⚜ آموزش مقالهنویسی
انواع شیوهی ارجاع در مقاله
در دو بخش (۲/۲)
▫️ ۵. شیوهی Vancouver
مناسب برای: پزشکی، علوم زیستی، زیستشناسی، مقالات پزشکی
فرمت درونمتنی:
> [1]
فرمت در منابع:
> 1. Smith J. Clinical Medicine. 5th ed. New York: McGraw-Hill; 2020.
ویژگیها:
استفاده از اعداد داخل براکت [ ] یا پرانتز ( ) در متن برای ارجاع
منابع به ترتیب استفاده در متن شمارهگذاری میشوند
رایج در مقالات پزشکی و زیستشناسی
مثال:
> در متن: "...طبق تحقیقات جدید [3]..."
در منابع:
3. Brown P, Green K. Medical Research and Practice. 3rd ed. Oxford: Elsevier; 2021.
▫️ ۶. شیوهی IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers)
مناسب برای: مهندسی، علوم کامپیوتر، فناوری
فرمت درونمتنی:
> [1]
فرمت در منابع:
> [1] J. Smith, Digital Electronics, 4th ed., New York: McGraw-Hill, 2020.
ویژگیها:
مانند Vancouver، از شمارههای درون براکت [ ] برای ارجاع استفاده میکند
منابع به ترتیب استفاده در متن شمارهگذاری میشوند
پرکاربرد در مقالات مهندسی و علوم کامپیوتر
مثال:
> در متن: "...بررسیهای جدید نشان داده است که [2]..."
در منابع:
[2] R. Brown, Computer Networks and Security, London: Springer, 2021.
▫️ ۷. شیوهی OSCOLA (Oxford University Standard for Citation of Legal Authorities)
مناسب برای: حقوق، مطالعات قانونی
فرمت درونمتنی (پاورقی):
> ¹John Smith, Legal Theories (Oxford University Press 2020) 45.
فرمت در منابع:
> Smith J, Legal Theories (Oxford University Press 2020).
ویژگیها:
بیشتر در رشتههای حقوقی و مطالعات قانونی استفاده میشود
منابع در پاورقی آورده میشوند و شمارهگذاری میشوند
عنوان کتابها و مقالات در متن ایتالیک است
مثال:
در متن:
> ¹Smith, Legal Theories, 102.
در منابع:
Smith J, Legal Theories (Oxford University Press 2020).
▫️ نتیجهگیری:
هر سبک استناد برای رشتههای خاصی طراحی شده است. انتخاب سبک مناسب بستگی به رشتهی دانشگاهی، نوع مقاله یا پژوهش، و دستورالعمل ناشر یا دانشگاه دارد.
🔸 برای مطالعهی آزاد
⚜ @Zabance
انواع شیوهی ارجاع در مقاله
در دو بخش (۲/۲)
▫️ ۵. شیوهی Vancouver
مناسب برای: پزشکی، علوم زیستی، زیستشناسی، مقالات پزشکی
فرمت درونمتنی:
> [1]
فرمت در منابع:
> 1. Smith J. Clinical Medicine. 5th ed. New York: McGraw-Hill; 2020.
ویژگیها:
استفاده از اعداد داخل براکت [ ] یا پرانتز ( ) در متن برای ارجاع
منابع به ترتیب استفاده در متن شمارهگذاری میشوند
رایج در مقالات پزشکی و زیستشناسی
مثال:
> در متن: "...طبق تحقیقات جدید [3]..."
در منابع:
3. Brown P, Green K. Medical Research and Practice. 3rd ed. Oxford: Elsevier; 2021.
▫️ ۶. شیوهی IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers)
مناسب برای: مهندسی، علوم کامپیوتر، فناوری
فرمت درونمتنی:
> [1]
فرمت در منابع:
> [1] J. Smith, Digital Electronics, 4th ed., New York: McGraw-Hill, 2020.
ویژگیها:
مانند Vancouver، از شمارههای درون براکت [ ] برای ارجاع استفاده میکند
منابع به ترتیب استفاده در متن شمارهگذاری میشوند
پرکاربرد در مقالات مهندسی و علوم کامپیوتر
مثال:
> در متن: "...بررسیهای جدید نشان داده است که [2]..."
در منابع:
[2] R. Brown, Computer Networks and Security, London: Springer, 2021.
▫️ ۷. شیوهی OSCOLA (Oxford University Standard for Citation of Legal Authorities)
مناسب برای: حقوق، مطالعات قانونی
فرمت درونمتنی (پاورقی):
> ¹John Smith, Legal Theories (Oxford University Press 2020) 45.
فرمت در منابع:
> Smith J, Legal Theories (Oxford University Press 2020).
ویژگیها:
بیشتر در رشتههای حقوقی و مطالعات قانونی استفاده میشود
منابع در پاورقی آورده میشوند و شمارهگذاری میشوند
عنوان کتابها و مقالات در متن ایتالیک است
مثال:
در متن:
> ¹Smith, Legal Theories, 102.
در منابع:
Smith J, Legal Theories (Oxford University Press 2020).
▫️ نتیجهگیری:
هر سبک استناد برای رشتههای خاصی طراحی شده است. انتخاب سبک مناسب بستگی به رشتهی دانشگاهی، نوع مقاله یا پژوهش، و دستورالعمل ناشر یا دانشگاه دارد.
🔸 برای مطالعهی آزاد
⚜ @Zabance
👏1
فهرست استاندارد بینالمللی علائم اختصاری دستور زبان
۱. اجزای کلام (Lexical Categories)
N : Noun — اسم
V : Verb — فعل
ADJ / Adj : Adjective — صفت
ADV / Adv : Adverb — قید
PRON : Pronoun — ضمیر
DET : Determiner — تعیینکننده / معرفهساز
AUX : Auxiliary Verb — فعل کمکی
PREP : Preposition — حرف اضافه
CONJ : Conjunction — حرف ربط
INTJ : Interjection — میانواژه / عاطفه
PART / Prt : Particle — جزء / ذره
NUM : Numeral — عدد
ART : Article — حرف تعریف/نکره
POSS : Possessive Marker — ملکی
۲. نقشهای نحوی (Grammatical Functions)
SUBJ / S : Subject — فاعل
OBJ / O : Object — مفعول
DO : Direct Object — مفعول مستقیم
IO : Indirect Object — مفعول غیرمستقیم
COMP / C : Complement — متمم
PRED : Predicate — گزاره
MOD : Modifier — وابسته / توصیفگر
TOP : Topic — موضوع جمله
FOC : Focus — کانون تأکید
APP : Apposition — بدل
۳. گروههای نحوی (Phrasal Categories)
NP : Noun Phrase — گروه اسمی
VP : Verb Phrase — گروه فعلی
AP / AdjP : Adjective Phrase — گروه وصفی
AdvP : Adverb Phrase — گروه قیدی
PP : Prepositional Phrase — گروه حرف اضافه
CP : Complementizer Phrase — گروه متممی
TP / IP : Tense Phrase / Inflectional Phrase — بند تصریفی
DP : Determiner Phrase — گروه تعیینکننده
۴. حالتهای دستوری (Case Marking)
NOM : Nominative — حالت فاعلی
ACC : Accusative — حالت مفعولی
DAT : Dative — حالت مفعولِ غیرمستقیم
GEN : Genitive — ملکی / اضافه
VOC : Vocative — حالت ندا
۵. زمانها، جنبهها و وجهها (TAM: Tense–Aspect–Mood)
زمان (Tense)
PST : Past — گذشته
PRS : Present — حال
FUT : Future — آینده
جنبه (Aspect)
PRF / PERF : Perfect — کامل
PROG : Progressive — استمراری
HAB : Habitual — عادتی
وجه (Mood)
IMP : Imperative — امری
SUBJ : Subjunctive — التزامی / غیرواقعی
COND : Conditional — شرطی
IND : Indicative — خبری
۶. صورتهای فعلی (Verb Forms)
INF : Infinitive — مصدر
GER : Gerund — اسممصدر
PPTCP / PtcPst : Past Participle — اسم مفعول گذشته
PRTCP / PtcPrs : Present Participle — اسم مفعول حال
FIN : Finite Verb — فعل صرفشده
NONFIN : Non-finite Verb — فعل غیرصرفی
۷. ویژگیهای نحوی و معنایی (Syntactic–Semantic Features)
SG : Singular — مفرد
PL : Plural — جمع
NEG : Negation — منفی
POS : Positive — مثبت
COMP : Comparative — تفضیلی
SUPERL : Superlative — عالی
ANIM : Animate — جاندار
INAN : Inanimate — بیجان
۸. انواع جملات (Sentence Types)
SVO : Subject–Verb–Object — جملهٔ فاعل–فعل–مفعول
SVC : Subject–Verb–Complement — جملهٔ فاعل–فعل–مسند
DECL : Declarative — جمله خبری
INTERR : Interrogative — جمله پرسشی
IMP : Imperative — جمله امری
REL / RelClause : Relative Clause — جملهٔ موصولی / وابسته
۹. حوزههای زبانشناختی (Linguistic Fields)
SYN : Syntax — نحو
SEM : Semantics — معناشناسی
MOR / MORPH : Morphology — صرفشناسی
PRAG : Pragmatics — زبانشناسی کاربردی
LEX : Lexicon / Lexical Studies — واژهپژوهی
PHON : Phonology — واجشناسی
PHONET : Phonetics — آواشناسی
🔸 مطالعه آزاد
⚜ @Zabance
۱. اجزای کلام (Lexical Categories)
N : Noun — اسم
V : Verb — فعل
ADJ / Adj : Adjective — صفت
ADV / Adv : Adverb — قید
PRON : Pronoun — ضمیر
DET : Determiner — تعیینکننده / معرفهساز
AUX : Auxiliary Verb — فعل کمکی
PREP : Preposition — حرف اضافه
CONJ : Conjunction — حرف ربط
INTJ : Interjection — میانواژه / عاطفه
PART / Prt : Particle — جزء / ذره
NUM : Numeral — عدد
ART : Article — حرف تعریف/نکره
POSS : Possessive Marker — ملکی
۲. نقشهای نحوی (Grammatical Functions)
SUBJ / S : Subject — فاعل
OBJ / O : Object — مفعول
DO : Direct Object — مفعول مستقیم
IO : Indirect Object — مفعول غیرمستقیم
COMP / C : Complement — متمم
PRED : Predicate — گزاره
MOD : Modifier — وابسته / توصیفگر
TOP : Topic — موضوع جمله
FOC : Focus — کانون تأکید
APP : Apposition — بدل
۳. گروههای نحوی (Phrasal Categories)
NP : Noun Phrase — گروه اسمی
VP : Verb Phrase — گروه فعلی
AP / AdjP : Adjective Phrase — گروه وصفی
AdvP : Adverb Phrase — گروه قیدی
PP : Prepositional Phrase — گروه حرف اضافه
CP : Complementizer Phrase — گروه متممی
TP / IP : Tense Phrase / Inflectional Phrase — بند تصریفی
DP : Determiner Phrase — گروه تعیینکننده
۴. حالتهای دستوری (Case Marking)
NOM : Nominative — حالت فاعلی
ACC : Accusative — حالت مفعولی
DAT : Dative — حالت مفعولِ غیرمستقیم
GEN : Genitive — ملکی / اضافه
VOC : Vocative — حالت ندا
۵. زمانها، جنبهها و وجهها (TAM: Tense–Aspect–Mood)
زمان (Tense)
PST : Past — گذشته
PRS : Present — حال
FUT : Future — آینده
جنبه (Aspect)
PRF / PERF : Perfect — کامل
PROG : Progressive — استمراری
HAB : Habitual — عادتی
وجه (Mood)
IMP : Imperative — امری
SUBJ : Subjunctive — التزامی / غیرواقعی
COND : Conditional — شرطی
IND : Indicative — خبری
۶. صورتهای فعلی (Verb Forms)
INF : Infinitive — مصدر
GER : Gerund — اسممصدر
PPTCP / PtcPst : Past Participle — اسم مفعول گذشته
PRTCP / PtcPrs : Present Participle — اسم مفعول حال
FIN : Finite Verb — فعل صرفشده
NONFIN : Non-finite Verb — فعل غیرصرفی
۷. ویژگیهای نحوی و معنایی (Syntactic–Semantic Features)
SG : Singular — مفرد
PL : Plural — جمع
NEG : Negation — منفی
POS : Positive — مثبت
COMP : Comparative — تفضیلی
SUPERL : Superlative — عالی
ANIM : Animate — جاندار
INAN : Inanimate — بیجان
۸. انواع جملات (Sentence Types)
SVO : Subject–Verb–Object — جملهٔ فاعل–فعل–مفعول
SVC : Subject–Verb–Complement — جملهٔ فاعل–فعل–مسند
DECL : Declarative — جمله خبری
INTERR : Interrogative — جمله پرسشی
IMP : Imperative — جمله امری
REL / RelClause : Relative Clause — جملهٔ موصولی / وابسته
۹. حوزههای زبانشناختی (Linguistic Fields)
SYN : Syntax — نحو
SEM : Semantics — معناشناسی
MOR / MORPH : Morphology — صرفشناسی
PRAG : Pragmatics — زبانشناسی کاربردی
LEX : Lexicon / Lexical Studies — واژهپژوهی
PHON : Phonology — واجشناسی
PHONET : Phonetics — آواشناسی
🔸 مطالعه آزاد
⚜ @Zabance
👏2
علائم اختصاری پایه در منطق ریاضی
(International Basic Logical Symbols)
۱. نمادهای منطقی اصلی (Logical Connectives)
¬ : Negation — نقیض / نه
∧ : Conjunction — و / همزمانی
∨ : Disjunction — یا / جداسازی
⊕ : Exclusive Or (XOR) — یاِ انحصاری
→ : Implication — اگر… آنگاه
↔ : Biconditional — اگر و تنها اگر / همارزی
۲. نمادهای کمیتگذاری (Quantifiers)
∀ : Universal Quantifier — برای همه / هر
∃ : Existential Quantifier — وجود دارد
∄ : There does not exist — وجود ندارد
∃! : Uniqueness Quantifier — دقیقاً یک وجود دارد
۳. نمادهای مجموعهها (Set Theory Symbols)
∈ : Element of — عضوِ
∉ : Not element of — عضوِ … نیست
⊆ : Subset — زیرمجموعه
⊂ : Proper Subset — زیرمجموعهٔ خاص
⊇ : Superset — اَبَرمجموعه
∅ : Empty Set — مجموعهٔ تهی
℘(A) : Power Set — مجموعهٔ توان
۴. نمادهای روابط (Relations)
= : Equality — برابری
≠ : Inequality — نابرابری
< : Less than — کوچکتر
> : Greater than — بزرگتر
≤ : Less or equal — کوچکتر یا مساوی
≥ : Greater or equal — بزرگتر یا مساوی
۵. نمادهای عملیاتی (Operations)
: Addition — جمع
− : Subtraction — تفریق
× یا ⋅ : Multiplication — ضرب
÷ یا / : Division — تقسیم
∘ : Function Composition — ترکیب توابع
۶. نمادهای تابع و نگاشت (Functions & Mappings)
f : Function — تابع
f(x) : Value of f at x — مقدار تابع
→ : Maps to — نگاشت
↦ : Mapping — نگاشت عنصر به عنصر
dom : Domain — دامنه
cod : Codomain — همدامنه
ran : Range — برد
۷. نمادهای استنتاج (Inference Symbols)
⊢ : Provable — قابلیت اثبات
⊨ : Entails / Satisfies — مستلزم است / صدق میکند
⊭ : Does not entail — مستلزم نیست
⊬ : Not provable — اثباتناپذیر
۸. نمادهای سهگانه (Miscellaneous Useful Symbols)
ℕ : Natural Numbers — اعداد طبیعی
ℤ : Integers — اعداد صحیح
ℚ : Rational Numbers — اعداد گویا
ℝ : Real Numbers — اعداد حقیقی
ℂ : Complex Numbers — اعداد مختلط
∞ : Infinity — بینهایت
∴ : Therefore — بنابراین
∵ : Because — زیرا
🔸 مطالعهی آزاد
این جُستار مناسب گروه انسانی میباشد.
⚜ @Zabance
(International Basic Logical Symbols)
۱. نمادهای منطقی اصلی (Logical Connectives)
¬ : Negation — نقیض / نه
∧ : Conjunction — و / همزمانی
∨ : Disjunction — یا / جداسازی
⊕ : Exclusive Or (XOR) — یاِ انحصاری
→ : Implication — اگر… آنگاه
↔ : Biconditional — اگر و تنها اگر / همارزی
۲. نمادهای کمیتگذاری (Quantifiers)
∀ : Universal Quantifier — برای همه / هر
∃ : Existential Quantifier — وجود دارد
∄ : There does not exist — وجود ندارد
∃! : Uniqueness Quantifier — دقیقاً یک وجود دارد
۳. نمادهای مجموعهها (Set Theory Symbols)
∈ : Element of — عضوِ
∉ : Not element of — عضوِ … نیست
⊆ : Subset — زیرمجموعه
⊂ : Proper Subset — زیرمجموعهٔ خاص
⊇ : Superset — اَبَرمجموعه
∅ : Empty Set — مجموعهٔ تهی
℘(A) : Power Set — مجموعهٔ توان
۴. نمادهای روابط (Relations)
= : Equality — برابری
≠ : Inequality — نابرابری
< : Less than — کوچکتر
> : Greater than — بزرگتر
≤ : Less or equal — کوچکتر یا مساوی
≥ : Greater or equal — بزرگتر یا مساوی
۵. نمادهای عملیاتی (Operations)
: Addition — جمع
− : Subtraction — تفریق
× یا ⋅ : Multiplication — ضرب
÷ یا / : Division — تقسیم
∘ : Function Composition — ترکیب توابع
۶. نمادهای تابع و نگاشت (Functions & Mappings)
f : Function — تابع
f(x) : Value of f at x — مقدار تابع
→ : Maps to — نگاشت
↦ : Mapping — نگاشت عنصر به عنصر
dom : Domain — دامنه
cod : Codomain — همدامنه
ran : Range — برد
۷. نمادهای استنتاج (Inference Symbols)
⊢ : Provable — قابلیت اثبات
⊨ : Entails / Satisfies — مستلزم است / صدق میکند
⊭ : Does not entail — مستلزم نیست
⊬ : Not provable — اثباتناپذیر
۸. نمادهای سهگانه (Miscellaneous Useful Symbols)
ℕ : Natural Numbers — اعداد طبیعی
ℤ : Integers — اعداد صحیح
ℚ : Rational Numbers — اعداد گویا
ℝ : Real Numbers — اعداد حقیقی
ℂ : Complex Numbers — اعداد مختلط
∞ : Infinity — بینهایت
∴ : Therefore — بنابراین
∵ : Because — زیرا
🔸 مطالعهی آزاد
این جُستار مناسب گروه انسانی میباشد.
⚜ @Zabance
❤2❤🔥1🔥1👏1😱1
در کدام گزینه واو عطف وجود دارد؟
Anonymous Quiz
41%
من و انکار شراب؟ این چه حکایت باشد.
14%
رفت و آمد
24%
گفتن و شنیدن
22%
بیژن و تسلیم؟
سجع
ردیف سجع یا ردیف نثری
اگرچه اصطلاح "ردیف" بیشتر در شعر و نظم کاربرد دارد ولی این اصطلاح اختصاص به شعر و نظم ندارد و همانگونه که در شعر و نظم پس از قافیه، گاه، واژه یا واژههایی با نام "ردیف" تکرار میشود؛ در نثر نیز پس از سجع یا کلمات مسجّع ، گاه واژه یا واژههایی تکرار میگردد که میتوان آنها را نیز ردیف (ردیف سجع یا ردیف نثری) نامید، مانند "است" در پایان قرینههای عبارت مسجّع زیر :
این کار به دل آگاه است، نه به خرقه و کلاه است.
قرینههای این کلام مسجّع عبارتند از:
قرینه اوّل: این کار به دل آگاه است.
قرینه دوم: نه به خرقه و کلاه است.
ردیف سجع : است
ارکان سجع : آگاه، کلاه
قرینهها از جهت داشتن یا نداشتن ردیف سجع ممکن است به یکی از گونههای زیر باشند:
۱. قرینه های بدون ردیف سجع
۲. قرینه های دارای ردیف سجع
۳. یکی از قرینه ها دارای ردیف سجع
۱. قرینههای بدون ردیف سجع مانند :
۱. هر که با بدان نشیند، نیکی نبیند .
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: نشیند ، نبیند
نوع سجع: متوازی
۲. هرچه نپاید، دلبستگی را نشاید.
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: نپاید، نشاید
نوع سجع: متوازی
۳. هرکه با بزرگان ستیزد، خون خود ریزد.
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: ستیزد ، ریزد
نوع سجع: مُطَرَّف
۴. نه هرکه در مجادله چُست، در معامله دُرست.
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: چُست ، دُرست
نوع سجع: مُطَرَّف
۵. در دیده دشمنان خار و در روی دوستان خال
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: خار، خال
نوع سجع: متوازن
۶. امروز تدبیر از تدارک آن قاصر و رای در تلافی آن عاجز
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: قاصر، عاجز
نوع سجع: متوازن
۲. قرینههای دارای ردیف سجع مانند:
۱. هرچه خوار آید، روزی به کار آید.
ردیف سجع: آید
ارکان سجع: خوار، کار
نوع سجع: متوازی
۲ - قیمت شکر نه از نی است که آن خاصیّت وی است.
ردیف سجع: است
ارکان سجع: نی، وی
نوع سجع: متوازی
۳. هرکه را زر در ترازوست، زور در بازوست.
ردیف سجع: است
ارکان سجع: ترازو، بازو
نوع سجع: مُطَرَّف
۴. آنکه به دینار دسترس ندارد در همه دنیا کس ندارد.
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: دسترس، کس
نوع سجع: مُطَرَّف
۵. ما را بر کیسه بند نیست و با خلق خدای جنگ نیست.
ردیف سجع: نیست
ارکان سجع: بند، جنگ
نوع سجع: متوازن
۶. یار نیک تو را به عذر آرد و کار نیک تو را به عجب آرد.
ردیف سجع: آرد
ارکان سجع: عذر، عجب
نوع سجع: متوازن
۳. یکی از قرینهها دارای ردیف سجع مانند:
۱. شما را طرب داد و ما را تعب
ردیف سجع: داد
ارکان سجع: طرب، تعب
نوع سجع: متوازی
۲. قسمت شما حضر است و نصیب ما سفر
ردیف سجع: است
ارکان سجع: حضر، سفر
نوع سجع: متوازی
۳. در معنی باز بود و سلسله سخن دراز
ردیف سجع: بود
ارکان سجع: باز، دراز
نوع سجع: مُطَرَّف
۴. علم از بهر دین پروردن است، نه از بهر دنیا خوردن.
ردیف سجع: است
ارکان سجع: پروردن، خوردن
نوع سجع: مُطَرَّف
۵. فلان را کَرَم بی شمار است و هنر بی حساب
ردیف سجع: است
ارکان سجع: بی شمار، بیحساب
نوع سجع: متوازن
۶. یک دل پر درد دارم و یک جان پر زجر
ردیف سجع: دارم
ارکان سجع: پر درد، پر رجر
نوع سجع: متوازن
در گونههای سوم، ردیف سجع در قرینههای دوم به قرینه محذوف است. البته این حذف به قرینه میتواند در قرینه اول نیز باشد مانند:
جمع مال اقبال و خرج کردنش ادبار است.
یکی از تفاوتهای ردیف در شعر و نظم و با ردیف سجع یا ردیف نثری همین است که ردیف پس از قافیه در شعر و نظم، نمیتواند به قرینه حذف گردد ولی ردیف سجع یا ردیف نثری ، پس از سجع یا کلمات مسجّع ، میتواند به قرینه حذف شود.
🔸 این جُستار مناسب دهم میباشد.
⚜ @Zabance
ردیف سجع یا ردیف نثری
اگرچه اصطلاح "ردیف" بیشتر در شعر و نظم کاربرد دارد ولی این اصطلاح اختصاص به شعر و نظم ندارد و همانگونه که در شعر و نظم پس از قافیه، گاه، واژه یا واژههایی با نام "ردیف" تکرار میشود؛ در نثر نیز پس از سجع یا کلمات مسجّع ، گاه واژه یا واژههایی تکرار میگردد که میتوان آنها را نیز ردیف (ردیف سجع یا ردیف نثری) نامید، مانند "است" در پایان قرینههای عبارت مسجّع زیر :
این کار به دل آگاه است، نه به خرقه و کلاه است.
قرینههای این کلام مسجّع عبارتند از:
قرینه اوّل: این کار به دل آگاه است.
قرینه دوم: نه به خرقه و کلاه است.
ردیف سجع : است
ارکان سجع : آگاه، کلاه
قرینهها از جهت داشتن یا نداشتن ردیف سجع ممکن است به یکی از گونههای زیر باشند:
۱. قرینه های بدون ردیف سجع
۲. قرینه های دارای ردیف سجع
۳. یکی از قرینه ها دارای ردیف سجع
۱. قرینههای بدون ردیف سجع مانند :
۱. هر که با بدان نشیند، نیکی نبیند .
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: نشیند ، نبیند
نوع سجع: متوازی
۲. هرچه نپاید، دلبستگی را نشاید.
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: نپاید، نشاید
نوع سجع: متوازی
۳. هرکه با بزرگان ستیزد، خون خود ریزد.
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: ستیزد ، ریزد
نوع سجع: مُطَرَّف
۴. نه هرکه در مجادله چُست، در معامله دُرست.
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: چُست ، دُرست
نوع سجع: مُطَرَّف
۵. در دیده دشمنان خار و در روی دوستان خال
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: خار، خال
نوع سجع: متوازن
۶. امروز تدبیر از تدارک آن قاصر و رای در تلافی آن عاجز
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: قاصر، عاجز
نوع سجع: متوازن
۲. قرینههای دارای ردیف سجع مانند:
۱. هرچه خوار آید، روزی به کار آید.
ردیف سجع: آید
ارکان سجع: خوار، کار
نوع سجع: متوازی
۲ - قیمت شکر نه از نی است که آن خاصیّت وی است.
ردیف سجع: است
ارکان سجع: نی، وی
نوع سجع: متوازی
۳. هرکه را زر در ترازوست، زور در بازوست.
ردیف سجع: است
ارکان سجع: ترازو، بازو
نوع سجع: مُطَرَّف
۴. آنکه به دینار دسترس ندارد در همه دنیا کس ندارد.
ردیف سجع: ندارد
ارکان سجع: دسترس، کس
نوع سجع: مُطَرَّف
۵. ما را بر کیسه بند نیست و با خلق خدای جنگ نیست.
ردیف سجع: نیست
ارکان سجع: بند، جنگ
نوع سجع: متوازن
۶. یار نیک تو را به عذر آرد و کار نیک تو را به عجب آرد.
ردیف سجع: آرد
ارکان سجع: عذر، عجب
نوع سجع: متوازن
۳. یکی از قرینهها دارای ردیف سجع مانند:
۱. شما را طرب داد و ما را تعب
ردیف سجع: داد
ارکان سجع: طرب، تعب
نوع سجع: متوازی
۲. قسمت شما حضر است و نصیب ما سفر
ردیف سجع: است
ارکان سجع: حضر، سفر
نوع سجع: متوازی
۳. در معنی باز بود و سلسله سخن دراز
ردیف سجع: بود
ارکان سجع: باز، دراز
نوع سجع: مُطَرَّف
۴. علم از بهر دین پروردن است، نه از بهر دنیا خوردن.
ردیف سجع: است
ارکان سجع: پروردن، خوردن
نوع سجع: مُطَرَّف
۵. فلان را کَرَم بی شمار است و هنر بی حساب
ردیف سجع: است
ارکان سجع: بی شمار، بیحساب
نوع سجع: متوازن
۶. یک دل پر درد دارم و یک جان پر زجر
ردیف سجع: دارم
ارکان سجع: پر درد، پر رجر
نوع سجع: متوازن
در گونههای سوم، ردیف سجع در قرینههای دوم به قرینه محذوف است. البته این حذف به قرینه میتواند در قرینه اول نیز باشد مانند:
جمع مال اقبال و خرج کردنش ادبار است.
یکی از تفاوتهای ردیف در شعر و نظم و با ردیف سجع یا ردیف نثری همین است که ردیف پس از قافیه در شعر و نظم، نمیتواند به قرینه حذف گردد ولی ردیف سجع یا ردیف نثری ، پس از سجع یا کلمات مسجّع ، میتواند به قرینه حذف شود.
🔸 این جُستار مناسب دهم میباشد.
⚜ @Zabance