همه فکر می‌کنن تأیید سن آنلاین یه مشکل فنی سادست — ولی هر راه‌حلی که امتحان شده یه کابوس حریم خصوصی درست کرده.

قانون ⁦Online Safety Act⁩ انگلیس الان اجراییه. چند ایالت آمریکا مثل تگزاس و لوئیزیانا قانون گذروندن که سایت‌ها باید مطمئن بشن کاربراشون بالغن. اتحادیه اروپا هم ابزارهای جدیدی داره. خلاصه دنیا داره می‌ره به سمتی که اینترنت بدونه هر سایتی رو کی بازدید می‌کنه.

حالا روش‌های عملی رو بررسی کن:

کارت اعتباری؟ نوجوون‌ها هم کارت دارن. آپلود مدرک هویتی مثل گذرنامه؟ یعنی یه شرکت ناشناس کپی مدرکت رو داره و می‌دونه کجا رفتی. سرویس‌های تأیید هویت شخص ثالث مثل ⁦Yoti⁩ یا ⁦Veriff⁩؟ اگه همه سایت‌ها از یه شرکت واحد استفاده کنن، اون شرکت یه نقشه کامل از اینکه کی کجا رفته می‌سازه — دقیقاً نوعی نظارت که قانون ⁦GDPR⁩ اروپا می‌خواست جلوشو بگیره.

یه راه‌حل تکنیکی هم هست به اسم اثبات بدون افشا (⁦Zero-Knowledge Proof⁩) — یعنی ریاضی ثابت می‌کنه بالای ۱۸ سالته بدون اینکه اسم یا تاریخ تولدت رو لو بده. اتحادیه اروپا و انگلیس دارن روی کیف‌پول‌های هویت دیجیتال کار می‌کنن که این قابلیت رو داشته باشن. مشکل اینه که این زیرساخت هنوز کامل نیست و سال‌ها طول می‌کشه.

ولی حتی اگه این سیستم‌ها کامل بشن، یه مشکل بنیادی باقی می‌مونه: همه‌شون به این نیاز دارن که اینترنت بدونه چه کسی داره چی می‌بینه. ناشناس‌بودن در اینترنت برای خیلی‌ها حیاتیه — فعالان سیاسی، افراد ⁦LGBT⁩ در محیط‌های خصمانه، قربانیانی که دنبال کمک می‌گردن.

و یه نکته مهم: وقتی این زیرساخت ساخته بشه، به محتوای بزرگسالان محدود نمی‌مونه. قانون لوئیزیانا الان شبکه‌های اجتماعی رو هم شامل می‌شه. این روند داره گسترده‌تر می‌شه، نه محدودتر. 🔥

نتیجه عملی فعلی اینه که سایت‌های بزرگسالان کاربران انگلیسی رو بلاک کردن — که ⁦VPN⁩ راحت دورش می‌زنه — و شبکه‌های اجتماعی سیستم «خودم می‌گم ۱۸ سالمه» پیاده کردن که در عمل هیچ‌چیزی رو تأمین نمی‌کنه.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

یه ⁦Prompt⁩ هست که می‌تونه جای طراح رو بگیره — لااقل برای ⁦hero image⁩ اول لانچ.

اگه داری یه محصول ⁦SaaS⁩ راه می‌ندازی و بودجه یا وقت طراح نداری، این ⁦Prompt⁩ دردت رو حل می‌کنه. اسم محصول، دسته‌بندی، رنگ‌های گرادیان و توضیح صفحه ⁦UI⁩‌ت رو بهش می‌دی، یه تصویر ⁦hero⁩ حرفه‌ای برای ⁦landing page⁩ تحویل می‌گیری.

برای ⁦SaaS⁩ های ⁦B2B⁩، ابزارهای توسعه‌دهنده، ⁦fintech⁩ و پلتفرم‌های ⁦AI⁩ بهترین نتیجه رو می‌ده. اگه برندت شاد و رنگارنگه، استایل تاریک این ⁦Prompt⁩ شاید بهت نخوره.

تو ⁦GPT Image 1⁩ یا ⁦Gemini Imagen 3⁩ اجراش کن.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

📋 پرامپت کامل (لمس کن تا کپی بشه):

Create a stunning product hero image for a [PRODUCT CATEGORY] app called "[PRODUCT NAME]".

Background: Dark gradient from [COLOR 1, e.g. deep navy #0a0f2e] to [COLOR 2, e.g. rich purple #2d1b69]
Central element: A floating UI mockup — [describe your main screen: dashboard, editor, timeline, etc.]
Supporting UI elements: [2-3 floating cards, metrics, badges relevant to your product]
Subtle background: particle effects or soft light rays

Typography:
- Product name "[PRODUCT NAME]" in bold, clean sans-serif (white or light color)
- Tagline: "[YOUR TAGLINE HERE]"

Style: Professional, modern SaaS — polished startup aesthetic
Output: High resolution, landing page hero section

‏توضیحات بیشتر و مثال‌ها توی مقاله 👇

دو هفته. فقط دو هفته وقت داشتن — و کافی بود برای اینکه بیش از ۱۰۰ سازمان رو هک کنن.

گروه هکری ⁦ShinyHunters⁩ یه آسیب‌پذیری بحرانی توی نرم‌افزار ⁦Oracle PeopleSoft⁩ پیدا کرد. این نرم‌افزار رو خیلی از دانشگاه‌ها برای مدیریت اطلاعات دانشجویی، منابع انسانی و سیستم مالی‌شون استفاده می‌کنن. از ۲۷ مه تا ۹ ژوئن ۲۰۲۶، اینا آروم آروم سیستم به سیستم می‌رفتن — و شرکت ⁦Oracle⁩ تا ۱۰ ژوئن هیچ وصله‌ای منتشر نکرده بود. یعنی تمام این مدت، قربانیا هیچ‌کاری نمی‌تونستن بکنن.

نمره این آسیب‌پذیری ۹.۸ از ۱۰ هست — کمتر از این دیگه نمی‌شه گفت بحرانیه. ترسناک‌تر اینکه برای سوءاستفاده ازش هیچ رمز عبوری لازم نیست. فقط کافیه به اینترنت دسترسی داشته باشی و یه درخواست ⁦HTTP⁩ بفرستی. همین. هیچ فوت‌وفنی لازم نیست.

هکرها از یه رابط مدیریتی داخل ⁦PeopleSoft⁩ به اسم ⁦PSEMHUB⁩ وارد شدن — جایی که بعضی سازمان‌ها اشتباهاً روی اینترنت باز گذاشته بودن. بعد از ورود، یه سرور کنترل راه انداختن و اطلاعات رو بیرون کشیدن. امضاشون هم یه فایل متنی بود با اسم ⁦README-IF-YOU-SEE-THIS-YOUVE-BEEN-HACKED.TXT⁩ توی سیستم قربانی.

خسارت واقعی چقدر شد؟ بیش از ۱۰۰ سازمان هک شدن. ۶۸٪ شون دانشگاه‌های آمریکایی بودن. دانشگاه ناتینگهام انگلستان تأیید کرده که هک شده. اطلاعات ۴۵۵ هزار نفر — شامل اسم، آدرس، شماره پاسپورت، قومیت و وضعیت معلولیت — الان لو رفته و دم دست همه‌ست. این نوع داده‌ها سال‌ها می‌تونن برای کلاهبرداری و فیشینگ استفاده بشن.

سازمان ⁦CISA⁩ آمریکا این آسیب‌پذیری رو رسماً به لیست تهدیدات فعال اضافه کرده. اگه سازمانتون از ⁦Oracle PeopleSoft⁩ نسخه ۸.۶۱ یا ۸.۶۲ استفاده می‌کنه، وصله ⁦Oracle⁩ رو فوری نصب کنید. اگه هنوز نمی‌تونید، حداقل دسترسی اینترنتی به مسیرهای ⁦PSEMHUB⁩ و ⁦PSIGW⁩ رو قطع کنید — فایروال و ⁦WAF⁩ به تنهایی کافی نیستن.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

اگه کد می‌زنی و می‌خوای یه اپ دسکتاپ بسازی، این مقایسه مستقیماً برات مهمه ⚡

یه دهه‌ست که اگه می‌خواستی با تکنولوژی وب یه اپ دسکتاپ بسازی، جواب یه چیز بود: ⁦Electron.⁩ همین ابزار پشت ⁦VS Code⁩، ⁦Slack⁩، ⁦Discord⁩ و ⁦Notion⁩ هستش. کار می‌کنه، اثبات شده، شرکت‌های بزرگ روش سرمایه‌گذاری کردن.

ولی یه مشکل ساختاری داره — هر اپ ⁦Electron⁩ یه نسخه کامل از مرورگر ⁦Chromium⁩ رو با خودش حمل می‌کنه. یعنی حداقل ۱۵۰ تا ۳۰۰ مگابایت حجم، و مثلاً ⁦Discord⁩ به‌راحتی ۵۰۰ مگابایت ⁦RAM⁩ می‌بلعه. این یه باگ نیست — اینطوری طراحی شده.

اینجاست که ⁦Tauri⁩ وارد می‌شه. به‌جای اینکه مرورگر خودش رو بیاره، از ⁦WebView⁩ همون سیستم‌عاملی استفاده می‌کنه که از قبل روی دستگاه هستش. نتیجه؟ اپ‌هایی با حجم ۲ تا ۱۰ مگابایت. بک‌اندش هم با ⁦Rust⁩ نوشته می‌شه که هم سریع‌تره هم امن‌تر — چون پیش‌فرضش اینه که ⁦frontend⁩ نمی‌تونه هیچ تابعی از ⁦Rust⁩ صدا بزنه مگه اینکه صریحاً مجوز داده باشی.

نسخه ⁦Tauri 2.0⁩ که اواخر ۲۰۲۴ اومد یه چیز اضافه کرد که ⁦Electron⁩ هیچ‌وقت نداشته: پشتیبانی از ⁦iOS⁩ و ⁦Android.⁩ یعنی یه کدبیس واحد برای دسکتاپ و موبایل با هم — بدون اینکه مجبور باشی ⁦React Native⁩ یا ⁦Flutter⁩ یاد بگیری.

ولی ⁦Tauri⁩ بی‌نقص نیست. چون هر سیستم‌عامل ⁦WebView⁩ متفاوتی داره، یه ⁦UI⁩ ممکنه روی ویندوز یه‌جور دیده بشه و روی مک یه‌جور دیگه. ⁦Electron⁩ این درد رو نداره چون همه از یه موتور ⁦Chromium⁩ استفاده می‌کنن. به‌علاوه ⁦Tauri⁩ نیاز به ⁦Rust⁩ داره که برای تیم‌های ⁦Node.js⁩ یه منحنی یادگیری سختیه.

خلاصه‌اش اینه:
‏— ⁦UI⁩ پیچیده، تیم ⁦JavaScript⁩‌کار، حجم برات مهم نیست: ⁦Electron⁩ بمون.
— اپ سبک، امنیت اولویته، یا می‌خوای موبایل هم پوشش بدی: ⁦Tauri⁩ ارزش امتحان داره.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

مخصوص اهل فن: اگه با لینوکس کار می‌کنی، ⁦eBPF⁩ احتمالاً یکی از مهم‌ترین تحولات سال‌های اخیره که باید بشناسیش.

قبلاً اگه می‌خواستی رفتار کرنل لینوکس رو عوض کنی — مثلاً طرز پردازش پکت‌های شبکه یا فیلتر کردن ⁦syscall⁩‌ها — دو راه داشتی: یا یه ⁦patch⁩ به کرنل بفرستی و چند سال صبر کنی، یا ⁦kernel module⁩ بنویسی. ماژول‌ها قوی‌ان ولی خطرناک — یه باگ ساده می‌تونه کل سرور رو ⁦crash⁩ کنه.

این ⁦eBPF⁩ اومد همه چیز رو عوض کرد.

با ⁦eBPF⁩ می‌تونی برنامه‌های کوچیک رو مستقیم توی کرنل لینوکس اجرا کنی — بدون تغییر کد کرنل، بدون ریبوت، بدون ماژول. قبل از اجرا، کرنل خودش برنامه رو چک می‌کنه که حلقه بی‌نهایت نداشته باشه، به حافظه اشتباه دسترسی نداشته باشه. بعدش هم مستقیم به کد ماشین تبدیلش می‌کنه (⁦JIT compilation⁩) تا سرعتش نزدیک به ⁦native⁩ باشه. یعنی امنیت، بدون از دست دادن سرعت.

نتیجه‌اش رو شرکت‌های بزرگ خیلی جدی گرفتن:

شبکه و ⁦DDoS⁩: شرکت ⁦Cloudflare⁩ با ⁦eBPF⁩ حملات ⁦DDoS⁩ در مقیاس ترابیت رو جذب می‌کنه. پکت‌های مخرب قبل از اینکه اصلاً وارد ⁦stack⁩ شبکه بشن، توی لایه ⁦driver⁩ کارت شبکه حذف می‌شن — سرور سرپاست. شرکت ⁦Meta⁩ هم کل زیرساخت ⁦load balancing⁩‌شون رو با ⁦Katran⁩ (یه پروژه ⁦open source⁩ مبتنی بر ⁦eBPF⁩) جایگزین کرده.

کوبرنتیز: ابزاری به اسم ⁦Cilium⁩ با ⁦eBPF⁩ جایگزین ⁦iptables⁩ شده. قبلاً با هزاران ⁦pod⁩، ⁦iptables⁩ کند و سنگین می‌شد. با ⁦eBPF⁩، جستجوها در ⁦O⁩(1) انجام می‌شن. همین الان ⁦AWS⁩، ⁦Google Cloud⁩ و ⁦Azure⁩ همه ⁦Cilium⁩ رو به عنوان گزینه پیشنهادی دارن.

مانیتورینگ بدون لمس کد: با ⁦eBPF⁩ می‌تونی هر تابعی توی کرنل یا حتی توی اپلیکیشن‌های ⁦userspace⁩ رو ⁦trace⁩ کنی — ⁦latency⁩، ⁦stack trace⁩، مقادیر بازگشتی — بدون اینکه یه خط کد تغییر بدی. شرکت ⁦Netflix⁩ همین الان توی محیط ⁦production⁩ ازش استفاده می‌کنه.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

یه سوال: آخرین بار کِی تو یه منطقه بودی که اصلاً آنتن نداشتی؟

همیشه فکر می‌کردیم برای ارتباط ماهواره‌ای باید یه دستگاه عجیب‌غریب گرون‌قیمت داشته باشی. اون روزا داره تموم می‌شه.

نسل جدیدی از ماهواره‌های کم‌ارتفاع — که تو مدار ۳۰۰ تا ۶۰۰ کیلومتری زمین می‌چرخن، نه اون ماهواره‌های دور که نیاز به دیش دارن — الان می‌تونن مستقیماً با گوشی معمولیت حرف بزنن. بدون اپ خاص، بدون آنتن اضافه، بدون قرارداد ماهواره‌ای.

چی الان واقعاً کار می‌کنه؟

شرکت ⁦SpaceX⁩ با ⁦T-Mobile⁩ یه سرویس راه انداختن که از ۲۰۲۴ کاربراشون می‌تونن از هر جایی — کوه، بیابون، وسط اقیانوس — پیام بفرستن و دریافت کنن. صدا هم داره میاد. ولی سرعت اینترنتش پایینه، چون یه ماهواره باید پوشش صدها کیلومتر رو بده و پهنای باند بین همه قسمت می‌شه. انگار یه ⁦Wi-Fi⁩ رو ۱۰۰ هزار نفر استفاده کنن.

شرکت دیگه‌ای به اسم ⁦AST SpaceMobile⁩ رویکرد متفاوتی داره: به‌جای تعداد زیاد ماهواره‌های کوچیک، ماهواره‌های کمتر ولی با آنتن‌های خیلی بزرگ‌تر می‌سازه. هدفش اینه که سرعت واقعی اینترنت رو روی گوشی معمولی بده، نه فقط پیام اضطراری. این شرکت با ⁦AT&T⁩ و ⁦Verizon⁩ هم همکاری داره.

یه نکته مهم که باید بدونی: ماهواره‌ای که شرکت ⁦Apple⁩ تو آیفون ۱۴ به بعد گذاشته یه چیز دیگه‌ست. اونا از یه مودم جداگانه استفاده می‌کنن فقط برای پیام‌های اضطراری — باید گوشی رو بگیری طرف آسمون و فقط چند کلمه می‌تونی بفرستی. مفیده و جون آدم‌هایی رو نجات داده، ولی همون سرویس گسترده‌ای که ⁦SpaceX⁩ و ⁦AST⁩ دارن می‌سازن نیست.

سه سال آینده چی می‌شه؟

الان اینا بیشتر یه «کف امنیتی» هستن — اگه گیر افتادی، می‌تونی کمک بطلبی. ولی با افزایش تعداد ماهواره‌ها، پهنای باند بیشتر می‌شه. قانون‌گذارها هم (⁦FCC⁩ آمریکا، انگلیس، استرالیا) مجوزهای لازم رو دادن تا ماهواره‌ها مثل یه دکل معمولی به شبکه موبایل وصل بشن. شرکت ⁦Amazon⁩ هم با ⁦Kuiper⁩ داره وارد این بازار می‌شه.

نقطه‌ای که همه دارن بهش نزدیک می‌شن اینه: چند سال دیگه «منطقه بدون آنتن» دیگه مفهومی نداشته باشه. ⚡

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

دولت آمریکا دیروز یه کار بی‌سابقه کرد — به شرکت ⁦Anthropic⁩ دستور داد که دو تا از پیشرفته‌ترین مدل‌های ⁦AI⁩ خودش رو برای همه کاربرا در سراسر دنیا خاموش کنه.

مدل‌های ⁦Fable 5⁩ و ⁦Mythos 5⁩ از بعدازظهر ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ برای همه قطع شدن. دلیل؟ دولت آمریکا با استناد به قوانین «کنترل صادرات» — یعنی مقرراتی که تعیین می‌کنه چه تکنولوژی‌ای می‌تونه دست کی برسه — گفته این مدل‌ها نباید در اختیار اتباع خارجی باشن.

مشکل اینجاست که شرکت ⁦Anthropic⁩ نمی‌تونست فقط دسترسی کاربرای خارجی رو قطع کنه — از نظر عملیاتی شدنی نبود. پس تنها راه این بود که کل مدل رو برای همه خاموش کنن، از جمله کاربرهای آمریکایی. مدل‌های قدیمی‌تر شرکت تحت تأثیر این دستور نیستن.

ماجرا از یه تکنیک ⁦jailbreak⁩ شروع شد. توضیح ساده: ⁦jailbreak⁩ یعنی روشی برای دور زدن محدودیت‌های یه مدل ⁦AI.⁩ کسی کشف کرده بود که می‌شه ⁦Fable 5⁩ رو وادار کرد اطلاعات حساس امنیتی بده — کافی بود یه کدبیس بهش بدی و ازش بخوای باگ پیدا کنه. دولت این رو کافی دونست که دستور تعلیق بده.

ولی شرکت ⁦Anthropic⁩ می‌گه قضیه خیلی سیاه‌وسفید نیست. این ⁦jailbreak⁩ محدوده و همیشه جواب نمی‌ده. از اون مهم‌تر: همین خروجی رو می‌شه از مدل ⁦GPT-5.5⁩ شرکت ⁦OpenAI⁩ هم بدون هیچ دور زدنی گرفت — پس این یه مشکل منحصر به ⁦Fable 5⁩ نیست.

شرکت ⁦Anthropic⁩ با دستور همراهی کرده، ولی به‌صراحت اعلام کرده مخالفه. می‌گه قطع کردن یه مدلی که صدها میلیون نفر ازش استفاده می‌کنن به خاطر یه آسیب‌پذیری محدود منطقی نیست — به‌خصوص که قبل از انتشار، این مدل با همکاری خود دولت آمریکا تست شده بود.

یه نکته که می‌تونه کل صنعت ⁦AI⁩ رو تکون بده: شرکت ⁦Anthropic⁩ گفته اگه این معیار به همه شرکت‌ها اعمال بشه، عملاً هیچ مدل جدیدی نمی‌تونه منتشر بشه. هیچ مدل قوی‌ای در برابر ⁦jailbreak⁩ صد در صد مصون نیست — و رقبای خارجی آمریکا هم هیچ محدودیت مشابهی ندارن. 🤖

این اولین باره در تاریخ که دولت آمریکا از قوانین کنترل صادرات استفاده کرده تا یه شرکت ⁦AI⁩ رو مجبور کنه مدل منتشرشده‌اش رو از دسترس همه خارج کنه. جواب به این سوال که آیا این یه اتفاق منحصربه‌فرده یا شروع یه چارچوب جدید، آینده کل صنعت هوش مصنوعی رو شکل می‌ده.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

هر بار که یه آفر کاری رو بدون چانه‌زنی قبول می‌کنی، حدود ۵ هزار تا ۲۰ هزار دلار در سال از دست می‌دی — و بدتر اینکه اضافه‌حقوق‌های بعدی هم از روی همین عدد پایین حساب می‌شن.

یه ⁦Prompt⁩ طراحی شده که کافیه آفر کاری، داده‌های بازار و ⁦BATNA⁩ (بهترین گزینه‌ات اگه به توافق نرسی) رو توش بچسبونی. خروجیش یه بسته کامل مذاکره‌ست: عدد شروع درست، دلایل توجیهی، جواب آماده برای هر ایرادی که کارفرما بیاره، و یه ایمیل پیگیری آماده ارسال.

روی ⁦Claude Sonnet 4.6⁩ و ⁦GPT-4o⁩ بهترین نتیجه رو می‌ده. برای مثال‌ها و متن کامل ⁦Prompt⁩ لینک پایین رو باز کن.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

📋 پرامپت کامل (لمس کن تا کپی بشه):

Act as a senior compensation consultant and negotiation strategist with 15 years of experience helping professionals negotiate job offers, promotions, and contract renewals.

Context:
- Current role: [YOUR CURRENT TITLE AND YEARS OF EXPERIENCE]
- Current total compensation: [CURRENT BASE + BONUS % + EQUITY / RSU VALUE]
- Target company: [COMPANY NAME]
- Offer received: [BASE SALARY OFFERED] + [BONUS %] + [EQUITY GRANT OR RSU SCHEDULE]
- Market data you have: [PASTE DATA FROM LEVELS.FYI / GLASSDOOR / BLIND / YOUR RECRUITER — OR STATE "none available"]
- Your BATNA (best alternative to a negotiated agreement): [YOUR NEXT-BEST OPTION — COMPETING OFFER, STAYING IN CURRENT ROLE, FREELANCE, ETC.]
- Non-negotiables for you: [ANYTHING YOU REFUSE TO COMPROMISE ON — E.G. REMOTE POLICY, TITLE, START DATE]
- Negotiation style preference: [COLLABORATIVE / ASSERTIVE / DATA-DRIVEN]

Task:
Produce a complete negotiation preparation package covering:
1. Anchoring strategy: the exact number to open with and why (apply the 15% buffer rule above market midpoint, adjusted for seniority and location)
2. Justification narrative: 3-4 bullet points connecting your specific experience and proven results to their specific role requirements
3. BATNA analysis: how to signal you have alternatives without lying or revealing too much — in 3 sentences
4. Negotiation script: an opening statement, the 3 most likely objections they will raise, and verbatim response scripts for each
5. Follow-up email: a draft to send within 2 hours of the verbal conversation to confirm changes and create a paper trail — ready to copy-paste with [BRACKETED] fields
6. Red-lines checklist: 3 specific conditions under which you should walk away from this offer

Constraints:
- Every script line must sound natural when spoken aloud, not rehearsed
- Do not suggest fabricating competing offers or inflating compensation numbers
- Optimize for total compensation (base + equity + bonus + benefits + flexibility), not just base salary alone
- If the offer is already at or above market, reframe the negotiation toward equity cliff, signing bonus, title, remote policy, or start date
- Assume the recruiter has seen every trick — prioritize authenticity over cleverness

Output format:
Use a numbered section header for each of the 6 deliverables above. Format negotiation script exchanges as: [THEM]: "..." → [YOU]: "..." on separate lines. BATNA analysis as 3 plain sentences. Email draft in a fenced block with [BRACKETED] placeholders clearly marked.

‏توضیحات بیشتر و مثال‌ها توی مقاله 👇

یه دهه بود که همه می‌گفتن «اگه ماشین برقیت پارکه، چرا برقشو به شبکه برنگردونه؟» — ولی همیشه یه «ولی» بزرگ پشتش بود.

سال ۲۰۲۶، این «ولی»ها کوچیک‌تر شدن. فناوری ⁦V2G⁩ یا همون ⁦Vehicle-to-Grid⁩ — که ماشین برقیت بتونه در اوج مصرف برق بده به شبکه یا خونه — الان دیگه یه محصول واقعیه، نه یه آزمایش دانشگاهی.

⚡ کدوم ماشین‌ها دارن؟

فورد ⁦F-150 Lightning⁩ با باتری ۱۳۱ کیلووات‌ساعتی، می‌تونه خونه معمولی آمریکایی رو ۳ تا ۱۰ روز بدون برق شهری روشن نگه داره. هیوندای آیونیک ۵ و ۶ و کیا ⁦EV6⁩ و ⁦EV9⁩ همشون از این قابلیت پشتیبانی می‌کنن — حتی یه پریز ۲۴۰ ولتی توی موتورخونه دارن که می‌تونی باهاش لوازم برقی وصل کنی. فولکسواگن هم روی مدل‌های ⁦ID.4⁩ و ⁦ID.7⁩ این قابلیت رو فعال کرده. تسلا فقط روی سایبرتراک این کار رو کرده — مدل ۳ و ⁦Y⁩ هنوز نه.

💰 شرکت‌های برق پول می‌دن؟

آره، واقعاً. در انگلستان، شرکت ⁦Octopus Energy⁩ به صاحبای ماشین برقی سالی ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ پوند پرداخت می‌کنه — چون وقتی مصرف اوج می‌گیره، برق باتری ماشین‌شون به شبکه برمی‌گرده. در آمریکا هم شرکت برق ⁦PG&E⁩ به ازای هر کیلووات‌ساعت صادرشده در اوج مصرف، ۰.۲ تا ۰.۵ دلار می‌ده.

ایده ساده‌ست: ماشین برقیت ۹۵٪ وقت‌ها پارکه. چرا نذاری توی این مدت یه کمی پول دربیاره؟

🔌 پس چرا همه نمی‌کنن؟

چند تا گیر هنوز هست. اول، استانداردهای شارژ با هم یکی نیستن — هر خودروساز یه کانکتور و پروتکل ارتباطی متفاوت داره و تجهیزات شارژ خیلی وقت‌ها سازگار نیستن. دوم، شرکت‌های برق هنوز همه‌شون زیرساخت لازم رو ندارن و فرایند ثبت‌نام خودروها پیچیده‌ست. سوم، بعضی خودروسازا توی گارانتی محدودیت گذاشتن — هرچند تحقیقات روی نیسان لیف نشون داده که با مدیریت درست شارژ، باتری خیلی کمتر از چیزی که فکر می‌کردیم آسیب می‌بینه.

خلاصه‌ش اینه که ⁦V2G⁩ از «قرار بود» رسیده به «الان داره اتفاق می‌افته» — هنوز همه‌جا نه، ولی دیگه فقط توی آزمایشگاه نیست.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

اگه کد جاوااسکریپت می‌زنی، این یکی مهمه.

تا چند سال پیش انتخاب ⁦runtime⁩ جاوااسکریپت سمت سرور اصلاً سوال نبود — همه می‌رفتن سراغ ⁦Node.js⁩ و تموم. ولی ۲۰۲۶ دیگه اون دنیا نیست. حالا سه ⁦runtime⁩ جدی داریم که هر کدوم واقعاً با بقیه فرق می‌کنه.

از این سه تا، ⁦Node.js 22⁩ همچنان آقای بازاره، ولی بالاخره به‌روز شده. یه قابلیت مهم اضافه شده: می‌تونی فایل‌های ⁦TypeScript⁩ رو مستقیم اجرا کنی بدون مرحله ⁦build⁩ — نه اینکه کامپایل واقعی انجام بده، فقط ⁦type annotation⁩‌ها رو حذف می‌کنه — ولی توی کار روزمره وقت زیادی ذخیره می‌شه. یه ⁦test runner⁩ داخلی هم اضافه شده که خیلی‌ها دیگه نیازی به ⁦Jest⁩ نمی‌بینن. دلیل موندن روی ⁦Node.js⁩؟ صفر هزینه مهاجرت، سازگاری کامل با همه پکیج‌ها، ۱۵ سال سابقه تولید.

بون (⁦Bun⁩) ۱.۲ اما یه چیز دیگه‌ست. ⚡ با زبان ⁦Zig⁩ نوشته شده و به‌جای ⁦V8⁩ از ⁦JavaScriptCore⁩ استفاده می‌کنه — همون موتوری که تو ⁦Safari⁩ هست. نتیجه؟ استارت ۴ تا ۸ برابر سریع‌تر از ⁦Node.js⁩، و نصب پکیج با ⁦bun install⁩ حدود ۲۰ تا ۳۰ برابر سریع‌تره. بندلر و ⁦test runner⁩ هم داخلشه — یعنی چند تا ابزار از پروژه‌ات حذف می‌شه. نقطه ضعف اینه که بعضی پکیج‌هایی که به ⁦V8⁩ وابسته‌ان ممکنه درست کار نکنن، پس قبل از مهاجرت حتماً تست کن.

دنو (⁦Deno⁩) ۲.۰ جالب‌ترین داستان رو داره. همون ⁦Ryan Dahl⁩ که ⁦Node.js⁩ رو ساخت، این یکی رو ساخت تا اشتباهاتش رو جبران کنه. مشکل قبلیش اینه بود که ⁦npm⁩ پشتیبانی نمی‌شد و کلی پکیج رو از دست می‌دادی — دنو ۲.۰ این رو حل کرده و الان اکثر پکیج‌های ⁦npm⁩ رو اجرا می‌کنه. مهم‌ترین ویژگیش سیستم مجوزه: هیچ اسکریپتی بدون اجازه صریح به فایل‌ها یا شبکه دسترسی نداره. برای پروژه‌هایی که امنیت مهمه، این فرق بزرگیه.

خلاصه‌ش اینه که ⁦Node.js⁩ برای تیم‌هایی که کد دارن و نمی‌خوان ریسک کنن. بون برای اونایی که سرعت توسعه براشون حیاتیه. دنو برای پروژه‌هایی که امنیت و ⁦TypeScript⁩ اول نشسته.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

همه فکر می‌کردن حذف کوکی‌های شخص ثالث از کروم یه پیروزی بزرگ برای حریم خصوصیه — ولی محققان می‌گن وضع از قبل بدتر شده.

داستان از ۲۰۲۰ شروع شد که گوگل گفت می‌خواد این کوکی‌ها رو حذف کنه. بعد از سال‌ها تأخیر، بالاخره در ۲۰۲۵ این کار رو عملی کرد.

کوکی شخص ثالث چی بود؟ وقتی وارد یه سایت خبری می‌شدی، یه شبکه تبلیغاتی یه کوکی روی مرورگرت می‌ذاشت که دنبالت می‌اومد — هرجا می‌رفتی ردیابیت می‌کرد. نتیجه؟ پروفایل کاملی از علایقت برای هدف‌گیری تبلیغات.

خب حالا چی جاش اومده؟

اول: سیستم ⁦Privacy Sandbox⁩ گوگل. ابزاری به اسم ⁦Topics API⁩ مرورگرت رو به حدود ۴۷۰ دسته علاقه تقسیم می‌کنه (ورزش، آشپزی، فناوری و...) و بدون اینکه بگه کدوم سایت‌ها رو دیدی، به تبلیغ‌دهنده‌ها می‌گه به چی علاقه داری. ظاهراً بهتره، ولی تبلیغ‌دهنده‌ها هنوز اطلاعات دارن.

دوم و مهم‌تر: اثرانگشت مرورگر. اینجاست که ماجرا تاریک می‌شه. سایت‌ها بدون هیچ کوکی‌ای، فقط با نگاه کردن به مشخصات مرورگرت — رزولوشن صفحه، فونت‌های نصب‌شده، نحوه رندر کردن ⁦GPU⁩ — یه شناسه منحصربه‌فرد ازت می‌سازن. این رو نمی‌تونی پاک کنی، نمی‌تونی بلاکش کنی، و قانوناً هم نیازی به اجازه‌ات نداره. یه مطالعه ۲۰۲۵ نشون داد ۴۲٪ از ۱۰۰ هزار سایت پرطرفدار از این روش استفاده می‌کنن — در ۲۰۲۲ این عدد ۲۶٪ بود. 🔥

سوم: ردیابی سمت سرور. شرکت‌هایی مثل متا و گوگل ابزارهایی ساختن که اطلاعات رو مستقیم از سرور سایت به سرورشون می‌فرستن — مرورگرت اصلاً متوجه نمی‌شه و هیچ بلاکری نمی‌تونه جلوشو بگیره.

نتیجه؟ محققان حریم خصوصی می‌گن وب بعد از کوکی از جنبه‌های قابل اندازه‌گیری حریم خصوصی کمتری داره — چون ابزارهای جدید نه قابل دیدنن، نه قابل پاک کردن.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

۳.۸۷ میلیون کارت اعتباری دزدیده شده. ۱.۹ میلیارد دلار خسارت. و ابزار اصلی؟ ⁦Gemini⁩ — هوش مصنوعی خود گوگل.

گوگل چند روز پیش از یه شبکه جرایم سایبری مستقر در چین به اسم ⁦Outsider Enterprise⁩ شکایت کرد. اینا یه سرویس کامل برای فیشینگ ساخته بودن — یعنی به هکرهای دیگه می‌فروختن که بتونن صفحات جعلی بسازن و آدم‌ها رو گول بزنن.

فیشینگ یعنی چی؟ یعنی یه سایت تقلبی که عین سایت اصلی بانکت یا پست یا گوگله، ولی اگه اطلاعاتت رو وارد کنی، می‌ره دست کلاهبردار.

نکته جالبش اینجاست — اینا از ⁦Gemini⁩ استفاده می‌کردن تا کد این صفحه‌های جعلی رو بنویسه. چطور؟ با ⁦Prompt⁩ های به‌ظاهر بی‌خطر. مثلاً می‌گفتن «یه صفحه برای دریافت جایزه بساز» یا «یه فرم پشتیبانی مشتری درست کن» — و ⁦Gemini⁩ هم می‌ساخت. بعد خروجی رو مستقیم می‌ریختن توی زیرساخت کلاهبرداریشون.

در واقع فیلترهای امنیتی ⁦AI⁩ رو دور نزدن — فقط درخواستشون رو طوری بیان کردن که بی‌گناه به نظر برسه. ⁦Gemini⁩ نمی‌تونست بفهمه این صفحه قراره برای چی استفاده بشه. 🤖

فقط تو دو هفته از ماه می ۲۰۲۶، این گروه ۲.۵ میلیون پیام فیشینگ به کاربرای اندروید در آمریکا فرستاد. گوگل بیش از ۹۰۰۰ سایت جعلی و نزدیک به یه میلیون لینک تقلبی مرتبط با این شبکه شناسایی کرده — از جمله سایت‌هایی که جای گوگل، یوتیوب، سرویس پستی آمریکا و بانک‌های مختلف رو گرفته بودن.

گوگل به جای شکایت کیفری، دادگاه مدنی رو انتخاب کرد — چون از این طریق می‌شه سریع‌تر دستور گرفت که هاست‌ها و ثبت‌کننده‌های دامنه زیرساخت این گروه رو خاموش کنن، بدون اینکه منتظر سال‌ها تحقیقات کیفری بمونی.

این اولین باره که گوگل از کسی شکایت می‌کنه به خاطر سوءاستفاده از ⁦AI⁩ خودشون. یه نشونه جدی که دیگه کیفیت ظاهری یه سایت یا پیام، دلیل معتبری برای اعتماد نیست — ⁦AI⁩ می‌تونه صفحه‌های جعلی رو از اصلیشون غیرقابل‌تشخیص کنه. ⚡

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

۲۰۲۴ قرار بود انسان دوباره روی ماه پا بذاره. الان ۲۰۲۶ ایم و هنوز حتی یه نفر از کپسول آرتمیس رد نشده.

برنامه آرتمیس ناسا از همون اول با تایم‌لاین‌های خوش‌بینانه شروع کرد. آرتمیس ۱ — که بدون سرنشین بود — نوامبر ۲۰۲۲ پرتاب شد و واقعاً خوب کار کرد. کپسول اوریون تا ۴۳۲ هزار کیلومتر از زمین رفت، سپر حرارتیش با سرعت ۳۹ هزار کیلومتر در ساعت از جو رد شد و سالم موند. اون مرحله خوب پیش رفت.

ولی بعدش همه چیز کند شد.

آرتمیس ۲ — که فقط یه دور پرواز دور ماه با ۴ فضانورده، بدون فرود — قرار بود اواخر ۲۰۲۴ پرتاب بشه. بعد موکول شد به ۲۰۲۵، بعد به اواخر ۲۰۲۵. الان بهترین حالت سپتامبر ۲۰۲۶ه. مشکل اصلی اینه که بعد از آرتمیس ۱، یه رفتار غیرمنتظره تو سپر حرارتی پیدا شد — بخش‌هایی ازش به شکل نامتقارن می‌سوختن. مهندسا دو سال روش کار کردن و ظاهراً حلش کردن، ولی تست‌ها وقت می‌بره.

آرتمیس ۳، که اولین فرود انسان روی ماه از ۱۹۷۲ تا الانه، زودترین موعدش ۲۰۲۷ هست.

یه مشکل موازی هم وجود داره: موشک اصلی این برنامه — یعنی ⁦SLS⁩ — هر بار پرتاب ۴.۱ میلیارد دلار هزینه داره. مقایسه کن با فالکون ۹ اسپیس‌ایکس که حدود ۶۷ میلیون دلاره. ضمناً هیچ بخشی از ⁦SLS⁩ قابل استفاده مجدد نیست.

برای آرتمیس ۳، قراره استارشیپ اسپیس‌ایکس نقش فرودگر ماه رو بازی کنه. اوریون فضانوردا رو به مدار ماه می‌بره، استارشیپ اونا رو به سطح ماه می‌رسونه. ولی استارشیپ هنوز تأییدیه لازم برای حمل انسان رو از ناسا نگرفته، و انتقال سوخت در فضا — که برای این مأموریت حیاتیه — در مقیاس کامل آزمایش نشده.

یه خبر خوب هم هست: برنامه ⁦CLPS⁩ ناسا که به شرکت‌های خصوصی پول می‌ده تا محموله‌های علمی رو به ماه ببرن، داره نتیجه می‌ده. شرکت اینتوئیتیو ماشینز در فوریه ۲۰۲۴ نزدیک قطب جنوب ماه فرود اومد — اول بار بعد از ۵۲ ساله که یه دستگاه آمریکایی روی ماه نشسته.

خلاصه‌ش اینه که آرتمیس نه شکست خورده، نه طبق برنامه پیش رفته. ناسا دو تا سه سال از تایم‌لاین اولیه عقبه و وابستگی به استارشیپ هنوز بزرگ‌ترین مجهول مسیره.

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

یه هفته پیش، شرکت ⁦Anthropic⁩ با سروصدا اعلام کرد که با غول فناوری هندی ⁦TCS⁩ شراکت بسته تا ⁦AI⁩ پیشرفته‌اش رو به بازار هند بیاره. تقریباً همون هفته، دولت آمریکا زد رو ترمز.

از جمعه ۱۳ ژوئن ۲۰۲۶، دسترسی به ⁦Fable 5⁩ و ⁦Mythos 5⁩ — دو تا از پیشرفته‌ترین مدل‌های شرکت ⁦Anthropic⁩ — برای تمام اتباع خارجی قطع شد. نه فقط مشتری‌های بیرون از آمریکا، بلکه کارمندان خودِ شرکت که شهروند آمریکا یا گرین‌کارت نداشتن هم از دسترسی محروم شدن. 🔒

دلیل؟ دولت آمریکا نگرانی امنیت ملی داشت — می‌گفتن این مدل‌ها آسیب‌پذیری‌هایی دارن که می‌شه دورشون زد. گفته می‌شه اندی جسی، مدیرعامل آمازون، نقش اولیه‌ای در مطرح کردن این نگرانی‌ها با مقامات فدرال داشته.

اون تیم‌های هندی که تازه داشتن برنامه‌ریزی می‌کردن روی همین مدل‌ها سرویس بسازن، یه‌شبه قفل خوردن.

واکنش هند هم جالب بود. یه سرمایه‌گذار بزرگ هندی پیشنهاد داد دولت هند سالی ۵۰۰ میلیارد روپیه (حدود ۶ میلیارد دلار) برای ساخت ⁦AI⁩ بومی هزینه کنه — تقریباً ۵ برابر چیزی که الان برای کل برنامه ⁦AI⁩ هند در ۵ سال گذاشتن. پیام ساده بود: «مدل‌های ⁦AI⁩ آمریکایی به سیاست خارجی آمریکا وابسته‌ان.» ⚡

این ماجرا یه چیز مهم نشون می‌ده که تا همین دیروز خیلی‌ها بهش فکر نمی‌کردن: همه فکر می‌کردیم مدل‌های پیشرفته از طریق ⁦API⁩ برای همه در دسترسه. دیگه این‌طور نیست.

اگه استارتاپ داری یا با تیم بین‌المللی کار می‌کنی، حالا باید یه سوال جدی بپرسی: آیا همه آدم‌های تیمم می‌تونن به ابزارهای ⁦AI⁩ که روشون حساب باز کردیم دسترسی داشته باشن؟

جزئیات کامل رو از دکمه پایین بخون 👇

چند سال پیش هر ۶ ماه یه کمپانی بزرگ یه ویدیوی جذاب از تحویل با پهپاد منتشر می‌کرد — با تاریخ راه‌اندازی که هیچ‌وقت نمی‌رسید. حالا انگار قصه عوض شده.

حالا غول‌هایی مثل ⁦Zipline⁩، ⁦Wing⁩ (بازوی پهپادی گوگل) و آمازون، میلیون‌ها تحویل پهپادی رو به یه واقعیت روزمره، تجاری و کاملاً واقعی تبدیل کردن.

وینگ از مرز ۱ میلیون تحویل تجمعی رد شده. توی تگزاس و استرالیا کار می‌کنه و بسته‌های زیر ۲.۳ کیلو رو در کمتر از ۱۲ دقیقه از لحظه سفارش تحویل می‌ده. این عدد حتی سریع‌ترین پیک موتوری رو هم به چالش می‌کشه.

آمازون در سال ۲۰۲۵ بیش از ۵۰۰ هزار تحویل فقط تو آمریکا داشته و می‌خواد تا آخر دهه به ۵۰۰ میلیون تحویل در سال برسه.

زیپ‌لاین هم که اول با تحویل خون و واکسن به بیمارستان‌های روستایی آفریقا شروع کرد، از مرز ۱ میلیون تحویل پزشکی رد شده و حالا توی آمریکا هم بسته‌های معمولی تحویل می‌ده — از ارتفاع ۱۰۰ متری با یه سیم بسته رو پایین میاره.

خب، چی عوض شده؟ سه چیز:

اول، باتری‌ها بهتر شدن. باتری‌های جدید حدود ۲۰٪ انرژی بیشتری ذخیره می‌کنن که یعنی برد پهپاد از ۱۲ کیلومتر به ۲۲ کیلومتر رسیده.

دوم، پهپادها یاد گرفتن خودشون موانع رو شناسایی کنن و دور بزنن — بدون اینکه کسی پشت دسته‌ی کنترل باشه. این یعنی می‌شه اون‌ها رو خارج از محدوده دید انسانی پرواز داد.

سوم و مهم‌ترین، نهاد هوانوردی آمریکا (⁦FAA⁩) در ۲۰۲۳ یه چارچوب قانونی واضح منتشر کرد. قبلش هر شهر جدید نیاز به مجوز جداگانه داشت که ۱۸ تا ۳۶ ماه طول می‌کشید. حالا شرکت‌هایی که سابقه ایمنی دارن می‌تونن برای کل یه منطقه مجوز بگیرن — و همین بود که همه چیز رو باز کرد.

اقتصادش هم جالبه: تحویل زمینی در حومه شهر آمریکا هر بار ۸ تا ۱۲ دلار خرج برمی‌داره. تحویل پهپادی وقتی هاب پر ظرفیت کار کنه زیر ۳ دلار می‌شه.

۳۰ میلیارد دلار به استارتاپ‌هایی رفت که ربات‌های جنگی می‌سازن.

بین ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵، داغ‌ترین معامله سیلیکون‌ولی نه یه اپ جدید بود، نه یه ⁦LLM⁩ جدید — یه قرارداد با ارتش آمریکا بود. استارتاپ‌های فناوری دفاعی تو این بازه بیش از ۳۰ میلیارد دلار جذب سرمایه کردن و یه صنعتی که تا دیروز در انحصار غول‌های پیمانکاری قدیمی بود، یهو به داغ‌ترین گوشه سرمایه‌گذاری خطرپذیر تبدیل شد.

یه شرکت از بقیه جلوتره: ⁦Anduril Industries.⁩ این استارتاپ که پهپادهای خودمختار و سیستم‌های دفاعی هوشمند می‌سازه، اواسط ۲۰۲۴ یه دور ۱.۵ میلیارد دلاری جذب کرد — ارزشش اون موقع ۱۴ میلیارد بود و الان به ۲۸ میلیارد رسیده. شرکت ⁦Shield AI⁩ هم که نرم‌افزار خلبان هوشمند برای جنگنده‌های بدون سرنشین می‌سازه، ۵۰۰ میلیون دلار جذب سرمایه کرده.

چرا الان؟ جنگ اوکراین یه چیز عجیب ثابت کرد: یه پهپاد ۴۰۰ دلاری می‌تونه یه تانک چند میلیون دلاری رو از کار بندازه. ارتش آمریکا این درس رو جدی گرفت و یه برنامه راه انداخت به اسم ⁦Replicator⁩ با هدف تولید هزاران سیستم خودمختار ارزون‌قیمت ظرف ۱۸ تا ۲۴ ماه — و اولویتش با استارتاپ‌هاست، نه پیمانکارهای سنتی.

جذاب‌ترین ایده‌ای که اینا دارن اینه که «دوگانه» می‌سازن: یه محصول که هم برای بازار غیرنظامی کار می‌کنه، هم برای ارتش. شرکت ⁦Skydio⁩ پهپاد می‌سازه و هم قرارداد ارتش داره، هم ۳۰ دولت متحد ازش خرید می‌کنن. شرکت ⁦Applied Intuition⁩ نرم‌افزار خودروی خودران می‌ساخت، الان همون تکنولوژی رو برای خودروهای زمینی نظامی ارتش آمریکا پیاده می‌کنه. این مدل باعث شده سرمایه‌گذارهای بزرگی مثل ⁦Andreessen Horowitz⁩ و ⁦Founders Fund⁩ که قبلاً از پروژه‌های نظامی فرار می‌کردن، الان مستقیم وارد این حوزه بشن.

البته همه راضی نیستن. یه جنگ اخلاقی هم داخل سیلیکون‌ولی در جریانه. بعضیا می‌گن اگه ما این سیستم‌ها رو نسازیم، کشورهای اقتدارگرا می‌سازن. منتقدان می‌گن استارتاپ‌ها برخلاف پیمانکارهای سنتی هیچ مکانیزم پاسخگویی ندارن و همین سرعت توسعه‌شون که یه مزیته، می‌تونه خطرناک هم باشه.

سرمایه‌ها روانه بازار شده، استارتاپ‌ها دارن رشد می‌کنن، و سیلیکون‌ولی داره با این سوال دست‌وپنجه نرم می‌کنه: مرز ساخت فناوری برای جنگ کجاست؟

یه عدد هست که وقتی می‌بینیش می‌مونی: تا سال ۲۰۲۶، مراکز داده دنیا (که رشد مصرفشون عمدتاً به‌خاطر ⁦AI⁩ هست) بیشتر از تمام برق آلمان در یه سال مصرف می‌کنن.

این یه مقایسه تخیلی نیست — آژانس بین‌المللی انرژی این رو پیش‌بینی کرده. در ۲۰۲۳، مصرف مراکز داده در دنیا ۲٪ از کل برق جهان بود. تا ۲۰۲۶ این عدد دو برابر می‌شه. دلیل اصلی؟ ⁦AI⁩ — هم آموزش مدل‌ها و هم جواب‌دادن به سوالات میلیون‌ها کاربر روزانه.

شبکه‌های برق دارن زانو می‌زنن

در ویرجینیای شمالی، که بزرگ‌ترین تجمع مراکز داده دنیا رو داره، دیگه ظرفیت ندارن اتصال جدید بدن. ایرلند، که سرورهای ⁦Google⁩، ⁦Meta⁩ و ⁦Amazon⁩ اونجاست، ۲۱٪ از کل برق کشورش رو فقط صرف همین مراکز می‌کنه — و گفته تا ۲۰۲۸ اتصال جدید نمی‌ده. سنگاپور هم یه بار سه سال ساخت مراکز داده جدید رو کامل متوقف کرد، فقط به خاطر همین فشار.

اینجاست که داستان جالب می‌شه: شرکت‌های بزرگ تکنولوژی دارن مستقیم با تولیدکننده‌های برق قرارداد می‌بندن — بدون اینکه از شبکه عمومی رد بشن.

مایکروسافت یه قرارداد ۲۰ ساله بست تا نیروگاه هسته‌ای ⁦Three Mile Island⁩ — که چند سال پیش به خاطر ضرردهی خاموش شده بود — دوباره راه بیفته و فقط برقش رو به مراکز داده مایکروسافت بده. آمازون رفته کنار یه نیروگاه هسته‌ای در پنسیلوانیا مرکز داده ساخته و یه خط انتقال اختصاصی داره — کلاً از شبکه عمومی جداست. گوگل هم داره از نیروگاه‌های هسته‌ای نسل بعدی برق می‌خره که قراره بین ۲۰۳۰ تا ۲۰۳۵ آماده بشن.

انرژی هسته‌ای داره دوباره زنده می‌شه

دلیلش ساده‌ست: ⁦AI⁩ به برقی نیاز داره که ۲۴ ساعت شبانه‌روز پایدار باشه. برق خورشیدی و بادی متناوبن — یه لحظه هست، یه لحظه نیست. هسته‌ای اما همیشه روشنه، و همین مزیت اصلیشه.

یه نکته آخر هم هست که خیلی‌ها باهاش سعی می‌کنن مشکل رو کم‌اهمیت نشون بدن: می‌گن ⁦GPU⁩ های جدید خیلی بهینه‌تر شدن، پس نگران نباش. ولی نه. وقتی هزینه استفاده از ⁦AI⁩ پایین میاد، تعداد کاربرا انفجاری رشد می‌کنه. مصرف کل همچنان داره بالا می‌ره — بهینگی فقط داره سرعت رشد رو تغذیه می‌کنه، نه کاهش می‌ده.

یه جفت ایرپاد معمولی داره صنعت پرهزینه سمعک رو تکون می‌ده.

سمعک‌های سنتی توی آمریکا بین ۳۰۰۰ تا ۷۰۰۰ دلار قیمت دارن — یعنی خیلی از آدم‌هایی که مشکل شنوایی دارن اصلاً توانایی خریدشون رو ندارن. پنج شرکت بزرگ سال‌هاست این بازار رو قبضه کردن و قیمت‌ها هم همینطور بالا مونده.

اپل اومد و درِ این بازار رو باز کرد.

ایرپادز پرو ۳ در سال ۲۰۲۵ با تأییدیه رسمی ⁦FDA⁩ عرضه شد — یعنی اپل مجاز شده ایرپادز رو به عنوان یه «سمعک بدون نسخه» بفروشه. این برای بزرگسالانیه که کاهش شنوایی خفیف تا متوسط دارن؛ حدود ۳۸ میلیون آمریکایی — تقریباً ۸۰٪ از کل کسایی که مشکل شنوایی دارن.

چطور کار می‌کنه؟ کاربر با گوشیش یه تست شنوایی می‌ده، ایرپادز یه پروفایل شخصی می‌سازه و فرکانس‌هایی که اون آدم ضعف داره رو تقویت می‌کنه — دقیقاً همون کاری که قبلاً فقط یه متخصص شنوایی توی مطب انجام می‌داد، با اون همه هزینه و نوبت‌گیری.

یه مطالعه‌ای که توی مجله پزشکی لنست منتشر شد تأیید کرد که عملکرد ایرپادز پرو ۳ در محیط‌های پر سروصدا، قابل مقایسه با سمعک‌های تجویزی ابتداییه.

محدودیت‌هایی هم هست — برای کاهش شنوایی شدید همچنان باید پیش متخصص بری و باتری توی حالت سمعک سریع‌تر تموم می‌شه.

ولی کل ماجرا اینه: اپل یه گجت مصرفی معمولی رو تبدیل کرده به جایگزین سمعک‌های چند هزار دلاری — و این اتفاق کمیه که تکنولوژی مصرفی مستقیماً وارد حوزه پزشکی بشه و واقعاً کار کنه.

۷۵ میلیارد دلار. این عددی نیست که آدم راحت بتونه تصورش کنه — ولی این دقیقاً همونیه که شرکت ⁦SpaceX⁩ همین چند روز پیش تو بزرگ‌ترین ⁦IPO⁩ تاریخ جمع کرد.

این ⁦IPO⁩ (یعنی همون لحظه‌ای که یه شرکت خصوصی برای اولین بار سهامش رو به عموم می‌فروشه) ایلان ماسک و شرکتش رو با ارزش‌گذاری ۱.۷۷ تریلیون دلار وارد بازار بورس کرد. نماد بورسی ⁦SPCX⁩ از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ رو بازار ⁦Nasdaq⁩ قابل خریده.

رکورد قبلی دست شرکت ⁦Saudi Aramco⁩ بود — ۲۹.۴ میلیارد دلار در ۲۰۱۹. حالا اون عدد با ۷۵ میلیارد دلار کاملاً له شد. تقریباً ۲.۵ برابر.

نکته جالب اینجاست که ⁦SpaceX⁩ سال ۲۰۲۵ با ۱۸.۷ میلیارد دلار درآمد، در عین حال ۴.۹ میلیارد دلار ضرر هم داشته. پس چرا ارزش‌گذاریش اینقدره؟

جواب یه کلمه‌ست: سرویس اینترنت ماهواره‌ای ⁦Starlink.⁩

این سرویس الان بیشتر از ۹ میلیون مشترک داره و سودده. ولی سرمایه‌گذارا دارن برای آینده پول می‌دن — نه فقط برای الان.

اون آینده اسمش ⁦Starship⁩ ه. موشکی عظیم که قراره کاملاً قابل استفاده مجدد باشه، هزینه رفت به فضا رو به شدت بیاره پایین، و در نهایت مسیر رسیدن بشر به مریخ رو باز کنه. پول این ⁦IPO⁩ قراره صرف سرعت‌بخشیدن به همین پروژه و گسترش ماهواره‌های ⁦Starlink⁩ بشه.

نسبت ارزش‌گذاری به درآمد شرکت حدود ۹۲ برابره — که برای هر شرکتی عدد سنگینیه. حتی شرکت ⁦NVIDIA⁩ هم این نسبت رو نداره. یعنی بازار داره می‌گه اعتقاد داره ⁦SpaceX⁩ می‌تونه بزرگ‌ترین پروژه زیرساختی قرن رو بسازه — و این ریسک رو قبول کرده.

حالا ⁦SpaceX⁩ هفتمین شرکت بزرگ بورسی آمریکاست — جلوتر از ⁦Tesla⁩ که ارزشش حدود ۱.۶ تریلیون دلاره.

رمز عبورها دارن می‌میرن — و این دفعه جدیه.

از می ۲۰۲۲ که اپل، گوگل و مایکروسافت با هم از یه استاندارد جدید به اسم ⁦Passkey⁩ حمایت کردن، همه چیز خیلی سریع‌تر از اونچه فکر می‌کردیم پیش رفته. تا ۲۰۲۴، گوگل بیش از ۸۰۰ میلیون حساب رو منتقل کرده بود، اپل ⁦iCloud⁩ رو به‌صورت پیش‌فرض روی ⁦Passkey⁩ برده و مایکروسافت داره رمز عبور رو کامل از حساب‌های جدید حذف می‌کنه.

ولی بیشتر آدم‌ها فکر می‌کنن این فقط یه نوع تأیید دو مرحله‌ایه — نه، قضیه خیلی عمیق‌تره.

این تکنولوژی کلاً مدل احراز هویت رو عوض می‌کنه. وقتی یه ⁦Passkey⁩ می‌سازی، دستگاهت دو کلید رمزنگاری تولید می‌کنه: کلید خصوصی که توی یه تراشه امن (مثل ⁦Secure Enclave⁩ اپل، ⁦StrongBox⁩ اندروید یا ⁦TPM⁩ ویندوز) قفل می‌مونه و هرگز از دستگاه خارج نمی‌شه، و کلید عمومی که به سرویس ارسال می‌شه. موقع ورود، سایت یه چالش رمزنگاری می‌فرسته، دستگاهت اون رو با کلید خصوصی امضا می‌کنه و جواب می‌فرسته — هیچ رمزی جابه‌جا نمی‌شه.

نتیجه عملیش خیلی مهمه: فیشینگ ساختاراً غیرممکن می‌شه. کلید خصوصی به دامنه دقیق سایت گره خورده — اگه روی یه سایت جعلی باشی، حتی اگه اسمش شبیه سایت اصلی باشه، امضا به درد نمی‌خوره و ورود ناموفق می‌مونه. این مشکل آموزش کاربر نیست که بخوایم حلش کنیم — از نظر فنی ممکن نیست.

یه نکته مهم: ⁦Passkey⁩‌های ⁦sync⁩‌شونده (همون چیزی که اپل، گوگل و مایکروسافت ارائه می‌دن) کلید رو رمزنگاری‌شده بین دستگاه‌هات همگام می‌کنن. اپل از ⁦iCloud Keychain⁩ با رمزنگاری سرتاسری استفاده می‌کنه، گوگل هم از ⁦Google Password Manager.⁩ از هر رمز عبوری امن‌تره، ولی تهدید تغییر می‌کنه: از «لو دادن رمز» به «هک شدن حساب ابری به علاوه ⁦PIN⁩ دستگاه». برای اکثر آدم‌ها این معامله کاملاً ارزشمنده.

برای اونایی که امنیت خیلی بالاتری لازم دارن، ⁦Passkey⁩‌های محدود به سخت‌افزار روی کلیدهای فیزیکی ⁦FIDO2⁩ هنوز قوی‌ترین گزینه‌ان — ولی برای اکثریت، همین نسخه ⁦sync⁩‌شونده خیلی بهتر از هر رمز عبوریه.

۹ نفر از هر ۱۰ پدر و مادر بریتانیایی خواستن بچه‌هاشون از شبکه‌های اجتماعی دور باشن — و دولت بریتانیا داره این خواسته رو جدی می‌گیره.

فردا (۱۶ ژوئن ۲۰۲۶) کیر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، قراره رسماً اعلام کنه که کودکان زیر ۱۶ سال نباید از شبکه‌های اجتماعی استفاده کنن. پلتفرم‌هایی مثل ⁦TikTok⁩، ⁦Instagram⁩، ⁦YouTube⁩، ⁦Facebook⁩، ⁦X⁩، ⁦Snapchat⁩ و چند تای دیگه همه تو تیررس این قانونن.

دو مسیر روی میزه:
یا ممنوعیت کامل — یعنی هیچ بچه‌ای زیر ۱۶ اکانت نمی‌تونه داشته باشه، مثل کاری که استرالیا از اواخر ۲۰۲۴ کرد
یا محدودیت ویژگی‌های اعتیادآور — اسکرول بی‌پایان، پخش خودکار ویدیو، الگوریتم‌های پیشنهاد محتوا. این روش دردسر کمتری برای پلتفرم‌هاست ولی سخت‌تر میشه کنترل و بررسیش کرد

علاوه بر اینا، دولت داره روی دو چیز دیگه هم فکر می‌کنه: ممنوعیت دسترسی زیر ۱۸ ساله‌ها به ربات‌های چت عاشقانه یا جنسی مبتنی بر ⁦AI⁩، و محدودیت اسکرول دیروقت شبانه — که البته بعضی پلتفرم‌ها پیش از این این کار رو داوطلبانه انجام داده بودن. اپ‌های بازی هم از ممنوعیت کلی معاف میشن، ولی باید امکان ارتباط با غریبه‌ها رو برای کاربرهای خردسال بردارن.

بزرگ‌ترین چالش اینجاست: چطور ثابت کنی کی واقعاً زیر ۱۶ سالشه؟ چهار روش روی میزه — تحلیل رفتار کاربر، تخمین سن از عکس سلفی، آپلود مدرک هویتی مثل پاسپورت، یا لینک به حساب بانکی — و هر کدوم مشکل‌های جدی دارن. آپلود پاسپورت مثلاً یعنی پلتفرم‌ها یه گنجینه از اطلاعات حساس میلیون‌ها نفر رو نگه می‌دارن که اگه نشت کنه، فاجعه‌ست.

مخالفا هم بی‌صدا نیستن. فعالان حریم خصوصی می‌گن این سیستم‌های تأیید سن خودشون یه تهدید امنیتی جدی هستن. یه سری محقق هم می‌گن که اثبات قطعی ارتباط مستقیم بین شبکه‌های اجتماعی و آسیب روانی هنوز وجود نداره، و این ممنوعیت گسترده ابزار خیلی درشتیه برای یه مشکل ظریف.

استرالیا این راه رو زودتر رفت و گزارش‌های اولیه نشون میده پلتفرم‌ها با اجرای یکنواخت دارن کشتی می‌گیرن — خیلی از نوجوانا هم از ⁦VPN⁩ یا اکانت قرضی استفاده می‌کنن تا محدودیت رو دور بزنن.

برای اجرا، بخشی از این قانون شاید زیر اختیارات قانون ایمنی آنلاین ۲۰۲۳ پیاده بشه، ولی ممنوعیت کامل احتمالاً به تصویب قانون جدید در پارلمان نیاز داره — یعنی تا ۲۰۲۷ چیزی اجرایی نمیشه.