ای نسخه نامه الهی که تویی
وی آینه جمالِ شاهی که تویی
بیرون ز تو نیست، هرچه در عالم هست
در خود بطلب هر آنچه خواهی که تویی.

مجدالدین بغدادی
متوفی 607 ق

منبع: نزهه المجالس، ص107


این رباعی به نجم رازی، اوحد کرمانی، بابا افضل کاشانی، و مولوی هم منسوب است.

افسوس که غم چهره من کاهی کرد
فریاد که روز عمر کوتاهی کرد
ما را غم بی عنایتی های تو کُشت
وقت است اگر عنایتی خواهی کرد.

عبدالله مروارید (بیانی کرمانی)
متوفی 922 ق. هرات

منبع:
مونس الاحباب، ص 96

خوشنویسی:
میر عماد حسنی
متوفی 1024 ق

تصویر:
از مجموعه مرقعات محفوظ در موزهء هنر والترز، مریلند

چهار خطی
کانال رباعیهای فارسی
https://telegram.me/Xatt4

دل مرغ سحرگهی است، خوابش مدهید
هم طبعِ سمندر است، آبش مدهید
گر قاصدِ دوست پُرسد احوالِ مرا
آهی به لب آرید و جوابش مدهید!

اُنسی شاملو
متوفی 1025 ق
◽
منبع:
تذکره عرفات العاشقین
◽


https://telegram.me/Xatt4

بتوان / نتوان

مَه را ز فلک به طـَرْفِ بام آوردن
وز ریگِ روان، روغن خام آوردن
از روم، کلیسیا به شام آوردن
بتوان، نتوان ترا به دام آوردن!

خاقانی شروانی
متوفی 595 ق

تیرِ شده را باز به شَست آوردن
بر لشکر تقدیر، شکست آوردن
خورشیدِ بلند را به پست آوردن
بتوان، نتوان ترا به دست آوردن!

اثیر اخسیکتی
متوفی 609 ق

بر آتشِ سوزنده، درنگ آوردن
وز شاخِ چنار، بادْرَنگ آوردن
از تاکى رَزان، تیرِ خدنگ آوردن
بتوان، نتوان ترا به چنگ آوردن!

شاعر: گمنام
◽
منبع:
نزهة المجالس، ص 519
روضة الناظر، برگ 134
◽

"چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4

همواره تو دل ربوده ای، معذوری
غم هیچ نیازموده ای، معذوری
من، بی تو، هزار شب به روز آوردم
تو، بی تو شبی نبوده ای، معذوری!

عایشه سمرقندی
سده ششم ق.
◽
منبع:
جُنگ رباعی، ص 167
◽

"چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4

دیوانگی ام، ز جامِ بیهوشیِ توست
فریاد کُنان دلم ز خاموشیِ توست
ایّوب کجاست تا ازُو وام کنم
صبری که موافقِ فراموشیِ توست!

فتحی اردستانی
سده 11 ق.
◽
منبع:
جُنگ خطی ش 9559
کتابخانه مجلس، برگ 67
◽

"چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4

سلسله رباعیات «بتوان/نتوان»، را که در گروه چهارخطی، به اشتراک گذاشته بودید، بسیار زیبا بود... چندانکه ذوق رباعی این حقیر را هم تحریک کرد... در ادامهء این رباعیات زیبا:

از خندهء تریاک، شکر آوردن
از این شبِ بی مرز، سحر آوردن
از سینهء این خلق، جگر آوردن
بتوان، نتوان تو را به بر آوردن!

محمد قائدی
◽

کانال "چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4

ای دل! همه ساله دردمندت بینم
در دستِ فراق، مُستمندت بینم
شرمت ناید همیشه عاشق باشی
رسوا به میانِ خلق، چندت بینم؟

سلطان اتسیز خوارزمشاه
متوفی 551 ق.
◽
منبع:
بیاض تاج الدین احمد وزیر
(782 ق)
◽
این رباعی در نزهه المجالس به اسم سلطان محمد است (ص 231).
◽

"چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4

از عشق، همین خاطره می‌ماند و بس
گلدانِ لبِ پنجره می‌ماند و بس
از آن همه چای عصرگاهی با هم
بر میز، دو تا دایره می‌ماند و بس.

احسان افشاری
◽️

منبع:
دندانه‌های سین احسانم
تهران، نشر نیماژ، 1394
◽️

درباره این شاعر بیشتر بخوانید:
http://amiralavi.persianblog.ir/post/687
◽️


کانال "چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4

مَی بر کف گیر و هر دو عالم بفروش
بیهوده مدار هر دو خانه به خروش
گر هر دو جهان نباشدت، در مَی کوش
در دوزخ مَست بـِهْ که در خُلد بهوش!

سنایی غزنوی
متوفی 529 ق
◽️

منبع:
کلیات سنایی، چاپ کابل، ص 608
◽️


کانال "چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4

کانال "چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4

آزاده به هیچ دسترس می‌نرسد
وز بی‌چیزی، به یک هوس می‌نرسد
ایّام به ناکسان چنان مشغول است
کز مشغولی، به هیچ کس می‌نرسد!

اشرفی سمرقندی
زنده در 597 ق
●●

منبع:
جُنگ رباعی، ص 317
●●


کانال "چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4

ای مرگ بیا!

بر درگه خلق، بندگی ما را کُشت
هر سو پی نان دوندگی ما را کُشت
فارغ نشویم یک دم از فکر معاش
ای مرگ! بیا که زندگی ما را کُشت!

واعظ قزوینی
متوفی 1089 ق
●

دیری‌است جدا ز عالم لاهوتم
زندانیِ این کالبدِ ناسوتم
این پیکرِ خشک، تخته‌بندم کرده‌ست
ای مرگ! بیا که زنده در تابوتم!

مشتاق اصفهانی
متوفی 1171 ق
●

درد و غم خوبان جوان، پیرم کرد
بد عهدیِ آسمان زمین‌گیرم کرد
من ماندم و من با همه بدبختی‌ها
ای مرگ! بیا که زندگی سیرم کرد!

فرخی یزدی
مقتول در 1318 ش
●

از زهر زمان، زنندگی ما را کُشت
وز زخم زبان، گزندگی ما را کُشت
زندان تن است و جان ما زنده به گور
ای مرگ! بیا که زندگی ما را کُشت!

محمد حسین شهریار
متوفی 1367 ش
●

رباعی واعظ قزوینی، در دیوان علی اشتری (فرهاد) شاعر معاصر هم آمده (ص 109) و با توجه به اینکه دیوان اشتری توسط دوست شاعر بیژن ترقی در سال 1340 شمسی گرد آمده و به چاپ رسیده، این اختلاط، بسیار عجیب است! طرفه آنکه، در بسیاری از منابع اینترنتی، او را با همین رباعی معروف می‌شناسند!
●

منبع:
دیوان واعظ قزوینی، ص 561 ؛
دیوان مشتاق اصفهانی، ص 200 ؛
دیوان فرخی یزدی (چاپ مکی)، ص 224 ؛
دیوان شهریار، انتشارات نگاه، ج 1، ص 614 ؛
گوشه تماشا، ص 20
●●


کانال "چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4