نویسندگی ‌و‌ نوشتن|معصومه‌ حامی‌دوست

از عنصر استراتژیک داستان چه می‌دانید؟

از بین تمام عناصری که در داستان‌نویسی به کار می‌رود، «لحن» یکی از همه مهمترین و‌ مدرن‌ترین مواردی است که باید به آن توجه کنید.

اما لحن چیست؟

لحن، زمانی در داستان شکل می‌گیرد که کلمات، موسیقی و آهنگ داستان شما، مخاطب را به سمت موضوعی که محور داستان است، هدایت بکند. در واقع نویسنده ریتم و آهنگ کلمات را به گونه‌ای تنظیم می‌کند که مخاطب به واژه‌های شخصیت‌های داستان، بیشتر توجه کند.

لحن در داستان، به شکل‌ها و حالت‌های متفاوت آورده می‌شود: لحن جدی، صمیمی، نشاط آور، طنزآمیز، التماس آلود، خنده‌دار، گریه‌آور، تحقیرآمیز، موقرانه، رسمی، خشم‌آلود یا ملال‌آور، شبهه‌انگیز، تکبرآمیز، با بذله‌گویی و ...

بخشی‌از لحن داستان مربوط به نثر داستان و بخشی مربوط به شخصیت‌پردازی است. زمانی مخاطب می‌تواند صدای شخصیت داستان‌تان را بشنود که لحن آن شکل‌گرفته باشد. هر شخص یا شخصیتی، به علت سابقه خاص خود، بیانی خاص پیدا می‌كند و فضای كلامی خاصی در ذهنش شکل می‌گیرد‌ كه با فضاهای زبانی دیگران فرق دارد و این همان لحن است.

برای تقویت لحن داستان باید چه کنیم؟

۱. برای اینکه بتوانید لحن داستان را خوب دربیاورید، نیاز دارید سخت روی زبان داستان کار کنید. در ادبیات داستانی، این نفس زبان نیست كه اهمیت دارد، بلكه آنچه مهم است قدرت انتقال هر چه دقیق‌تر مفاهیم، تصاویر، احساسات و عواطف به کمک زبان است.

۲. داستان بخوانید و به لحن داستان‌ها دقت کنید. به طور مثال هنگام مطالعهٔ داستان‌های آل احمد یا صادق هدایت به عنصر تشکیل دهنده و جزییات لحن توجه کنید.‌

۳. لحن آخرین مرحله شخصیت پردازی است؛ پس هرگز تا وقتی که لحن و صدای شخصیت داستان‌تان را نشنیده‌اید، آن را ننویسید.

همه نویسندگان بزرگ، به زبان‌شان تسلطی شگفت انگیز و جادویی داشته‌اند، كه اگر نمی‌داشتند، عنوان نویسنده بزرگ را هم هرگز كسب نمی‌كردند.

همینگوی، مكرر گفته است:«یك دوره نسبتا طولانی از عمرم را - به طور تمام وقت - وقف فرا گرفتن نثرنویسی كرده ام.»

ریچاد رایت، در باب مراحل آغازین نوشتن و تلاش در جهت تسلط بر زبان گفته: «در جست وجوی زمان از دست رفته مارسل پروست را می‌خواندم، نثر درخشان و لطیف ولی پرقدرت آن را تحسین می‌كردم، ساختمان گسترده، ظریف، پیچیده و روانی حماسه مرگ و تباهی او مرا مبهوت می‌كرد، ناامیدی داشت ویرانم می كرد؛ چون من می‌خواستم به همان كمال بنویسم، و این نمونهٔ ناب، باعث می‌شد كه فكر كنم كه هرگز نمی‌توانم...» اما رایت، با پیله كردن به كلمات و جمله‌ها و پای فشردن در راه تسلط بر زبان، به بزرگترین نویسنده سیاه پوست امریكا تبدیل شد.

برای داستان نویس، برخلاف شاعر، تنها دانستن زبانی زنده و لطیف و زیبا كافی نیست. داستان نویس باید در زبان غوطه ور شود و انواع زبان‌های شفاهی، ذهنی، شورشی، انقلابی، روستایی، گویشی، قشری، جادویی، خواب، رویا، جنون، مكتوب در انواع كتاب ها و رساله‌ها را بداند.

حتی نویسندگانی که به روان‌نویسی یا ساده نویسی می‌پردازند باید به همان نسبت بر طول و عرض جغرافیایی و تاریخی زبانشان اشراف داشته باشند و در به کارگیری زبان حساس باشند. چون زبان ساده یا زبان روان، جز از طریق گلچینی از طیف بی‌نهایت وسیع واژگان بدست نمی‌آید.

در ساده نویسی، نویسنده تنها به قشر ظاهری زبان بسنده نمی‌کند و در درون آن به تصاویر حسی و فكری و تخیلی اهمیت می‌دهد چون تنها از این طریق است که داستان‌نویس‌ می‌تواند لحن‌های متفاوت را شکل بدهد.

@Writing_lovers

672 viewsedited 11:32