کانال شهر ائواوغلو

✅ مسئله فقط توافق نیست
✍ فرهاد روزبان

دوباره بحث توافق با آمریکا داغ شده است. عده‌ای از روی شوق و عده‌ای از روی نگرانی درباره متن‌های منتشرشده حرف می‌زنند. اما به نظر می‌رسد پرسش اصلی هنوز درست مطرح نشده. مسئله این نیست که توافق خوب است یا بد؛ مسئله این است که آیا توافق می‌تواند امنیت، استقلال و منافع ملی ایران را تضمین کند یا خیر؟

در سیاست بین‌الملل، کشورها با لبخند یکدیگر را قضاوت نمی‌کنند بلکه با «محاسبه قدرت» قضاوت می‌کنند. هیچ قدرتی در جهان به خاطر یک امضا از منافع خود دست نمی‌کشد. اگر روزی احساس کند هزینه اقدام علیه طرف مقابل کمتر از منفعت آن است، وارد عمل خواهد شد؛ خواه توافقی وجود داشته باشد یا نه.

از همین رو، سؤال مهم این نیست که آمریکا چه چیزی را روی کاغذ می‌نویسد؛ سؤال این است که چه عاملی آمریکا را از نقض آن بازمی‌دارد؟

ملت ایران هنوز تجربه برجام را فراموش نکرده. توافقی که سال‌ها درباره آن سخن گفته شد و در نهایت با تغییر دولت در آمریکا، بخش مهمی از تعهدات طرف مقابل زیر پا گذاشته شد. این تجربه یک درس بزرگ برای همه جریان‌های سیاسی کشور دارد؛ در روابط بین‌الملل، اعتماد جایگزین تضمین نمی‌شود و هیچ امضایی جایگزین قدرت نیست.

اگر امروز نیز قرار باشد توافقی شکل بگیرد، باید پرسید تضمین آن چیست؟ اگر فردا رئیس‌جمهور دیگری در آمریکا روی کار آمد و همه تعهدات را کنار گذاشت، چه خواهد شد؟ اگر تحریم‌ها بازگشتند، چه مکانیزم عملی برای جبران خسارت وجود دارد؟ اگر وعده‌های اقتصادی عملی نشد، چه اهرمی در اختیار ایران باقی خواهد ماند؟

نگرانی مهم‌تر آنجاست که برخی تصور می‌کنند صرف توافق، خطر درگیری را برای همیشه از بین می‌برد. تاریخ چنین چیزی را تأیید نمی‌کند. امنیت کشورها نه از متن توافق‌ها، بلکه از «قدرت بازدارندگی» آنان ناشی می‌شود. دشمن زمانی از حمله منصرف می‌شود که بداند هزینه آن سنگین‌تر از دستاوردش خواهد بود.

در این میان، مسئله رهبری و ساختار نظام نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. اگر دشمن به این جمع‌بندی برسد که با حذف یک شخصیت (شهادت دوباره رهبری) می‌تواند ارکان کشور را دچار فروپاشی کند، طبیعتاً وسوسه اقدام پیدا خواهد کرد. اما اگر انسجام ملی و توان دفاعی کشور به گونه‌ای باشد که هزینه‌های دشمن را بالاتر ببرد، محاسبات دشمن تغییر خواهد کرد.

امام خمینی بارها نسبت به اعتماد به آمریکا هشدار دادند و رهبر شهید انقلاب نیز در طول سال‌های گذشته بر همین تجربه تاریخی تأکید کرده‌اند. معنای این سخن آن نیست که هیچ مذاکره‌ای نباید انجام شود؛ معنایش آن است که مذاکره نباید جایگزین هوشیاری شود و نباید قدرت ملی را به توافق گره زد.

امروز هم از نظر همه مردم ایران هر توافقی که قدرت ایران را حفظ کند، توان اقتصادی کشور را افزایش دهد، اهرم‌های بازدارندگی را تضعیف نکند و تضمین‌های واقعی و عملی داشته باشد، قابل بررسی است. اما توافقی که بر خوش‌بینی به طرف مقابل بنا شود، بیش از آنکه راه‌حل باشد، می‌تواند آغاز یک مسئله جدید باشد.

در نهایت، امنیت ایران نه با امضای واشنگتن تضمین می‌شود و نه با خوشبینی‌های هیجانی. امنیت ایران محصول قدرت، وحدت، هوشیاری و تکیه بر ظرفیت‌های ملی است؛ همان حقیقتی که بارها در تجربه انقلاب اسلامی به اثبات رسیده است.

🛜 @roozban

121 views04:15