آن شمع که پروانه صفت بال و پرم سوخت
هرگاه که در خاطرم آید جگرم سوخت

انصاف نباشد که من خسته و رنجور
پروانه او باشم و او شمع جماعت
سعدی🍓✨️

در ادامه بحث قبلی

تو همین مضمون یک بیت زیبای دیگه هم داره

دل هر دردمند آید به سویت
غم هر مستمند آید به کویت

نیابد هیچکس جز مهر شاهی
اگر قصدش کنی کوهی چو کاهی

یکی باشد چو آهویی گرفتار
یکی همچون کبوتر ها دل‌آزار

هم آن آهو بجست از صید صیاد
هم آن دیگر بشد از دانه‌ات شاد

رامین علی‌زاده

بشر حافی گفت در بازار بغداد می‌گذشتم یکی را هزار تازیانه بزدند که آه نکرد، آن گه او را بحبس بردند، از پی وی برفتم پرسیدم که این زخم از بهر چه بود؟ گفت: از آنک شیفته عشقم. گفتم چرا زاری نکردی تا تخفیف کردندی؟ گفت از آنک معشوقم بنظاره بود، بمشاهده معشوق چنان مستغرق بودم که پروای زاریدن نداشتم.

کشف الاسرار و عدة الابرار / ابوالفضل میبدی

گر گل خواهی بجان خطر باید کرد

تو را صبا و مرا آبِ دیده شد غَمّاز
و گر نه عاشق و معشوق رازدارانند

حافظ

ترسم که اشک در غمِ ما پرده‌در شود
وین رازِ سر به مُهر به عالَم سَمَر شود

ای جان حدیثِ ما بَرِ دلدار بازگو
لیکن چنان مگو که صبا را خبر شود

حافظ

زلف معشوق همچون کمندی عاشق را در دام عشق گرفتار می‌کند.
به تصویر سازی زیبای حافظ دقت کنید:

زلف او دام‌ست و خالش دانه‌ی آن دام و من
بر امید دانه‌ای افتاده‌ام در دام دوست...

دل را همچون پرنده ای می‌داند که پرواز می‌کند؛ اما ناگهان چشمش بر دانه‌‌ای می‌افتد. آن دانه خال معشوق است. همین که برای برداشتن دانه فرود می‌آید، در دام کمند او (زلف معشوق) گرفتار می‌شود.



این تحلیل ها رو طوری برنامه ریزی می‌کنم که ابیات زیادی رو در بر بگیره.
یعنی چی؟ یعنی وقتی این تحلیل رو بخونید و بفهمید قطعا می‌تونید بیت بعدی (که پایین این تحلیل ارسال کردم) رو متوجه بشید.
من فقط چند نمونه مثال می‌زنم؛ اماّ از این دست ابیات با مضمون مشابه، فراوانه.

دل عشوه می‌فروخت که من مرغ زیرکم
اینک فتاده در سر زلف چو دام اوست

سعدی

بی‌همگان به سر شود، بی‌تو به سر نمی‌شود
داغ تو دارد این دلم، جای دگر نمی‌شود

جان ز تو جوش می‌کند، دل ز تو نوش می‌کند
عقل خروش می‌کند، بی‌تو به سر نمی‌شود

بی‌تو اگر به سر شدی، زیر جهان زبر شدی
باغ ارم سقر شدی، بی‌تو به سر نمی‌شود

خواب مرا ببسته‌ای، نقش مرا بشسته‌ای
وز همه‌ام گسسته‌ای، بی‌تو به سر نمی‌شود

بی‌تو نه زندگی خوشم، بی‌تو نه مردگی خوشم
سر ز غم تو چون کِشم؟ بی‌تو به سر نمی‌شود

دیوان شمس / غزل شماره ۵۵۳ / حضرت مولانا