز نوین، مقایسه شود؛ انسانی رهای از تعلقات مادی و هواهای نفسانی. اما، در عمل، آنچه رخ داده، نشان دهنده ضعف های جدی نظام حکمرانی و در نتیجه رشد قابل توجه درگیر شدن در فساد های مالی، و رشد قابل توجه درگیر شدن در ناهنجاری های اجتماعی است.
۴. اگر مورد سعید طوسی صحت داشته باشد، تلاش برای تبرئه او از سویی، و تلاش برای مجازات معاون دبیرستان مورد اخیر در سوی دیگر، نشان دهنده وجود تبعیض های نظام مند در برخورد با فاعلان ناهنجاری های اجتماعی است. چنین تفاوت های رویه ای، نه تنها کمکی به مواجهه با ناهنجاری های اجتماعی نمی کند بلکه موجب عصبی و خشمگین تر شدن جامعه نیز می شود.

۹ خرداد ۱۳۹۷
https://t.me/alidinee

🖊ریشه‌های جهانی و داخلی بحران آب و محیط زیست
علی دینی ترکمانی

🔸به دنبال انقلاب، ورزشگاه تنیس روی زمین موسوم به بل هلیکوپتر، واقع در آپادانای دوم اصفهان، آزاد و میدان بازی فوتبال ما شده بود. مجموعه‌ای که پیش‌تر در اختیار آمریکایی‌ها بود. بازی در آن زمین‌های استاندارد کجا و روی آسفالت کوچه و خیابان‌های محله کجا؟! بعد از بازی، برای استراحت به چند متر آن‌طرف‌تر، کنار زاینده‌رود می‌رفتیم و با خرچنگ‌های بر روی‌هم انباشته بازی می‌کردیم.
در همان سال‌ها، یکی دیگر از تفریح‌های ما رفتن به پل خواجو، و تماشای ماهیگیری بدون تور و قلاب مردی جوان بود.
پشت دهنه پل قرار می‌گرفت، خود را به جریان آب می‌سپرد. ایستاده از گوشه دهانه با جریان آب حرکت می‌کرد و به سمت کنج پایین زیر آب دولا می‌شد و با دستانش ماهی‌های شناور در آنجا را می‌گرفت. شکار ماهی بدون تور و قلاب، هنرمندانه و خلاقانه و برای ما خوشایند و تحسین برانگیز بود.
🔸حالا نه تنها نشانی از خرچنگ و ماهی نیست، دریغ از قطره‌ای آب در زاینده‌رود. داستان غم‌انگیز و به جدّ بحرانی زاینده‌رود، داستان کم آبی کل کشور و تبدیل ایران از سرزمینی نیمه خشک به سرزمینی تمام خشک، چون عربستان سعودی است. با این تفاوت که عربستان با استفاده از فناوری های نوین از جمله بارورسازی ابرها و شیرین کردن آب شور خلیج فارس، توانسته است شرایط اقلیمی را تا حدی بهتر کند.
🔸چرا چنین شده است؟ یک علت، گرم شدن کره زمین است. طی ۱۵۰ سال گذشته، دمای سیاره، یک درجه افزایش یافته است. اگر در ۵۰ سال آینده یک درجه دیگر بیشتر شود، تعادل‌های جمعیتی و مکانی، بیشتر بر هم خواهد خورد. جاهایی به دلیل آب شدن یخ‌های قطبی، دچار سیلاب و جاهایی به خاطر گرم شدن هوا، دچار آتش‌سوزی جنگل‌ها خواهند شد. در نتیجه، مهاجرت‌ها به مکان‌های مناسب‌تر شدت خواهد یافت و تراکم جمعیتی در چنین مکان‌هایی افزایش خواهد یافت و شرایط زیستی  بدتر خواهد شد.
در کنار این علت جهانی، علت مدیریت ضعیف داخلی نیز هست. نبود آینده‌نگری، تعریف و اجرای بدون کارشناسی هزاران پروژه مختلف، اجرای پروژه‌های نادرستی چون انتقال آب به شهرهای دیگر، تأسیس صنایع آب‌بر در مکان‌های کم آب، انفجار جمعیت، عقب ماندگی فناورانه در صنعت
،انباشت سرمایه با بهروه وری خیلی پایین و اتلاف شدید منابع از جمله آب، و ناتوانی در استفاده از فناوری‌های نوین جهانی در بخش کشاورزی و استاندارد کردن کشت و زرع و میزان مصرف آب از جمله موارد مدیریتی داخلی است. 
🔸یک راه برای شناسایی سهم علل به تفکیک جهانی و داخلی در تخریب محیط زیست و بحران کم‌آبی، مقایسه تطبیقی ایران با کشور همسایه، ترکیه است. برای مثال، میزان کاهش حجم آب رودخانه‌ها و سدها و دریاچه‌های ترکیه در طول سی سال گذشته را می‌توان به حساب علت جهانی و تفاوت آن با آنچه در ایران رخ داده است را به حساب علت داخلی گذاشت. به نظر می‌رسد وزن علت داخلی در ایران بسیار بیشتر از علت جهانی است.
🔸زمانی که روی رودخانه‌های ورودی دریاچه ارومیه، به‌صورت سریالی سد تأسیس می‌شد، کارشناسان درباره تأثیر منفی آن هشدار دادند. زمانی که سد گتوند شروع شد علاوه بر کارشناسان حتی اهالی روستاهای اطراف آن هشدار دادند که این سد به دلیل مکان نامناسب، آب شیرین را به آب شور تبدیل خواهد کرد و خود مسئله زیست محیطی خواهد شد و ...
🔸منافع گروه‌های ذی‌نفع به‌علاوه این باور که به هر طریقی می‌توان مدیریت جامعه را پیش برد و تخصص امری ساخته و پرداخته اذهان معیوب غرب زده است و دانش فنی خارجی را می توان از نقطه صفر در داخل تولید کرد و نیازی به تخصص بین المللی نیست ، تیشه به ریشه محیط زیست زده است. 

۱۲ خرداد ۹۷
https://t.me/alidinee

🖊اردن و آتش بیاری دوباره صندوق بین‌المللی پول
علی دینی ترکمانی

🔸کارشناسان اقتصادی صندوق بین‌المللی پول با پیچیدن نسخه زیر،  مردم اردن را به خیزش در برابر دولت این کشور واداشته‌اند: کاهش مخارج دولت از طریق کاهش یارانه کالاها و حامل‌های انرژی، و کاهش کسری در بودجه از طریق افزایش درآمدهای مالیاتی حقوق‌بگیران دولتی و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط. 
🔸ابزار مورداستفاده برای تحمیل سیاست‌های پیشنهادی صندوق، وام موسوم به تعدیل ساختاری و تثبیت اقتصادی است. وام به شرطی پرداخت می‌شود که کشور متقاضی، شرایط پیشنهادی صندوق در مورد جهت‌گیری سیاست اقتصادی را بپذیرد.
🔸اولین بار نیست که صندوق، آتش بیار معرکه می‌شود. سیاست‌های اقتصادی این نهاد و بانک جهانی، در کشورهای مختلف موج‌های مخالفت اجتماعی را به پا کرده است. با وجود این، داستان همچنان ادامه دارد. چرا؟ چون اولاً، این نهاد و کارشناسان آن ارزیابی درستی از آنچه در کف خیابان‌های شهرهای کشورها می‌گذرد، ندارند. مانند پزشکی هستند که نسخه واحدی از جمله آمپول پنی‌سیلین را برای تمام بیماران، صرف‌نظر از ویژگی‌های مختلفشان چون آلرژی، تجویز می‌کند.
ثانیاً، سیاست‌ها نه با نگاه برابری گرایانه فقرزدایانه اجتماعی، که با نگاه خشک منطق اقتصادی مبتنی بر نظریه قیمت های نسبی متعارف اقتصادی تجویز می‌شود، که پیامد آن در یونان و اسپانیا و اردن قیام مردم است. در این نگاه، بار اصلی ریاضت اقتصادی بر دوش طبقات فقیر و متوسط جامعه می‌افتد و طبقه مرفه و صاحب ثروت بالای جامعه فرصتی پیدا می‌کند تا در موقعیت تورمی جدید، به ثروت بیشتری دست پیدا کند. 
🔸به نظر من عقل و هوش سیاست‌مدار اقتصاد نخوانده‌ای چون مسعود بن سلمان، از کارشناسان اقتصاد خوانده صندوق بیشتر است. زیرا، وی در تلاش برای پاسخ به مشکل کسری بودجه، راهی با پیامد مهم  اجتماعی انتخاب می‌کند مذاکره با صاحبان ثروت‌های بالا و تأمین منابع مالی کمک به فقرا از محل ثروت این ثروتمندان.
این اقدام، در اصل، تلاشی برای بازسازی نظام مالیاتی بر مبنای اصل هر که بام ثروتش بیشتر، پرداخت مالیاتش خیلی بیشتر، است.
🔸بازسازی اساسی نظام مالیاتی به‌نحوی‌که صاحبان ثروت‌های بالا را نشانه‌گیری کند، در بسته پیشنهادی صندوق و بانک جهانی جایی ندارد. سیاستی که هم به کاهش کسری بودجه کمک می‌کند و هم وفاق اجتماعی را تقویت می‌کند. 
🔸دولت اردن مانند دولت‌های دیگر برای خاموش کردن شعله قیام ناچار از عقب‌نشینی است. اگر چنین اتفاقی بیافتد، می‌توان این درس را گرفت که سیاست اقتصادی در خلاء اجتماعی رخ نمی‌دهد. اقتصاد از اجتماع جدا نیست. بخشی از منطق آن را شرایط اجتماعی تعیین می‌کند. بنابراین، باید که در سیاست‌گذاری‌های اقتصادی، پیش از به آب دادن بند، آن را در نظر گرفت. 
۱۵ خرداد ۹۷

https://t.me/alidinee

🖊تأثیر جایگزینی یوان و روبل و یورو به جای دلار بر نرخ دلار

علی دینی ترکمانی

🔸در شهریور ماه سال گذشته، دولت اعلام کرد که از این پس، مبادلات تجاری با کشورهای چین و روسیه به روبل و یوان انجام خواهد شد تا بازار ارز کنترل شود. اخیراً نیز اعلام شد، که آمار واردات و صادرات به یورو نیز ثبت خواهد شد تا احتمالاً از وزن اثرگذاری دلار در بازار ارز کاسته شود.
🔸تجربه ماه‌های گذشته نشان می‌دهد که کنترل تلاطم بازار ارز در شرایطی که موتور انتظارات بر اثر تشدید تنش‌های منطقه‌ای و جهانی فعال می‌شود، از طریق تسویه حساب‌های تجاری به یوان و روبل با کشورهای مذکور، امکان‌ناپذیر است. زیرا، اولاً، سهم مبادلات تجاری با این دو کشور از کل مبادلات تجاری ایران خیلی بالا نیست؛ ثانیاً، دلار هنوز پول اصلی نظام اقتصاد جهانی است و به این اعتبار در میان ارزها، ذخیره اصلی جهانی است. بنابراین، وقتی موتور انتظارات فعال می‌شود، تقاضای سفته بازانه برای دلار نیز فعال می‌شود که تأثیر آن بر افزایش نرخ دلار بسیار بیشتر از تأثیر مبادلات دوجانبه بر کاهش تقاضای واقعی برای دلار است. 
🔸 نظام مبادلات دوجانبه با روسیه و چین، به معنای بازی در زمین اقتصادی و ارزی این کشورهاست. اگر منافعی داشته باشد، بیشتر عاید این کشورها می‌شود که در پی جااندازی پول ملی خود به‌عنوان پول جهانی هستند. این مسئله به‌ویژه در مورد چین صادق است که از طریق روابط تجاری دوجانبه با کشورهای مختلف، در پی قرار دادن یوان در کنار دلار و یوروست. در حال حاضر چین با بیش از ۵۰ کشور روابط بانکی را برقرار کرده که اجازه می‌دهد، گردشگران چینی با کارت عابر بانک یوان، در کشورها هزینه کنند. طبیعی است هر چه تعداد کشورها بیشتر شود، به معنای افزایش قلمروی جغرافیایی یوان به‌مثابه ارز مورد قبول جهانی است.
🔸ثبت آمار واردات و صادرات به یورو در کنار دلار، از منظر ساماندهی بازار ارز یا جایگزین سازی یورو به جای دلار، اقدامی بی‌ثمر است. در عرصه‌ی جهانی هنوز دلار واحد اصلی ثبت آمارها و همین‌طور تسویه حساب‌های بین‌المللی میان اقتصادها و بانک‌هاست. جایگزین سازی ارزی دیگر به جای دلار زمانی ممکن می‌شود که دلار بر اثر تضعیف جدی اقتصاد آمریکا، اثربخشی خود در تسویه حساب‌های بین‌المللی و ذخیره جهانی را از دست بدهد. همان‌طور که پوند استرلینگ انگلستان بعد از جنگ جهانی دوم جای خود را به دلار داد. چنین اتفاقی چندان دور از انتظار نیست ولی نه از طریق اقدام یک جانبه کشوری با ظرفیت اقتصادی کوچکی در جهت جایگزین سازی یورو به جای دلار. این اتفاق مستلزم طراحی و معماری نوین نظام ارزی جهان است که در حیطه تصمیم‌گیری قدرت‌های بزرگ اقتصادی است مانند، تصمیم‌گیری در مورد جایگزین سازی دلار به جای پوند در مذاکرات برتون وودز میان آمریکا و انگلستان و در پی آن تأسیس بانک بین‌المللی‌ترمیم و توسعه (بعداً بانک جهانی) و صندوق بین‌المللی پول.
🔸خلاصه کلام این‌که تلاش‌ها برای جایگزین سازی ارزی دیگر به جای دلار اگر نفعی داشته باشد، عاید کشورهایی چون چین و روسیه می‌شود که در عرصه اقتصاد جهانی، قدرت‌های جدید محسوب می‌شوند. هزینه‌های چنین تلاشی نصیب اقتصاد ایران می شود که عبارت است از: افزایش هزینه مبادله ارزی، درگیری بیشتر با قدرت دارنده ذخیره اصلی جهانی و قدرت‌های همسوی با آن، افت عملکرد اقتصادی و در تحلیل نهایی ناتوانی در کنترل تلاطم‌های ارزی که بند نافش با دلار گره‌خورده است. 

۲۰ خرداد ۱۳۹۷
https://t.me/alidinee

🖊درس های مدیریتی کی روش برای اقتصاد ایران
علی دینی ترکمانی

🔸 برد ایران در برابر مراکش آن هم در بازی اول، با ترکیبی از بازیکنان با تجربه و بسیار جوان، تحسین برانگیز است. این بازی خوب، همچون بازی خوب ایران در برابر آرژانتین در جام جهانی پیشین، دال بر چند نکته مدیریتی است:
۱. کار را باید به کاردان سپرد. به قول کارتن دوران کودکی ما: کار هر مرد نیست خرمن کوفتن/ گاو نر می خواهد و مرد کهن.
۲. ثبات مدیریتی بسیار مهم است. در جایی که طول عمر مدیران به طور متوسط حدود سه سال است و با تغییرات مدیریتی همه چیز تغییر می کند، نمی توان نظام برنامه ریزی قوی که سهل است، نیمچه قوی داشت. ثبات مدیریتی به معنای نفی روی آوردن به تغییرات در جایی که لازم است, مانند تعویض بازیکن با هدف تغییر تاکتیک و استراتژی، نیست. به معنای قاعده مند کردن تغییرات است.
۳.انتخاب بهترین ها و میدان دادن به آن ها صرف نظر از هویت قومی، رویکرد فکری و علایق و سلایق شان بسیار مهم است. شایسته سالاری در همه حوزه ها،یعنی باور جدی به این تفکر که ایران از آن همه ایرانیان، صرف نظر از دین و مذهب و قومیت و زبان و اندیشه سیاسی و اجتماعی شهروندان، است. اعتقاد به این که، به این دلایل، خون کسی رنگین تر نیست. تنها دلیل برای قرار گرفتن در موقعیت های مهم، شایستگی و علاقه به منافع ملی است.
۴. نمی دانم کی روش بعد از بازی با دیدن فیلم بازی پخش شده در شبکه سه، چه خواهد گفت. اما، می توانیم حدس بزنیم که از انعطاف ناپذیری صدا و سیما و اصرار آن بر به قاب تصویر نکشیدن خانم های حاضر در ورزشگاه سن پترزبورگ تعجبی نخواهد کرد. ولی احتمالا خواهد گفت سیستم انعطاف ناپذیر نمی تواند با چالش ها، مواجهه خوب که هیچ، نه چندان بد داشته باشد.
۲۷ خرداد ۹۷
https://t.me/alidinee

🖊درس های کی روش برای انتقال تکنولوژی
علی دینی ترکمانی

🔸انتقال و جذب و نهادینه سازی تکنولوژی در رشته فعالیت های مختلف، هدف مهم اقتصادها و کشورهایی است که در پی کاهش فاصله توانمندی های تکنولوژیک خود با اقتصادها و کشورهای توسعه یافته هستند. در نیل به این هدف، برخی مانند ژاپن و کره جنوبی و چین و هند موفق و برخی مانند ما ناموفق بوده اند.
🔸در توضیح چرایی این اختلاف در عملکردها، معمولا نظریه متعارف اقتصادی از نقش مدیریت و حکمرانی خوب غفلت می کند و بیشتر بر نوع سیاست های اقتصادی و درجه دخالت دولت در اقتصاد توجه دارد. تلاشش بر این بوده و هست که نشان دهد موفقیت گروه موفق، ریشه در آزادسازی های اقتصادی و کاهش مداخله دولت دارد.
🔸اما، واقعیت مدیریت و سازمان تولید و نظام حکمرانی، قوی تر از آن است که نادیده گرفته شود و حکم جعبه سیاهی را پیدا کند که نیازی به حضور در تجزیه و تحلیل اقتصادی، در مقام متغیر توضیحی مستقل بسیار مهم، نداشته باشد.
🔸این واقعیت را کی روش و عملکرد درخشان تیمی که ساخته و پرداخته است، به خوبی تایید می کند. تیمی که هم خوب دفاع و هم خوب بازی می کند. هم نتیجه گراست و هم زیبا بازی می کند و فراتر از انتظار، صحنه هایی بسیار مهیج را بر صحن سبز رنگ فوتبال، آن هم در برابر اسپانیا، خلق می کند.
🔸دسترسی به قدرت رقابتی بالا درفوتبال، مانند هر محصول یا خدمتی دیگر، مستلزم وجود عوامل طرف عرضه (بازیکنان خوب)، عوامل طرف تقاضا ( تماشاچیان و علاقه مندان زیاد)، امکانات لجستیک و پشتیبانی، و مدیریت مبتنی بر بر نامه ریزی راهبردی آینده نگر است.
🔸بسته به نوع توانمندی در ترکیب این عوامل، تکنولوژی های متفاوتی شکل می گیرد که برخی از آن ها در عرض هم حرکت می کنند و برخی در مدار پایین تری قرار دارند. هر باشگاه فوتبالی روش خاصی برای تمرین دارد. روش خاصی برای آرایش بازیکنانش دارد. زمان خاصی برای تمرین دارد. حتی از لباس ها و کفش های خاصی استفاده می کند تا نتیجه لازم را بگیرد. آشنایی با این روش ها در باشگاه های بزرگ جهان و انتقال آن به تیمی در کشوری چون ایران، مستلزم دانش علمی و فنی بالای کادر رهبری کننده و مهارت های مدیریتی آنان است.
🔸 تیم قابل تحسین ایران در جام جهانی روسیه، محصول و خروجی نوع خاصی از مدیریت است. مدیریتی که به رغم درگیر بودن با چالش های مختلف، از جمله کمبودهای لجستیکی، نبود دیدارهای تدارکاتی مهم و مداخله های دستگاه ها و گروه های مختلف، به دلیل اتکا به پیشروترین دانش علمی و فنی رایج در مرزهای جهانی و اصول سازمان و مدیریت قوی، می تواند موفق عمل کند.
🔸موفقیت کی روش دال بر اهمیت آن چیزی است که "نقش شخصیت در تاریخ" نامیده می شود. در متن جامعه ای ولو همراه با کژکاردی های تاریخی، می توان کارهایی کرد کارستان، اگر شخصیت های دوران سازی در کار باشد.

۱ تیر ۱۳۹۷
https://t.me/alidinee

🖊ممنوعیت وارداتی ۱۴۰۰ قلم کالا و بازگشت تدریجی به شرایط جنگی

علی دینی ترکمانی

🔸 دستور وزیر صنعت، معدن و تجارت به سازمان توسعه و تجارت مبنی بر لغو ثبت سفارش ۱۴۰۰ قلم کالا از جمله خودرو، از منظر سیاست‌گذاری اقتصادی، در شرایط کنونی، اجتناب‌ناپذیر است. راهکاری است برای مدیریت تقاضای ارز و منابع ارزی. 
🔸طبیعی است چنین راهکاری بدون هزینه هم نیست. هزینه آن افزایش بیشتر قیمت کالاها به‌ویژه موارد لیست ممنوعه وارداتی است. بنابراین، باید در انتظار تورم بیشتری در آینده بود.
🔸در صورت بازگشت بیشتر تحریم‌ها و ناتوانی طرف حساب‌های تجاری در استفاده از معافیت‌های تحریمی آمریکا، فشارهای ارزی بر اثر کاهش قابل توجه درآمدهای ارزی نفتی و مشکلات مرتبط با نقل و انتقالات ارزی، بیشتر خواهد شد و موتور انتظارات تورمی با سرعت بیشتری فعال خواهد شد. بنابراین، باید در انتظار رکورد زنی های جدید نرخ دلار بود.
🔸با افزایش نرخ آزاد دلار، فاصله میان نرخ رسمی و نرخ آزاد بیشتر می‌شود. در اینجا دو راه‌کار برای مواجهه با این وضع وجود دارد. اول، افزایش نرخ رسمی دلار به حدود ۷ هزار تومان بخصوص با استدلال حذف رانت؛ دوم، تعدیل خزنده آن و روی آوردن تدریجی به نظام توزیع دولتی کالاهای اساسی در نرخ‌های تثبیت شده.
🔸اشکال سیاست اول این است که با افزایش نرخ رسمی به حدود ۷ هزار تومان، علامت افزایش خیلی بیشتر نرخ دلار در بازار آزاد را صادر می‌کند. به بیانی دیگر، نرخ رسمی پایین، حکم لنگرگاه مختصری را دارد که کمی آرامش به کشتی طوفان زده اقتصادی می‌دهد. افزایش شدید نرخ دلار، به معنای کنار گذاشتن لنگرگاه مختصر و سپردن کشتی اقتصاد به‌دست امواج سهمگین تورمی و ارزی است.
اشکال سیاست دوم این است که همراه با فساد است. مابه‌التفاوت قیمت‌ها میان قیمت‌های دولتی و آزاد، انگیزه برای سوءاستفاده و رانت جویی را فراهم می‌کند، به‌ویژه وقتی‌که سازوکار نظارتی ضعیف باشد.
🔸منطق سیاست‌گذاری در شرایط جنگی و شبه جنگی، سیاست دوم را بر سیاست اول اولویت می‌دهد. در این شرایط حتی راست‌ترین اقتصاددانان نیز مدافع سهمیه‌بندی ارزی و کالایی هستند چرا که در مجموع، منافع آن بیشتر از رهاسازی کامل نرخ ارز به‌دست امواج پرتلاطم ارزی است.
🔸اما، صرف‌نظر از موقعیت فعلی و سیاست‌گذاری متناسب با آن، قرار گرفتن اقتصاد و جامعه ایران در موقعیت جنگی و شبه جنگی دیگر، به معنای عقب‌ماندگی اقتصادی و فناورانه بیشتر نسبت به رقبای منطقه ایست. با این نگاه، بهترین سیاست، عادی شدن شرایط در عرصه سیاست خارجی است که به نظر نمی‌رسد، با توجه به تیزتر شدن تنش‌ها، در افق دیده شود. 

سوم تیر ۱۳۹۷
https://t.me/alidinee

🖊درس‌های مدیریتی کی روش: رهبری، اشتراک منافع، کار گروهی

علی دینی ترکمانی

🔸عملکرد تیم ملی فوتبال ایران در مرحله اول جام جهانی روسیه, فراتر از انتظار بود. تیمی که رفته‌رفته نمایش بهتری ارائه کرد و دیشب برای دقایقی قابل توجه، چنان قهرمان اروپا و مدعی جام جهانی را به لاک دفاعی فرو برد و به وحشت انداخت که لرزه ها و رعشه ها را به‌راحتی می‌شد بر اندام بسیار تنومندش دید. در دقایق پایانی، این رونالدو و یارانش بودند که وقت را تلف، و برای شنیدن سوت پایان بازی لحظه شماری می‌کردند. 
🔸 این تیم در قیاس با تیم ۱۹۹۴م، از نظر چهره‌های شاخص و فوق ستاره، نمره کمتری می‌گیرد، اما از نظر عملکرد و کار گروهی و توانایی در کنترل و مدیریت بازی، چه در دفاع و چه در حمله، امتیاز به مراتب بیشتری دارد.
🔸چند دلیل آموزنده برای این عملکرد قابل تحسین وجود دارد. اول، نقش رهبری کی روش است، مربی در سطح جهانی با سبک مدیریتی قوی و شایسته سالار و با کلاس؛ نقش کی روش دال بر رد دیدگاه افرادی است که به‌ویژه با رویکرد پست مدرنی، جایی برای جایگاه رهبری در پیشبرد تغییر و تحولات، در حوزه‌های مختلف، قائل نیستند. چنین افرادی با توجه بیش از اندازه به روابط شبکه‌ای افقی، غافل از نقش اجتناب ناپذیر سازمان دهنده رهبری در سلسله مراتب سازمانی هستند. 
🔸 رهبری مهم است اما به تنهایی کافی نیست. ایجاد شرایطی که همه افراد و گروه های اجتماعی درگیر در فعالیت، احساس اشتراک منافع کنند نیز مهم است. در سطح اجتماعی، این به معنای میدان دادن به گروه‌های اجتماعی مختلف برای حضور در نظام تصمیم سازی است. همین‌طور به معنای ایجاد سازوکاری است که همه افراد، در ثروت مادی و معنوی خلق شده، احساس سهیم بودن را داشته باشند. به این اعتبار، میان رهبری نخبه‌گرا و رهبری مشارکت‌گرا تفاوت وجود دارد. در دومی شایسته سالاری با نگاهی دموکراتیک و مشارکت از پایین به بالا و تقویت روابط افقی دنبال می‌شود. در اولی، نگاه از بالا به پایین آمرانه همراه با توزیع نابرابر منافع سیطره دارد.
🔸اگر این دو شرط، چه در سطح خرد بنگاهی و چه در سطح کلان اجتماعی، وجود داشته باشد، همکاری گروهی نیز شکل می‌گیرد. هر فعالیت تولیدی و خدماتی، فی‌نفسه گروهی و اجتماعی است. رهبری کارآمد بر بستر ساختار دموکراتیک، این اجازه را می‌دهد که افراد درگیر در تولید، احساس تعلق خاطر به مجموعه را بکنند. در نتیجه، عملکرد مطلوب حاصل می‌شود. 
🔸در غیاب این شرایط، پیشبرد پروژه‌هایی که مستلزم همکاری جمعی در سطوح مختلف است شکست می‌خورند. طراح این پروژه‌ها دولت است. اجرای این پروژه‌ها بر عهده مردم و گروه‌های اجتماعی مختلف است. اگر دولت کارآمد نباشد و همین‌طور اگر احساس منافع مشترک میان مردم و دولت، برای مثال به دلیل ظهور و بروز نوکیسه‌های وصل به رانت‌ها یا بی توجهی به شایسته سالاری، وجود نداشته باشد، انگیزه برای همکاری اجتماعی تضعیف و اقتصاد و جامعه در تله ضد همکاری گروهی گرفتار می‌شود.

پنجم تیر ۱۳۹۷

https://t.me/alidinee

🖊استیو هنکه و برآورد تورم ۱۴۷ درصدی ایران

علی دینی ترکمانی

🔸استیو هنکه، استاد اقتصاد دانشگاه بسیار معتبر جان هاپکینز، در برآوردی اعلام کرده میزان تورم سالیانه ایران در سال ۱۳۹۶ به‌جای رقم اعلام شده ۹/۷ درصد، ۱۴۷ درصد است. یعنی به‌طور متوسط قیمت کالاها و خدمات حدود دو و نیم برابر شده است. 
🔸مبنای محاسبه وی افزایش نرخ دلار در بازار آزاد ارز است. دراین‌باره چند نکته وجود دارد:
اول، مرغ همسایه غاز است را باید کنار گذاشت که متأسفانه در جامعه ما بسیار رایج است. هنکه استاد دانشگاه برجسته جهانی است؛ اما در برآورد میزان تورم اشتباه فاحش می‌کند که تغییرات نرخ ارز را بیش‌ازاندازه در محاسبه تورم دخالت می‌دهد؛
دوم، تردیدی نیست که با افزایش نرخ دلار، سطح عمومی قیمت‌ها بیشتر می‌شود، اما بسته به نوع کالاها و مبنای ارزی آنها، با میزان‌هایی متفاوت؛ طبعاً بخشی از کالاها که با نرخ رسمی وارد می‌شوند، تورم کمتری دارند. 
🔸علاوه بر این، شاخص تورم بر مبنای سبد حدود ۴۰۰ قلم کالایی برآورد می‌شود که در گروه‌های زیر طبقه‌بندی می‌شوند:
خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها
دخانیات
پوشاک و کفش
مسکن، آب و برق و گاز و سایر سوخت‌ها
اثاث، لوازم و خدمات مورد استفاده در خانه
بهداشت و درمان
حمل و نقل
ارتباطات
تفریح و امور فرهنگی
تحصیل
رستوران و هتل
کالاها و خدمات متفرقه

بر مبنای ترکیب متوسط هزینه‌های مصرفی خانوارها، سهم هر کدام از گروه‌ها مشخص و از آن به‌عنوان وزن در محاسبه شاخص تورم استفاده می‌شود. برای مثال، مسکن، آب و برق و گاز حدود ۳۵ درصد هزینه‌های خانوارها را به‌طور متوسط در بر می‌گیرد. بنابراین، وزن آن در محاسبه شاخص تورم ۳۵ درصد است. 
🔸با استفاده از این وزن‌ها می‌توان برآوردی تقریبی از تورم داشت. اگر هزینه مسکن، آب و برق و گاز دو برابر شود، از این محل، شاخص تورم ۳۵ درصد بیشتر می‌شود. اگر نیم برابر یعنی ۵۰ درصد افزایش یابد، شاخص ۱۷/۵ درصد از این محل بیشتر می‌شود. به همین صورت با داشتن درصد تغییرات قیمت‌های گروه‌های کالایی و وزن آنها، به‌صورت تقریبی می‌توان برآوردی داشت. اگر قیمت همه کالاها در طول یک سال دقیقاً دو برابر شود، در این صورت میزان تورم ۱۰۰ درصد است.
🔸 میزان تورم باید بیشتر از آن چیزی باشد که به‌طور رسمی اعلام می‌شود، ولی نه به اندازه ۱۵ برابر؛ اشتباه استیو هنکه در این است که نرخ دلار را به کل اقتصاد تعمیم می‌دهد و فرض را بر وجود ضریب همبستگی صد درصدی میان نرخ دلار و نرخ همه کالاها و خدمات می‌گذارد. این در حالی است که نرخ طلا و گوشی موبایل با ضریب همبستگی خیلی بالایی با نرخ دلار تغییر می‌کند و قیمت نان و مسکن با ضریب کمتری؛ اشتباه دیگر وی در این است که تفاوت نرخ دلار در ابتدا و انتهای سال را مبنای افزایش این نرخ می‌گیرد. درحالی‌که باید تفاوت میانگین نرخ دلار در دو سال ۹۶ و ۹۵ یا دو سال ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ را مبنا بگیرد. 
🔸 سه نکته پایانی:
۱. مرغ همسایه غاز نیست؛
۲. رعایت انصاف و صداقت در نقد و تحلیل وظیفه کارشناسی است؛
۳. با توجه به نبود معافیت‌های تحریمی آمریکا برای خریداران نفت ایران و بنابراین کاهش شدید صادرات نفت و درآمدهای ارزی، باید به انتظار بازگشت تورم سال‌های ۹۱ و ۹۲ بود.

۹ تیر ۱۳۹۷

https://t.me/alidinee