71. Etan degidrogenlanganda etilen, atsetilen va vodoroddan iborat aralashma olindi. Agar ushbu
aralashmadan vodorod chiqarib yuborilganda, aralashma hajmi 672 ml (n.sh.) massasi esa 0,8 g ni
tashkil etdi. Degidrogenlanish jarayonida ajralgan vodorod hajmini (l n.sh.) aniqlang.
a. 1,12
b. 2,24
c. 3,36
d. 0,896
aralashmadan vodorod chiqarib yuborilganda, aralashma hajmi 672 ml (n.sh.) massasi esa 0,8 g ni
tashkil etdi. Degidrogenlanish jarayonida ajralgan vodorod hajmini (l n.sh.) aniqlang.
a. 1,12
b. 2,24
c. 3,36
d. 0,896
. 28x
C2H6---->C2H4+H2
/ x \
0.8 672/22400=0.03 mol
\ 26y /
C2H6----->C2H2+2H2
y
x+y=0.03 | 26
28x+26y=0.8
26x+26y=0.78
-
28x+26y=0.8
___________________
2x=0.02 ;x=0.01 y=0.02
0.01---x=0.01 \
C2H6----->C2H4 +H2 0.05
0.02---x=0.04 /
C2H6-----> C2H2+2H2
0.05*22400=112 ml H kerak
C2H6---->C2H4+H2
/ x \
0.8 672/22400=0.03 mol
\ 26y /
C2H6----->C2H2+2H2
y
x+y=0.03 | 26
28x+26y=0.8
26x+26y=0.78
-
28x+26y=0.8
___________________
2x=0.02 ;x=0.01 y=0.02
0.01---x=0.01 \
C2H6----->C2H4 +H2 0.05
0.02---x=0.04 /
C2H6-----> C2H2+2H2
0.05*22400=112 ml H kerak
76. Teng massada olingan natriy va suv ta’sirlashuvidan 270 g eritma olingan bo‘lsa, ajralgan gaz
massasini (g) aniqlang.
a. 6
b. 12
c. 3
d. 9
massasini (g) aniqlang.
a. 6
b. 12
c. 3
d. 9
Teng massada debdi, shuning uchun 2 alasini ham 46 x oldik.
46x 46x. 2x
2Na+2H2O------>2NaOH +H2
46x+46x-2x=270
90x=270 ; x=3
2x=2*3=6 gr H
46x 46x. 2x
2Na+2H2O------>2NaOH +H2
46x+46x-2x=270
90x=270 ; x=3
2x=2*3=6 gr H
101.
518 gr suvda 23 gr natriy metali eritilganda hosil bolgan eritmaning molyal konsentratsiyasini aniqlang?
518 gr suvda 23 gr natriy metali eritilganda hosil bolgan eritmaning molyal konsentratsiyasini aniqlang?
23 - - x=18-----x=1 mol
2Na+2H2O=2NaOH+H2
46------36--------2
518-18(kirishgan H2O)=500 gr
500gr - - - - - - - 1 mol
1000 gr - - - - - - x= 2 molyalli
2Na+2H2O=2NaOH+H2
46------36--------2
518-18(kirishgan H2O)=500 gr
500gr - - - - - - - 1 mol
1000 gr - - - - - - x= 2 molyalli
ikki eritmani 3:4 massa nisbatda olib aralashtirganda hosil bo'lgan eritmaning zichligi 4gr/ml bo'ldi. xuddi shu eritmalarni 3:2 hajmiy nisbatda olib aralashtirganda hosil bo'lgan eritmaning zichligi 1,36g/ml bo'ldi ikkala eritmalar zichliklari farqini toping.
Azurit – 2CuCO3 . Cu((248)
Achchiqtoshlar – K2SO4 . Fe2(SO4)3 . 24H2O (166)
Na2SO4 . Cr2(SO4)3 . 24H2O (166)
K2SO4 . Cr2(SO4)3 . 24H2O (166)
(NH4)2SO4 .Al2(SO4)3.24H2O (166)
K2SO4 . Al2(SO4)3 . 24H2O (166)
Berlin zangorisi – Fe4[Fe(CN)6]3 (253)
Bertole tuzi – KClO3 (153)
Boksit – Al2O3 . 2H2O (215)
Braunit – Mn2O3 (266)
Bo‘r – CaCO3 (191)
Diopsit – CaMg[Si6O6] (207)
Dolomit – MgCO3 . CaCO3 (191, 234, 257)
Eruvchan shisha – Na2SiO3 + K2SiO3 (204)
Fernikel – NiAs (260)
Flus – SiO2 (248)
Fosforit – Ca3(PO4)2 (183)
Fosgen – COCl2 (196)
Fosterit – Mg2[SiO4] (207)
Freon – CF2Cl2 (147)
Galmey – ZnCO3 (246)
Gaustanit – Mn3O4 (266)
Gips – CaSO4 . 2H2O (156, 165)
Glauber tuzi – Na2SO4 . 10H2O (156, 225)
Na2SO4 . CaSO4 . 10H2O (235)
Ilmenit – FeTiO3 (265)
Javel suvi – KClO + H2O (145)
Potash – K2CO3 (123, 204)
Pretsipitat – CaHPO4 . 2H2O (188)
Qaldiroq gaz – 2H2 + O2 (132)
Qizil temir tosh – Fe2O3 (215, 250)
Qizil qon tuzi – K3[Fe(CN)6] (253)
Qumtuproq – SiO2 (203, 204)
Qo‘ng‘ir temir tosh – Fe2O3 . 3H2O (215)
Fe2O3 . H2O (250)
Qo‘rg‘oshin yaltirog‘I (galenit) – PbS (156, 215)
Rux aldamasi – ZnS (156, 215)
Sariq qoz tuzi – K4[Fe(CN)6] (199)
Sementit – Fe3C (255)
Sfen – CaTiSiO3 (265)
Silvinit - KCl . NaCl (225)
Silvin – KCl (138)
Soda – Na2CO3 (123)
Soda – Na2CO3 . 10H2O (191)
Kainit – KCl . MgSO4 . 6H2O (225)
KCl . MgSO4 . 3H2O (228)
Kaliyli selitra - KNO3 (123)
Kalsit – CaCO3 (234)
Kaolin – Al2O3 . 2SiO2 . 2H2O (204)
Karborund – SiC (194)
Karnallit – KCl . MgCl2 . 6H2O (138-139, 225)
Kaustik (texnik soda, o‘yuvchi natriy) –
NaOH (225)
Achchiqtoshlar – K2SO4 . Fe2(SO4)3 . 24H2O (166)
Na2SO4 . Cr2(SO4)3 . 24H2O (166)
K2SO4 . Cr2(SO4)3 . 24H2O (166)
(NH4)2SO4 .Al2(SO4)3.24H2O (166)
K2SO4 . Al2(SO4)3 . 24H2O (166)
Berlin zangorisi – Fe4[Fe(CN)6]3 (253)
Bertole tuzi – KClO3 (153)
Boksit – Al2O3 . 2H2O (215)
Braunit – Mn2O3 (266)
Bo‘r – CaCO3 (191)
Diopsit – CaMg[Si6O6] (207)
Dolomit – MgCO3 . CaCO3 (191, 234, 257)
Eruvchan shisha – Na2SiO3 + K2SiO3 (204)
Fernikel – NiAs (260)
Flus – SiO2 (248)
Fosforit – Ca3(PO4)2 (183)
Fosgen – COCl2 (196)
Fosterit – Mg2[SiO4] (207)
Freon – CF2Cl2 (147)
Galmey – ZnCO3 (246)
Gaustanit – Mn3O4 (266)
Gips – CaSO4 . 2H2O (156, 165)
Glauber tuzi – Na2SO4 . 10H2O (156, 225)
Na2SO4 . CaSO4 . 10H2O (235)
Ilmenit – FeTiO3 (265)
Javel suvi – KClO + H2O (145)
Potash – K2CO3 (123, 204)
Pretsipitat – CaHPO4 . 2H2O (188)
Qaldiroq gaz – 2H2 + O2 (132)
Qizil temir tosh – Fe2O3 (215, 250)
Qizil qon tuzi – K3[Fe(CN)6] (253)
Qumtuproq – SiO2 (203, 204)
Qo‘ng‘ir temir tosh – Fe2O3 . 3H2O (215)
Fe2O3 . H2O (250)
Qo‘rg‘oshin yaltirog‘I (galenit) – PbS (156, 215)
Rux aldamasi – ZnS (156, 215)
Sariq qoz tuzi – K4[Fe(CN)6] (199)
Sementit – Fe3C (255)
Sfen – CaTiSiO3 (265)
Silvinit - KCl . NaCl (225)
Silvin – KCl (138)
Soda – Na2CO3 (123)
Soda – Na2CO3 . 10H2O (191)
Kainit – KCl . MgSO4 . 6H2O (225)
KCl . MgSO4 . 3H2O (228)
Kaliyli selitra - KNO3 (123)
Kalsit – CaCO3 (234)
Kaolin – Al2O3 . 2SiO2 . 2H2O (204)
Karborund – SiC (194)
Karnallit – KCl . MgCl2 . 6H2O (138-139, 225)
Kaustik (texnik soda, o‘yuvchi natriy) –
NaOH (225)
1 - masala.
Atomlar soni teng bo'lgan metan va kalsiy bromid aralashmasining qanday massasida (g) 36,12•10 ^22 ta vodorod atomi bor?
Yechimi:
1) 1 mol metan (CH4) da 5 mol atom bor;
2) 1 mol kalsiy bromid (CaBr2) da 3 mol atom bor;
3) demak, atomlari soni teng bo'lishi uchun 3CH4 • 5CaBr2 bilan ifodalaymiz; aralashmaning molar massasi: M = 1048; aralashmada 12 mol H atomi bor;
4) vodorod atomi miqdorini topamiz:
36,12•10^22 : 6,02•10^23 = 0,6 mol;
5) aralashma massasini topamiz:
1048 g da -------- 12 mol H bor
x g da ----------- 0,6 mol H bor
x = 52,4 g
Javob: 52,4 g aralashma.
Atomlar soni teng bo'lgan metan va kalsiy bromid aralashmasining qanday massasida (g) 36,12•10 ^22 ta vodorod atomi bor?
Yechimi:
1) 1 mol metan (CH4) da 5 mol atom bor;
2) 1 mol kalsiy bromid (CaBr2) da 3 mol atom bor;
3) demak, atomlari soni teng bo'lishi uchun 3CH4 • 5CaBr2 bilan ifodalaymiz; aralashmaning molar massasi: M = 1048; aralashmada 12 mol H atomi bor;
4) vodorod atomi miqdorini topamiz:
36,12•10^22 : 6,02•10^23 = 0,6 mol;
5) aralashma massasini topamiz:
1048 g da -------- 12 mol H bor
x g da ----------- 0,6 mol H bor
x = 52,4 g
Javob: 52,4 g aralashma.
Mustaqil yechish uchun masalalar.
Atomlari soni teng bo'lgan metan va aluminiy sulfat aralashmasining qanday massasida (g) 24,08•10^23 ta vodorod atomi bor?
A) 116,25 B) 11,625
C) 58,125 D) 174,375
Atomlari soni teng bo'lgan metan va aluminiy sulfat aralashmasining qanday massasida (g) 24,08•10^23 ta vodorod atomi bor?
A) 116,25 B) 11,625
C) 58,125 D) 174,375
Mustaqil yechish uchun masalalar.
Atomlar soni teng bo'lgan silan va temir (II) sulfid aralashmasining qanday massasida (g) 2,71 •10^23 ta vodorod atomi bor?
A) 14,4 B) 28,8 C) 43,2 D) 57,6
Atomlar soni teng bo'lgan silan va temir (II) sulfid aralashmasining qanday massasida (g) 2,71 •10^23 ta vodorod atomi bor?
A) 14,4 B) 28,8 C) 43,2 D) 57,6
Mustaqil yechish uchun masalalar.
1. 112 litr (n.sh.da) silandagi atomlar soniga teng sonda atom tutgan etinning hajmi silanni hajmidan necha litrga farq qilishini aniqlang.
A) 17,92 B) 11,2 C) 16,8 D) 22,4
1. 112 litr (n.sh.da) silandagi atomlar soniga teng sonda atom tutgan etinning hajmi silanni hajmidan necha litrga farq qilishini aniqlang.
A) 17,92 B) 11,2 C) 16,8 D) 22,4
2 - masala.
56 litr (n.sh.da) ammiakdagi atomlar soniga teng sonda atom tutgan metanning hajmi ammiakni hajmidan necha litrga farq qilishini aniqlang.
Yechimi:
1) 1 mol ammiak (NH3) da 4 mol atom bor;
2) 56 litr ammiak necha mol bo'lishini topamiz:
22,4 litr ------- 1 mol
56 litr ------- x mol
x = 2,5 mol
Demak, 2,5 mol ammiakda 10 mol atom bor;
3) 1 mol metan (CH4) da 5 mol atom bor;
Demak, 10 mol atom saqlovchi metanning miqdori 2 mol bo'ladi;
4) miqdor farqni topamiz:
2,5 - 2 = 0,5 mol;
5) 0,5 molni hajmini topamiz:
1 mol -------- 22,4 litr
0,5 mol ------- x litr
x = 11,2 litr.
Javob: 11,2 litrga farq qiladi.
56 litr (n.sh.da) ammiakdagi atomlar soniga teng sonda atom tutgan metanning hajmi ammiakni hajmidan necha litrga farq qilishini aniqlang.
Yechimi:
1) 1 mol ammiak (NH3) da 4 mol atom bor;
2) 56 litr ammiak necha mol bo'lishini topamiz:
22,4 litr ------- 1 mol
56 litr ------- x mol
x = 2,5 mol
Demak, 2,5 mol ammiakda 10 mol atom bor;
3) 1 mol metan (CH4) da 5 mol atom bor;
Demak, 10 mol atom saqlovchi metanning miqdori 2 mol bo'ladi;
4) miqdor farqni topamiz:
2,5 - 2 = 0,5 mol;
5) 0,5 molni hajmini topamiz:
1 mol -------- 22,4 litr
0,5 mol ------- x litr
x = 11,2 litr.
Javob: 11,2 litrga farq qiladi.
Mustaqil yechish uchun masalalar.
2. 33,6 litr (n.sh.da) ammiakdagi atomlar soniga teng sonda atom tutgan etanning hajmi ammiakni hajmidan necha litrga farq qilishini aniqlang.
A) 11,2 B) 22,4 C) 17,92 D) 16,8
2. 33,6 litr (n.sh.da) ammiakdagi atomlar soniga teng sonda atom tutgan etanning hajmi ammiakni hajmidan necha litrga farq qilishini aniqlang.
A) 11,2 B) 22,4 C) 17,92 D) 16,8
3 - masala.
Mis (I) oksid va mis (II) oksid aralashmasida 4 atom misga 3 atom kislorod to'g'ri kelsa, aralashmani massa ulushini (%) aniqlang.
Yechimi:
1) aralashma tarkibi quyidagicha:
1Cu2O + 2CuO
2) aralashmani molar massasi:
M = 144 + 160 = 304
3) har bir moddani aralashmadagi massa ulushini topamiz:
304 g ------- 100%
144 g ------- x %
x = 47,4% Cu2O
Demak, 100% - 47,4% = 52,6% CuO bor ekan.
Javob: aralashmada 47,4% Cu2O va 52,6% CuO bor.
Mis (I) oksid va mis (II) oksid aralashmasida 4 atom misga 3 atom kislorod to'g'ri kelsa, aralashmani massa ulushini (%) aniqlang.
Yechimi:
1) aralashma tarkibi quyidagicha:
1Cu2O + 2CuO
2) aralashmani molar massasi:
M = 144 + 160 = 304
3) har bir moddani aralashmadagi massa ulushini topamiz:
304 g ------- 100%
144 g ------- x %
x = 47,4% Cu2O
Demak, 100% - 47,4% = 52,6% CuO bor ekan.
Javob: aralashmada 47,4% Cu2O va 52,6% CuO bor.
Mustaqil yechish uchun masalalar.
1. Temir (II) xlorid va temir (III) xlorid aralashmasida 5 atom temirga 13 atom xlor to'g'ri kelsa, aralashmani massa ulushini (%) aniqlang.
A) 42,5; 57,5 B) 34,25; 65,75
C) 44,25; 55,75 D) 43,25; 56,75
1. Temir (II) xlorid va temir (III) xlorid aralashmasida 5 atom temirga 13 atom xlor to'g'ri kelsa, aralashmani massa ulushini (%) aniqlang.
A) 42,5; 57,5 B) 34,25; 65,75
C) 44,25; 55,75 D) 43,25; 56,75
Mustaqil yechish uchun masalalar.
2. Natriy oksid va natriy peroksidlar aralashmasida 8 atom natriyga 7 atom kislorod to'g'ri kelsa, aralashmani massa ulushini (%) aniqlang.
A) 31; 69 B) 21; 79
C) 42,5; 57,5 D) 24,5; 75,5
2. Natriy oksid va natriy peroksidlar aralashmasida 8 atom natriyga 7 atom kislorod to'g'ri kelsa, aralashmani massa ulushini (%) aniqlang.
A) 31; 69 B) 21; 79
C) 42,5; 57,5 D) 24,5; 75,5
* temir (II) xlorid: FeCl2;
temir (III) xlorid: FeCl3;
natriy oksid: Na2O;
natriy peroksid: Na2O2.
temir (III) xlorid: FeCl3;
natriy oksid: Na2O;
natriy peroksid: Na2O2.
Mustaqil yechish uchun masalalar.
1. Qanday mol nisbatlarida aralashtirilgan kalsiy gidroortofosfat va kalsiy digidroortofosfatlar tarkibida 20% kalsiy bo'ladi?
A) 1 : 2,87 B) 1 : 1,87
C) 1 : 1,78 D) 1 : 1,28
1. Qanday mol nisbatlarida aralashtirilgan kalsiy gidroortofosfat va kalsiy digidroortofosfatlar tarkibida 20% kalsiy bo'ladi?
A) 1 : 2,87 B) 1 : 1,87
C) 1 : 1,78 D) 1 : 1,28
* kalsiy gidroortofosfat: CaHPO4;
kalsiy digidroortofosfat: Ca(H2PO4)2
kalsiy digidroortofosfat: Ca(H2PO4)2
Mustaqil yechish uchun masalalar.
1. 0,896 litr (n.sh.da) neon va azot (IV) oksid gazlari aralashmasi tarkibida 3,19•10^23 ta elektron bo'lsa, gazlarni massa ulushini (%) aniqlang.
A) 34,4; 65,6 B) 56,6; 43,4
C) 68,5; 31,5 D) 52; 48
1. 0,896 litr (n.sh.da) neon va azot (IV) oksid gazlari aralashmasi tarkibida 3,19•10^23 ta elektron bo'lsa, gazlarni massa ulushini (%) aniqlang.
A) 34,4; 65,6 B) 56,6; 43,4
C) 68,5; 31,5 D) 52; 48