پژوهشکده مدیریت آب

اثرات متناقض ايجاد سدها و مخازن بزرگ ذخيره آب بر تشديد #خشكسالی

▫️نتايج يك پژوهش جديد توسط يك تيم از محققان بين‌المللي در حوزه خشكسالي نشان مي‌دهد كه بسیاری از سدها و مخازن به طور متناقض می توانند کمبود آب را که قصد کاهش آن را دارند، بدتر کنند. اين پژوهش در مجله Nature Sustainability منتشر شده است.

▫️سدها و مخازن بزرگ یکی از رایج ترین شیوه های مقابله با کمبود خشکسالی و آب است. هدف ساده است: مخازن می توانند آب را در دوره های ترسالي ذخیره کنند، و سپس در طول دوره های خشک آن‌ها را رهاسازي كرده و در اختيار مصرف‌كنندگان و متقاضيان قرار دهند. اما نتايج پژوهش اخير نشان مي‌دهد كه افزايش ظرفيت ذخاير آب و ايجاد مخازن هر چه بزرگتر مي‌توانند در درازمدت اثرات ناخواسته‌اي را در پي داشته و حتي كمبود آب را تشديد كنند.

▫️نویسندگان اين پژوهش چنين استدلال می‌كنند كه در هنگام برنامه‌ريزي براي احداث مخازن جديد، دو پديده مي‌بايست در نظر گرفته شود؛ اول، چرخه عرضه و تقاضا و دوم اثر مخزن.

▫️چرخه عرضه_تقاضا بر اين امر ناظر هست كه افزايش منابع آبي در دسترس منجر به افزايش تقاضاي آب شده و اين مسئله به‌سرعت هزينه‌هاي سرمايه‌گذاري اوليه صورت گرفته براي احداث مخازن ذخيره‌ را جبران مي‌كند. چنين چرخه‌هايي را مي توان به عنوان يك اثر بازگشتي مشاهده نمود. در اقتصاد محيط‌زيست اين نوع مسائل تحت عنوان پارادوكس ژوون ( Jevon's paradox) شناخته مي‌شوند. چرا كه آب بيشتري در دسترس هست، لذا مصرف آب نيز روند افزايشي خواهد داشت. از طرف ديگر كمبود آب جديد مي تواند با توسعه بيشتر مخازن جديد براي ذخيره‌سازي و دسترسي به آب، باعث افزايش مصرف آب تا كمبود بعدي شوند. به همين ترتيب چرخه عرضه و تقاضاي آب به سرعت به سمت بهره‌برداري بيشتر از منابع آب و تخريب محيط‌زيست منجر مي‌شود.

▫️اثر مخزن نيز ناظر بر اين مسئله هست كه وابستگي بيش از حد به مخازن، آسیب های بالقوه ناشی از خشکسالی و کمبود آب را افزایش می دهد. چرا كه، توسعه مخازن در اغلب موارد انگيزه‌‌هاي لازم براي كسب آمادگي و انجام اقدامات سازگاري را كاهش داده و لذا تاثيرات منفي كمبود آب را افزايش مي‌دهند. افزون بر این، دوره‌های طولانی تأمین آب فراوان، که توسط مخازن پشتیبانی می شوند، می‌توانند وابستگی بیشتری به منابع آب ایجاد کنند که به نوبه خود آسیب پذیری های اجتماعی و آسیب‌های اقتصادی را در زمانی که کمبود آب در نهایت رخ می دهد، افزایش می‌دهد.

▫️نویسندگان اين پژوهش چنين استدلال می کنند که تلاش برای افزایش عرضه آب برای مقابله با تقاضای رو به رشد آب، از پايداری لازم برخوردار نيست. از این رو، آنها معتقد به اتخاذ سياست‌های مبتنی بر وابستگی کمتر به زیرساخت های بزرگ آب مانند سدها و مخازن و تلاش های بیشتری در حوزه اقدامات حفاظتی در بخش آب می‌باشند.

▫️در نهایت، نویسندگان معتقدند که افزايش دسترسی به آب براي پاسخ به تقاضای رو به رشد آب امری فراگير در نقاط مختلف مي‌باشد، چرا كه خلاءهای زيادی در حوزه شناخت و مطالعه ديناميك حاكم بر تعامل آب، جامعه و زيرساخت‌های بخش آب وجود دارد.

▫️پيشنهاد اين تيم، ايجاد يك برنامه پژوهش بين‌رشته‌ای براي بررسی و تحليل اثرات درازمدت به ويژه پيامدهای ناشناخته و ناخواسته ناشي از توسعه انواع مخازن و زيرساخت‌های تأمين آب بر مبنای توزيع مكانی عرضه و تقاضای آب می‌باشد.

https://phys.org/news/2018-11-unintended-consequences-reservoirs.html
🆔 @ZistonlineNews

@WMRCUMA
https://uma.ac.ir/index.php?slc_lang=fa&sid=171
📧 wmri@uma.ac.ir

phys.org

The unintended consequences of dams and reservoirs

An international team of drought scientists reports that many dams and reservoirs can paradoxically worsen water shortages they're intended to alleviate. The study is published in Nature Sustainability.

248 views12:03